II SA/Gl 643/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ewa Krawczyk Sędziowie WSA Iwona Bogucka (spr.) WSA Rafał Wolnik Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. B. i M. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał M. B. i M. B. rozbiórkę ogrodzenia od strony ul. [...] i ul. [...] w K.. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie o sygn. II SA/Ka 3009/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach oddalił skargę na tę decyzję. Kasacja od tego wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 czerwca 2004 r. sygn. OSK 375/04. W konsekwencji zobowiązani złożyli skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Pismem z dnia [...] 2004 r. skarżący złożyli wniosek do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. o uchylenie w trybie art. 161 § 1 k.p.a. decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Decyzją z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej. Skarga na rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalona wyrokiem z 1 grudnia 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 681/05. Od wyroku tego została wniesiona skarga kasacyjna. Natomiast na podstawie pozostającej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki płotu zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Pismem z dnia [...] 2004 r. doręczonym [...] 2004 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., jako organ egzekucyjny, skierował do zobowiązanych upomnienie wzywające do wykonania obowiązku rozbiórki, z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Następnie [...] r. wystawiony został tytuł wykonawczy wraz z klauzulą wykonalności, doręczone [...] r. Pismem z [...] 2005 r. M. B. i M. B. wnieśli zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zarzucili w nim, że wszczęcie postępowania jest przedwczesne albowiem obowiązek nie jest wymagalny. Twierdzenie to uzasadniono faktem, iż doręczenie upomnienia ([...] 2004 r.) nastąpiło w okresie obowiązywania postanowienia sądu administracyjnego z dnia 21 stycznia 2002 r. wydanego w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji orzekającej nakaz rozbiórki w sprawie o sygn. II SA/Ka 3009/01. Nadto nie jest rozstrzygnięta sprawa uchylenia decyzji o nakazie rozbiórki w postępowaniu przed Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w W. na podstawie art. 161 k.p.a. oraz sprawa legalizacji samowoli, prowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pod sygn. II SA/Gl 351/04. Nie zakończono również postępowania prowadzonego w przedmiocie uchylenia skutków decyzji orzekających o wywłaszczeniu rodziców skarżących. W konsekwencji za zasadne zobowiązani uznali rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy oraz zawnioskowali o zaniechanie egzekucji, uchylenie tytułu wykonawczego i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wyjaśnił, że podstawą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym mogą być okoliczności wymienione w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 968 ze zm.). Zobowiązani podali jako podstawę zarzutu przesłankę z art. 33 pkt 2 ustawy, podnosząc przedwczesność egzekucji i niewymagalność obowiązku. Organ stwierdził, że decyzja orzekająca o nakazie rozbiórki z [...] r. jest ostateczna. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie o sygn. II SA/Ka 3009/01 oddalił skargę zobowiązanych na decyzję wydaną w przedmiocie rozbiórki. Tym samym przestało obowiązywać postanowienie sądu z dnia 21 stycznia 2002 r., wydane w sprawie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej. Orzeczony nakaz rozbiórki podlega zatem wykonaniu. Oceniając prawidłowość wszczęcia egzekucji, organ podkreślił, że wystawienie tytułu nastąpiło po wezwaniu zobowiązanych do wykonania obowiązku. W konsekwencji, wobec braku okoliczności uzasadniających skuteczne zgłoszenie zarzutów, organ orzekł o ich oddaleniu. W złożonym zażaleniu M. B. i M. B. zarzucili naruszenie art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu powtórzyli argumenty podniesione w zgłoszonych zarzutach. Dodali, że wnieśli skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz doniesienie do Prokuratury, albowiem wykonanie obowiązku zagraża życiu i zdrowiu, gdyż doprowadzi do odsłonięcia budynku stojącego przy krawężniku drogi. Wnieśli również o wstrzymanie wykonania decyzji o rozbiórce i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy zastrzegł, że przedmiotem postępowania jest kwesta zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji obowiązków określonych w tytule wykonawczym z dnia [...] r. Obowiązek egzekwowany wynika z ostatecznej decyzji PINB w K. z dnia [...] r. Skargi do sądu administracyjnego na tę decyzję zostały już prawomocnie oddalone i decyzja podlega wykonaniu . Obowiązek nie został wykonany, zaś zarzuty zgłoszone przez zobowiązanych nie potwierdzają spełnienia którejś z przesłanek z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. W skardze do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Gliwicach M. B. i M. B., zarzucając organom naruszenie art. 32 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podtrzymali swój zarzut braku wymagalności obowiązku, podając na jego uzasadnienie wcześniej formułowane argumenty. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymując swoje stanowisko podkreślił, że organy egzekucyjne nie rozstrzygają prawidłowości decyzji podlegających wykonaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Prowadzenie egzekucji administracyjnej regulują przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 968 ze zm.). Zgodnie z art. 26 § 4 tej ustawy, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Tytuł winien być sporządzony wedle ustalonego wzoru (art. 26 § 1 ustawy), który w drodze rozporządzenia określa minister właściwy do spraw finansów. W tym zakresie od dnia 30 listopada 2001 r. obowiązuje Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r., nr 137, poz. 1541 ze zm.), które w § 39a ustala wzór tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jakkolwiek w sprawie tytuł nie został wystawiony na formularzu określony w załączniku do rozporządzenia, to w przekonaniu Sądu nie ma ta okoliczność istotnego znaczenia, albowiem wystawiony tytuł zawiera wszystkie elementy określone w art. 27 § 1 i § 3 ustawy. W szczególności podana została data wystawienia i numer tytułu, określony organ egzekucyjny i podmioty zobowiązane, podana podstawa prawna egzekucji z określeniem treści obowiązku, stwierdzona wymagalność obowiązku, podstawa prawna prowadzenia egzekucji, dane dotyczące wystosowanego upomnienia. Tytułowi nadana została klauzula o skierowaniu tytułu do egzekucji, opatrzony został on także pieczęcią urzędową i podpisem osoby wystawiającej. W końcu w aktach znajduje się dowód doręczenia tytułu. Tytuł zawiera także pouczenie o prawie zgłoszenia zarzutów. Wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytuł wykonawczego. Organ egzekucyjne bada z urzędu dopuszczalność prowadzenia egzekucji, nie jest on natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem. W niniejszej sprawie obowiązek podlegający egzekucji polega na wykonaniu nakazu rozbiórki ogrodzenia i wynika z decyzji ostatecznej. Decyzja to poddana została zarówno kontroli instancyjnej jak i kontroli sądowej, które potwierdziły prawidłowość i legalność orzeczonego nakazu. Po wszczęciu egzekucji zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podstawą wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji mogą być wyłącznie okoliczności wskazane w sposób wyczerpujący w art. 33 ustawy. Inne okoliczności nie mogą być uwzględnione na etapie rozpatrywania zarzutów, będących środkiem ochrony zobowiązanego przed naruszeniem podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego oraz przed niedopuszczalną egzekucją. W zgłoszonych zarzutach skarżący podnosili, że obowiązek nie jest wymagalny, albowiem w dacie doręczenia upomnienia nie została rozstrzygnięta skarga kasacyjna od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 16 grudnia 2003 r., sygn. akt II SA/ Ka 3009 /01 i wciąż wywierało skutki postanowienie tego sądu o wstrzymaniu wykonania decyzji orzekającej nakaz rozbiórki. Zarzut ten był powielany na kolejnych etapach postępowania, łącznie z aktualnie rozpoznawaną skargą. Należy stwierdzić, że przekonanie skarżących o braku wymagalności obowiązku nie znajduje uzasadnienia w istniejącym stanie prawnym. Obowiązki wynikające z decyzji stają się wymagalne jeżeli decyzja stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania, lub decyzji nieostatecznej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Skarżący konsekwentnie powołują się na fakt wstrzymania wykonalności decyzji przez sąd administracyjny postanowieniem z dnia 21 stycznia 2002 r. Wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd wywiera jednak skutek wyłącznie do czasu wydania wyroku przez sąd i z tą data upada. Po 16 grudnia 2003 r. wstrzymanie to nie było już zatem skuteczne, zaś sąd II instancji nie orzekł w przedmiocie wstrzymania. Nadto należy zwrócić skarżącym uwagę, że datę wszczęcia egzekucji stanowi data doręczenia tytułu wykonawczego ([...] r.), a w tym czasie wydany już był w drugiej instancji wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. OSK 375/04. Skarżący nie wykazali, aby w jakimkolwiek trybie doszło do skutecznego w dacie wszczęcia egzekucji orzeczenia o wstrzymaniu wykonania nakazu rozbiórki. Niewątpliwie nie rodzą takiego skutku wszczęte przez skarżących postępowania przed Trybunałami prawa europejskiego, postępowania zmierzające w trybach nadzwyczajnych do uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie nakazu rozbiórki czy decyzji o wywłaszczeniu. Stąd prawidłowo w przekonaniu Sądu nie uwzględniono zgłoszonego zarzutu opartego na argumencie o niewymagalności obowiązku. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.