IV SA/Wr 871/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Asesor WSA Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/ Protokolant: - Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 lipca 2006 r. sprawy ze skargi H. I. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. nr [...] podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne w niej zawarte. Kierownik Urzędu powyższą decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371 ze zm.) odmówił przyznania uprawnień kombatanckich H. I. W uzasadnieniu podał, że H. I. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich w związku z pobytem w obozie w Ż., tj. z tytułu przewidzianego w art. 4 ust. l pkt l lit. b) Ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42 póz. 371 - dalej jako Ustawa o kombatantach...). Przepis ten stanowi, iż uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Na potwierdzenie tego przedłożyła oświadczenie świadków J. S., które w ocenie Kierownika Urzędu nie jest wiarygodne, ponieważ świadek nie pochodzi z tej samej miejscowości co strona. Zaś z pisma Muzeum Martyrologii w Ż. k/P. z dnia [...] r. wynika, że w ewidencji więźniów byłego obozu hitlerowskiego w Ż. nie figurują nazwiska rodziny C. (nazwisko rodowe strony). H. I. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przedkładając oświadczenie kolejnego świadka J. K., która potwierdza pobyt strony w obozie w Ż. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu podał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Po przeprowadzeniu analizy akt sprawy uznał, że zainteresowana nie przedstawiła dostatecznych dowodów potwierdzających, że podlegała represjom, o których mowa w art. 4 ust. l pkt l lit. b) Ustawy o kombatantach. Z pisma Archiwum Państwowego w P. wynika, że w zasobach archiwalnych nie odnaleziono informacji na temat wysiedlenia wsi P. i nazwiska rodziny wnioskodawczyni (pismo z dnia [...] r., znak [...]). Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w P. z dnia [...] r. (znak: [...]) wynika, że zasoby archiwalne nie zawierają dokumentów pozwalających na potwierdzenie wysiedlenia w/w miejscowości i pobytu strony w obozie. Ponownie zwrócono się do Muzeum Martyrologicznego w Ż., które pismem z dnia [...] r. podało, iż w ewidencji więźniów w/ w obozu nie figuruje nazwisko strony, ani jej rodziny. W ramach postępowania wyjaśniającego prowadzonego w jednej ze spraw kombatanckich zwrócono się do w/w instytucji z prośbą o opinię dotyczącą obozu w Ż. W odpowiedzi pismem z dnia [...] r. (L. Dz. [...]) poinformowano, że obóz hitlerowski w Ż. noszący oficjalną nazwę Więzienie policji bezpieczeństwa i wychowawczy obóz pracy w Ż. funkcjonował od wiosny [...] r. do [...] r. W Ż. osadzano: - więźniów w trybie tzw. aresztu ochronnego o stosowaniu którego decydowały urzędy terenowe tajnej Policji Państwowej ; - więźniów "śledczych" ,osadzanych w sprawie o przestępstwa polityczne ,w których postępowanie przygotowawcze prowadzili funkcjonariusze gestapo; - więźniów tzw. wychowawczego obozu pracy tj. osoby uchylające się od pracy, zbiegłych z miejsc pracy, łamiących dyscyplinę pracy. W oparciu o powyższe informacji, a także materiały postępowania należy stwierdzić, że strona nie zaliczała się do powołanych wyżej kategorii więźniów, a w obozie nie osadzano tzw. przesiedleńców. Oceniając wiarygodność zeznań świadków należy zauważyć, że wnioskodawczyni urodziła się we wsi P. Strona na potwierdzenie pobytu w obozie przejściowym w Ż. przedstawiła jedynie oświadczenia świadków J. S. oraz J. K. Zdaniem Kierownika Urzędu oświadczenia te nie są wiarygodne. Świadkowie zostali wysiedleni z innych niż strona miejscowości.. Tym samym wydaje się mało prawdopodobne utrzymywanie bliskich stosunków pomiędzy nie spokrewnionymi rodzinami zamieszkałymi w odległych wsiach w szczególności, iż w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek wzmianki o wspólnej ze stroną lub jej rodzina znajomości przed wysiedleniem.. Fakt ten należy oceniać także poprzez pryzmat ograniczonej dobrowolnej mobilności ludności wiejskiej przed wojną i podczas okupacji. Powyższe w pełni uzasadnia tezę, że z racji pochodzenia z odległych wsi i wysoki przeciętny stan osobowy w obozie świadkowie nie mogli zapamiętać ewentualnego pobytu w nim strony. Nadto nie można zgodzić się z oświadczeniem świadka J. S., że zostali wywiezieniu tej samej nocy (t.j. "na początku [...] r." ) i tym samym transportem ,co rodzina H. I. z uwagi na fakt, że świadek zgodnie ze swoim oświadczeniem znajdującym się w jej aktach kombatanckich wskazała, iż została wywieziona "w nocy z [...] na [...] r.". Na marginesie należy wspomnieć, iż J. S. otrzymała uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie w Ż. w okresie od [...] do [...] r. w oparciu o oświadczenie J. B. stwierdzające ,że "została wraz z całą rodziną wywieziona do obozu karnego w Ż." i dokumenty związane z wykonywaniem pracy przymusowej w J. G. Natomiast do oświadczenia świadka J. K. należy się odnieść z dużą rezerwą z uwagi na to, że stwierdziła ona, iż w obozie w Ż. rodzinę C. (nazwisko rodowe strony) "widziała ich przez opłotkowanie -drut". W zakresie oceny wiarygodności oświadczeń świadków należało mieć również na uwadze pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 listopada 2004r. (sygn. akt II SA/Bk 636/04), w którym sąd wskazał, że dowody z zeznań świadków dotyczące zdarzeń sprzed około 60-ciu lat mają ograniczoną wartość dowodową zarówno ze względu na znaczny upływ czasu, subiektywizm świadków, a często i zamiar pomocy w uzyskaniu świadczeń związanych ze statusem kombatanta. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca powtórzyła okoliczności podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego), z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ administracyjny obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej". Materialnoprawną podstawę zaskarżonej stanowi art. 22 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42 póz. 371.). Przewidziane ustawą uprawnienia kombatanckie przysługują - zgodnie z jej art. 21 - "osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4...". Stosownie do art. 22 ust. 1 "o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ... na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby...". Złożony przez H. I. wniosek dotyczył faktów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) w/w. ustawy. Artykuł ten stanowi, że przepisy ustawy o kombatantach (...) stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, zaś "represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych..., b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa". Z tych przepisów wynika, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie może przyznać uprawnień kombatanckich, jeżeli nie zostaną potwierdzone fakty, o których mowa w art. 4, a złożony przez osobę zainteresowaną wniosek nie jest "udokumentowany" - przy czym trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 80 kpa, to, czy dana okoliczność została udowodniona Kierownik Urzędu zobligowany jest oceniać "na podstawie całokształtu materiału dowodowego". W tym kontekście należy więc podkreślić, że z akt sprawy wynika, że Urząd do Spraw Kombatantów poddał rzeczywiście wnikliwej analizie oświadczenia zgłoszonych przez H. I. świadków, konfrontując ich treść z zaświadczeniami archiwalnymi, informacjami podawanymi przez samą Skarżącą oraz z pozostałymi zgromadzonymi w sprawie dokumentami, zaś ich ocena wyrażona przez Kierownika Urzędu w zaskarżonej decyzji została dokonana stosownie do wymogu określonego w powołanym wyżej, art. 80 kpa. Stosownie do zasady swobodnej oceny dowodów w nim wyrażonej organ administracji publicznej może określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny. Przepisy kpa nie regulują podstaw, na których organ ma oprzeć ocenę dowodów, jednak należy przyjąć, że rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co w niniejszej sprawie niewątpliwie miało miejsce i znalazło odzwierciedlenie w treści decyzji. Na poczynionych ustaleniach i wydanej przez Kierownika Urzędu decyzji odmawiającej H. I. przyznania uprawnień kombatanckich zaważyły nie tyle brak stosownych dokumentów archiwalnych i zrozumiała po tylu latach od zdarzeń niedokładna pamięć świadków, lecz rozbieżności między treścią zachowanych dokumentów zgromadzonych w sprawie a okolicznościami podawanymi przez świadków i przez samą skarżącą. Rozbieżności te, zdaniem Sądu, uzasadniają wyrażoną przez Kierownika Urzędu opinię, że strona nie przedstawiła wiarygodnych dowodów potwierdzających jej uwięzienie w hitlerowskim obozie w Ż. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270)skargę oddalił, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji