II SA/Gl 671/05

WyrokWSA w Gliwicach2006-07-19

Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Iwona Bogucka, Włodzimierz Kubik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej może zatwierdzić projekt budowlany zamienny i udzielić pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, jeśli projekt ten nie spełnia wymogów zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy, a także czy możliwe jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla robót już częściowo lub całkowicie zrealizowanych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie mogą zatwierdzić projektu budowlanego zamiennego i udzielić pozwolenia na wznowienie robót budowlanych bez uprzedniego sprawdzenia zgodności projektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy. W przypadku braku planu, dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla robót już zrealizowanych (ex post), co jest konieczne do legalizacji istotnych odstępstw od pozwolenia na budowę. Brak takiego działania stanowi istotne naruszenie proceduralne i materialne.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się wznowienia robót budowlanych z powodu istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, w tym zwiększenia wysokości budynku i budowy balkonu od strony ich działki. Organy administracji zatwierdziły projekt zamienny i udzieliły pozwolenia na wznowienie robót, uznając, że budynek jest w odpowiedniej odległości od granicy działki skarżących. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne ustalenie odległości od granicy działki oraz brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając istotne uchybienia proceduralne i materialne organów.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B., orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, oraz zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. solidarnie na rzecz skarżących kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędziowie WSA Iwona Bogucka WSA Włodzimierz Kubik Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M. K., M. K., B. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. z dnia [...] r., 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...] ( [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] 2004 r. K. K., M. K., M. J. i G. J., wydaną z upoważnienia Starosty B., na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 1126 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym/ decyzją z dnia [...] r. Nr [...] zatwierdzono projekt budowlany i udzielono im pozwolenia na budowę obejmującą remont elewacji, rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na cele mieszkalne oraz dobudowę ogrodu zimowego na działce pgr nr A w S. przy ul. [...]. Uzasadnienie decyzji sprowadza się do stwierdzenia, że do wniosku o pozwolenie na budowę inwestorzy dołączyli decyzję "Burmistrza Gminy S." z dnia [...] r. nr [...] oraz projekt budowlany wraz z opiniami i uzgodnieniami. Decyzja ta została utrzymana następnie w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] wydaną w następstwie rozpoznania odwołania M. K., M. K. i B. K.. W piśmie z dnia [...] 2004 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. M. K., M. K. i B. K. domagali się podjęcia przez ten organ natychmiastowej interwencji w związku z prowadzeniem przez w/w inwestorów robót budowlanych niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Podjęte roboty budowlane spowodowały bowiem zwiększenie wysokości budynku, a nadto są prowadzone od strony ich działki, co nie miało mieć miejsca. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 i ust. 2, art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 123 Kpa Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. wstrzymał prowadzone w oparciu o w/w pozwolenie na budowę roboty budowlane. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że w trakcie kontroli budowy i dokonanych wówczas pomiarów stwierdzono, że roboty budowlane są wykonywane z istotnymi w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego odstępstwami. Polegają one na zmianie gabarytów zewnętrznych przebudowywanego dachu budynku oraz wykonaniu ścianki kolankowej z podniesieniem poziomu kalenicy o 50 cm. Następnie decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. zobowiązał M. K., K. K., M. J. i G. J. do sporządzenia i przedłożenia w terminie do [...] 