III SA/Wa 431/06
WyrokWSA w Warszawie2006-06-12
Skład orzekający: Barbara Kołodziejczak-Osetek, Alojzy Skrodzki, Dariusz Turek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik miał prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących czynności, które nie zostały faktycznie dokonane, w sytuacji gdy faktury te zostały wystawione przez spółki zarządzane przez osobę skazaną za przestępstwa skarbowe?Ratio decidendi
Podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących czynności, które nie zostały faktycznie dokonane. Faktury takie są prawnie bezskuteczne i nie mogą wywoływać skutków podatkowych. Nawet jeśli sprzedaż dokonana przez podatnika była realna, a towar pochodził z nieustalonego źródła, to nie uprawniało to do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących fikcyjne transakcje.Stan faktyczny
Spółka T. sp. z o.o. odliczyła podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez inne spółki za okres od września do grudnia 2000 r. Organy podatkowe zakwestionowały to odliczenie, uznając, że faktury te dokumentowały fikcyjne transakcje, a spółki wystawiające faktury były częścią grupy przestępczej zajmującej się wyłudzaniem VAT. Spółka T. sp. z o.o. zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak czynnego udziału w postępowaniu i niewłaściwe przeprowadzenie dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, asesor WSA Alojzy Skrodzki,, asesor WSA Dariusz Turek (spr.), Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. po rozpatrzeniu odwołania z dnia 10-11-2005 r. wniesionego przez T. Sp. z o.o. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]-10-2005 r. określającej kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień - grudzień 2000 r. Utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W wyniku postępowania kontrolnego przeprowadzonego w T. Sp. z o.o. w zakresie prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000 r. stwierdzono, że Strona dokonała nieprawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad i grudzień 2000 r., tj. w deklaracjach VAT-7 za okres od września do grudnia 2000 r. uwzględniła podatek naliczony wynikający z faktur potwierdzających czynności, które nie zostały dokonane, wystawionych przez firmy: C. Sp. z o.o. , D. Sp. z o.o. , E. Sp. z o.o. , H. Sp. z o.o. , N. Sp. z o.o [...] -12-2004 r. wydał decyzję nr[...], w której określił kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień - grudzień 2000 r. oraz ustalił kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za w/w okresy.
W dniu 5-01-2005 r. Strona wniosła odwołanie od w/w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W.
Decyzją z dnia [...]-07-2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...]-12-2004 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy zlecił ustalenie, czy wystawione przez Stronę faktury odzwierciedlają taktyczną sprzedaż towarów i czy istnieją podstawy do uznania VAT należnego w kwotach zadeklarowanych przez stronę w deklaracjach VAT-7 za okres wrzesień - grudzień 2000 r.
Dokonano uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego ustalając, iż wystawione przez stronę faktury odzwierciedlają faktyczną sprzedaż, a w konsekwencji kwoty podatku należnego wykazane w deklaracjach VAT-7 za wrzesień - grudzień 2000 r. zostały przez organ kontroli skarbowej uznane za prawidłowe.
W dniu [...]-10-2005 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. wydał decyzję nr[...], w której dokonał prawidłowego rozliczenia podatku za okres wrzesień - grudzień 2000 r. i określił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za w/w okres.
Od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. Pełnomocnik Strony wniósł w dniu 14-11-2005 r. odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa materialnego i procesowego:
- art. 200 i art. 285 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, ( tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, póz. 60, ze zm.), zwanej dalej O.p., poprzez niezagwarantowanie stronie czynnego udziału w postępowaniu podatkowym,
- art. 122 O.p., poprzez niewyjaśnienie stanu taktycznego oraz niezastosowanie się do wskazań organu drugiej instancji,
art. 216 i art. 217 ustawy O.p., poprzez przesłanie pisma nie odpowiadającego wymogom formalnym postanowienia,
art. 289 ust l ustawy O.p., poprzez niezawiadomienie Strony o przeprowadzaniu czynności sprawdzających,
- art. 290 ustawy O.p., poprzez niewłaściwe udokumentowanie czynności kontrolnych,
- art. 180 ustawy O.p., poprzez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodu.
W uzasadnieniu wskazano, iż organ udokumentował przeprowadzenie czynności kontrolnych niezgodnie z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa, tzn. w formie protokółu uzupełniającego kontroli skarbowej, nie wydal postanowienia wyznaczającego Stronic 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Naruszył zasadę prawdy obiektywnej nieprawidłowo wykonując czynności zlecone przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. celem uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. w uzasadnieniu decyzji z [...] grudnia 2005 r. utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję wskazał, iż zasadniczą kwestią wymagającą ustalenia dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy jest skuteczność dokonanego przez Stronę odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez firmy: C. Sp. z o.o., D. Sp. z o.o., E. Sp. z o.o., H. Sp. z 0.0., N. Sp. z o.o. i T. Sp. z o.o.
W art. 19 ust. l ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r, o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą o VAT sformułowane jest podstawowe uprawnienie podatnika podatku od towarów i usług polegające na możliwości pomniejszenia kwot podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Oznacza to, że podatnik może określić zobowiązanie podatkowe jako różnicę pomiędzy kwotą podatku należnego od dokonanej przez niego sprzedaży towarów za miesiąc rozliczeniowy a sumą kwot podatku naliczonego.
Kwotę podatku naliczonego stanowi - w myśl art. 19 ust. 2 w/w ustawy o VAT - suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług, z uwzględnieniem rabatów określonych w art. 15 ust. 2.
Prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego nic jest jednak uprawnieniem bezwarunkowym. Stosowne ograniczenia wynikają bądź to z samej ustawy o VAT -art. 19 ust. 3, 3a i 3b, art. 25. bądź to / przepisów wykonawczych - § 50 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (D.U. Nr 109, poz. 1245 z póżn. zm.) zwanego dalej rozporządzeniem o VAT.
Zgodnie z par. 50 ust. 4 pkt 5 lit. "a" w/w rozporządzenia o VAT w przypadku, gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Stwierdzić należy, iż faktura, która nie dokumentuje rzeczywistej sprzedaży, jest bezskuteczna prawnie i w związku z tym nic może wywołać żadnych skutków podatkowych zarówno u jej wystawcy, jak też u jej nabywcy.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że C. Sp. z o.o., D. Sp. z o.o., E. Sp. z o.o., H. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o. i T. Sp. z o.o. należały do grupy spółek zarządzanych przez obywatela Republiki W. B. S., który wraz z osobami z nim współpracującymi, zakładał spółki prawa handlowego i wykorzystywał je do poświadczania nieprawdy poprzez dokumentowanie fakturami VAT fikcyjnych transakcji. Strona nie miała więc prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturach wystawionych przez firmy: C. Sp. z o.o., D. Sp. z o.o., E. Sp. z o.o., H. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o. i T. Sp. z o.o.. Tym samym T. Sp. z o.o. dokonując obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony związany z fakturami VAT wystawionymi przez w/w spółki i dokumentującymi czynności, które nie zostały faktycznie dokonane zawyżyła podatek naliczony o kwoty wynikające z tych faktur, tj.: we wrześniu 2000 r. o kwotę 143.275 zł w październiku 2000 r. o kwotę 146.331 zł., w listopadzie 2000 r. o kwotę 64.473 zł., w grudniu 2000 r. o kwotę 43.012 zł.
Strona brała "czynny udział w postępowaniu - zgłaszała wnioski dowodowe (m.in. żądanie przeprowadzenia dowodu z zeznań p. S.), które zostały uwzględnione przez organ kontroli skarbowej. W dniu 12-08-2004 r. organ kontroli skarbowej wystosował zawiadomienie o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań pana S., z którego wynika, że p. S. zostanie przesłuchany w charakterze świadka w dniu 3-09-2004 r. Powyższe zawiadomienie Pełnomocnik otrzymał w dniu 16-08-2004 r. Zatem zawiadomienie Strony z l8-dniowym wyprzedzeniem - w ocenie organu odwoławczego, pozwalało na realizację prawa do udziału w przeprowadzanym dowodzie z zeznań świadka. Ponadto, przed wydaniem decyzji. Stronie umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranego materiału - została prawidłowo wezwana pismem do zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranego materiału dowodowego. Z powyższego prawa skorzystała w dniu 18-10-2005 r., o czym świadczy sporządzona adnotacja z zapoznania Pełnomocnika Strony z zebranym materiałem dowodowym. Żaden przepis ustawy O.p. i ustawy o kontroli skarbowej nie stanowi o formie wezwania dotyczącego stawienia się w celu zapoznania się i wypowiedzenia w kwestii zebranych dowodów i materiałów.
Decyzją z dnia [...]-07-2005 r. zlecono organowi pierwszej instancji ustalenie, czy wystawione przez Stronę faktury odzwierciedlają, rzeczywistą sprzedaż i czy istnieją podstawy do uznania podatku należnego w kwotach zadeklarowanych przez Stronę w deklaracjach VAT-7 za wrzesień, październik, listopad i grudzień 2000 r. W ocenie organu drugiej instancji powyższe zalecenia zostały wypełnione. W toku czynności kontrolnych przeanalizowano zapisy na koncie ,,rozrachunki z odbiorcami" oraz płatności dotyczące tych rachunków i ustalono, iż Strona otrzymała aż 97% płatności z tytułu" faktur wystawionych w 2000 r. Powyższe ustalenia, w sytuacji gdy niezależne podmioty dokonały płatności z tytułu otrzymanych faktur, potwierdzają fakt sprzedaży towarów przez T. Sp. z o.o. w 2000 r. Fakt ten potwierdzają również zeznania świadka - p. S. K. pracownika magazynowego Strony, który stwierdził że Strona dokonywała faktycznej sprzedaży towarów. Potwierdzają to również czynności sprawdzające przeprowadzone u kontrahentów Strony, z których również wynika, iż wszystkie faktury wystawione przez T. zostały ujęte w ewidencji księgowej, a towar z nich wyszczególniony został doręczony.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał, iż w przepisie art. 289 § l ustawy O.p., na podstawie którego kontrolowanego zawiadamia się o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub z oględzin nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tych czynności, nie ma mowy o powiadamianiu kontrolowanego o przeprowadzanych czynnościach sprawdzających. Tym samym organ pierwszej instancji, nie miał obowiązku powiadamiania o tym Strony.
Podstawie art.290 O.p. przebieg kontroli kontrolujący dokumentuje w protokole. Protokół kontroli zawiera w szczególności: wskazanie kontrolowanego, wskazanie osób kontrolujących, określenie przedmiotu i zakresu kontroli, określenia miejsca i czasu przeprowadzenia kontroli, opis dokonanych ustaleń faktycznych, dokumentację dotyczącą przeprowadzenia dowodów, pouczenie o prawie złożenia zastrzeżeń lub wyjaśnień. Ponadto załączniki do protokółu kontroli stanowią protokoły zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin. Organ kontroli udokumentował przebieg czynności kontrolnych protokołem kontroli skarbowej z dnia 23-03-2004 r. uzupełnionym protokołem z dnia 15-09-2005 r., co zdaniem organu odwoławczego zgodne jest z w/w art. 290 ustawy O.p.
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., w przedmiotowej sprawie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, organ I instancji podjął wszystkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy, jakim dysponował w sprawie i nie zachodziła potrzeba dokonywania ustaleń na podstawie innych dowodów.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył pełnomocnik Strony, zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa:
- art. 19 ust. l ustawy o VAT,
- art. 180 i art. 188 O.p. - poprzez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodu,
- art. 122 O.p. - poprzez niepodjęcie wszystkich koniecznych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego,
- art. 285 O.p. - poprzez dokonanie czynności przesłuchania kluczowego dla sprawy świadka pod nieobecność Skarżącego i jego pełnomocnika.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu wskazano, iż Skarżący działał na rynku jako pośrednik - najpierw nabywał towar od spółek p. Sona, a następnie zbywał go kolejnym kontrahentom. W opinii organów podatkowych wszystkie faktury wystawione przez przedsiębiorstwa p. S. nie dokumentowały rzeczywistych transakcji handlowych, bo towar nie znajdował się w siedzibie spółki, od której był nabywany. Stwierdzenie to została w dużej mierze oparte na zeznaniach p. S. i współpracujących z nim osób narodowości polskiej. Organ uznał, iż skoro podmioty dostarczające towar mojemu Mocodawcy nie prowadziły działalności gospodarczej i zostały niejako z założenia powołane do istnienia tylko i wyłącznie po to, by wystawiać faktury, które nie dokumentowały faktycznego obrotu, to także faktury wystawiane na rzecz skarżącego nie dokumentowały rzeczywistych transakcji towarowych. Jednak spółki C. Sp. z o. o.. D. Sp. z o. o.. N. Sp. z o. o. importowały towar handlowy, który zasadniczo pokrywał się z towarem uwidocznionym na fakturach sprzedaży wystawionych Skarżącemu. Należy zaznaczyć, iż informacje o imporcie pochodzą wprost z baz danych CIHZ prowadzonych przez Departament Organizacji Służby Celnej Ministerstwa Finansów.
Braku dokumentacji magazynowej, dokumentacji finansowo-księgowej Spółek prowadzonych przez p. S., jak również nieprecyzyjny opis towaru na fakturach wystawionych Skarżącemu nie może być interpretowany na niekorzyść Strony.
Gdyby Organy podatkowe przeprowadziły należycie postępowanie dowodowe w kwestii pochodzenia towaru, to z pewnością zrozumiałyby, iż braki w dokumentacji magazynowej wynikają z zastosowania zasady transakcji łańcuchowych.
W branży tekstylnej większość transakcji dokonywana jest w drodze ustnych ustaleń, które następnie są potwierdzane wystawionymi fakturami, a faktyczne przemieszczenie towarów może odbywać się pomiędzy podmiotami, które są stronami kilku transakcji. Taka też sytuacja wystąpiła w analizowanym przypadku. Spółki importujące, kierowane przez p. S. bezpośrednio wydawały towar kontrahentom skarżącego. Należy podkreślić, iż taka sytuacja jest opisana w dyspozycji art.5 ust.4 ustawy o podatku VAT.
Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się merytorycznie do żadnych z przytoczonych faktów. Automatycznie, bez jakichkolwiek wątpliwości przyjął stanowisko Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i przez to pominął podatkowe skutki przedstawionych zdarzeń. Przy tak prowadzonym postępowaniu nie może być mowy o faktycznym rozpoznaniu sprawy przez Organ odwoławczy.
Kwestionując sprzedaż towaru przez spółki p. S. Organy nie wyjaśniły, skąd wziął się towar u Skarżącego.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, celem weryfikacji prawdziwości transakcji sprzedaży dokonywanej przez Stronę przeprowadził analizę kont rozrachunkowych -"rozrachunki z odbiorcami" połączoną z kontrola krzyżową u wybranych kontrahentów. W oparciu o tak uzyskane informacje
Organ, po przeprowadzeniu kontroli krzyżowej i analizie kont rozrachunkowych stwierdził z całą pewnością, iż sprzedaż prowadzona przez Spółkę T. Sp. z o. o. ma charakter rzeczywisty. Przedsiębiorstwo sprzedawało i wydawało towar z magazynów m. in. takim odbiorcom jak: T. P. Sp. z o. o., G. P. Sp. z o. o., J. M. Sp. z o. o. Co więcej, Organ zaakceptował również wystawione z tytułu sprzedaży faktury i wygenerowane kwoty podatku należnego. Uznając dokonywaną przez Skarżącego sprzedaż towaru handlowego i z drugiej strony negując proces kupna tego towaru, Organy Skarbowe naruszają przepisy podatkowe oraz działają wbrew zasadom logiki.
Działania Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i Dyrektora Izby Skarbowej, nie wskazują, aby podjęto jakiekolwiek działania w celu wyjaśnienia źródła pochodzenia towaru sprzedawanego przez Skarżącego. Organ stosuje zasadę "In dubio pro fisco". Należy ją zdaniem skarżącego zastąpić zasadą "In dubio pro tributario" zgodnie, z którą wątpliwości sprawy należy tłumaczyć na korzyść podatnika. W świetle art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (sygn. Dz.U.97.78.483) i wynikającej z niego zasady demokratycznego państwa prawa byłoby to działanie szczególnie pożądane.
P. S. jest przestępcą podatkowym, mimo to, w oczach Organu podatkowego jest osobą całkowicie wiarygodną. Jednocześnie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej podważa wiarygodność Skarżącego - przedsiębiorcy prowadzącego ekonomicznie pożyteczną działalność gospodarczą - uczciwie płacącego podatki i zatrudniającego pracowników.
Zgodnie z dyspozycją art. 285 O.p. kontrolowany lub osoba wskazana przez niego powinni mieć zagwarantowane prawo do wzięcia udziału w przesłuchaniu świadka. Wyjątek od tej zasady zachodzi wyłącznie wówczas, gdy strona rezygnuje z przysługujących jej praw, to jednak nie nastąpiło. Skarżący nie uczestniczył w przesłuchaniu świadka z przyczyn niezależnych od siebie. Zawiadomienie o przesłuchaniu zostało dostarczone pełnomocnikowi strony w dniu 16 sierpnia 2004 r. Wobec wyznaczonego terminu przesłuchania na dzień 3 września 2004 r., należy uznać, iż czas ten był zbyt krótki do uzyskania zezwolenia sądu na widzenie.
Organ podatkowy, konsekwentnie odrzucał wszelkie żądania przeprowadzenia dowodu z przesłuchania p. S. w obecności Skarżącego.
W odpowiedzi na skargę pismem z dnia 2006 roku Organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie przypomnieć należy, stosownie do przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269), iż sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Podkreślenia również wymaga, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.
Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy podatnik, tj. T. Sp. z o.o., zwany dalej T. , miał prawo do pomniejszenia kwot podatku należnego o kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów wynikające z faktur VAT wystawionych przez spółki: C. Sp. z o.o., D. Sp. z o.o., E. Sp. z o.o., H. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o. i T. Sp. z o.o.. w okresie wrzesień – grudzień 2000 roku, zgodnie z art.19 ust.1 ustawy o VAT.
Powołany wyżej art.19 ust. 1 ustawy o VAT opisuje podstawowe uprawnienie podatnika podatku od towarów i usług do określenia zobowiązania podatkowego w zakresie tego właśnie podatku jako różnicy pomiędzy kwotą podatku od dokonanej sprzedaży w danym miesiącu rozliczeniowym a kwotą podatku zapłaconego w cenie towaru przy jego nabyciu, tj. podatku naliczonego, określonego w fakturach VAT stwierdzających nabycie towarów (art.19 ust.2 ustawy o VAT).
Uprawnienie to podlega jednak pewnym ograniczeniom wskazanym:
1. w ustawie o VAT:art. 19 ust.3 art.19 ust.3a, art.19 ust.3b, art.25,
2. w rozporządzeniu o VAT:
- §50 ust.4 pkt 5 lit.a, który mówi o tym, że jeżeli wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne:
a) stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, (...) faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Zdaniem Organu, w przedmiotowej sprawie pewne faktury, szczegółowo opisane w decyzji Organu pierwszej instancji, dotyczące zakupu towarów od spółek zarządzanych przez obywatela Republiki W. B. S. stwierdzają właśnie czynności, które nie zostały dokonane.
Organ ustalił, na podstawie zgromadzonych dowodów, iż B. S. działając wraz z innymi osobami wystawiał faktury poświadczające nieprawdziwe zdarzenia, tj. fikcyjne transakcje. Za wystawionymi w ten sposób fakturami nie był przekazywany żaden towar. Spółki prowadzone przez B. S. nie prowadziły rzeczywistej działalności, otrzymywały telefoniczne zlecenia wystawienia określonej faktury. Po wystawieniu faktury, była ona dostarczana do fikcyjnego kontrahenta, przelewał pieniądze wynikające z faktury na konto fikcyjnego sprzedawcy, a następnie odzyskiwał wpłacone pieniądze pomniejszone o prowizję z tytułu wystawienia przedmiotowej faktury.
Taki stan faktyczny Organ ustalił na podstawie obszernego zgromadzonego materiału dowodowego, między innymi protokołu kontroli, zeznań B. S. i innych osób. Stan faktyczny został szczegółowo przedstawiony w decyzjach Organów obu instancji, poparty materiałem dowodowym i argumentacją. Uzasadnienia decyzji zawierają również szczegółowe wyliczenia dotyczące kwot podatku należnego w poszczególnych miesiącach.
Pełnomocnik Skarżącego zarzucił przeprowadzonemu w uzasadnieniach decyzji wnioskowaniu niespójność i brak logiki. Z takim zarzutem strony nie sposób sie zgodzić. W ocenie Sądu przedstawione przez organ fakty korelują z wyciągniętymi z nich wnioskami. Organ prowadzący postępowanie gromadzi materiał dowodowy w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy (art.180 par.1 O.p.), a następnie ocenia ten materiał zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (art.191 O.p.).
Z zeznań B. S. i współpracujących z nim osób, które uznano za wiarygodne wynika, iż firmy prowadzone przez nie prowadziły rzeczywistej działalności. Z informacji Centrum Informatyki Handlu Zagranicznego Departamentu Organizacji Służby Celnej Ministerstwa Finansów wynika, że spółki C. Sp. z o.o., D. Sp. z o.o., E. Sp. z o.o., H. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o. i T. Sp. z o.o.. bądź nie importowały towaru, importowały towar po wystawieniu faktur na rzecz T., bądź też importowały towar innego rodzaju. Wniosek wyciągnięty przez organ, iż faktury wystawione przez wskazane firmy na rzecz T. dokumentują fikcyjne transakcje, jest jak najbardziej logiczny.
Osoby związane z firmami, które miały sprzedawać towar T. nie potwierdzały tego, że miało miejsce przekazywanie towaru bezpośrednio od importera do nabywcy z pominięciem sprzedawcy. Nawet w takim przypadku, który jest oczywiście zgodny z ustawą o VAT – art.5 ust.4 w dokumentacji sprzedawcy powinny istnieć dowody nabycia towaru od importera.
Nie jest również sprzeczne z zasadami logiki ustalenie Organu, iż faktury zakupu towaru od firm powiązanych z B. S. dokumentują fikcyjne transakcje, natomiast faktury sprzedaży towaru dokonywanej przez T. – transakcje realnie przeprowadzone. Materiał dowodowy oceniony przez Organ wskazywał na to, iż faktury zakupu towaru nie dokumentowały rzeczywiście przeprowadzonych transakcji, zaś dochodziło do rzeczywistej sprzedaży pewnych towarów kontrahentom (potwierdzają to zarówno dokumenty księgowe, magazynowe jak i przeprowadzone kontrole u kontrachentów). Stwierdzenie to nie jest wbrew twierdzeniom Pełnomocnika Skarżącego niespójne. Należy bowiem zauważyć, iż istnieje taka możliwość, że T. nabyło towar z nieustalonego źródła, którego z sobie znanych powodów nie chciało, bądź nie mogło ujawnić, bez dokumentów w postaci faktur VAT, a następnie zwróciło się do firm związanych z B. S. o wystawienie faktur na ten towar, by móc wprowadzić go do obrotu i obniżyć podatek należny od sprzedaży o podatek rzekomo naliczony przy nabyciu. Fakt, iż zakwestionowano faktury nabycia towaru nie świadczy o tym, że ten towar nie mógł się znaleźć w firmie Skarżącego. Firmy związane z B. S. nie są jedynymi dostawcami takiego rodzaju tekstyliów i ustalenie, iż towar nie mógł pochodzić od nich nie implikuje stwierdzenia, że nie mógł się znaleźć w T. .
Organ ustalił, zgodnie z zaleceniami Dyrektora Izby Skarbowej wyrażonymi w decyzji z [...] lipca 2005 roku uchylającej pierwszą decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, iż sprzedaż towaru dokonywana przez Skarżącego była realna. W toku przeprowadzonego postępowania wykluczono, by towar pochodził od firm związanych z B. S., jednak nie udało się ustalić jego pochodzenia. Zarzut niedokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych i naruszenia tym samym art.122 O.p.jest także zdaniem Sądu niezasadny.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przez Organ prawa proceduralnego należy stwierdzić, iż zeznania B. S. są dowodem w sprawie i podlegają ocenie Organu zgodnie z art.191 O.p. W przypadku zeznań B. S. Organ prowadzący postępowanie uznał je za wiarygodne. Należy stwierdzić, iż jest to ocena swobodna, lecz nie dowolna, jak zarzucił to Pełnomocnik Skarżącego. Uznając ten dowód za wiarygodny, Organ kierował się zasadami logiki. Zeznania B. S. nie były dowodem, który nie znajduje poparcia w innych materiałach. B. S. opisał działalność firm prowadzonych przez niego zgodnie ze stanem faktycznym przedstawianym przez jego wspólników i pracowników biorących udział w procederze wystawiania fikcyjnych faktur. Skoro dowód jest koreluje z innymi osobowymi źródłami dowodowymi, a także dokumentami, nie ma powodu, by odmówić mu wiarygodności.
Na uwagę zasługuje również fakt, że B. S. oraz inne osoby na podstawie wyjaśnień złożonych w postępowaniu karnym oraz na podstawie zeznań wspólników i pracowników zostali skazani prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] listopada 2004 roku sygn. akt. [...] za branie udziału z zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw skarbowych polegających między innymi na poświadczaniu nieprawdy w fakturach VAT wystawianych również na rzecz T. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Podkreślić należy, iż osobom przesłuchiwanym w postępowaniu zadano pytania o transakcję dokonywane z T. i brak jest dowodów aby miały one miejsce.
Sam fakt, że B. S. został skazany za przestępstwo skarbowe, nie może wpływać negatywnie na ocenę jego zeznań składanych w postępowaniu podatkowym, w szczególności, że nie jest to dowód, który nie znajduje potwierdzenia w pozostałym materiale, a wręcz przeciwnie, relacje B. S. są zbieżne z zeznaniami innych świadków.
Również nie sposób zgodzić się z zarzutem pełnomocnika strony skarżącej, że w toku postępowania naruszono art.285 O.p. Na wstępie należy podkreślić, że powoływany przez Pełnomocnika Skarżącego art.285 O.p. wbrew jego twierdzeniom nie dotyczy prawa do uczestnictwa strony w przesłuchaniu świadka, a prawa do uczestnictwa Strony w czynnościach kontrolnych. Przesłuchanie świadka nie jest czynnością kontrolną. Udział Strony w przesłuchaniu świadka reguluje art.190 O.p., który nakłada na Organ obowiązek powiadomienia Strony o terminie i miejscu przesłuchania i wskazuje na możliwość czynnego uczestniczenia Strony w przesłuchaniu poprzez zadawanie pytań osobie przesłuchiwanej.
Zawiadomienie o przesłuchaniu świadka - B. S. – osoby tymczasowo aresztowanej zostało doręczone Pełnomocnikowi Skarżącego 16 sierpnia 2004 roku. Z całą stanowczością należy stwierdzić, iż okres od zawiadomienia do przesłuchania świadka w dniu [...] września 2004 roku był wystarczający do uzyskania zezwolenia na widzenie. Wnioski o widzenie z osobą tymczasowo aresztowaną rozpoznaje sędzia bezpośrednio po zgłoszeniu się osoby ubiegającej się o takie widzenie w sekretariacie właściwego sądu i wylegitymowaniu się dowodem osobistym oraz złożeniu stosownego podania. Zezwolenie na widzenie wydawane jest bezpośrednio po rozpatrzeniu podania przez sędziego. Uzyskanie więc zezwolenia na widzenie, wbrew twierdzeniom Pełnomocnika Strony mogło zająć co najwyżej kilka godzin, przy założeniu bardzo dużej liczby interesantów w sekretariacie właściwego sądu. W tym miejscu należy przytoczyć także treść art. 190§1 O.p. stwierdzający, iż Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przesłuchania świadka przynajmniej na 7 dni przed przesłuchaniem. Termin ten w przedmiotowej sprawie został zachowany.
Zgodzić należy się również z Organem, że wobec planów urlopowych Pełnomocnika, w przesłuchaniu świadka mógł wziąć udział adw. P. M. posiadający pełnomocnictwo substytucyjne. Zarzut ograniczenia prawa kontrolowanego lub osoby przez niego wskazanej do uczestniczenia w przesłuchaniu świadka wyrażonego w art.190 O.p. nie znajduje więc potwierdzenia w zgromadzonym materiale.
Konsekwencją uznania, iż Strona nie uczestniczyła w przesłuchaniu świadka z własnej woli, było oddalenie przez Organ wniosku o przesłuchanie B. S. w obecności Skarżącego, który nie stawiając się na przesłuchanie świadka w dniu [...] września 2004 roku w sposób dorozumiany zrezygnował ze swoich praw. Nie doszło więc w ocenie Sądu również do naruszenia art.180 i 188 O.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę zgodnie z zakresem swojej właściwości, nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, podnoszone przez pełnomocnika strony skarżącej zarzuty i argumenty są jedynie polemiką z wydanymi w niniejszej sprawie rozstrzygnięciami organów podatkowych i nie znajdują uzasadnienia w ustalonym przez Sąd, na podstawie zebranego materiału dowodowego, stanie faktycznym. Analiza akt sprawy nie pozwala na pozytywne ustosunkowanie się do żadnego z zarzutów podniesionych w skardze. Zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia prawa materialnego. Organ prawidłowo ustalił, że podatnik, tj. T. Sp. z o.o., zwany dalej T. , nie miał prawa do pomniejszenia kwot podatku należnego o kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów wynikających z faktur VAT wystawionych przez spółki: C. Sp. z o.o., D. Sp. z o.o., E. Sp. z o.o., H. Sp. z o.o., N. Sp. z o.o. i T. Sp. z o.o.. w okresie wrzesień – grudzień 2000 roku, zgodnie z art.19 ust.1 ustawy o VAT z uwagi na to, że wyżej wskazane faktury dokumentowały czynności, które nie zostały dokonane. Nie doszło też w ocenie Sądu do naruszenia przepisów postępowania, mogącego uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji.
Mając na względzie wszystkie przytoczone okoliczności sprawy, Sąd nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło