I OSK 1961/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-01-18
Skład orzekający: Joanna Banasiewicz, Jolanta Rajewska, Tomasz Zbrojewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił legalność decyzji Ministra Infrastruktury stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta K. z dnia 17 czerwca 1967 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości, nie badając jednocześnie ważności samego orzeczenia o wywłaszczeniu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 134 § 1 PPSA i art. 156 § 1 pkt 2 kpa, koncentrując się wyłącznie na kwestii odszkodowania i nie badając ważności samego orzeczenia o wywłaszczeniu. Skoro orzeczenie Prezydium Rady Narodowej z 1967 r. rozstrzygnęło zarówno o wywłaszczeniu, jak i o odszkodowaniu, Sąd I instancji powinien był ocenić ważność obu tych rozstrzygnięć. Niewyjaśnienie tej kwestii miało istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem wyroku WSA i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z 1967 r. wywłaszczającego części nieruchomości. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności w części dotyczącej jednej działki, a stwierdził nieważność w części dotyczącej drugiej działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Prezydenta Miasta K. na decyzję Ministra. Prezydent Miasta K. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Jolanta Rajewska NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 22/06 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz Miasta K. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 22/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Prezydenta Miasta K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego.
W uzasadnieniu wyroku, Sąd przedstawił następujący stan faktyczny.
W dniu 26 stycznia 2004 r. Fabryka [...] S.A. w likwidacji złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta K. z dnia [...] czerwca 1967 r. Nr [...], którym w punkcie 3 i 4 wywłaszczono między innymi część parceli nr [...] nr Iwh [...], ciąg dalszy księgi wieczystej KW nr [...] o pow. 33 m2 oraz parcelę nr [...] zapisaną w Iwh [...] o pow. 30 m2, obie położone w K., gmina B. F., stanowiące własność Fabryki [...] Towarzystwo Akcyjne.
Decyzją z dnia [...], Nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta K. w części dotyczącej parceli nr [...] o pow. 33 m2 oraz stwierdził nieważność zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej parceli nr [...] o pow. 30 m2.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Prezydent Miasta K. zwrócił się do organu orzekającego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją w części dotyczącej parceli nr [...] o pow. 30 m2. Natomiast Fabryka [...] S.A. w likwidacji z siedzibą w K. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w części dotyczącej parceli nr [...].
Po rozpatrzeniu wspomnianych wniosków, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia [...]. Według organu, nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy stanowisko Miasta K., zgodnie z którym działki o nr [...] i [...] tworzyły jedną nieruchomość o powierzchni 638 m2, z czego do wywłaszczenia przeznaczona została część tej działki o powierzchni 63 m2, co stanowiło około 10 % całej nieruchomości, a co za tym idzie brak było podstaw do uznania, że za wywłaszczoną działkę nr [...] o pow. 30 m2 przysługiwało odszkodowanie. Powołując się na art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.
Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), art. 24 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 19, poz. 147) i postanowienie Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z dnia 30 października 2003 r. sygn. akt IV CK 114/2002 (publ. OSNC 2004/12, poz. 201) Minister wywiódł, iż graniczące ze sobą działki gruntu, stanowiące własność tej samej osoby, objęte oddzielnymi księgami wieczystymi są odrębnymi nieruchomościami w rozumieniu art. 46 § 1 kc. Odrębność tę tracą dopiero w razie połączenia ich w jednej księdze wieczystej. Jednocześnie organ orzekający podkreślił, iż w aktach sprawy znajdują się plan sytuacyjny z dnia 21 września 1966 r. i zawiadomienie z Państwowego Biura Notarialnego, które wpłynęły do Prezydium Rady Narodowej miasta K. w dniu 6 czerwca 1967 r., świadczące bezspornie o tym, że przedmiotowe parcele gruntu miały założone oddzielne księgi wieczyste. Parcela nr [...] Iwh [...] posiadała księgę wieczystą nr [...], zaś parcela nr [...] Iwh [...]-księgę wieczystą nr [...].
Z tego też powodu, nie mogły być one traktowane, jako jedna nieruchomość.
Powyższe rozstrzygnięcie Prezydent Miasta K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] i [...] w części, w której organ ten stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] czerwca 1967 r., co do parceli nr [...] (czyli punktu 2 decyzji z dnia [...]). Podtrzymując argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezydent Miasta K. zarzucił błędną wykładnię art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz nieprawidłowe ustalenie, że parcele nr [...] i [...] nie tworzyły jednej całości. Zdaniem strony skarżącej, w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że organ wydając decyzję wywłaszczeniową rażąco naruszył prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dodatkowo strona skarżąca podniosła, iż Minister Infrastruktury w uzasadnieniu swojego stanowiska powołał się na przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych, które zaczęły obowiązywać dopiero od 1 stycznia 1983 r., a więc po 15 latach od daty wywłaszczenia, podczas gdy w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej z 1967 r. obowiązywał dekret z 11 listopada 1946 r. o księgach wieczystych (Dz.U. Nr 57, poz. 320 ze zm.).
Odpowiadając na skargę, Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając wyrok oddalający skargę Prezydenta Miasta K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności podkreślił, iż instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia obarczonego ciężkimi wadami określonymi w art. 156 § 1 kpa, a przedmiotem postępowania w takiej sprawie jest ustalenie istnienia tych wad. Organ nadzoru dokonując oceny zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa zobowiązany jest stosownie do treści art. 107 § 3 kpa, wyczerpująco ustalić i wyjaśnić stan sprawy z daty wydania kontrolowanej decyzji.
Oceniając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd I instancji podzielił stanowisko organu orzekającego i uznał, że wywłaszczenie bez odszkodowania działki nr [...] w trybie art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz brak udziału biegłego rzeczoznawcy w postępowaniu wywłaszczeniowym, dotyczącym tej nieruchomości było rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa i obligowało organ do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta K. z dnia [...] czerwca 1967 r. w sprawie wywłaszczenia nieruchomości położonej w K., w części dotyczącej parceli oznaczonej nr [...] o powierzchni 30 m2. Według Sądu I instancji, zawarte w skardze zarzuty nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, albowiem z kopii mapy ewidencyjnej z wykreślonymi granicami parcel katastralnych I. kat [...] i [...] z dnia 12 lipca 2004 r. oraz planu sytuacyjnego z dnia 21 września 1966 r. wynika jednoznacznie, że w dniu wywłaszczenia, a więc w dniu [...] czerwca 1967 r., działki nr [...] i [...] nie posiadały wspólnej granicy. Z wykazu zmian znajdującego się na tym planie wynika ponadto, że w 1963 r. omawiane działki zostały wydzielone z dwóch odrębnych parcel gruntowych. Mianowicie, działka nr [...] powstała z podziału działki nr [...], a działka nr [...] z podziału działki nr [...]. Z wykazu tego wynika także, że obie działki posiadały odrębne księgi wieczyste. Działka nr [...] Iwh [...]-księgę wieczystą nr [...], zaś działka nr [...] Iwh [...]- księgę wieczystą nr [...].
Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi, iż organ w uzasadnieniu decyzji powołał się na nieobowiązującą w dacie wywłaszczenia ustawę z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych (Dz.U. Nr 19, poz. 147 ze zm.), Sąd I instancji podniósł, że obowiązujący w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej z 1967 r. dekret z dnia 11 listopada 1946 r. o księgach wieczystych (Dz.U. Nr 57, poz. 320) w art. 4 stanowił, że dla każdej nieruchomości w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego prowadzi się oddzielną księgę wieczystą, co potwierdzało tylko prawidłowość dokonanych przez organ orzekający ustaleń.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prezydent Miasta K. reprezentowany przez pełnomocnika, będącego radcą prawnym, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi WSA w Warszawie zarzucił naruszenie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niewyjaśnienie istotnej okoliczności sprawy - to jest faktu rozstrzygnięcia w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej jedynie o wywłaszczeniu oraz naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, iż zasadnicze znaczenie dla oceny prawidłowości stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta K. z dnia [...] czerwca 1967 r. o wywłaszczeniu ma odpowiedź na pytanie, czy w tym orzeczeniu doszło do wywłaszczenia nieruchomości i do odmowy ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości obejmującej parcelę I. kat [...], czy też rozstrzygnięto w nim jedynie o wywłaszczeniu, informując przy tym błędnie o zasadach przyznawania odszkodowania.
Orzeczenie o wywłaszczeniu, jak podniesiono w skardze zostało wydane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W jego treści wskazano, iż według art. 8 ust. 7 w/w ustawy odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości wymienione m.in. w pkt 3 i 4 nie przysługuje właścicielom, ponieważ wywłaszczenie gruntu poszczególnych działek nie przekracza 25 % ich obszaru. W myśl powołanego przepisu odszkodowanie przysługiwało bowiem tylko za część wywłaszczonego gruntu, która przekraczała 25 % obszaru nieruchomości.
Analiza struktury, treści oraz form językowych użytych w orzeczeniu świadczy w ocenie strony skarżącej o tym, iż nie obejmowało ono swoim zakresem konkretyzacji uprawnienia do odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości obejmującej parcelę I. kat. [...].
Niewyjaśnienie zagadnienia zakresu władczej konkretyzacji stosunków prawnych przedmiotowego orzeczenia mogło zatem mieć i miało, według autora skargi, wpływ na wynik sprawy. Przyjęcie bowiem, iż w/w rozstrzygnięciem nie orzeczono o odmowie ustalenia odszkodowania musiałoby prowadzić do wniosku, że naruszenia wskazane przez organ nadzorczy i Sąd I instancji nie są wystarczające do stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia. Dla przyjęcia, że orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa należało bowiem wskazać, iż charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana, jako akt prawny wydany przez organ praworządnego państwa. Przyjmując więc, że w orzeczeniu Prezydium władczo rozstrzygnięto kwestię odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej jako parcela I. kat. [...] o pow. 30 m2 i Sąd I instancji uznał ustalenia organu nadzorczego, co do naruszenia art. 8 ust. 7 w zw. z art. 7 ust. 1 oraz art. 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, które dotyczą jedynie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ich naruszenie mogłoby stanowić podstawę stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia, jedynie w zakresie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a nie jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie - w zakresie wywłaszczenia. Należy tu bowiem mieć na względzie zasadę stabilności decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 kpa i stosować instytucję stwierdzenia nieważności jedynie w takim zakresie, w jakim jest to uzasadnione stwierdzonymi naruszeniami oraz potrzebą praworządności. Stwierdzenie nieważności omawianego orzeczenia w zakresie, w jakim odmawia się w nim ustalenia odszkodowania otwierałoby byłemu właścicielowi drogę do uzyskania sprawiedliwego odszkodowania ustalonego na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W rezultacie więc, orzeczenie w zakresie wywłaszczenia, mimo wskazanych naruszeń, byłoby akceptowalne jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, co uniemożliwiałoby, według autora skargi stwierdzenie jego nieważności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego i dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy Sąd I instancji oceniając legalność decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...], wydanej w trybie stwierdzenia nieważności naruszył art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i niewłaściwie zastosował art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Aby prawidłowo odpowiedzieć na tak postawione pytanie trzeba w pierwszej kolejności wyjaśnić zakres sądowej kontroli decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym, jakim jest tryb stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Granice sprawy, w rozumieniu powołanego przepisu, wyznacza w istocie rzeczy istota stosunku administracyjno-prawnego podlegającego załatwieniu zaskarżonym aktem administracyjnym. W sytuacji więc, gdy przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, brak jest możliwości objęcia przedmiotem kontroli rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu pierwotnym, o ile nie zachodzą przesłanki warunkujące jego wzruszenie. Sąd administracyjny nie może badać zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego w trybie nadzwyczajnym w sposób identyczny, jak to ma miejsce w przypadku kontroli decyzji wydanych w trybie zwykłym. W tym wypadku zakres sądowej kontroli takiego aktu administracyjnego determinuje tryb, w którym wydano zaskarżoną decyzję.
Przypomnieć wobec tego trzeba, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, unormowana w art. 156 § 1 kpa, stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, określonej w art. 16 § 1 kpa, co oznacza, że może mieć ona miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób bezsporny dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie prowadzone w tym trybie podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tą jednak różnicą, że w postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga sprawę merytorycznie, zaś w postępowaniu "nieważnościowym" przedmiotem jest decyzja i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa. W takim bowiem postępowaniu organ nie może ograniczyć się tylko do badania wystąpienia przesłanek wskazanych przez stronę wnioskującą o stwierdzenie nieważności decyzji, lecz jest zobligowany do podjęcia z urzędu wszelkich działań mających na celu ocenę, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa.
Powyższe oznacza, że w trakcie sądowej kontroli aktu administracyjnego wydanego w trybie art. 156 § 1 kpa, sąd administracyjny zobowiązany jest ustalić, czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił istnienie bądź nieistnienie przesłanek z art. 156 § 1 kpa i dał temu wyraz w wydanym rozstrzygnięciu.
Przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja Ministra Infrastruktury stwierdzająca w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta K. z dnia [...] czerwca 1967 r. w części dotyczącej parceli nr [...] o pow. 30 m2.
Wskazanym orzeczeniem, wydanym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) Prezydium Rady Narodowej miasta K. orzekło między innymi o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] i jednocześnie negatywnie rozstrzygnęło kwestię wypłaty odszkodowania na rzecz właściciela tej nieruchomości. Odmienne stanowisko przedstawione w tym przedmiocie przez stronę skarżącą w uzasadnieniu skargi nie znajduje potwierdzenia w treści przytoczonego orzeczenia. Zresztą sama strona skarżąca dopuszcza również pogląd, że orzeczenie to rozstrzyga także o odszkodowaniu.
Zauważyć należy, iż w sprawach wywłaszczeniowych rozstrzyganych na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, rozstrzygnięcie o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość nie musiało być integralną częścią decyzji wywłaszczeniowej, lecz mogło być zawarte w odrębnej decyzji, co wynikało jednoznacznie z dyspozycji art. 22 ust. 2 tej ustawy.
Skoro zatem Prezydium Rady Narodowej w jednym orzeczeniu rozstrzygnęło o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, to słuszny jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, iż przy ustalaniu przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, Sąd I instancji zobowiązany był zbadać nie tylko samą treść orzeczenia o odszkodowaniu, ale także treść orzeczenia o wywłaszczeniu, ocenić zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy ich wydawaniu, oraz winien ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcia nie naruszają rażąco przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę ich wydania w rozumieniu powołanego wyżej przepisu.
Tymczasem, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji skoncentrował swoje rozważania wyłącznie wokół kwestii odszkodowania za wywłaszczenie działki nr [...], słusznie zresztą uznając za organem orzekającym, że wywłaszczenie wspomnianej działki dokonane bez odszkodowania, o którym mowa w art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i bez udziału biegłego rzeczoznawcy, spełniało przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Sąd I instancji, mimo, iż był do tego zobowiązany, nie odniósł się do problemu ważności samego orzeczenia o wywłaszczeniu parceli będącej przedmiotem niniejszego postępowania i również w tym kontekście nie ocenił zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury. Analiza treści wyroku prowadzi zresztą do wniosku, że Sąd I instancji nie dostrzegł faktu, iż jednym orzeczeniem z dnia 17 czerwca 1967 r., Prezydium rozstrzygnęło dwie sprawy, a mianowicie, sprawę wywłaszczenia i sprawę odszkodowania, choć sprawę odszkodowania załatwiło negatywnie.
Powyższe uchybienie, które, jak trafnie podniosła strona wnosząca skargę kasacyjną miało istotny wpływ na wynik sprawy i świadczy bezspornie o naruszeniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Gdyby bowiem ocena Sądu I instancji dokonana w tym zakresie nie wykazała podstaw do stwierdzenia przez Ministra Infrastruktury nieważności orzeczenia Prezydium w części dotyczącej wywłaszczenia, wówczas należałoby rozważyć możliwość stwierdzenia nieważności tego orzeczenia wyłącznie w części dotyczącej odszkodowania.
Faktem jest, że w Kodeksie postępowania administracyjnego brak jest przepisu wyraźnie dopuszczającego stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej wadą określoną w art. 156 § 1 kpa, to jednak w ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności części decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1998 r., sygn. akt IV SA 583/96- Lex nr 45666, wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1988 r. sygn. akt IV SA 859/87, ONSA 1990/2-3/25, wyrok NSA z dnia 31 marca 1998 r. sygn. IV SA 1838/97-Lex 44510, uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 23 lutego 1998 r., ONSA z 1998 r. z.2, poz. 40). Jest to możliwe wówczas, gdy organ w jednej decyzji rozstrzyga kilka spraw, które mogłyby być przedmiotem dwóch lub więcej odrębnych decyzji. Chodzi tu więc o sytuację, gdy tylko określona część decyzji zawiera wady wymienione w art. 156 § 1 kpa i wady te nie wywierają żadnego wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć i co istotne wolna od wad cześć rozstrzygnięcia może funkcjonować samodzielnie w obrocie prawnym. Taka zaś sytuacja, gdzie organ jedną decyzją rozstrzygnął dwie sprawy miała miejsce właśnie w rozpoznawanej sprawie.
Dodać z związku z tym trzeba, że rezultatem niewłaściwego zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest również, naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z tych wszystkich powodów, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną i na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 tej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a i pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło