II OSK 1436/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Borkowska (spr.) sędzia NSA Janina Kosowska sędzia NSA Bożena Walentynowicz Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2007 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 595/06 w sprawie ze skargi M. W. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Naczelnej Rady Lekarskiej na rzecz skarżącego M. W. kwotę 350 (słownie: trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 595/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. W. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, co następuje: Okręgowa Rada Lekarska w L. uchwałą z dnia [...], po rozpatrzeniu wniosku M. W. - legitymującego się tytułem zawodowym lekarza - o przyznanie ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza oraz wpis na listę członków i wpis do rejestru [...] Izby Lekarskiej - odmówiła uwzględnienia ww. wniosku. Rada stwierdziła, że wnioskodawca nie podpisał oświadczenia o niekaralności, co stanowi wymóg określony w art. 6 ust. 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. W wyniku postępowania wyjaśniającego przed organami samorządu zawodowego ustalono, że M. W. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] za przestępstwo z art. 45, art. 46 i art. 48 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii na karę łączną dwóch lat pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 360 stawek dziennych, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres 4 lat. Skazany został oddany w tym czasie pod nadzór kuratora. W opinii Okręgowej Rady Lekarskiej powyższy czyn uzasadnia odmowę przyznania ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza, bowiem w świetle art. 5 ust. 1 pkt 5 oraz art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty nienaganna postawa etyczna jest przesłanką warunkującą nabycie ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza. Powyższa uchwała została utrzymana w mocy przez Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej uchwałą z dnia [...]. Organ odwoławczy podzielił argumentację Okręgowej Rady Lekarskiej w L. podkreślając fakt, że odwołujący się handlował narkotykami będąc już studentem medycyny, a od dnia wydania wyroku upłynął zbyt krótki okres, aby ocenić, czy został osiągnięty walor prewencyjny i wychowawczy kary. Na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej M. W. złożył skargę do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie ulega wątpliwości, iż postępowanie skarżącego, polegające na przekazywaniu m.in. osobom małoletnim środków odurzających, w celu uzyskania korzyści majątkowej było nieetyczne i dyskwalifikujące go jako lekarza. Od powyższego wyroku M. W. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Wniósł także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego i wydanie wyroku wskutek sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym, bez dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych w tym przedmiocie. Zarzucono następnie naruszenie przez Sąd art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez sporządzenie uzasadnienia wyroku w wadliwy sposób, wskutek całkowitego pominięcia przedłożonych przez skarżącego dokumentów odzwierciedlających jego postawę etyczną, w szczególności dotyczących jego zaangażowania w działalność kulturalną oraz aktywny udział w projektach społecznych oraz poprzez zaniechanie wskazania faktów, które Sąd uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie art. 65 Konstytucji RP poprzez dowolną i niekorzystną dla skarżącego interpretację pojęcia "nienagannej postawy etycznej", w wyniku czego - pomimo posiadanych uprawnień oraz licznych osiągnięć - został on pozbawiony możliwości realizowania swojego powołania zawodowego i wykonywania zawodu lekarza. W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono także, iż Sąd I instancji nie ustosunkował się do zarzutu, iż zaskarżona uchwała zawiera uchybienia formalne, polegające na braku wszystkich wymaganych podpisów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na zawarty w niej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 1. Zgodnie z postanowieniami ww. przepisu uzasadnienie wyroku Sądu administracyjnego powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem (art. 3 § 1 P.p.s.a.). Na konieczność przyjęcia określonego stanu faktycznego przez Sąd pierwszej instancji wskazują pośrednio sformułowano zawarte w art. 188 zdanie drugie, a także art. 183 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Jeżeli bowiem w skardze kasacyjnej nie został podniesiony zarzut naruszenia przepisów postępowania albo zarzut ten okazał się bezzasadny, to zgodność wyroku z przepisami prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny bada opierając się na stanie faktycznym przyjętym przez Sąd pierwszej instancji. W związku z tym uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno zawierać ocenę stanu faktycznego ustalonego przez organ administracji ze wskazaniem, które ustalenia zostały przyjęte przez sąd, a które nie (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r. sygn. akt FSK 2123/04, publ.). Tak więc w "zwięzłym przedstawieniu sprawy" powinny być przedstawione ustalone przez organy administracji fakty, a także powołane dowody na podstawie których zostały te fakty ustalone, jak również winny zostać przedstawione dowody, którym odmówiono wiarygodności. Obowiązkiem Sądu pierwszej instancji jest także przedstawienie zarzutów skargi i ustosunkowanie się do nich. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż autor skargi kasacyjnej trafnie zarzucił, że Sąd pierwszej instancji nie rozpatrzył całego materiału dowodowego oraz nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi. Zgodzić należy się z zawartymi w skardze kasacyjnej twierdzeniami, że pominięte zostały przez Sąd przedstawione do akt dowody takie jak pozytywna opinia kuratora sądowego oraz dokumenty wskazujące na wyróżnienia skarżącego za aktywne angażowanie się w działalność społeczną w trakcie studiów. Zważywszy na treść tych dokumentów, a także ocenny charakter kontrolowanej przez Sąd decyzji nie można przyjąć, iż pominięcie ich przez Sąd pozostałoby bez wpływu na wynik sprawy. Stąd też niezbędnym było dokonanie przez Sąd pierwszej instancji odpowiednich ustaleń w tym zakresie i odniesienie się do wskazanych wyżej dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny, w toku postępowania kasacyjnego nie może dokonywać samodzielnych ustaleń. Rolą tego Sądu jest jedynie kontrolowanie prawidłowości rozstrzygnięć Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W sytuacji kiedy uzasadnienie wyroku nie zawiera istotnych ustaleń oraz stanowiska sądu co do podnoszonych zarzutów, nie jest możliwym prawidłowe skontrolowanie ocenianego rozstrzygnięcia. Za zasadny zatem należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Czyniło to koniecznym uchylenie zaskarżonego wyroku. 2. Za nietrafny uznać natomiast należało zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Od 1 stycznia 2004 r. postępowanie przed sądami administracyjnymi regulują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak więc ewentualnie przepisy tej ustawy mogłyby być jedynie przez Sąd naruszone. Wskazane w skardze kasacyjnej przepisy odnoszą się wyłącznie do postępowania administracyjnego i nie były przez Sąd pierwszej instancji stosowane. 3. Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut dotyczący wadliwego podpisania zaskarżonej uchwały. Z treści znowelizowanego art. 57, do którego dodano ust. 1a - w brzmieniu obowiązującym z dnia wydania zaskarżonej uchwały - wynika, iż w tego rodzaju sprawach wydawane przez organ kolegialny uchwały podpisuje przewodniczący lub jego zastępca i sekretarz Okręgowej Rady Lekarskiej, a w przypadku orzekania przez Naczelną Radę Lekarską - prezes lub wiceprezes i sekretarz tej rady. 4. W związku z zarzutem dotyczącym naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 65 Konstytucji RP należy zauważyć, że z uwagi na jego sformułowanie odniesienie się do niego będzie możliwe po uzupełnieniu wskazanych wyżej uchybień procesowych. Już tylko ubocznie należy zaznaczyć, że statuowana w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP zasada wolności wyboru wykonywania zawodu nie ma charakteru absolutnego. Istniejąca ustawowa reglamentacja wykonywania poszczególnych zawodów jest niezbędna i oczywista w rozwiniętych społeczeństwach. Określając w ustawie z dnia 5 grudnia 1966 r. - o zawodach lekarza i dentysty, warunki dopuszczenia do wykonywania zawodu, ustawodawca kierował się interesem innych podmiotów, a także potrzebą stworzenia gwarancji, że świadczący usługi medyczne będą wykonywać je należycie. Określona w art. 65 Konstytucji wolność pracy oznacza jedynie, że każdy ma prawo wybrać zawód i wykonywać go o ile spełnia określone w odpowiednich przepisach wymagania. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi i art. 203 pkt 1 cyt. wyżej ustawy orzekł jak w sentencji.