I SA/Gl 1762/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (sprawozdawca), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Asesor WSA Teresa Randak, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi E. H., W. K. [...]. "A" s.c. w M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie kompensacji wzajemnych zobowiązań oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta M. z dnia [...] r. nr [...] orzekające o dokonaniu z urzędu potrącenia z faktur za wykonane roboty budowlane przez "A" Spółka cywilna na rzecz Gminy M. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł, że podział treści postanowienia na poszczególne elementy było swoistą konwencją nie wykluczającą jednak przypadku, w którym treści mające w istocie charakter rozstrzygnięcia są pomieszczone w części postanowienia opatrzonego nazwą "uzasadnienie". Nie pozbawia ich to jednak charakteru rozstrzygnięcia o istocie sprawy. Organ odwoławczy zauważył, że część rozstrzygnięcia zawarta została na pierwszej stronie orzeczenia a pozostała część na stronie jedenastej, gdzie wymieniono kwoty podlegające potrąceniu wraz z odsetkami oraz na stronie trzynastej i następnych, gdzie następuje ich "rozksięgowanie". Zdaniem organu drugiej instancji zabieg ten miał służyć lepszej przejrzystości treści rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, gdyż jego istotną częścią były tabele z "rozksięgowanymi" kwotami i zasługiwał na aprobatę. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący panowie E. H. i W. K. – wspólnicy "A" Spółka cywilna w M. zaskarżyli powyższe postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie przepisu art. 65 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 64 § 2 Ordynacji Podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Uzasadniając skargę skarżący podnieśli, że z treści cytowanych w skardze przepisów wynika, iż dopuszczalne jest potrącenie zaległości podatkowych stanowiących dochód gminy z wzajemną, bezsporną i wymagalną wierzytelnością podatnika wobec gminnych jednostek budżetowych z tytułu robót budowlanych, dostaw lub usług wykonanych przez niego w trybie przepisów o zamówieniach publicznych, pod warunkiem, że potrącenie dokonywane jest przez tego podatnika i z tej wierzytelności. Skarżący wskazali, iż przedmiotowe postanowienia dotyczą potrącenia wierzytelności podatnika z tytułu robót budowlanych na rzecz gminy M. na podstawie umów z dnia [...] 2001 r. oraz [...] i [...] 2002 r. Podnieśli przy tym, iż przepis art. 65 § 2 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania do wierzytelności przysługujących podatnikowi bezpośrednio wobec gminy M., a nie wobec gminnej jednostki budżetowej. Oznacza to zdaniem skarżących, że brak było podstaw prawnych do dokonania potrącenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1998-2004 z wierzytelnościami podatnika z tytułu dokonanych robót budowlanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie stwierdzając, że w sprawie spełniona została przesłanka stosowania art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej odnosząca się do wierzytelności podatnika wobec samorządowej jednostki budżetowej – Urzędu Miasta M. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o samorządzie gminnym jednostką budżetową jest urząd danej gminy jako jednostki samorządu terytorialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia należy zauważyć, że ostatecznie sporna była kwestia dopuszczalności przedmiotowego potrącenia, w sytuacji gdy potrącone wierzytelności podatnika przysługiwały mu z tytułu robót budowlanych wykonanych na rzecz gminy. Strona skarżąca nie kwestionowała ustalonego w sprawie stanu faktycznego, opisanego w postanowieniu organu pierwszej instancji z dnia [...] r., a więc istnienie wysokości wskazanych tam zaległości podatkowych Spółki cywilnej "A" i odsetek za zwłokę od tej zaległości oraz istnienie w określonej wysokości wzajemnych, bezspornych i wymagalnych wierzytelności tej Spółki z tytułu robót budowlanych wykonywanych przez skarżącą spółkę na rzecz gminy M. Z treści przepisu art. 65 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) wynika, iż zobowiązanie podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę mogą być kompensowane również w zakresie podatków stanowiących dochody gminy, gdy jest ona dłużnikiem podatnika z tytułu potrąconej wierzytelności. Kompensata w przypadku jednostek samorządu terytorialnego obejmuje także wierzytelności wynikające z robót budowlanych, dostaw i usług oraz wierzytelności powstające z tytułów wymienionych w art. 65 § 1 Ordynacji podatkowej. W tym przypadku przepisy art. 64 § 2 – 7 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z treścią przepisu art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej kompensata dotyczy także wzajemnych, bezspornych i wymagalnych wierzytelności podatnika wobec państwowych jednostek budżetowych z tytułu robót budowlanych, dostaw lub usług wykonywanych przez niego w trybie przepisów o zamówieniach publicznych, pod warunkiem, że potrącenie dokonywane jest przez tego podatnika i z tej wierzytelności. Użyte w tym przepisie pojęcie jednostki budżetowej określone zostało w obowiązującej do dnia 31 grudnia 2005 r. ustawie z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (t. j. Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.). Przepis art. 18 tej ustawy stanowił, że jednostkami budżetowymi są takie jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Jednostka budżetowa prowadzi gospodarkę finansową według zasad określonych w ustawie. Ustawa ta przewidywała, że jednostki budżetowe, z zastrzeżeniem odrębnych przepisów tworzą, łączą, przekształcają w inną formę organizacyjno-prawną, likwidują organy stanowiące jednostki samorządu terytorialnego – gminne, powiatowe lub wojewódzkie jednostki budżetowe (art. 18 ust. 3 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy). Podstawą gospodarki finansowej jednostki budżetowej jest plan dochodów i wydatków (plan finansowy). W planie finansowym urzędu jednostki samorządu terytorialnego ujmuje się wszystkie wydatki budżetowe nieujęte w planach finansowych innych jednostek budżetowych w tym wydatki związane z funkcjonowaniem organu wykonawczego i zarządu jednostki samorządu terytorialnego (art. 126 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy). W myśl przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) gmina jako osoba prawna wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, działając przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie. Organami gminy są rada gminy jako organ stanowiący i wójt (burmistrz, prezydent miasta), który jest organem wykonawczym gminy. Wójt kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz, a swoje zadania wykonuje przy pomocy urzędu gminy (miasta), będąc jego kierownikiem (art. 31 i art. 33 powołanej wyżej ustawy). Urząd gminy (miasta) stanowi więc istniejącą z mocy samego prawa jednostkę organizacyjną będącą równocześnie gminną jednostką budżetową pokrywającą swoje wydatki bezpośrednio z budżetu i odprowadzającą pobrane dochody na rachunek budżetu gminy oraz prowadzącą gospodarkę finansową, której podstawą jest plan finansowy. Plan ten ujmuje wszystkie wydatki budżetowe nieujęte w planach finansowych innych jednostek budżetowych. Wójt (burmistrz, prezydent) pełni równoległe funkcje organu wykonawczego gminy i kierownika urzędu gminy jako jednostki budżetowej. Należy przy tym zauważyć, że gmina samodzielnie prowadzi gospodarkę finansową na podstawie budżetu gminy, a za prawidłową gospodarkę finansową gminy odpowiada wójt, któremu przysługuje wyłącznie prawo dokonywania wydatków budżetowych. Tak więc wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest kierownikiem jednostki budżetowej gminy (miasta) rozumianej jako urząd gminy (miasta) funkcjonującej obok innych gminnych jednostek budżetowych. Dlatego też stosując odpowiednio przepis art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej należy stwierdzić, że w sytuacji gdy podatnikowi przysługuje wzajemna, bezsporna i wymagalna wierzytelność wobec gminy jako osoby prawnej z tytułu robót budowlanych, dostaw lub usług wykonanych przez niego w trybie przepisów o zamówieniach publicznych na rzecz gminy okoliczność, że reprezentujący gminę podmiot wójt (burmistrz lub prezydent miasta) jest jednocześnie kierownikiem urzędu gminy (miasta) będącej gminną jednostką budżetową, która ma zrealizowane "wypłacić" wierzytelności, przesądza o dopuszczalności zastosowania przedmiotowego potrącenia. W tym przypadku dochodzi do bezpośredniego rozliczenia zobowiązania podatkowego z potrąconą wierzytelnością skoro uprawnioną z tytułu przedmiotowego podatku oraz zobowiązaną z tytułu oznaczonych wierzytelności (gminę) reprezentował ten sam podmiot (Prezydent Miasta). Twierdzenie, że przedmiotowe wierzytelności przysługują podatnikowi bezpośrednio wobec gminy a nie gminnej jednostki budżetowej nieuwzględnia faktu, że co prawda stroną umowy o roboty budowlane była gmina jako osoba prawna to jednak podmiot ten nie działa samodzielnie lecz przez odpowiednie organy w tym Prezydenta Miasta kierującego podległym mu urzędem za pomocą którego miała nastąpić wypłata tych wierzytelności – z budżetu gminy. Tym samym wierzytelność wobec gminy w istocie stanowi wierzytelność wobec gminnej jednostki budżetowej. Gminną jednostką budżetową jest między innymi urząd gminy ( miasta ) którym kieruje wójt (burmistrz, prezydent) pełniący jednocześnie funkcje organu wykonawczego gminy. O tym, która jednostka budżetowa gminy realizuje wierzytelności innych podmiotów wobec gminy decydują przepisy ustawy o finansach publicznych i ustawy o samorządzie gminnym. Z tych przyczyn Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy prawidłowo zastosował normę przepisu art. 65 § 2 w związku z art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej ustalając, że podlegające potrąceniu wierzytelności odniosły się do Urzędu Miasta M. jako samorządowej jednostki budżetowej. Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organy podatkowe nie naruszyły granic swobodnej oceny dowodów. W trakcie prowadzonego postępowania i przy wydawaniu postanowień nie doszło do naruszenia przepisów procedury i to takich, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W rozpatrywanym przypadku organ odwoławczy zajęte stanowisko prawidłowo uzasadnił. W szczególności wyjaśnił przyczyny dla których rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji przyjęło formę odbiegającą od przyjętej powszechnie w tego rodzaju sprawach. Uchybienie to nie wpływało na wynik sprawy. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.