I OSK 290/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-03-03
Skład orzekający: Małgorzata Jaśkowska, Jolanta Rajewska, Ewa Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wymóg posiadania certyfikatu bezpieczeństwa upoważniającego do dostępu do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą "tajne" lub "ściśle tajne" w konkursie na stanowisko Dyrektora Generalnego Urzędu Wojewódzkiego stanowi naruszenie art. 60 Konstytucji RP i art. 29 ustawy o ochronie informacji niejawnych, a także czy błąd w ogłoszeniu konkursowym i jego późniejsze sprostowanie stanowi obejście prawa?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wymóg posiadania certyfikatu bezpieczeństwa był uzasadniony charakterem stanowiska Dyrektora Generalnego Urzędu Wojewódzkiego i zgodny z przepisami wykonawczymi. Sąd stwierdził, że art. 60 Konstytucji RP nie gwarantuje przyjęcia do służby publicznej, a jedynie równy dostęp do niej, a dodatkowe wymogi kwalifikacyjne są dopuszczalne. Błąd w ogłoszeniu konkursowym, który został sprostowany przed rozpoczęciem postępowania, nie stanowił obejścia prawa ani zmiany zasad konkursu.Stan faktyczny
J. N. nie został dopuszczony do konkursu na stanowisko Dyrektora Generalnego Urzędu Wojewódzkiego z powodu niespełnienia wymogu posiadania certyfikatu bezpieczeństwa upoważniającego do dostępu do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą "tajne". Po odrzuceniu jego skargi przez WSA i uchyleniu tego postanowienia przez NSA, WSA rozpoznał sprawę merytorycznie, oddalając skargę. J. N. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 60 Konstytucji RP i art. 29 ustawy o ochronie informacji niejawnych, twierdząc, że wymogi konkursowe były zbyt rygorystyczne i stanowiły obejście prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska (spr.) Sędziowie NSA Jolanta Rajewska del.WSA Ewa Kwiecińska Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 239/06 w sprawie ze skargi J. N. na akt Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie konkursu na stanowisko Dyrektora Generalnego [...] Urzędu Wojewódzkiego oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. N. na pismo Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] nr [...] wydane w przedmiocie konkursu na stanowisko Dyrektora Generalnego [...] Urzędu Wojewódzkiego (sygn. akt IV SA/Wa 239/06).
Jako uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy. Zespół Konkursowy przeprowadzający konkurs na stanowisko do służby cywilnej uchwałą z dnia 10 lutego 2004 r. nie dopuścił J. N. do udziału w konkursie na stanowisko dyrektora generalnego [...] Urzędu Wojewódzkiego. J. N. złożył na tę uchwałę do Szefa Służby Cywilnej odwołanie od wyniku konkursu, wnosząc o unieważnienie konkursu z uwagi na naruszenie zasad jego przeprowadzania.
W odpowiedzi Szef Służby Cywilnej pismem z dnia 14 lipca 2004 r. stwierdził, iż zasady przeprowadzenia konkursu nie zostały naruszone, co powoduje, iż brak jest podstaw do zastosowania art. 47 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej, tj. zarządzenia ponownego przeprowadzenia konkursu. Na przedstawione stanowisko Szefa Służby Cywilnej J. N. wniósł skargę do WSA w Warszawie.
W wyniku rozpoznania sprawy Sąd postanowieniem z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt II SA/Wa 1816/04, odrzucił skargę. W uzasadnieniu orzeczenia wywiedziono, iż zaskarżone rozstrzygnięcie Szefa Służby Cywilnej jest decyzją administracyjną, zatem powinny znaleźć tutaj zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 127 § 3 K.p.a. Stosownie do powołanego artykułu, od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra (Szefa Służby Cywilnej - stosownie do art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a i art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o służbie cywilnej) lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący takowego wniosku nie złożył, co w ocenie WSA w Warszawie było równoznaczne z niewyczerpaniem środków zaskarżenia, przysługujących mu w postępowaniu administracyjnym. Przedwczesne wniesienie skargi, wbrew normie art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uzasadniało z kolei jej odrzucenie, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 powołanej ustawy.
Postanowienie WSA w Warszawie odrzucające skargę, w wyniku zaskarżenia przez J. N., zostało uchylone przez NSA postanowieniem z dnia 11 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 1349/05. Wskazano wówczas, iż wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, pisma Szefa Służby Cywilnej z dnia 14 lipca 2004 r. nie można uznać za decyzję administracyjną. Należało także przyjąć, iż administracyjny tok instancji został wyczerpany, albowiem zaskarżone pismo zostało wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy WSA w Warszawie uznał, iż będąc związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA, musi zbadać skargę a meriti. Zauważono przy tym, iż skarżący nie zgadza się z uchwałą zespołu konkursowego z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie dopuszczenia do udziału w konkursie na stanowisko dyrektora generalnego [...] Urzędu Wojewódzkiego ([...]), albowiem mocą tej uchwały dopuszczono do udziału w konkursie jedynie A. T., odmawiając dopuszczenia pięciu osobom, w tym także skarżącemu. Jako podstawę odmowy zespół wskazał przy tym nie uzupełnienie przez skarżącego dokumentów warunkujących wzięcie udziału w konkursie na przedmiotowe stanowisko.
W tej sytuacji - zdaniem WSA - zauważyć wypada, że stosownie do § 6 ust. 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 listopada 1999 r. w sprawie sposobu organizowania i szczegółowych zasad przeprowadzania konkursów na wyższe stanowiska w służbie cywilnej (Dz. U. Nr 91, poz. 1028) zespół konkursowy rozstrzyga o dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia kandydata do udziału w konkursie, a następnie przewodniczący zawiadamia taką osobę na piśmie, za potwierdzeniem odbioru, o przyczynie odmowy dopuszczenia. Uchwała zespołu konkursowego z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie dopuszczenia do udziału w konkursie może być zatem uznana za wynik konkursu w rozumieniu § 15 i 16 ust. 1 powoływanego rozporządzenia. W niniejszej sprawie o uchwale skarżący został powiadomiony pismem z 18 lutego 2004 r, zaś wskutek złożenia przez niego odwołania, Szef Służby Cywilnej pismem z dnia 14 lipca 2004 r, nie stwierdził, aby doszło do naruszenia zasad przeprowadzania konkursu.
W ocenie WSA w Warszawie, zasadnie Szef Służby Cywilnej przyjął, iż podstawą podjęcia przez zespół konkursowy uchwały o dopuszczeniu lub odmowie dopuszczenia kandydata do udziału w konkursie są dokumenty złożone przez kandydata. Stosownie bowiem do § 6 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia, dla każdego konkursu określa się szczegółowe wymagania warunkujące dopuszczenie kandydata do udziału w tym konkursie w zakresie wskazanym w ust. 1 tego przepisu. Chodzi tutaj m.in. o kwalifikacje zawodowe w zakresie wykształcenia, posiadanych uprawnień zawodowych lub znajomości określonego języka obcego. W ogłoszeniu o konkursie opublikowanym w Biuletynie Służby Cywilnej Nr 18/2003 z 15 września 2003 r. w wymaganiach warunkujących dopuszczenie do udziału w konkursie, został wymieniony wymóg posiadania poświadczenia bezpieczeństwa upoważniającego do dostępu do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą "ściśle tajne", lub wyrażenie zgody na poddanie się procedurze sprawdzającej przewidzianej do dopuszczenia do informacji niejawnych. Takie brzmienie wymogu nie odpowiadało jednak treści uzgodnienia zawartego między Szefem Służby Cywilnej i Wojewodą P. Koniecznym było zatem sprostowanie treści ogłoszenia. W związku z powyższym w Biuletynie Służby Cywilnej nr 20/2003 zostało opublikowane ogłoszenie o konkursie na stanowisko dyrektora generalnego P. Urzędu Wojewódzkiego zawierające prawidłowo sformułowane wymagania tj. posiadania poświadczenia bezpieczeństwa upoważniającego dó dostępu do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą "tajne" oraz wyrażenie zgody na poddanie się procedurze dopuszczającej do informacji oznaczonych klauzulą "ściśle tajne". Przedłużono jednocześnie odpowiednio termin składania przez kandydatów ofert do konkursu.
W myśl natomiast art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 49, poz. 483 ze zm.) do konkursu przystąpić może osoba spełniająca wymagania określone w ogłoszeniu. Wymagania te zaś ustala prowadzący konkurs w porozumieniu z właściwym organem, w tym wypadku z Wojewodą- P. Jednocześnie art. 49 powołanej ustawy zawiera delegację dla Prezesa Rady Ministrów do określenia sposobu organizowania i szczegółowych zasad przeprowadzenia konkursów na wyższe stanowiska w służbie cywilnej, w szczególności ustalenia listy wymagań, od których spełnienia uzależnione jest dopuszczenie kandydata do udziału w konkursie. Wydany przez Prezesa Rady Ministrów akt wykonawczy, tj. powoływane rozporządzenie z dnia 3 listopada 1999 r. w sprawie sposobu organizowania i szczegółowych zasad przeprowadzania konkursów na wyższe stanowiska w służbie cywilnej, wskazuje przy tym (w § 5 ust. 1), iż oczekiwane od kandydata wymagania i dokumenty powinny uwzględniać w szczególności zakres wykonywanych w przyszłości przezeń zadań. Według WSA w Warszawie nie można zatem odmówić racjonalności argumentacji, iż osoba wykonująca zadania generalnego dyrektora urzędu wojewódzkiego powinna posiadać poświadczenie bezpieczeństwa, upoważniające do dostępu do informacji oznaczonych klauzulą "tajne" oraz wyrażenie zgody na poddanie się procedurze dopuszczającej do informacji oznaczonej klauzulą "ściśle tajne". Tymczasem J. N. mógł wykazać się jedynie poświadczeniem bezpieczeństwa nr [...], upoważniającym do dostępu do informacji niejawnych stanowiących tajemnicę służbową/państwową, ale bez klauzuli "tajności" lub klauzuli "ściśle tajne".
Trafnie zatem organ przyjął, iż umieszczenie wśród wymagań warunkujących dopuszczenie do udziału w konkursie, warunku przedstawienia stosownego poświadczenia bezpieczeństwa jest zgodne z § 6 ust. 1 i 2 powoływanego rozporządzenia. Zawarcie tego warunku w porozumieniu między Szefem Służby Cywilnej, a Wojewodą P. jest logiczne i w pełni uzasadnione. Skoro kandydat nie spełnił wszystkich wymagań określonych w ogłoszeniu, nie mógł przystąpić do konkursu. Odmowa zatem dopuszczenia do udziału w konkursie była zgodna z obowiązującymi przepisami.
Za wystarczające Sąd uznał ponadto wyjaśnienia Szefa Służby Cywilnej zawarte w piśmie z 14 lipca 2004 r., a dotyczące składu osobowego zespołu przeprowadzającego konkurs. Skład ten był rzeczywiście zgodny z ustawą o służbie cywilnej i rozporządzeniem wykonawczym. Nie zaistniały żadne przeszkody formalne, do tego aby osoby powołane do składu tego zespołu nie mogły pełnić swoich funkcji.
Wyrok WSA w Warszawie zaskarżył w całości J. N., zarzucając naruszenie przez Sąd:
a) art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), tj. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
- art. 134 § 1 cyt. wyżej ustawy, poprzez pominięcie przy orzekaniu okoliczności, iż z całokształtu dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że całe postępowanie konkursowe prowadzone przez Szefa Służby Cywilnej obarczone było (a w zasadzie ciągle jest) wadą prawną w postaci nieważności, zatem że pismo Szefa Służby Cywilnej również jest tą wadą obciążone;
- art. 141 § 4 cyt. ustawy poprzez pominięcie (nie ustosunkowanie się) w uzasadnieniu wyroku do zarzutów dotyczących legalności całego postępowania konkursowego; oraz
b) art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. naruszenia prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 29 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 11, poz. 95 ze zm.).
Uzasadniając swoje stanowisko autor skargi kasacyjnej zauważył, iż nie sposób zgodzić się ze poglądem wyrażonym przez WSA w Warszawie w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia, że wprowadzone w konkursie wymogi były "racjonalne", "logiczne" i "w pełni uzasadnione".
Sąd I instancji nie odniósł się ponadto do stawianych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia w sprawie przez organy art. 60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 29 ustawy o ochronie informacji niejawnych poprzez sformułowania wymogów konkursowych (str. 4 - 5 skargi z 18 sierpnia 2004 r.). Tym samym nie rozpoznano i nie rozstrzygnięto kompleksowo skargi, co powoduje zasadność twierdzenia o naruszeniu przez WSA w Warszawie art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skutkiem tego zaniechania jest również naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 § 1 powoływanej ustawy, poprzez nie dostrzeżenie ewidentnej wady prawnej całego postępowania konkursowego, jaką jest jego nieważność. Zdaniem autora skargi kasacyjnej przy dokładnej analizie stanu faktycznego i prawnego sprawy bez trudu dostrzec można bowiem okoliczność dokonania przez Szefa Służby Cywilnej, w porozumieniu z Wojewodą P., obejścia prawa. Obejście prawa miało przy tym na celu faworyzowanie jednego z uczestników postępowania konkursowego - pełniącego w owym czasie obowiązki Dyrektora Generalnego [...] Urzędu Wojewódzkiego - który - jak się okazało - był jedynym, który dysponował certyfikatem dostępu do informacji oznaczonej klauzulą "tajne". Stąd też po rozpoznaniu faktu, że pozostali kandydaci nie posiadają certyfikatów "tajne", wymóg posiadania tego rodzaju certyfikatu został wprowadzony do postępowania konkursowego.
Skarżący zauważył ponadto, iż jako niczym nieuzasadnione należy traktować twierdzenia Sądu I instancji, zawarte w uzasadnieniu skarżonego wyroku, iż termin składania ofert w związku ze zmianą wymogu dotyczącego klauzuli został wydłużony "odpowiednio". W konsekwencji tej zmiany żaden z kandydatów nie zdążył bowiem zdobyć poświadczenia bezpieczeństwa ze stosowną klauzulą "tajne".
W świetle podniesionych zarzutów J. N., reprezentowany przez adw. A. B., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co nastepuje:
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie przez pełnomocnika J. N. jest niezasadna.
Należy zauważyć, iż stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć zarówno na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), jak i na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, o ile uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika zatem, iż do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych naruszonych przez Sąd zaskarżonym wyrokiem i wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w odniesieniu do prawa materialnego, bądź opisanie istotnego wpływu naruszenia prawa na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd - w odniesieniu do przepisów procesowych. W świetle treści powyższych przepisów Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Naczelny Sąd Administracyjny jest bowiem związany granicami skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która - co należy podkreślić - w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Wyrokowi Sądu I instancji zostały postawione dwojakiego rodzaju zarzuty. Pierwsze z nich - o charakterze procesowym - powiązane zostały z nie dostrzeżeniem przez Sąd I instancji wad postępowania konkursowego, powodujących jego nieważność, oraz z niedostatecznym ustosunkowaniem się do stawianych w skardze zarzutów. W ten sposób, zdaniem autora skargi kasacyjnej, WSA w Warszawie naruszył art. 134 p.p.s.a. oraz 141 § 4 p.p.s.a.
Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa mterialnego dotyczą natomiast usankcjonowania przez Sąd I instancji błędnego zastosowania przez Szefa Służby Cywilnej art. 60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 29 ustawy o ochronie informacji niejawnych, a to poprzez uznanie za właściwe zbyt rygorystyczne sformułowanie wymogów konkursowych i uznanie za niezbędne legitymowanie się przez Dyrektora Generalnego Urzędu Wojewódzkiego certyfikatem uprawniającym do dostępu do informacji oznaczonych klauzulą "tajne".
Należy zatem zauważyć, iż w niniejszej sprawie zarzuty o charakterze procesowym zostały powiązane przez kasatora z zarzutami prawa materialnego. Innymi słowy, zasadność zarzutów procesowych uzależniona jest od uprzedniej skuteczności zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego. Dotyczy to w szczególności kwestii zupełności i trafności uzasadnienia Sądu I instancji w zakresie, w jakim uznano za zasadny, wprowadzony w konkursie na wyższe stanowisko w służbie cywilnej (tj. stanowisko Dyrektora Generalnego Urzędu Wojewódzkiego), wymóg posiadania przez kandydatów certyfikatu umożliwiającego dostęp do informacji oznaczonych klauzulą "tajne", oraz w jakim uznano za odpowiedni wydłużony termin do składania przez kandydatów uzupełnionej w tym zakresie dokumentacji.
Podkreślić ponadto wypada, iż o ile w świetle dotychczas przyjętej linii orzecznictwa NSA art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną przesłankę kasacyjną, o tyle z właściwym postawieniem zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy kasator powiąże naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, z dokonaną przez ten Sąd oceną działania organu administracji pod kątem zachowania przepisów procedury obowiązujących ten organ (tak NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 czerwca 2004 r., sygn. OSK 337/04, niepubl.). W niniejszej sprawie nie sposób jednak mówić o naruszeniu przez WSA w Warszawie art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd ten w pisemnym uzasadnieniu wypowiedział się co do zarzutów dotyczących postępowania uznając je za nieuzasadnione. Wskazano w szczególności dlaczego uznano za prawidłowe przedłużenie przez Szefa Służby Cywilnej terminu składania ofert, odnosząc te stwierdzenia wyłącznie do dostarczenia dokumentacji, nie zaś do jej wytworzenia.
Przechodząc w tym kontekście do zarzutu naruszenia przez WSA w Warszawie art. 60 Konstytucji RP trzeba podnieść, iż przepis ten gwarantuje każdemu obywatelowi, korzystającemu z pełni praw publicznych, prawo ubiegania się o przyjęcie do służby publicznej. Jednoczesnie - wbrew poglądowi wyrażonemu przez kasatora - przepis ten - stanowiąc jedynie o naborze do służby publicznej opartej na równych zasadach - nie znajdował bezpośredniego zastosowania w niniejszej sprawie. Stosownie bowiem do art. 42 ust. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy o służbie cywilnej o wyższe stanowiska w służbie cywilnej mógł ubiegać się jedynie urzędnik służby cywilnej w rozumieniu art. 3 pkt. 2 ustawy, tj. osoba, która została przyjęta do służby, odbyła co do zasady służbę przygotowawczą, następnie przepracowała w służbie co najmniej dwa lata oraz przeszła pomyślnie postępowanie kwalifikacyjne, po zakończeniu którego została mianowana. Wskazując na konieczność ścisłego odnoszenia art. 60 Konstytucji RP jedynie do naboru do służby cywilnej nie można jednocześnie pomijać faktu, iż wyrażona w tym przepisie ogólna zasada równego traktowania powinna była znajdować zastosowanie również w stosunku do konkursów na wyższe stanowiska w służbie cywilnej.
NSA pragnie przy tym podkreślić, iż art. 60 Konstytucji RP nie wyraża gwarancji, iż każda osoba posiadająca obywatelstwo polskie oraz pełnię praw publicznych zostanie przyjęta do służby publicznej. Ustawodawca uprawniony jest bowiem do sformułowania dodatkowych warunków, uzależniając od ich spełnienia uzyskanie określonych stanowisk w służbie publicznej, z uwzględnieniem jej rodzaju oraz istoty (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 grudnia 1999 r. SK 14/98 OTK ZU 1999/7 poz. 163). Uprawnienie władzy publicznej do stawiania kandydatom do służby dodatkowych wymogów o charakterze merytorycznym wydaje się być tym bardziej oczywiste w świetle art. 153 Konstytucji RP. Zgodnie ze wspomnianym przepisem jedną z cech działałającego w urzędach administracji rządowej korpusu służby cywilnej powinna być bowiem jego zawodowość. Pojęcie "zawodowości" było przedmiotem analizy dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny, który zauważył, iż stanowi ono synonim profesjonalizmu ogólnie wymaganego od pracowników czy urzędników służby cywilnej. Trybunał Konstytucyjny wykluczył przy tym, aby "zawodowość" mogła być rozumiana wyłącznie jako formalna konieczność zatrudniania czy mianowania na określonym stanowisku. Zdobycie odpowiednich kwalifikacji powinno być jego zdaniem weryfikowane nie tylko przed przyjęciem do korpusu służby cywilnej, jak również w okresie późniejszym w trakcie realizacji zadań przez członka korpusu pod kątem rzetelnego wykonywania powierzonych mu obowiązków.
Przewidziany zatem w ustawie o służbie cywilnej konkurs na wyższe stanowiska miał za zadanie weryfikować kwalifikacje również pod kątem wymogów związanych z konkretnym stanowiskiem (por. uzasadnienie wyroku TK z dnia 12 grudnia 2002 r., sygn. K 9/2002, opubl. OTK-A 2002/7/94). I właśnie na kluczową kwestię konieczności badania związku pomiędzy obowiązkami dotyczącymi danego stanowiska, a ustalonymi w konkursie na to stanowisko wymogami, zwrócił uwagę Sąd I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie podkreślił bowiem, iż umieszczenie wymagania dotyczącego przedstawienia stosownego poświadczenia bezpieczeństwa, upoważniającego do dostępu do informacji oznaczonych klauzulą "tajne", mieściło się w zakresie zadań Dyrektora Generalnego [...] Urzędu Wojewódzkiego i było zgodne z § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 listopada 1999 r. w sprawie sposobu organizowania i szczegółowych zasad przeprowadzania konkursów na wyższe stanowiska w służbie cywilnej (Dz. U. Nr 91 poz. 1028). Pogląd ten zasługuje na akceptację w świetle dokumentacji znajdującej się w aktach konkursowych, z której jednoznacznie wynika, iż stanowisko Dyrektora Generalnego [...] Urzędu Wojewódzkiego zostało powiązane przez Wojewodę P. z dostępem do informacji niejawnych stanowiących tajemnicę państwową, co oznaczało, iż brak odpowiedniego poświadczenia bezpieczeństwa stanowiłby przeszkodę prawną do wykonywania przez osobę nieposiadającą takiego certyfikatu obowiązków na tym stanowisku.
Określenie przez Szefa Służby Cywilnej na podstawie przepisów ustawy i wydanego z jej upoważnienia rozporządzenia, dodatkowych wymagań stawianych kandydatom do określonego stanowiska w służbie publicznej oraz uzależnienie jego uzyskania od spełnienia tak określonej przesłanki, jaką w niniejszej sprawie był wymóg posiadania certyfikatu bezpieczeństwa, nie może być zatem równoznaczne z niezgodnym z art. 60 Konstytucji ograniczeniem dostępu do służby publicznej. Warto zaznaczyć przy tym, iż jak podkreślił TK w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 grudnia 2004 r., SK 19/2003 (opubl. OTK ZU 2004/11A poz. 118), sprzeczność taka zachodziłaby wówczas tylko, gdyby wprowadzone w tej mierze dodatkowe przesłanki nie były jednakowe dla wszystkich kandydatów, tj. nie przestrzegałyby zasady równości szans wszystkich kandydatów, bądź też - z jakiejkolwiek przyczyny - zakładałyby dyskryminację określonych kandydatów.
Nie może mieć przy tym znaczenia - podnoszony w sprawie argument - iż w konkursach na stanowiska dyrektorów generalnych innych urzędów wojewódzkich nie stosowano wymogu posiadania poświadczenia bezpieczeństwa upoważniającego do dostępu do informacji oznaczonych klauzulą "ściśle tajne". Zasada równego traktowania odnosi się bowiem do postępowania wedle takich samych reguł w stosunku do wszystkich kandydatów w danym konkursie, nie zaś do kandydatów na wszystkie - choćby i równorzędne - wyższe stanowiska w kraju. W przeciwnym bowiem razie jako zbędną należałoby traktować regulację dotyczącą uzgadniania pomiędzy właściwym organem a Szefem Służby Cywilnej wymagań stawianych kandydatom w konkursie, tj. procedurę określoną w § 5 ust. 1 wskazanego rozporządzenia.
Zdaniem NSA nie sposób zgodzić się ze skarżącym, aby w sprawie doszło do obejścia prawa, mającego na celu faworyzowanie jednego z uczestników postępowania konkursowego - p. A. T. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w szczególności zaś z korespondencji prowadzonej pomiędzy Wojewodą P. a Szefem Służby Cywilnej (k.6-28 akt konkursowych K/126/02), wynika bowiem, iż początkowo ustalone przez Wojewodę wymogi stawiane kandydatom na stanowisko Dyrektora Generalnego [...] Urzędu Wojewódzkiego były na tyle rygorystyczne, że żadna ze zgłoszonych osób nie byłaby w stanie ich spełnić. Dopiero w wyniku prowadzonych konsultacji Szefa Służby Cywilnej z Wojewodą P. zmieniono - zliberalizowano - stawiane wymogi dotyczące certyfikatu bezpieczeństwa. Co istotne, miało to miejsce zanim jeszcze doszło do pierwotnej publikacji ogłoszenia oraz zgłoszenia kandydatów. W tej sytuacji - zdaniem NSA - Sąd I instancji nie miał podstaw do tego, aby uznać za zasadne zarzuty dotyczące zmiany reguł (wymogów) stawianych kandydatom w trakcie postępowania oraz ustawienia konkursu pod konkretną osobę. Odmienna ocena NSA mogłaby mieć miejsce wówczas, gdyby zmiana reguł konkursu miała miejsce już po jego rozpoczęciu. Okoliczności niniejszej sprawy jednoznacznie wskazują jednak, iż doszło jedynie do pomyłki przy publikacji ogłoszenia o konkursie, która to pomyłka została następnie z inicjatywy samego organizatora konkursu naprawiona (poprzez ponowne opublikowanie ogłoszenia, połączone z udzieleniem wszystkim osobom zainteresowanym dodatkowego terminu na uzupełnienie dokumentacji, tj. do dnia 31 października 2003 r.). W ten sposób nie można mówić w niniejszej sprawie o zmianie zasad i wymogów konkursu, a jedynie o sprostowaniu pomyłki w publikacji o konkursie. Powoduje to zarazem, iż jako nieuzasadniony uznać wypada zarzut naruszenia przez WSA w Warszawie art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak należytego uzasadnienia przez ten Sąd uznania za "odpowiedni" ustalonego nowego terminu do składania dokumentacji (tj. 31.10.2003 r.) oraz uznania za "logiczny" i "oczywisty" wprowadzonego wymogu posiadania odpowiedniego certyfikatu.
Należy mieć przy tym na względzie, iż przepisy art. 41 i n. ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej, jak również wydanego na podstawie jej art. 49 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 listopada 1999 r., nie regulowały co ma zrobić organizator konkursu na wyższe stanowisko w służbie cywilnej w sytuacji, gdy nastąpi pomyłka w obwieszczeniu o tymże konkursie. WSA w Warszawie prawidłowo zatem uznał, iż w takim przypadku nie można stawiać zarzutu naruszenia prawa przez Szefa Służby Cywilnej, który to organ dokonał ponownego ogłoszenia o konkursie połączonego z jednoczesnym wydłużeniem terminu na zgłoszenie nowych kandydatów, lub uzupełnienie dokumentacji przez te osoby, które zdążyły już złożyć aplikacje. Z tego też względu zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez sankcjonowanie nieważności postępowania konkursowego, jawi się jako nieuzasadniony.
Podobnie nietrafiony jest w opinii NSA zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 29 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 11 poz. 95 ze zm.). Przepis ten - wskazany w skardze kasacyjnej jako samodzielna podstawa zaskarżenia - w ogóle nie znajdował zastosowania w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 29 ustawy (w ówcześnie obowiązującym brzmieniu) postępowanie sprawdzające, niezbędne do uzyskania certyfikatu bezpieczeństwa, mogło być przeprowadzone jedynie na pisemny wniosek osoby upoważnionej do obsady stanowiska lub zlecenia prac. Nie wykluczało to możliwości posiadania już przez kandydata takiego certyfikatu, zdobytego podczas dotychczasowej pracy w służbie cywilnej. Ponownie przypomnieć w tym miejscu należy, iż postępowanie konkursowe dotyczyło co do zasady urzędników mianowanych, a więc osób posiadających już dłuższy staż pracy w organach administracji rządowej. Sam zarzut naruszenia art. 29 ustawy o ochronie informacji niejawnych nie mógł zatem pozostawać w związku z postępowaniem konkursowym, albowiem przepis ten dotyczył postępowania administracyjnego innego typu. Kasator nie zakwestionował natomiast (choćby w uzasadnieniu skargi kasacyjnej) wymogu posiadania takiego certyfikatu z punktu widzenia przepisów wspomnianego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 listopada 1999 r.
Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło