II OSK 943/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz ( spr. ) Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 1053/04 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej oddala skargę kasacyjną. II OSK 943/05 U z a s a d n i e n i e Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 1053/04 po rozpoznaniu przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Łodzi skargi S. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2004 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] maja 2004 r. w przedmiocie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej - oddalił skargę. W uzasadnieniu powyższego wyroku podano, że sprawa była ponownie rozpoznawana przez organ administracji publicznej w wyniku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 stycznia 2004 r. sygn. akt II SA/Łd 645/01, którym została uchylona poprzednia decyzja o odmowie przyznania na podstawie art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm./, zwanej dalej "ustawą z dnia 31 maja 1996 r.". Sąd w wyroku powyższym wskazał, że wywiezienie dziecka wraz z rodzicami na roboty przymusowe na tereny okupowane przez III Rzeszę stanowi represję w rozumieniu art. 2 pkt 2a cytowanej ustawy, a w związku z tym organ orzekający błędnie uznał, że skarżący nie był osobą represjonowaną. Decyzją z dnia [...] maja 2004 r. przyznano S. S. uprawnienie do świadczenia pieniężnego w maksymalnym wymiarze określonym w art. 3 ust. 1 cyt. ustawy. Ponieważ S. S. zakwestionował fakt przyznania mu żądanego świadczenia od dnia wydania decyzji, orzekający w sprawie organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie, zaś w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 5 cytowanej ustawy świadczenie wypłaca organ emerytalno-rentowy na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym organie wraz z decyzją stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia, wypłata następuje za okres nie dłuższy niż 4 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku, o którym mowa w art. 1 /tzn. wniosku o wypłatę świadczenia/. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję S. S. podniósł, iż powinno mu być przyznane świadczenie od listopada 1998 r., bowiem wniosek złożył w lutym 1999 r. Winę za opóźnienie przyznania świadczenia ponosi organ administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za niezasadną. Sąd I instancji przyznał w uzasadnieniu wyroku, że jest faktem, iż przyznanie skarżącemu uprawnienia do przedmiotowego świadczenia nastąpiło po upływie przeszło 5 lat od dnia zgłoszenia przez niego wniosku o rozpoznanie sprawy. Opóźnienie to było wynikiem wadliwych decyzji organu orzekającego co jednak nie oznacza, że organ ten winien przyznać uprawnienie do świadczenia od daty złożenia wniosku. Nie wynika to bowiem z żadnego przepisu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. S. reprezentowany przez radcę prawnego - adwokata M. P., zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. w związku z art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP - polegającą na przyjęciu, że decyzja Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie może zawierać wstecznej daty, to jest nie może obowiązywać z datą złożenia wniosku przez skarżącego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się, iż w sprawie nie jest kwestią sporną fakt uznania skarżącego za osobę represjonowaną. Sąd I instancji przyznał też, że opóźnienie w załatwieniu wniosku skarżącego nie nastąpiło z jego winy, lecz wobec wadliwych decyzji organu orzekającego. Sąd I instancji pominął jednak fakt, że zarówno art. 8. 104 i 107 Kpa jak i ustawa z dnia 31 maja 1996 r. nie zakazują wydawania decyzji zgodnych z prawdą, oraz ze stanem faktycznym, określających z datą wsteczną udowodnione prawa obywatela. Skoro więc przepisy nie zabraniają wydania decyzji z mocą wsteczną, Sąd powinien uwzględnić rzeczywistą datę złożenia wniosku w lutym 1999 r. Nie może być bowiem sytuacji, aby była sprzeczność pomiędzy sentencją decyzji i jej uzasadnieniem, bądź sprzeczność pomiędzy sentencją wyroku a treścią jego uzasadnienia. Sędziowie są niezawiśli w wyrokowaniu i mogą bezpośrednio stosować przepisy Konstytucji, aby zasada państwa prawa była w wyroku uwidoczniona. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Prokurator Okręgowy w Łodzi wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej podając w uzasadnieniu, że w przepisach art. 5 ust. 1 i 3 cytowanej ustawy nie określono obowiązku wskazania daty, od której przysługuje przedmiotowe świadczenie, a zatem nie można uznać za wadliwą zaskarżonej decyzji. Żaden przepis wymienionej ustawy ani też rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy nie przewiduje też obowiązku przyznania świadczenia od chwili rozpoczęcia starań o nie przez osobę zainteresowaną. Prokurator Okręgowy w Łodzi podzielił stanowisko skarżącego, iż wskazane byłoby, ze względu na długotrwałość postępowania w jego sprawie, aby w dacie przyznania świadczenia uwzględnić datę złożenia wniosku przez stronę, jednakże uznał, że byłoby to możliwe dopiero w razie dokonania "nowej regulacji prawnej uwzględniającej słuszny interes strony". Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Stanowisko strony skarżącej opiera się na uznaniu, iż skoro przepisy ustawy z dnia 31 maja 1999 r., zawierającej normy stanowiące podstawę materialnoprawną do rozstrzygnięcia o żądaniu wnioskodawcy ani też inne przepisy nie zakazują określenia w decyzji administracyjnej daty jej wejścia w życie wcześniejszej od dnia wydania rozstrzygnięcia, to możliwe jest uwzględnienie wniosku zgodnie z takim właśnie życzeniem strony, w myśl zasady "co nie jest zakazane, jest dozwolone". Każda decyzja administracyjna musi zawierać datę jej wydania /art. 107 ( 4 kpa/. Skutki prawne decyzja wywołuje od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Brak jest jednak podstaw prawnych do przyjęcia, że bez istnienia wyraźnej ustawowo określonej, podstawy prawnej decyzji administracyjnej można nadać datę jej obowiązywania wyprzedzającą dzień wydania decyzji, czyli w istocie wprowadzić wsteczna moc obowiązywania decyzji, jako aktu prawnego. W tym zakresie nie jest do zaakceptowania pogląd zaprezentowany w skardze kasacyjnej. Słusznie w zaskarżonym wyroku wskazuje się na to, że ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm./ nie zawiera unormowania, które uprawniałoby do uwzględnienia żądania strony wnoszącej skargę kasacyjną do określenia w zaskarżonej decyzji daty jej obowiązywania zgodnej z wnioskiem, który wszczął postępowanie administracyjne w danej sprawie, a więc nadania tej decyzji wstecznej mocy obowiązywania. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.