IV SA/Wa 588/06
WyrokWSA w Warszawie2006-06-26
Skład orzekający: Jakub Linkowski, Aneta Opyrchał, Anna Szymańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy, wszczęte przed wejściem w życie ustawy o uzdrowiskach, powinno zostać zawieszone na podstawie art. 62 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 38 ust. 2 ustawy o uzdrowiskach, jeśli gmina uzyskała status uzdrowiska na podstawie przepisów dotychczasowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 61 ust. 2 ustawy o uzdrowiskach, który stanowi, że do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 38 ust. 1, wszczętych, a niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o uzdrowiskach, stosuje się przepisy dotychczasowe, ma zastosowanie również do postępowań w sprawie ustalenia warunków zabudowy. W związku z tym, postępowania o ustalenie warunków zabudowy wszczęte przed wejściem w życie ustawy o uzdrowiskach nie podlegają obligatoryjnemu zawieszeniu na podstawie nowych przepisów.Stan faktyczny
Skarżący E. i B. K. wnieśli skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Gminy K. o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego i gospodarczego. Organ zawiesił postępowanie do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że gmina K. posiada status uzdrowiska i na mocy art. 38 ust. 2 ustawy o uzdrowiskach istnieje obowiązek sporządzenia planu. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Konstytucji RP, Kodeksu cywilnego i Prawa budowlanego, kwestionując zasadność ograniczenia ich prawa własności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego i orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.),, asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 czerwca 2006r. sprawy ze skargi E. i B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących E. i B. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu zażalenia E. i B. K., zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006r. – na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717, ze zm.) – utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Gminy K. z dnia [...] grudnia 2005r. o zawieszeniu postępowania z urzędu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego i gospodarczego (garaż) wraz z przyłączem elektroenergetycznym i wodociągowym oraz budowie tymczasowego szczelnego zbiornika na nieczystości płynne na terenie działki ew. nr [...], położonej we wsi O., w gminie K. do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż stosownie do art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdy ma prawo do własności. Własność, w myśl ust. 3 tegoż przepisu, może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Zdaniem Kolegium z takim właśnie, dopuszczalnym przez Konstytucję, ograniczeniem prawa własności mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Tak więc - zgodnie z dyspozycją art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717, ze zm.) - jeżeli wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy obszaru, w odniesieniu do którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego, postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy zawiesza się do czasu uchwalenia planu. Obowiązek taki - stosownie do art. 14 ust. 7 tejże ustawy - istnieje wtedy, gdy wymagają tego przepisy odrębne. Jako przykłady takich "przepisów odrębnych" wskazano na art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 maja 1999r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady (Dz.U. nr 41, poz. 412, ze zm.), w myśl którego gmina ma obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Pomnika Zagłady i jego strefy ochronnej, jak również art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. nr 27, poz. 96, ze zm.), stosownie do którego dla terenu górniczego sporządza się miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w trybie określonym odrębnymi przepisami, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Obowiązek taki nakłada również art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych – dalej w skrócie: ustawa o uzdrowiskach (Dz.U. nr 167, poz. 1399), w myśl którego gmina, która uzyskała status uzdrowiska lub status obszaru ochrony uzdrowiskowej, sporządza i uchwala miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego na zasadach określonych w odrębnych przepisach, w terminie do 2 lat od dnia uzyskania statusu.
W świetle powyższego kluczowym – zdaniem organu - dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy gmina K. posiada w chwili obecnej status uzdrowiska. Artykuł 2 pkt 3 ustawy o uzdrowiskach definiuje pojęcie "uzdrowiska" jako obszar, na terenie którego prowadzone jest lecznictwo uzdrowiskowe, wydzielony w celu wykorzystania i ochrony znajdujących się na jego obszarze naturalnych surowców leczniczych, spełniający warunki, o których mowa w art. 34 ust. 1, któremu został nadany status uzdrowiska. Załącznik do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 25 lipca 1967 r. w sprawie wykazu miejscowości uznanych za uzdrowiska (M.P. nr 45, poz. 228, ze zm.) wśród miejscowości zaliczonych do uzdrowisk wymienia m.in. S. Przepisy owego zarządzenia zachowują - stosownie do art. 62 ustawy o uzdrowiskach - moc obowiązującą do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych na podstawie rzeczonej ustawy, nie dłużej jednak niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia owej ustawy w życie, tj. od dnia 2 października 2005r. Tym samym wykaz miejscowości posiadających statut uzdrowiska posiada nadal moc obowiązującą. Zgodnie zaś z dyspozycji art. 59 ust. 1 ustawy o uzdrowiskach obszary uznane za uzdrowiska na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów stają się uzdrowiskami w rozumieniu niniejszej ustawy. Oznacza to, iż w chwili obecnej Gmina K. posiada status uzdrowiska, a w skład jej obszaru wchodzi wieś O., na której terenie ma być zlokalizowana wnioskowana inwestycja.
W konsekwencji powyższego organ stwierdził, że w chwili obecnej istnieje konieczność zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji budowlanej, do czasu uchwalenia planu miejscowego dla terenu gminy uzdrowiskowej K., w tym i dla terenu wsi O., stanowiącej część gminy uzdrowiskowej w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o uzdrowiskach. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, iż:
1) nie jest rolą Kolegium oceniać trafności czy celowości przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań; SKO przy orzekaniu związane jest przepisami powszechnie obowiązującego prawa (vide art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r., nr 79, poz. 856, ze zm.); dopóki zatem obowiązują przepisy obligujące do zawieszenia postępowania o ustalenie warunków zabudowy w opisanych powyżej okolicznościach, dopóty Kolegium zobligowane jest do ich stosowania i zawieszenia postępowania w niniejszej, jak i w innych podobnych sprawach;
2) zgodnie z art. 10 ust. 3 w zw. z art. 10 ust. 2 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, obowiązek przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dopiero po upływie 3 miesięcy od dnia ustanowienia tego obowiązku istnieje jedynie w przypadku, gdy uchwalone we właściwym trybie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy określiło obszary, dla których obowiązkowe jest sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie przepisów odrębnych, w tym obszary wymagające przeprowadzenia scaleń i podziału nieruchomości, a także obszary rozmieszczenia obiektów handlowych oraz obszary przestrzeni publicznej; w niniejszej sprawie studium takowe nie zostało uchwalone, a podstawą istnienia obowiązku zawieszenia niniejszego postępowania jest przepis ustawy, co oznacza, że przywołana przez żalące się strony regulacja nie ma w sprawie zastosowania;
3) gdyby nawet przyjąć - wbrew przedstawionemu powyżej stanowisku - że pogląd zaprezentowany w zażaleniu, zgodnie z którym obowiązek sporządzenia planu miejscowego dla terenu przedmiotowej inwestycji budowlanej powstał dopiero z dniem 2 stycznia 2006r., to okoliczność ta nie mogłaby nie zostać uwzględniona przy rozstrzyganiu przez organ drugiej instancji (co miało miejsce);
4) art. 61 ust. 2 ustawy o uzdrowiskach stanowi, że do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 38 ust. 1, wszczętych, a niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe; ostatni z wymienionych przepisów reguluje zasady wydzielania na obszarze uzdrowiska lub obszarze ochrony uzdrowiskowej stref ochronnych, a nie postępowań o ustalenie warunków zabudowy czy - ewentualnie - o przyznanie statusu uzdrowiska; tym samym przepis art. 61 ust. 2 ustawy o uzdrowiskach nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a co za tym idzie - w sprawie też nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o uzdrowiskach i lecznictwie uzdrowiskowym;
5) nadto bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy była ocena, czy uchwała Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] października 1972r. o ustanowieniu statutu uzdrowiska K. nie narusza prawa, status bowiem gminy uzdrowiskowej w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o uzdrowiskach Gmina K. uzyskała na podstawie art. 59 ust. 1 powołanej ustawy w powiązaniu z zarządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 25 lipca 1967r. w sprawie wykazu miejscowości uznanych za uzdrowiska; Kolegium zresztą nie jest uprawnione do dokonania takiej oceny i dopóki rzeczona uchwała zachowuje moc obowiązującą, dopóty zobowiązane jest ją stosować przy rozstrzyganiu sprawy;
6) brak jest podstaw do uznania, że art. 38 ust. 2 ustawy o uzdrowiskach należy odnosić jedynie do nowoutworzonych uzdrowisk albo nowoutworzonych obszarów ochrony uzdrowiskowej; wniosku takiego nie da się wysnuć ani z tego, ani z jakiegokolwiek innego przepisu powołanej ustawy; gmina K. uzyskała status gminy uzdrowiskowej na podstawie przepisów owej ustawy, a tym samym wszelkie inne jej regulacje, w tym również te dotyczące obowiązku uchwalenia w ciągu 2 lat planu zagospodarowania, mają zastosowanie również w stosunku do niej, zwłaszcza jeśli się zważy, że w chwili obecnej dla terenu wsi O. żaden taki plan nie obowiązuje.
E. i B. K. w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2006r., uzupełnianej kolejnymi pismami procesowymi, wnieśli o uchylenie zaskarżonych postanowień, wyrażając nadzieję, że - wcześniej – Wojewódzki Sąd Administracyjny zwróci się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, co do zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów, na podstawie których zostały wydane kwestionowane przez nich postanowienia.
Skarżący zarzucili naruszenie:
- art. 2, art. 21 ust. 1., art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
- prawnie chronionego interesu wynikającego z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny,
- art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
- art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane w zakresie prawa do dysponowania nieruchomością gruntową zgodnie z potrzebami, w tym prawa do jej zabudowy.
Podnieśli, iż w przedmiocie dopuszczalności ograniczeniem prawa własności nie można skupiać się tylko na art. 64 ust. 3 Konstytucji, ale przedmiotową problematykę należy rozpatrywać również w kontekście art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przypomnieli organowi, że według art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie zaś z art. 140 kodeksu cywilnego, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. Także art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane stanowi, że każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Fundamentalne prawo własności zostało w ich przypadku naruszone, czym narażono ich na wymierne straty finansowe i skomplikowano ważne plany życiowe.
Skarżący przyjrzeli się głębiej powołanym przez organ przepisom szczególnym ustawy o ochronie terenów hitlerowskich obozów zagłady oraz ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Wskazali, iż pierwsza z wymienionych ustaw stanowi, że Gmina ma obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Pomnika Zagłady i jego strefy ochronnej. Strefą ochronną wokół Pomnika jest pas gruntu nie większy niż 100 m od granicy Pomnika. Przepis art. 10 ust. 1 ustawy zakazuje wznoszenia na terenie Pomnika Męczeństwa i w strefie ochronnej jakichkolwiek obiektów budowlanych oraz innych urządzeń budowlanych. Podkreślili, iż ustanowienie stref ochronnych i wprowadzenie obowiązku sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w niczym nie dotknęło społeczności lokalnych - ani wówczas ani obecnie. Ograniczenia nie są bowiem dolegliwe dla mieszkańców gmin, na terenie których istnieją Pomniki Męczeństwa, tym bardziej że strefy ochronne to jedynie 100 - metrowe pasy wokół Pomników Męczeństwa. Zaś motywem wprowadzenia obowiązku sporządzenia planu drugą z wymienionych regulacji była m.in. potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego oraz ochrony środowiska i również w tym przypadku – zdaniem skarżących - zasadność ustanowienia takiego obowiązku i konieczność wprowadzenia niezbędnych ograniczeń w zakresie praw i wolności innych podmiotów jest zgodna z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji. Natomiast w spornej sprawie zawieszenie postępowania oznacza drakońskie ograniczenie praw obywateli do korzystania z nieruchomości na terenie całej gminy uzdrowiskowej jaką jest K. Postawili więc pytanie, jakie przesłanki z art. 31 ust. 3 Konstytucji uzasadniają takie ograniczenie prawa własności? Według nich jedynymi przesłankami mogą być przesłanki dotyczące ochrony zdrowia i środowiska. Jednak na tej bazie rodzi się kolejne pytanie: czyjego zdrowia? Z ośrodków kuracyjnych i sanatoryjnych korzystają głównie mieszkańcy innych rejonów Polski oraz kuracjusze z zagranicy. Jeśli zaś chodzi o przesłankę dotyczącą ochrony środowiska, to warto zauważyć, że według art. 34 ust. 1 pkt 4 ustawy o uzdrowiskach warunkiem przyznania danej gminie statusu uzdrowiska lub statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej jest spełnienie określonych w przepisach o ochronie środowiska wymagań w stosunku do środowiska. Czy zatem i ta przesłanka może być uznana za przesłankę z 31 ust. 3 Konstytucji. Ich zdaniem odpowiedź winna być negatywna. Zatem nie widzą potrzeby, aby mieszkańcy Gminy K. ponosili dotkliwe ciężary i ograniczenia wynikające z wprowadzenia regulacji ustawowej będącej punktem sporu w sprawie.
Nieznane są też skarżącym powody, dla których organ uznał wieś O. za teren szczególny w gminie uzdrowiskowej K. Wieś O. jest typową wsią rolniczą, bez walorów uzdrowiskowych. Nigdy dotychczas wobec jej mieszkańców, ani sąsiednich wsi, położonych na peryferiach Gminy K. nie obowiązywały zakazy lub ograniczenia odnośnie lokalizacji domów mieszkalnych, budynków gospodarczych itp. Jedynymi ograniczeniami związanymi z przynależnością do obszaru "C" ochrony uzdrowiskowej był zakaz - wynikający z § 3 ust. M lit. a, b, c uchwały Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1972r. o ustanowieniu statutu uzdrowiska K. - wyrębu drzew, zakaz prowadzenia robót mogących mieć wpływ na fizjografię uzdrowiska oraz zakaz budowy zbiorników wodnych, a także zakaz dokonywania regulacji rzek i potoków.
Przytaczając treść art. 38 ust. 1 pkt 3 lit. a, b, c, d ustawy o uzdrowiskach skarżący nie mogą zrozumieć dlaczego – na podstawie art. 62 ust. 2 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 38 ust 2 ustawy o uzdrowiskach - ogranicza się im realizację na okres do 2 lat jednorodzinnego budownictwa mieszkaniowego. Aż dziw, że organ dopuszcza taki stan rzeczy do 2 października 2007r., przynosząc wielu osobom wymierne straty, nie tylko materialne, spowodowane niemożnością realizacji istotnych celów życiowych, zamierzeń i planów, w imię źle pojętego interesu społecznego.
Skarżący podkreślili też, że ich podstawowe prawo zostało również naruszone w wyniku opieszałości i zaniedbań organu pierwszej instancji, zwłaszcza poprzez niezastosowanie się organu do art. 35 § 1 i 12 § 1 K.p.a. Gdyby organ kierował się słusznym interesem strony, to wydałby im decyzję o warunkach zabudowy najpóźniej w dwa miesiące od daty złożenia stosownego wniosku, tj. od dnia 22 grudnia 2004r. Tymczasem organ czuje się "rozgrzeszony" faktem wejścia w życie art. 38 ust 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o uzdrowiskach, prowadzącym do "uruchomienia" art. 62 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze – w odpowiedzi na skargę – wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zakażone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2006r., jak i utrzymane nim w mocy postanowienie Burmistrza Gminy K. z dnia [...] grudnia 2005r., naruszają prawo w stopniu kwalifikującym je do uchylenia.
W dniu 2 października 2005r. weszła w życie ustawa z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych – dalej w skrócie: ustawa o uzdrowiskach (Dz.U. nr 167, poz. 1399), która zastąpiła dotychczas obowiązującą regulację, tj. ustawę z dnia 17 czerwca 1966r. o uzdrowiskach i lecznictwie uzdrowiskowym (Dz.U. nr 23, poz. 150, ze zm.).
Zgodnie z art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o uzdrowiskach na obszarze uzdrowiska lub obszarze ochrony uzdrowiskowej wydziela się trzy rodzaje stref ochronnych, oznaczone literami "A", "B" i "C":
1) strefę "A" obejmującą obszar, na którym są zlokalizowane lub planowane zakłady i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego, a także inne obiekty służące lecznictwu uzdrowiskowemu lub obsłudze pacjenta lub turysty, w szczególności: pensjonaty, restauracje lub kawiarnie, dla której procentowy udział terenów zielonych wynosi nie mniej niż 75 %;
- w strefie ochronnej "A" zabrania się:
a) lokalizacji zakładów przemysłowych,
b) lokalizacji budownictwa wielorodzinnego i jednorodzinnego, z wyjątkiem modernizacji obiektów istniejących, bez możliwości zwiększenia powierzchni ich zabudowy,
c) uruchamiania pól biwakowych i campingowych, lokalizacji domków turystycznych i campingowych,
d) prowadzenia targowisk, z wyjątkiem punktów sprzedaży pamiątek, wyrobów ludowych, produktów regionalnych lub towarów o podobnym charakterze, w formach i miejscach wyznaczonych przez gminę,
e) trzymania zwierząt gospodarskich, w rozumieniu ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1762 oraz z 2004 r. Nr 91, poz. 866),
f) prowadzenia działalności rolniczej, w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 oraz z 2005 r. Nr 14, poz. 113, Nr 90, poz. 756 i Nr 143, poz. 1199),
g) organizacji rajdów samochodowych i motorowych,
h) lokalizacji stacji paliw, punktów dystrybucji produktów naftowych, nawozów sztucznych, składowisk odpadów stałych i płynnych, składów opału,
i) lokalizacji parkingów w liczbie miejsc postojowych większej niż 10 % miejsc sanatoryjnych w obiekcie,
j) lokalizacji trwałych i tymczasowych obiektów i urządzeń, które mogą utrudniać lub zakłócać przebywanie pacjentów na tym obszarze, a w szczególności: stacji bazowych telefonii komórkowej, stacji nadawczych radiowych i telewizyjnych, stacji radiolokacyjnych i innych emitujących fale elektromagnetyczne,
k) organizowania imprez masowych, w rozumieniu ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 909), zakłócających proces leczenia uzdrowiskowego i działalności o charakterze rozrywkowym zakłócającej ciszę nocną w godz. 2200-600, z wyjątkiem imprez masowych znajdujących się w harmonogramie imprez gminnych,
l) lokalizacji obiektów mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z odrębnymi przepisami, w szczególności takich jak: warsztaty samochodowe, wędzarnie ryb, garbarnie,
m) wszystkich czynności zabronionych, ujętych w wykazie dla strefy ochronnej "B" i "C";
2) strefę "B", dla której procentowy udział terenów zielonych wynosi nie mniej niż 55 %, obejmującą obszar przyległy do strefy "A" i stanowiący jej otoczenie, który jest przeznaczony dla niemających negatywnego wpływu na właściwości lecznicze uzdrowiska lub obszaru ochrony uzdrowiskowej oraz nieuciążliwych w procesie leczenia obiektów usługowych, turystycznych, rekreacyjnych, sportowych i komunalnych, budownictwa mieszkaniowego oraz innych związanych z zaspokajaniem potrzeb osób przebywających na tym obszarze lub objęty granicami parku narodowego lub rezerwatu przyrody albo jest lasem, morzem lub jeziorem, przy czym w strefie ochronnej "B" zabrania się:
a) lokalizacji nowych oraz rozbudowy istniejących zakładów przemysłowych, punktów skupu złomu i punktów skupu produktów rolnych,
b) lokalizacji obiektów handlowych o powierzchni większej niż 400 m2 z obiektami towarzyszącymi,
c) lokalizacji i uruchamiania stacji paliw lub urządzeń emitujących fale elektromagnetyczne mogących znacząco oddziaływać na środowisko, nie bliżej niż 500 m od granicy obszaru strefy ochronnej "A", uruchamiania punktów dystrybucji i składowania środków chemicznych, produktów naftowych i innych artykułów uciążliwych dla środowiska,
d) wyrębu drzew leśnych i parkowych, z wyjątkiem cięć sanitarnych,
e) pozyskiwania surowców mineralnych innych niż naturalne surowce lecznicze,
f) prowadzenia robót melioracyjnych mających na celu niekorzystną zmianę istniejących stosunków gruntowo-wodnych,
g) lokalizacji parkingów o wielkości powyżej 50 miejsc postojowych dla samochodów osobowych, dostawczych i autobusów,
h) wszystkich czynności zabronionych ujętych w wykazie dla strefy ochronnej "C";
3) strefę "C" przyległą do strefy "B" i stanowiącą jej otoczenie, obejmującą obszar mający wpływ na zachowanie walorów krajobrazowych, klimatycznych oraz ochronę złóż naturalnych surowców leczniczych;
- w strefie ochronnej "C" zabrania się:
a) nieplanowanego wyrębu drzew,
b) prowadzenia działań powodujących niekorzystną zmianę stosunków wodnych,
c) lokalizacji nowych uciążliwych obiektów budowlanych i innych uciążliwych obiektów, w tym zakładów przemysłowych,
d) prowadzenia działań mających wpływ na fizjografię uzdrowiska i jego założenia przestrzenne lub właściwości lecznicze klimatu.
2. Gmina, która uzyskała status uzdrowiska lub status obszaru ochrony uzdrowiskowej, sporządza i uchwala miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego na zasadach określonych w odrębnych przepisach, w terminie do 2 lat od dnia uzyskania statusu.
Paragraf 2 cytowanego artykułu jest kolejnym przepisem szczególnym, po art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 maja 1999r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady (Dz.U. nr 41, poz. B412, ze zm.), czy art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. nr 27, poz. 96, ze zm.), wprowadzającym ustawowy, obligatoryjny, obowiązek sporządzenia planu miejscowego dla gmin w nim wymienionych. Zatem w sytuacji, gdy wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy obszaru, w odniesieniu do którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy – według normy art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717, ze zm.) - zawiesza się do czasu uchwalenia planu. Regulacja ta stanowi o przesłance obligatoryjnego zawieszenia postępowania w sprawie decyzji o warunkach zabudowy wydawanej wobec inwestycji sytuowanej na obszarze, w stosunku do którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego. Obowiązek ten może powstać na podstawie przepisów szczególnych, które dla określonych terenów nakazują uchwalić plan miejscowy i z takim przypadkiem mamy do czynienia w omawianej sprawie.
Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy przedmiotowe postępowanie administracyjne o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji wyżej opisanej zostało wszczęte wnioskiem E. i B. K. złożonym w dniu 22 grudnia 2004r., a więc przed wejściem w życie ustawy o uzdrowiskach. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005r. (utrzymanym w mocy przez organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem) organ pierwszej instancji - powołując się na treść art. 62 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 38 ust. 2 ustawy o uzdrowiskach – z urzędu zawiesił to postępowanie do czasu uchwalenia przez Gminę K. planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu zajętego stanowiska podał, iż w sprawie ma zastosowania art. 38 ust. 2 ustawy o uzdrowiskach, albowiem obszary uznane za uzdrowiska na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów, jak Gmina K. (która uchwałą Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1972r. uzyskała status uzdrowiska) stają się – zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o uzdrowiskach - uzdrowiskami w rozumieniu tej ustawy ze wszystkimi konsekwencjami z niej wynikającymi, czyli również z artykułu nakładającego na Gminę obowiązek sporządzenia planu zagospodarowania przestrzennego. Nie znalazł zaś podstaw do zastosowania art. 61 ust. 2 ustawy o uzdrowiskach, tym samym i regulacji dotychczasowej, uznając że art. 38 ust. 1 reguluje zasady wydzielania na obszarze uzdrowiska lub obszarze ochrony uzdrowiskowej stref ochronnych, a nie postępowań o ustalenie warunków zabudowy czy - ewentualnie - o przyznanie statusu uzdrowiska. Przedstawione stanowisko zostało zaskarżone do tut. Sądu Administracyjnego.
Zdaniem Sądu nie sposób zgodzić się z całością przedstawionych twierdzeń organu.
Gmina K. w dniu wejścia w życie ustawy o uzdrowiskach posiadała status uzdrowiska, zatem - na podstawie dotychczas obowiązującej ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o uzdrowiskach i lecznictwie uzdrowiskowym (Dz.U. nr 23, poz. 150, ze zm.) - była obszarem uznanym za uzdrowisko. Oczywistym jest więc fakt – co słusznie stwierdziły organy - iż zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o uzdrowiskach – wymieniona Gmina stała się uzdrowiskiem w rozumieniu ustawy o uzdrowiskach, zatem i spoczął na niej obowiązek wynikający z art. 38 ust. 2 ustawy o uzdrowiskach. Niemniej jednak, pomimo posiadania przez Gminę K. statutu uzdrowiska, z przepisu art. 59 ust. 1 ustawy o uzdrowiskach nie można wywodzić stwierdzenia (co uczyniły organy), że skoro postępowanie o ustalenie warunków zabudowy wszczęte przed wejściem w życie ustawy o uzdrowiskach dotyczy obszaru położonego na terytorium tejże Gminy (w strefie "C") to wymaga obligatoryjnego zawieszenia. Innymi słowy istota sprawy sprowadza się do kwestii, czy do postępowań o ustalenie warunków zabudowy wszczętych wnioskiem sprzed wejścia w życie ustawy o uzdrowiskach, czyli 2 października 2005r. zastosowanie mają dotychczasowe przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r., czy przepisy ustawy o uzdrowiskach. Zaś od uzyskania odpowiedzi na postawione pytanie uzależniony był byt omawianego postanowienia o zawieszeniu postępowania.
Powyższą okoliczność należało rozważyć w oparciu o treść art. 61 ustawy o uzdrowiskach. Przepis ten w ustępie 2 stanowi, iż do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 38 ust. 1 wszczętych, a niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Powstaje więc pytanie, jakie postępowania w rozumieniu art. 38 ust. 1 ustawy o uzdrowiskach ustawodawca miał na myśli. W ocenie Sądu postępowania w sprawach, o których mowa w cytowanym art. 38 ust. 1, to nie tylko – jak przyjął organ - postępowania dotyczące wydzielania stref ochronnych, albowiem dotychczas obowiązujące na obszarze uzdrowiska obszary ochrony uzdrowiskowej A,B,C (aktualnie określane mianem "stref ochronnych") - na gruncie poprzedniej regulacji prawnej, czyli ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o uzdrowiskach i lecznictwie uzdrowiskowym - miały swoje źródło w statucie uzdrowiska (obecnie zaś w ustawie), co oznaczałoby że postępowania na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów (obejmujące obszary ochrony uzdrowiskowej) mogłyby w zasadzie dotyczyć tylko uchwalania statutu. Sąd stanął więc na stanowisku, iż przepis art. 38 ust. 1 ustawy o uzdrowiskach odnosi się do dwóch rodzajów postępowań, po pierwsze dotyczących wydzielania stref ochronnych na terenie uzdrowiska, po drugie "lokalizowania" zarówno w sensie pozytywnym – m. in. obiektów lecznictwa uzdrowiskowego, obiektów służących lecznictwu uzdrowiskowemu i obsłudze pacjenta oraz turysty, jak również w sensie negatywnym, tj. zakazu np. budownictwa jednorodzinnego, uruchamiania pól biwakowych, parkingów, organizacji rajdów samochodowych, czy imprez masowych, prowadzenia działalności rolniczej, itd. Oznacza to, iż pojęcie "lokalizowania" obejmuje swoim zakresem powstawanie, jak i niedopuszczanie do rozprzestrzeniania się, nowych obiektów, działalności, innych inwestycji, o których mowa w art. 38 ust. 1 ustawy o uzdrowiskach. Zatem przepis ten obejmuje swoim zakresem również postępowania w sprawach o ustalenie warunków zabudowy. Postawiona teza prowadzi do twierdzenia, że regulacja art. 38 ust. 1 ustawy o uzdrowiskach nie dotyczy tylko i wyłącznie wydzielania na obszarze uzdrowiska lub obszarze ochrony uzdrowiskowej stref ochronnych, ale obejmuje również wszelkie inne postępowania administracyjne dotyczące inwestycji w nim wymienionych, w tym ustalania warunków zabudowy, do których stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawę z dnia 17 czerwca 1966r. o uzdrowiskach i lecznictwie uzdrowiskowym, pod warunkiem że wszczęcie postępowania nastąpiło przed wejściem w życie ustawy o uzdrowiskach.
W świetle powyższych rozważań na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek zawieszania postępowań o ustalenie warunków zabudowy wszczętych po 2 października 2005r., czyli po wejściu w życie ustawy o uzdrowiskach, natomiast w żadnej mierze nie można go rozszerzać na postępowania wszczęte wnioskiem strony przed wymienioną datą.
Sąd nie zwrócił się w sprawie – o co wnosili skarżący - na podstawie art. 193 Konstytucji RP do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, co do zgodności z ustawą zasadniczą przepisów, na podstawie których zostały wydane kwestionowane przez skarżących postanowienia, albowiem nie powziął uzasadnionych wątpliwości odnośnie ich niekonstytucyjności.
W tym stanie rzeczy uznano, że zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, wydano z naruszeniem ww przepisów administracyjnego prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a, art. 135 oraz art. 152 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I i III sentencji wyroku. Wyeliminowanie z obrotu prawnego niniejszych postanowień skutkuje nadaniem dalszego biegu sprawie o ustalenie warunków zabudowy.
O kosztach postępowania sądowego, na które złożył się wpis od skargi w wysokości 100 zł i koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł, postanowiono w pkt II wyroku, na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14.2 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło