II FSK 3786/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi A. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1595/06 w sprawie ze skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Go 1763/05 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 6 kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego, 2. zwrócić A. W. od Skarbu Państwa - Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 496,00 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt sześć złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1595/06, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Go 1763/05, w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 6 kwietnia 2005 r., w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów . Pismem z dnia 27 listopada 2013 r. skarżąca wniosła na podstawie art. 272 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwana: "p.p.s.a.") skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem o sygn. akt II FSK 1595/06. W skardze na podstawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 z późń. zm.) wniosła o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu następującego pytania prawnego: "czy art. 278 p.p.s.a. rozumiany jako przepis uniemożliwiający po upływie 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia wznowienie postępowania gdy: - po tym terminie Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego wydane zostało orzeczenie; - przepisy działu IV rozdział XVII ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, dalej zwana: "Ordynacja podatkowa") nie zawierają przepisu stanowiącego o ograniczeniu w czasie możliwości żądania wznowienia postępowania, jest niezgodny z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP". Uzasadniając powyższy wniosek skarżąca wskazała, iż stosowany art. 278 w sposób odpowiadający jego literalnemu brzmieniu w sposób drastyczny odbiera prawo strony do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, tym samym drogę do zmiany niekorzystnego dla strony orzeczenia. Ponadto skarżąca zauważyła, że przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące instytucji wznowienia postępowania podatkowego nie zawierają podobnego rozwiązania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Skargę o wznowienie postępowania zgodnie z art. 277 p.p.s.a. wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Drugi termin wynika z art. 278 p.p.s.a., zgodnie z którym nie można żądać wznowienia po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Przewidziany w powołanym przepisie termin ma charakter terminu prekluzyjnego. Jego upływ oznacza zatem, że – poza wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozpatrywanej sprawy – wniesienie skargi jest niedopuszczalne i podlega ona odrzuceniu. W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 27 listopada 2013 r. skarżąca wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2008 r. o sygn. II FSK 1595/06. Skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 27 listopada 2013 r. Termin z art. 278 p.p.s.a. biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania przewidzianych w art. 272 § 2 i art. 277 p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania wniesiona z zachowaniem terminów określonych w art. 272 § 2 i 3 lub art. 277 p.p.s.a, ale po upływie terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a. podlega odrzuceniu, bez badania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw. W rozpoznawanej sprawie pięcioletni okres, o jakim mowa w art. 278 p.p.s.a., od uprawomocnienia się wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2008 r., upłynął w dniu 23 stycznia 2013 r. Przyjąć zatem należy, że skarżąca wniosła skargę o wznowienie po upływie tego terminu. Odnosząc się do złożonego wniosku o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie znalazł ku temu żadnych podstaw. Ustawodawca w treści art. 278 p.p.s.a. przewidział graniczny termin, w którym można wystąpić o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Od powyższego terminu prawodawca przewidział dwa wyjątki, które w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały. Instytucja wznowienia postępowania pozwala na podważenie prawomocnego orzeczenia, stąd też przyczyny usprawiedliwiające jej zastosowanie muszą mieć charakter wyjątkowy oraz odpowiednio dużą wagę. Skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna w określonych przez prawo procesowe terminach i ze względu na to, że służy wyłącznie od prawomocnego orzeczenia, tych unormowań nie można w żadnej mierze interpretować w sposób rozszerzający. Termin określony w art. 278 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i rozpoczyna bieg w chwili uprawomocnienia się orzeczenia, przeciwko któremu skierowana jest skarga o wznowienie postępowania. Zasadniczą funkcją terminu oznaczonego w art. 278 p.p.s.a. jest ustanowienie bezwzględnej granicy czasowej, po upływie której skarga o wznowienie nie może być skutecznie wniesiona. Jego brak z uwagi na sposób określenia terminu początkowego skutkowałby tym, że stan niepewności, co do możliwości podważenia prawomocnego orzeczenia mógłby trwać ad infinitum. Wskazać należy także na zapewnienie pewności obrotu prawnego, której mają służyć przepisy proceduralne. Chodzi bowiem także o zagwarantowanie wszystkim podmiotom stosunków prawnych niezbędnej stabilizacji. Zasada ograniczonej w czasie kontroli w trybie nadzwyczajnym orzeczenia sądu administracyjnego, cieszącego się walorem prawomocności z uwagi na postanowienia art. 170 p.p.s.a., służy ochronie ogólnego porządku prawnego i chroni przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw. W rezultacie nie można zgodzić się z argumentacją skarżącej, iż zastosowany art. 278 w sposób odpowiadający jego literalnemu brzmieniu w sposób drastyczny odbiera prawo strony do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego i narusza wskazane wzorce konstytucyjne. Za niezrozumiałe należy uznać porównania do Ordynacji podatkowej, gdyż sądy administracyjne nie stosują tej procedury. Jedynie na marginesie należy wskazać zatem na przepis art. 245 § 1 pkt 3 lit. b Ordynacji podatkowej, który spełnia w postępowaniu podatkowym podobną funkcję. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.