2005 r. projektu zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczasowych robót budowlanych. Jako podstawę tej decyzji wskazał art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 104 Kpa. W jej uzasadnieniu powołując się na wyniki przeprowadzonej kontroli budowy stwierdził, że w takcie robót budowlanych doszło do istotnych odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę. Daje to podstawę do wydania decyzji opartej na treści art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Kolejną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną z powołaniem się na treść art. 51 ust. 4 i art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 104 Kpa organ ten zatwierdził projekt budowlany zamienny w zakresie zmiany konstrukcji dachu, przebudowy poddasza i dobudowy balkonu i udzielił inwestorom pozwolenia na wznowienie robót budowlanych prowadzonych na działce przy ul. [...] w S., nakładając jednocześnie obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W uzasadnieniu tej decyzji podał, że inwestorzy złożyli wniosek o zatwierdzenie projektu zamiennego i wydanie pozwolenia na wznowienie robót wraz z wymaganą dokumentacją projektową. Tym samym wywiązali się z obowiązku nałożonego na nich w/w decyzją z dnia [...] r. Złożony projekt budowlany jest kompletny oraz posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia. W odwołaniu od tej decyzji M., M. i B. K. zarzucili, iż niedopuszczalne było zatwierdzenie projektu budowlanego przewidującego wybudowanie od strony ich działki balkonu z wejściem do budynku, a to w sytuacji gdy odległość budynku objętego tym projektem od granicy działki nie odpowiada obowiązującym przepisom. W szczególności odległość ta nie odpowiada odległości zaznaczonej na dołączonej do projektu mapie. Przedłożona mapa nie odzwierciedla rzeczywistego stanu rzeczy, co wielokrotnie podkreślali i co zmusza ich do "dokonania wznowienia granic". W piśmie z dnia [...] 2005 r. w/w powołali się na wykonany na ich zlecenie pomiar kontrolny geodety [...]. J. S. /z dnia [...]2005 r./ wskazujący na inne odległości między budynkiem inwestorów a ich działką nr B. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że decyzją wydaną na podstawie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego Starosta B. uchylił pozwolenie na budowę z dnia [...] r. Dalej podał, że na przedłożonym przez odwołujących się pomiarze kontrolnym geodety J. S. brak jest pieczęci o przyjęciu go do zasobów geodezyjnych i o jego zaewidencjonowaniu. Z pomiaru tego nie wynika zresztą w jednoznaczny sposób, którędy przebiega granica między działkami stron. Zarówno projektant jak i organy orzekające opierali się zaś na mapie przyjętej do zasobu powiatowego w dniu [...].2002 r., w oparciu o którą autor projektu zaprojektował balkon i w miejsce otworu okiennego drzwi balkonowe. Z mapy tej wynika, ze granica między działkami znajduje się poza istniejącym ogrodzeniem, zaś budynek inwestorów usytuowany jest w odległości 4 m od tej granicy. Projektowany balkon nie narusza zatem obowiązujących warunków technicznych. W skardze do Sądu na powyższą decyzję organu odwoławczego M. K., M. K. i B. K. wnieśli o stwierdzenie jej nieważności jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 § 1 pkt 2 Kpa/, względnie o uchylenie tej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Wnieśli nadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podali, że przedmiotowa sprawa pozostaje w związku ze sprawą wszczętą na skutek ich skargi na decyzję w przedmiocie pozwolenia na budowę, utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. Zarzucili, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania – art. 6, 7, 10, 78 § 1, 75 § 1, 77 § 1 i art. 80 Kpa przez błędne przyjęcie, że budynek inwestorów usytuowany jest od granicy ich działki w odległości 4 m, gdy faktycznie odległość ta wynosi 2,10 do 3,86 m. Tym samym niedopuszczalne było sytuowanie od strony wschodniej otworów okiennych i drzwiowych. Zdaniem skarżących nie zapewniono im czynnego udziału w postępowaniu przed organami I i II instancji uniemożliwiając im zaznajomienie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i złożenie własnych wniosków dowodowych. Skarżący zarzucili także organom orzekającym naruszenie prawa materialnego – art. 34 ust. 3 pkt 1 i 2, art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 oraz art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego oraz § 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 5 warunków technicznych, przez zaakceptowanie projektu budowlanego nie odpowiadającego obowiązującym przepisom /bez zażądania jego poprawienia i uzupełnienia/ i przez błędne przyjęcie, że realizowana budowa jest prowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym w zakresie wymaganych prawem odległości od granic działki sąsiedniej. Stwierdzili także, iż "otwartą kwestią pozostaje odprowadzanie wód opadowych z terenu przedmiotowej nieruchomości" – w świetle § 28 i § 29 warunków technicznych, a nadto spełnienie wynikających z tych warunków wymogów ochrony przeciwpożarowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie oraz akcentując, że przedłożony przez skarżących pomiar kontrolny nie spełnia warunków wymaganych dla celów projektowych i dlatego też nie może stanowić podstawy innych ustaleń faktycznych co do odległości budynku od granicy ich działki. W piśmie procesowym z dnia [...] 2006 r. skarżący powołali się na nieprawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 652/04, którym uchylono decyzje organów obu instancji w przedmiocie pozwolenia na budowę, powołaną na początku niniejszego uzasadnienia. Na rozprawie sądowej w dniu 19 lipca 2006 r. pełnomocnik inwestorów wniósł o oddalenie skargi przychylając się do stanowiska zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jakkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi zasługują na akceptację, to decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały istotnie wydane , również zdaniem Sądu, bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej rozstrzygnięcia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a./. Wobec tych uchybień nie można też odeprzeć skutecznie zarzutu wydania tych decyzji z naruszeniem prawa materialnego. Wydając decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych tj. decyzję opartą na treści art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego nie dokonały organy orzekające jakiejkolwiek wykładni treści tego przepisu z punktu widzenia wynikających z niego przesłanek, warunkujących podjęcie takiej decyzji. W ogóle z decyzji tych nie wynika aby organy te przesłanki te wskazały, nie mówiąc już o ich omówieniu i wykazaniu, iż zostały spełnione. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji należałoby wnioskować, że jeżeli projekt zamienny został sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia oraz posiada wymagane opinie i sprawdzenia to zawsze podlega on zatwierdzeniu. Organ II instancji w swojej decyzji dodatkowo odniósł się jedynie do spełnienia warunków wynikających z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz.U. Nr 75 poz. 690 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych/. Potwierdzenie takich stanowisk organów prowadziłoby do akceptacji stanowiska, że w następstwie dokonania istotnych odstępstw od otrzymanego pozwolenia na budowę, możliwa jest budowa nie objęta wieloma restrykcjami, które muszą być spełnione przy ubieganiu się o "normalne" pozwolenie na budowę, w tym z pominięciem wymogów wynikających z przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Takiego stanowiska w żadnym wypadku zdaniem Sądu zaakceptować nie można. Nie jest to zresztą możliwe w związku z treścią art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, której spełnienie stanowi przesłankę wydania decyzji opartą na art. 31 ust. 4 tego Prawa. W tym przedmiocie należy też wcześniej stwierdzić, że decyzja o zatwierdzeniu projektu zamiennego i pozwoleniu na wznowienie robót zastępuje niewątpliwie pozwolenie na budowę o jakim mowa w art. 28 Prawa budowlanego. Wykładnia systemowa i celowościowa tego aktu prawnego prowadzi zatem do konstatacji, że wymagania dla podjęcia decyzji opartej na art. 51 ust. 4 nie mogą być mniejsze niż dla decyzji z art. 28 tego Prawa. Wszak mamy do czynienia z jedną z form legalizacji dokonanych odstępstw, czy też naruszenia obowiązującego stanu prawnego, którego wyrazem było udzielone wcześniej pozwolenie na budowę, warunków którego inwestorzy nie dotrzymali. Nadto zdaniem Sądu wymóg spełnienia również w tym przypadku /w sytuacji wydawania decyzji z art. 51 ust. 4/ wymogów przewidzianych dla uzyskania pozwolenia na budowę wynika z treści art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, z części tej normy prawnej odsyłającej do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących projektu budowlanego tj. m.in. do treści art. 34 ust. 1 i art. 35 ust. 1 tego Prawa. W konsekwencji wymogom tym powinien odpowiadać projekt budowlany zamienny, którego obowiązek przedłożenia przez inwestorów wynikał w niniejszej sprawie z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu B. z dnia [...] r. Należy bowiem przyjąć, że z decyzji tej wynikał obowiązek przedłożenia projektu budowlanego odpowiadającego obowiązującym przepisom, a nie jakiegokolwiek projektu. Przed zatwierdzeniem projektu zamiennego i wydaniem pozwolenia na wznowienie robót budowlanych organy orzekające były więc zobowiązane sprawdzić zgodność projektu zamiennego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu /art. 34 ust. 1 i art. 35 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 i w zw. z art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego/. Z decyzji organów obu instancji nie wynika aby zgodność taka została stwierdzona. Nie wynika z nich aby kwestia ta była w ogóle przedmiotem badania tych organów. Tym samym decyzje te już tylko z tego powodu podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy p.p.s.a. Z decyzji tych nie wynika również aby organy przeanalizowały zatwierdzony projekt zamienny dotyczący obiektu budowlanego, pod kątem, czy jego wykonanie zapewni poszanowanie, występujących na obszarze jego oddziaływania uzasadnionych interesów osób trzecich /art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego/ w tym interesów skarżących, a to w sytuacji gdy przewidywał on prowadzenie robót budowlanych na obiekcie, którego usytuowanie nie odpowiada w całości wymogom wynikającym z § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Na pewnym odcinku odległość objętego postępowaniem i projektowanymi robotami budowlanymi budynku od granicy działki skarżących jest bowiem mniejsza niż 3 m, a pomimo tego również na tym odcinku ma dojść do podwyższenia budynku i zmiany jego połaci dachowych, która to kwestia ma nie tylko znaczenie z punktu widzenia zachowania wymagań określonych w § 12 ust. 1 pkt 2 /sąsiednia działka nie jest bowiem zabudowana/ ale także z punktu widzenia § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W związku z treścią art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego należało bowiem zbadać sprawę pod kątem możliwości zabudowania w przyszłości zgodnie z tymi warunkami, działki skarżących. Kwestie te nie zostały w dotychczasowym postępowaniu w ogóle zauważone, nie mówiąc już o ich należytym rozważeniu. Z zatwierdzonego projektu budowlanego nie wynika też w dostateczny zdaniem Sądu sposób, spełnienie warunków wynikających z § 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 warunków technicznych. Na projekcie zagospodarowania terenu wchodzącym w skład zatwierdzonego projektu budowlanego nie została bowiem zaznaczona odległość pozostałej części budynku od granicy działki skarżących /oznaczonego na tym projekcie symbolem 1/. Nie wiadomo zatem czy istotnie, jak to przyjęły organy orzekające, w tej części, ściany tego budynku są oddalone od granicy działki skarżących na odległość 4 m. Zaznaczona na tym planie odległość "4,0" dotyczy bowiem odległości od granicy projektowanego ogrodu zimowego /oznaczonego symbolem 4/, a nie ściany budynku, w której ma dojść do przebudowy otworów okiennych i wybudowania balkonu. W konsekwencji należało przyjąć, że projekt ten został opracowany z naruszeniem treści art. 34 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Uniemożliwia to kontrolę stanowiska organów orzekających, że w tej części zatwierdzona inwestycja nie narusza przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Odnośnie spełnienia przez zatwierdzony projekt zamienny wymagań wynikających z treści art. 34 ust. 1 i art. 35 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 31 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego należało odpowiedzieć w pierwszej kolejności na pytanie, czy na terenie objętym inwestycją obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Gdyby taki plan obowiązywał, to roboty budowlane objęte projektem zamiennym oraz pozwoleniem na wznowienie robót, w części obejmującej zmiany zakresu robót w stosunku do zatwierdzonego wcześniejszą decyzją o pozwoleniu na budowę, powinny być z tym planem zgodne. Gdyby zaś taki plan nie obowiązywał to proponowane czy też już częściowo dokonane zmiany mogłyby zostać zatwierdzone zdaniem Sądu projektem budowlanym lub projektem budowlanym zamiennym, gdyby stwierdzono wcześniej ich zgodność z wydaną dla zakresu tych zmian decyzją o warunkach zabudowy – zgodnie z treścią art. 59 i następne ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. Nr 80 poz. 717 ze zm., zwanej dalej ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym/. Przed złożeniem wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego lub zamiennego i wydaniem pozwolenia na wznowienie robót inwestorzy musieliby zatem wystąpić i otrzymać w drodze decyzji warunki zabudowy dla robót budowlanych obejmujących odstępstwa od wydanego wcześniej, a następnie uchylonego, pozwolenia na budowę. W tym wypadku dopuszczalne byłoby zatem zdaniem Sądu wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla robót, które zostały już częściowo czy też w całości zrealizowane. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, tylko w taki sposób może dojść do realizacji woli prawodawcy wynikającej z treści art. 54 ust. 4 w zw. z ust. 3 i w zw. z art. 34 ust. 1 i art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Skoro jak już bowiem stwierdzono art. 51 ust. 1 pkt 3 tego Prawa odsyła w tym zakresie do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących projektu budowlanego, a te z kolei /art. 34 ust. 1 i art. 35 ust. 1 pkt 1/ nakazują zbadanie zgodności takiego projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy, to w przypadku braku planu zagospodarowania zastosowanie treści art. 51 ust. 4 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego jest możliwe tylko przy dopuszczeniu ustalenia ex post warunków zabudowy. Przyjmując racjonalność działania prawodawczy nie można zająć w tym względzie zdaniem Sądu innego stanowiska. Stanowisko odmienne prowadziłoby do akceptacji wprost poglądu, że istotne odstępstwa od pozwolenia na budowę mogą być realizowane bez jakiejkolwiek kontroli z punktu widzenia wymogów wynikających z przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Brak jest bowiem w Prawie budowlanym przepisów regulujących realizację takich wymogów przede wszystkim co do kryteriów dokonywania ocen, które pozwalałyby na samodzielne ocenienie tej kwestii przez organy nadzoru budowlanego w procesie legalizacji robót budowlanych /oczywiście pomijając przypadek gdy dla danego terenu obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego/. Stanowisko takie usprawiedliwia zdaniem Sądu również okoliczność, iż unormowania art. 51 Prawa budowlanego nie odnoszą się do samowoli budowlanej o jakiej mowa w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego i tym samym zasadne jest stworzenie warunków umożliwiających legalizację objętych treścią art. 50 i art. 51 robót budowlanych. Z tych względów nie jest to też zdaniem Sądu co do zasady obejście od dotychczasowej linii orzecznictwa /akceptowanej także przez Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę/, że nie powinno się wydawać decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji już zrealizowanej. W przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla tych odstępstw będzie oczywiście potrzebne tylko gdy odstępstwa te będą powodować zmianę zagospodarowania terenu o jakiej mowa w art. 59 ust. 1 i 2 ustawy dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co również będą miały na uwadze organy orzekające przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W przypadku ustalenia, że decyzja o warunkach zabudowy powinna być wydana, to powinna ona zostać dołączona do projektu zamiennego /który też powinien uwzględniać jej wymagania/, podlegającego zatwierdzeniu na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Odnośnie zarzutów skarżących co do przebiegu granicy między działkami Sąd podtrzymuje w całości stanowisko zawarte w wyroku sygn. akt II SA/Gl 652/04 ponownie stwierdzając, że spór w tym względzie strony powinny rozstrzygnąć w odrębnym postępowaniu, gdzie może być też wydane orzeczenie o zabezpieczeniu ich roszczeń. Tylko wówczas sytuacja ta mogłaby mieć wpływ na tok postępowania w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut nie zapewnienia skarżącym czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, którego zresztą bliżej nie sprecyzowali. Nie wskazali też jakie to czynności i wnioski dowodowe chcieli złożyć a możliwości tej zostali pozbawieni. Nie został też sprecyzowany zarzut naruszenia treści § 28 i § 29 warunków technicznych w sytuacji, gdy nie chodzi przecież w sprawie o budowę nowego budynku i nie zostało wykazane a nawet wskazane aby proponowana rozbudowa i przebudowa mogła mieć wpływ na naruszenie treści tych przepisów. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 3 i art. 135 w zw. z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 a o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zwrócą też organy orzekające dodatkowo uwagę na jeszcze jedną kwestię. Ustalą mianowicie w pierwszej kolejności czy doszło do uprawomocnienia się w/w wyroku WSA w Gliwicach sygn. akt II SA/Gl 652/04, uchylającego pozwolenie na budowę. Gdyby wyrok ten się uprawomocnił to należałoby stanąć na stanowisku, że nie mamy w sprawie do czynienia z istotnymi odstępstwami o jakich mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego /skoro zostałoby uchylone w ogóle pozwolenie na budowę/ ale z realizacją robót budowlanych bez pozwolenia, nie stanowiących jednakże samowoli budowlanej tj. z sytuacją o jakiej mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Legalizacja takich robót następowałaby zatem zgodnie z treścią art. 50 i art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2, ust. 3 i ust. 7 Prawa budowlanego. W tym przypadku należałoby oceniać zgodność z wymogami wynikającymi z przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wszystkich robót, a nie tylko robót stanowiących istotne odstępstwo od wydanego wcześniej pozwolenia na budowę. Wtedy doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego będzie wymagało wydania wcześniejszej decyzji o warunkach zabudowy dla całości robót a nie tylko robót stanowiących istotne odstępstwo. W przypadku uprawomocnienia się wyroku sygn. akt II SA/Gl 652/04 utraci bowiem zdaniem Sądu moc decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nr [...] wydana w dniu [...] r. przez Burmistrza Miasta S., stanowiąca podstawę wydanego wcześniej pozwolenia na budowę. Zdaniem Sądu przedstawione wcześniej rozważania przemawiające za wydaniem takiej decyzji ex post odnoszą się również do takiej sytuacji. Również bowiem wtedy konieczne będzie opracowanie projektu budowlanego /chociażby w formie inwentaryzacyjnej/. Zakończenie procesu legalizacyjnego również w takiej sytuacji powinno odnosić się bowiem zdaniem Sądu do konkretnych robót budowlanych mających swoje odzwierciedlenie w dokumencie pozwalającym na stwierdzenie jak te roboty zmaterializowały się w naturze. Jest to konieczne z wielu powodów, w tym m.in. dla realizacji treści art. 60 i art. 63 prawa budowlanego. Bliższe omówienie tej kwestii w stanie prawnym i faktycznym niniejszej sprawy nie jest zdaniem Sądu konieczne. Organy orzekające powinny wstrzymać się z ponownym rozpoznaniem sprawy do czasu prawomocnego zakończenia sprawy objętej wyrokiem w sprawie II SA/Gl 652/04. Sąd uznał z uwagi na przedmiot i treść zaskarżonej decyzji, że rozpoznanie niniejszej sprawy nie jest uzależnione od prawomocnego zakończenia sprawy pozwolenia na budowę. Dalsze postępowanie przed organami administracyjnymi będzie zależeć natomiast od prawomocnego rozstrzygnięcia obu tych spraw.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło