II SA/Op 66/06

WyrokWSA w Opolu2006-06-19

Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Teresa Cisyk, Grażyna Jeżewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji nakazującą rozbiórkę zbiornika na nieczystości płynne i stwierdzając wykonanie nałożonego obowiązku dostarczenia ekspertyzy, naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i zasadę czynnego udziału strony?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i stwierdzając wykonanie nałożonego obowiązku dostarczenia ekspertyzy, naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 kpa) oraz zasadę czynnego udziału strony (art. 10 § 1 kpa). Organ odwoławczy przejął kompetencje dowodowe organu pierwszej instancji, nie umożliwiając stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co skutkuje wadliwością decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę zbiornika na nieczystości płynne z powodu braku dostarczenia ekspertyzy technicznej. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i stwierdził wykonanie obowiązku, co zostało zaskarżone przez sąsiadkę, która podnosiła zarzuty dotyczące nieszczelności zbiornika i naruszeń proceduralnych. Sąd administracyjny uznał, że organ odwoławczy naruszył zasady postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i określił, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...],nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 2 w zw. z art. 51 ust 4 ustawy a dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.) nakazał B. C. rozbiórkę zbiornika na nieczystości płynne, zlokalizowanego w L. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją nr [...] z dnia 13 października 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w O. nakazał G. C. dostarczenie w terminie do 30.11.1998 r. ekspertyzy technicznej dot. stanu technicznego, zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz szczelności zbiornika do gromadzenia nieczystości płynnych. Dodał, że zobowiązana wniosła odwołanie od decyzji Kierownika, jednak że Wojewoda [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z uwagi, że decyzja organu I instancji podlegała wykonaniu, skierowano do zobowiązanej upomnienie z dnia 22.01.1999 r. wzywające do dostarczenia dokumentów określonych w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego. Po tym upomnienia, w dniu 2 lutego 1999 r. dostarczyła opinię techniczną dot. szczelności zbiornika na nieczystości płynne. W opinii technicznej opracowanej przez N. M. (technika budowlanego) posiadającego uprawnienia budowlane nr [...] i [...] zostały zawarte zalecenia które inwestor miał wykonać. Opinia ta była podstawą nakazania w decyzji nr [...], z dnia 2 marca l999 r. wykonania odpowietrzenia zbiornika na nieczystości płynne, ale w wyniku złożonego odwołania, organ II instancji uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na konieczność żądania od inwestora między innymi ekspertyzy technicznej, a nie opinii technicznej, która winna uwzględniać nie tylko szczelność zbiornika, ale również zgodność usytuowania tego obiektu z obowiązującymi w czasie jego powstania przepisami warunków technicznych. Decyzja ta została zaskarżona do NSA we Wrocławiu, który wyrokiem o sygn. akt II SA/Wr 743/99 oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego. Ponadto organ w uzasadnieniu zaakcentował, że skoro decyzja Kierownika nakazuje B. C. dostarczyć ekspertyzę techniczną dot. zbiornika na nieczystości płynne, stąd kolejne upomnienie z dnia 12.02.02 r., skierowano do zobowiązanej o uzupełnienia dostarczonych dokumentów w terminie 14 dni, licząc od 19.02.2002 r. tj. od chwili udzielenia pełnomocnictwa radcy prawnemu W. P., który pismem z dnia 21.02.2002 r. zwrócił się do organu I instancji o wskazanie osób uprawnionych do opracowania ekspertyzy technicznej. W odpowiedzi na to pismo, organ przypomniał o upływającym terminie dostarczenia wspomnianej ekspertyzy. Kolejnym pismem pełnomocnik wniósł o przedłużenie terminu o dodatkowe 14 dni, ale uzyskał informację o braku możliwości prawnych do przedłużenia terminu. Wobec upływu terminu do dostarczenia w/w dokumentu organ wydał decyzję nakazującej rozbiórkę. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła B. C., podnosząc, że podejmowała próby uzyskania ekspertyzy, którą zleciła 4 marca 2002 r., o czym organ został powiadomiony a sama decyzja jest dla niej krzywdzącą. Ponadto pełnomocnik odwołującej podkreślił, ze organ swoim postępowaniem naruszył przepisy procedury, a to art. 75 § 1; 84; 77 § 2; 7; 9 i 12 kpa. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia 7 czerwca 2002 r., Nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i udzielił B. C. pozwolenia na użytkowanie zbiornika na nieczystości płynne. W wyniku złożonej skargi do sadu administracyjnego, po jej rozpoznaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wyrokiem z dnia 14 października 2004 r. sygn. akt II SA/Wr 1565/02, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na niezgodność pomiędzy podstawą prawną a treścią rozstrzygnięcia oraz na wyłączną kompetencję organów administracji architektoniczno - budowlanej w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie w dacie orzekania przez organ. Wskazania Sądu co do dalszego postępowania ograniczyły się do uwzględnieniu reguł określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93 poz. 888). Po ponownym rozpoznaniu sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O, decyzją Nr [...], z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji zawierającą nakaz rozbiórki i na podstawie art. 51 ust. 3 pkt. 1 ustawy - Prawo budowlane stwierdził wykonanie nałożonego obowiązku. W uzasadnieniu organ odwoławczy zaakcentował, że uwzględnił treść art. 2 ust. 1 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93 poz. 888), oraz przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie, którego początek datuje się od 15 maja 1996 r. tj. od złożenia pisma przez M. W. do Urzędu Rejonowego w O., w którym zgłosiła, że sąsiad L. W. w 1995 r. wybudował w samej granicy szambo na ścieki domowe. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją nr [...] z 13 października 1998 r. nakazał B. C. dostarczenie ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego, zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz szczelności zbiornika do gromadzenia nieczystości płynnych, bowiem wywodził, że zbiornik ten został wykonany bez wymaganego pozwolenia na budowę, w miejscu uprzednio istniejącego gnojownika. Z powodu braku realizacji powyższego obowiązku organ I instancji zaskarżoną decyzją wydał nakaz rozbiórki, jednakże zobowiązana wnosząc odwołanie dołączyła również ekspertyzę techniczną, z której wynika - jak stwierdził organ odwoławczy - że zbiornik spełnia warunki szczelności, a usytuowanie elementów zbiornika takich jak pokrywa i odprowadzenia instalacji odpowietrzającej odpowiadają warunkom określonym w § 36 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 15 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie. Ponadto podkreślił, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym w przypadku nałożenia przez organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem po upływie wyznaczonego terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie nałożonego obowiązku i w zależności od ustaleń wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania nałożonego obowiązku (art. 51 ust. 3 pkt 1) lub w przypadku niewykonania obowiązku - nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 3 pkt 2). Stwierdził ponadto, że o zleceniu ekspertyzy przez zobowiązaną organ I instancji był powiadomiony, jak również zasygnalizował fakt zwrócenia się strony o przedłużenie terminu do przedłożenia spornej ekspertyzy. W ocenie organu odwoławczego te okoliczności stanowiły wystarczające przesłanki do uwzględnienia wniosku strony. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że skorzystał z możliwość wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, ponieważ zobowiązana wykonała nałożony obowiązek. Skargę na powyższą decyzję wniosła M. W., która wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych tj. art. 7; 9; 10; 15; 77; 107 § 1 i 3 kpa oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 103 ust. 2 i art. 48 lub 49 Prawa budowlanego, żądała stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz jej wstrzymania. Po przedstawieniu przebiegu postępowania administracyjnego oraz sądowego w przedmiotowej sprawie, zaakcentowała, że sporny zbiornik jest nieszczelny i powoduje postępujące zawilgocenie ścian i podłóg jej budynku mieszkalnego. Wilgoć oraz wydzielający się z nieprawidłowo zlokalizowanego zbiornika smród, powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowania z nieruchomości i domu, co skutkuje brakiem możliwości normalnego zamieszkiwanie. Zarzuciła organom, że nie zrobili niczego, aby spowodować zaprzestanie bezprawnego użytkowania wybudowanego samowolnie zbiornika ścieków przez sąsiadów, którzy dopuścili się samowoli budowlanej. Podkreśliła, ze zaskarżona decyzja zawiera wszelkie możliwe naruszenia prawa. Ekspertyzę, stanowiącą podstawowy dowód w sprawie, o ile została sporządzona prawidłowo zgodnie ze stanem rzeczywistym, została dostarczona już po wydaniu decyzji z dnia [...] w sprawie rozbiórki szamba, a więc organ I instancji nie mógł wziąć jej pod uwagę. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. natomiast orzekł jako organ I instancji uniemożliwiając tym samym prawidłowe postępowanie administracyjne, a w szczególności nie poinformowano skarżącej o nowych dowodach w sprawie przed wydaniem decyzji, nie umożliwiono jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Dodała, że nie ustalono okoliczności faktycznych sprawy w przedmiocie daty popełnionej samowoli, a tym samym nie rozważano jakie przepisy prawa należy zastosować, w związku z regulacją art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2006 r., oddalił wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa. Sprawa rozpoznawana przez Sąd dotyczy wybudowanego szamba, określanego przez organy orzekające w zaskarżonych decyzjach jako zbiornika na nieczystości płynne, który zlokalizowany jest w L. przy ul. [...]. Przed przystąpieniem do oceny zaskarżonej decyzji, przypomnieć wypada, że decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w O., z dnia 13 października 1998 r., B. C. została zobowiązana do doręczenia ekspertyzy technicznej dot. stanu technicznego, zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz szczelności zbiornika do gromadzenia nieczystości płynnych. W konsekwencji nałożonego obowiązku wydawane były kolejne decyzje z tym, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja organu I instancji nakazująca rozbiórkę spornego szamba, z powodu braku realizacji doręczenia ekspertyzy oraz decyzja organu odwoławczego uchylająca powyższy nakaz i orzekająca o stwierdzeniu wykonania obowiązku dostarczenia ekspertyzy. Dla dalszych rozważań należy także wspomnieć, że opisany nakaz z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z 1998 r, jest wiążący dla stron postępowania administracyjnego i organu, bowiem decyzja ta nie została skutecznie zakwestionowana i wzruszona, a ponadto skutki omawianego nakazu były przedmiotem dokonanej oceny przez NSA – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu w 1999 r. W następstwie przywołanej wyżej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 1998 r., zostało przez organy nadzoru budowlanego wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne, w sprawie objętej nakazem doręczenia ekspertyzy technicznej, z uwzględnieniem stanu technicznego, zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz szczelności zbiornika do gromadzenia nieczystości płynnych. Organy obu instancji orzekały w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Organ I instancji orzekał wg stanu obowiązującego na dzień wydania decyzji tj. [...], natomiast decyzja organu odwoławczego pochodzi z [...]. Rozstrzygnięcia obu instancji były odmienne i oparte na różnych przepisach, bowiem organ pierwszej instancji orzekał na podstawie art. 51 ust. 2 wydając nakaz rozbiórki spornego szamba z powodu niewykonania nałożonego obowiązku, natomiast organ odwoławczy uchylił tę decyzję i na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 stwierdził wykonanie nałożonego obowiązku. Przy czym zauważyć należy, że przepis, na którym oparł swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy został dodany do Prawa budowlanego i obowiązuje od dnia 31 maja 2004 r. Mając na uwadze powyższe rozstrzygnięcia i przywołane przepisy stanowiące podstawę prawną wydanych decyzji, należy stwierdzić, że zastosowane przepisy prawa materialnego przez organy były właściwe, pomimo, że organy w swoich decyzjach nie wypowiadały się w kwestii charakteru prawnego wykonanych robót i spornego szamba. Wprawdzie organ I instancji orzekając w 2002 r., przyjął, że nakaz rozbiórki z art. 51 ust 2 Prawa budowlanego dotyczy urządzenia budowlanego, ale organ odwoławczy już w tej materii nie zajmował stanowiska. Wydaje się, że organy nie mogą pomijać tak istotnych kwestii, w sytuacji gdy interweniujący w sprawie oczekuje rozbiórki, w jego ocenie uciążliwej samowoli budowlanej spornego szamba. Zasadnym byłoby, aby w takiej sytuacji organ wypowiedział pogląd, w przedmiocie braku podstaw do zastosowania nakazu rozbiórki z art. 48 Prawa budowlanego, wskazując na konieczność kontynuacji postępowania, zgodnie z regulacją zawartą w art. 51 tej ustawy, z uwagi na rodzaj robót i charakter obiektu. Ponadto zaznaczyć należy, że w przypadku wypełnienia przez inwestora obowiązku nałożonego decyzją w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, organ administracji nie może nakładać dodatkowych obowiązków co do już wykonanych robót budowlanych, bowiem zachowanie organu wynika z regulacji zawartej w tym przepisie (art. 51 ust. 3 i 7). Zaskarżone decyzje podlegają również ocenie pod względem przestrzegania przez organy orzekające w sprawie przepisów prawa procesowego. Przypomnieć po raz kolejny przyjdzie, że zobowiązana nie zrealizowała obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej spornego szamba, a zatem z dokumentem tym nie mógł zapoznać się organ I instancji i dokonać jego oceny (art. 7 i 77 kpa). Strona również nie mogła się wypowiedzieć, co do takiego dokumentu. Z treści art. 10 § 1 kpa wynika, iż takie ustosunkowanie się do całego materiału faktycznego i prawnego, zgromadzonego w sprawie, który będzie podstawą do podjęcia decyzji, jest szczególnym uprawnieniem strony z racji udziału w postępowaniu. Odstąpienie od tego stadium oceny wyników postępowania dowodowego jest możliwe jedynie w szczególnych sytuacjach, wymienionych w art. 10 § 2 kpa, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Dostarczenie dokumentu, wskazanego przez organ a wymaganego przepisami, od którego treści uzależniony jest byt, funkcjonowanie obiektu, rzutuje na treść rozstrzygnięcia przez pryzmat zastosowania zasad postępowania administracyjnego. Nałożenie na inwestora obowiązku dostarczenia ekspertyzy, nie zwalnia organu od oceny tej ekspertyzy, gdyż podlega ona takiej samej ocenie jak każdy inny dowód w sprawie, bowiem nie do biegłego należy ocena tego dokumentu lecz do uprawnionego organu w sprawie. Z mocy art. 80 kpa, organowi administracji publicznej, tutaj organowi nadzoru budowlanego służy prawo do swobodnej oceny dowodów, w tym ekspertyzy technicznej sporządzonej przez biegłego. Przechodząc do oceny dochowania przepisów proceduralnych w rozpoznawanej sprawie, zauważyć należy, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego jest decyzją o charakterze merytoryczno - reformacyjnym, bowiem wynika z art. 138 § 1 pkt 2 zdanie pierwsze kpa, który stanowi, iż "organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy". Z regulacji tej wynika również i to, że postępowanie odwoławcze ma merytoryczny charakter, stąd zastosowanie instytucji reformacji i związanego z tym orzeczenia co do istoty sprawy ograniczone jest po pierwsze tym, iż organ odwoławczy musi zakwestionować rozstrzygnięcie organu I instancji, a po drugie - nie ma wątpliwości co stanu faktycznego sprawy wykazanego w materiale dowodowym. Gdyby bowiem zaistniała wątpliwość, co do stanu faktycznego, wówczas organ przeprowadza dodatkowe postępowanie uzupełniające, a następnie wydaje decyzję reformatoryjną. Zaznaczyć również należy, że odwołanie strony przenosi na organ odwoławczy kompetencje do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej już przez organ I instancji. Przepisy procedury administracyjnej wymagają od organu odwoławczego rozpoznania sprawy zgodnie z obowiązującymi zasadami postępowania administracyjnego. Skoro istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, stąd zgodnie z zasadą dwuinstancyjności - art. 15 kpa - organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i orzec w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Powtórzyć przyjdzie za doktryną i orzecznictwem, iż zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą winien odpowiadać zakresowi rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji. W postępowaniu odwoławczym może być bowiem rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie ta sama sprawa pod względem podmiotowym i przedmiotowym (por. wyrok NSA IV SA 536/96, z dnia 26 stycznia 1998r., LEX nr 43127). Jednakże pamiętać należy, że z zasady dwuinstancyjności postępowania wypływa również nakaz, konieczność dwukrotnego rozważenia materiału dowodowego, najpierw przez organ I instancji, a następnie przez organ odwoławczy, przy czym zasadą jest skoncentrowanie postępowania dowodowego w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego. Organ drugiej instancji natomiast jest uprawniony wyłącznie do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego – art. 136 kpa. Zadaniem bowiem organu odwoławczego jest ocena materiału dowodowego, dotyczącego stanu faktycznego stwierdzonego w czasie wydania decyzji przez organ I instancji, uzupełnionego o nowe okoliczności faktyczne, pominięte przez organ I instancji, jak i te okoliczności faktyczne, które po wydaniu decyzji przez organ I instancji uległy zmianie, oraz te, które w świetle zmienionych przepisów prawa maja znaczenie prawne. (por. wyrok NSA z 28 lipca 2000 r., V SA 102/00 – LEX nr 49869). Przeprowadzenie całego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy, rozumianego jako postępowanie dowodowe w pełnym zakresie, w przypadku gdy organ pierwszej instancji nie dysponował dowodami przesądzającym o rozstrzygnięciu w sprawie i nie poddał go ocenie, a tym samym pozbawił możliwości wypowiedzenia się strony do zawartości najistotniejszego w sprawie dokumentu np. ekspertyzy, stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju naruszenie nastąpiło (art. 15 kpa), gdyż przeprowadzenie postępowania dowodowego wraz z oceną zebranego materiału nastąpiło przed organem odwoławczym, z wyłączeniem (pominięciem) organu I instancji. Przez przejęcie kompetencji dowodowej w pełnym zakresie przez organ odwoławczy, nastąpiło pozbawienie realizacji obowiązku pierwszej instancji zebrania i wszechstronnej oceny materiału dowodowego w sprawie oraz pominięcie strony w jej uprawnieniach do kształtowania treści rozstrzygnięcia, poprzez ustosunkowania się do zebranych dowodów. Okoliczność o realizacji obowiązku dostarczenia ekspertyzy ustalona została dopiero na szczeblu postępowania odwoławczego, nie była przedmiotem postępowania przed organem I instancji a strona powzięła o nich wiadomość dopiero z decyzji organu odwoławczego. Niewątpliwie zatem w sprawie naruszono wynikającą z art. 15 Kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania przy czym, w rezultacie powyższego, również i zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 kpa). W myśl art. 136 kpa, organ odwoławczy nie jest obowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości ani nawet w znacznej części. Organ odwoławczy jest uprawniony do przeprowadzenia jedynie uzupełniającego postępowania dowodowego. Dodatkowe postępowanie uzupełniające może dotyczyć wyłącznie faktów sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją organu pierwszej instancji. Zmiana stanu faktycznego poprzez zebranie w całości materiału dowodowego na etapie weryfikacji instancyjnej oraz uwzględnienie tych zmian w nowym stanie prawnym sprawy, które nastąpiły w okresie dzielącym orzekanie przed I instancją należy także uznać za naruszenie zasady dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy (art. 15 kpa). Ponadto Sąd zauważa, ze skoro w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że o fakcie podjętych czynności przez stronę zmierzających do przedłożenia prawidłowej ekspertyzy był powiadomiony organ I instancji, należało wskazać, iż w takim przypadku decyzja I instancji została wydana przedwcześnie. Stąd pośpieszne działanie organu I instancji, orzekające rozbiórkę doprowadziło do braku dostatecznego wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie. Zaniechanie przez organ I instancji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Wydanie natomiast decyzji z pogwałceniem zasady dwuinstancyjności, obowiązującej w postępowaniu administracyjnym godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe strony i musi być ocenione jako naruszenie przepisów postępowania, które może mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę uchybienia opisane wyżej należało, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylić zaskarżoną decyzję. Uchylenie decyzji organu I instancji wynika z art. 135 tej ustawy. Orzeczenie w przedmiocie wykonalności zostało oparte o art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło