III SA/Wa 2864/05
WyrokWSA w Warszawie2005-12-01
Skład orzekający: Hanna Kamińska, Małgorzata Jarecka, Jolanta Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje Ministra Finansów odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w S. dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych za lata 1998-1999, które utrzymywały w mocy decyzje organu I instancji określające zobowiązanie podatkowe w drodze oszacowania, zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe dopuściły się rażącego naruszenia prawa, bezpodstawnie opodatkowując podatkiem dochodowym od osób prawnych zyski podmiotu zagranicznego z tytułu sprzedaży towarów (urządzeń), które nie były związane z działalnością jego zakładu w Polsce. Ponadto, zastosowano nieprawidłowy wskaźnik dochodu do przychodu przy szacowaniu zobowiązania podatkowego, co doprowadziło do zawyżenia należnego podatku. W konsekwencji, uchylono zaskarżone decyzje Ministra Finansów.Stan faktyczny
Spółka zagraniczna prowadząca działalność budowlano-montażową w Polsce została zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób prawnych za lata 1998-1999. Organy podatkowe określiły wysokość zobowiązania w drodze oszacowania, stosując 10% wskaźnik dochodu do przychodu, uznając, że opodatkowaniu podlegają również dochody ze sprzedaży urządzeń przez jednostkę macierzystą. Po wyczerpaniu drogi odwoławczej, spółka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji, zarzucając rażące naruszenie prawa. Minister Finansów odmówił stwierdzenia nieważności, jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje Ministra Finansów, uznając naruszenie prawa za rażące.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone decyzje Ministra Finansów oraz poprzedzające je decyzje Ministra Finansów, a także zasądził od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Kamińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2005 r. sprawy ze skarg S. na decyzje Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie o podatek dochodowy od osób prawnych za 1998r. i 1999r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...], 2) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...], 3) stwierdza, że uchylone decyzje wymienione w punkcie pierwszym i drugim nie podlegają wykonaniu w całości, 4) zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 46,074,40 (czterdzieści sześć tysięcy siedemdziesiąt cztery złote i czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. W następstwie postępowania kontrolnego przeprowadzonego w przedsiębiorstwie zagranicznym S. z siedzibą w D. (Oddział w N.) działający pod nazwą Biuro Nadzoru), [...] Urząd Skarbowy w S. dwiema decyzjami z [...] lipca 2000 r. określił temu podmiotowi wysokość zobowiązania i zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za lata 1998 - 1999. Organ podatkowy stwierdził bowiem, że Spółka, prowadząc na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wspólnie z innym podmiotem zagranicznym działalność gospodarczą w zakresie budowlano - montażowym poprzez położony w Polsce "zakład" w rozumieniu umowy z 6 kwietnia 1976 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Królestwa Danii w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz. U. z 1979 r. Nr 5, poz. 24 ze zm. - dalej Umowa), nie wykazała wszystkich swoich przychodów uzyskanych w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą. W księgach rachunkowych nie wykazała również wszystkich kosztów uzyskania przychodów. W ocenie organu podatkowego, Spółka zaniżyła podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, a na podstawie prowadzonych przez skarżącą ksiąg rachunkowych nie było możliwe ustalenie wysokości jej dochodów osiągniętych w latach 1998 - 1999. Dlatego też, powołując się na § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 kwietnia 1992 r. w sprawie podatku dochodowego od niektórych dochodów zagranicznych osób fizycznych i osób prawnych mających miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą (Dz. U. z 1992 r. Nr 32, poz. 137 ze zm. - w decyzji za 1998 r.) oraz art. 9 ust. 2a pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 ze zm. -w decyzji za 1999 r.), organ podatkowy I instancji ustalił wysokość dochodu w drodze oszacowania, z zastosowaniem wskaźnika dochodu w stosunku do przychodu w wysokości 10% (z działalności budowlanej lub montażowej).
W związku z powyższym, [...] Urząd Skarbowy w S. określił skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. w wysokości 514.921 zł i zaległość podatkową w tej samej wysokości, a za 1999 r. określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 1.074.984 zł oraz zaległość podatkową w kwocie 1.070.298 zł.
II. Pismami z 28 lipca 2000 r. Spółka wniosła do Izby Skarbowej w S. odwołania od wskazanych wyżej decyzji organu podatkowego I instancji. Zarzuciła im naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 lit. g) oraz art. 7 ust. 1 - 3 umowy, a także art. 3 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, poprzez ich błędne zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do niezgodnego z prawem określenia zobowiązania i zaległości podatkowej za lata 1998 - 1999. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej naruszone zostały również przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), tj. art. 23 § 3 poprzez zastosowanie szacunkowej metody określenia zysków zakładu, art. 122 i art. 124 poprzez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, art. 187 i art. 191 w zakresie zebranego w sprawie materiału dowodowego i jego oceny, art. 193 § 6 poprzez niesporządzenie protokołu z badania ksiąg, a także art. 210 § 4 poprzez brak uzasadnienia faktycznego. Pełnomocnik Spółki postawił w konsekwencji zarzuty naruszenia art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.
III. Po rozpatrzeniu odwołań Izba Skarbowa w S. decyzjami z [...] października 2000 r. utrzymała w mocy zaskarżone decyzje [...] Urzędu Skarbowego w S. Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji pełnomocnika strony skarżącej, a zarzuty przedstawione w odwołaniu uznał za bezzasadne. Powołując się na art. 5 ust. 1 oraz ust. 2 lit. g) umowy stwierdził, że Spółka działała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zakład, gdyż budowa instalacji odsiarczania spalin w Zespole Elektrowni D. S. A. trwała przez okres dłuższy niż wskazany w tym przepisie, tj. dłużej niż 12 miesięcy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1 - 3 umowy organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, opodatkowaniu w Polsce tym podatkiem podlegają wszystkie dochody uzyskane przez zakład przedsiębiorstwa zagranicznego. Również te dochody, które zostały przypisane zakładowi w związku z wystawieniem faktur VAT przez jego jednostkę macierzystą S., a także kwoty wynikające z faktur VAT wystawionych przez konsorcjum samodzielnych podmiotów zagranicznych S. / S. (duńskiego i niemieckiego) - w części przypadającej dla zakładu podmiotu duńskiego (S.).
W ocenie organu odwoławczego, większość podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów co do naruszenia przepisów prawa procesowego w postępowaniu przed organem podatkowym I instancji należało uznać za bezzasadne. Naruszenie przez [...] Urząd Skarbowy w S. art. 193 Ordynacji podatkowej nie miało natomiast wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Decyzje Izby Skarbowej są ostateczne w administracyjnym toku instancji. Spółka nie skorzystała z możliwości wniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarg na powyższe decyzje.
IV. Pismami z 31 października 2001 r. S. A/S z siedzibą w D. wystąpiła z wnioskami o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych Izby Skarbowej w S. z [...] października 2000 r., zarzucając im rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. W szczególności, pełnomocnik Spółki postawił zarzuty:
1) rażącego naruszenia art. 7 ust. 1 - 3 w związku z art. 5 ust. 2 lit. g) umowy z 6 kwietnia 1976 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Królestwa Danii w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i majątku, gdyż organy podatkowe bezpodstawnie przyjęły, że wszystkie dochody uzyskane przez podmiot zagraniczny na terytorium Polski są dochodami "zakładu" w rozumieniu tej Umowy;
2) rażącego naruszenia art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez odstąpienie od obowiązku uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie kosztów uzyskania przychodów;
3) rażącego naruszenia art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej poprzez uchylenie się od obowiązku sporządzenia protokołu z badania ksiąg rachunkowych podatnika w sytuacji, gdy organ podatkowy zakwestionował ich rzetelność i ustalił wysokość dochodów w drodze oszacowania.
V. Decyzjami z [...] listopada 2001 r., powołując się na art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, Minister Finansów odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji Izby Skarbowej w S. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że organy skarbowe opodatkowały jedynie dochody uzyskane przez zakład podmiotu zagranicznego z tytułu prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej inwestycji budowlano - montażowej. Nie naruszyły zatem przepisów prawa materialnego.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego, Minister Finansów stwierdził, że organy podatkowe nie naruszyły art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Po przedstawieniu swoich wątpliwości co do konieczności sporządzenia protokołu z badania ksiąg podatkowych, Minister Finansów podzielił pogląd Izby Skarbowej, iż niesporządzenie protokołu przez urząd skarbowy nie miało wpływu na wynik postępowania.
VI. Pismami z 30 listopada 2001 r. strona skarżąca złożyła odwołania od powyższych decyzji Ministra Finansów. Podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację co do rażącego naruszenia przez organy podatkowe wskazanych przepisów prawa materialnego i procesowego, Spółka dodała zarzut naruszenia przez Ministra Finansów art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez tłumaczenie wszelkich wątpliwości na niekorzyść podatnika.
VII. Na podstawie art. 220 § 1, art. 221 i art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, po rozpatrzeniu odwołań S.[...] A/S z siedzibą w D., decyzjami z [...] grudnia 2001 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych Izby Skarbowej w S. z [...] października 2000 r. Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, Minister Finansów w zasadzie powtórzył swoją wcześniejszą argumentację. Dodatkowo wskazał, że "w związku z wystąpieniem przesłanek szacowania dochodów podatnika przy uwzględnieniu wskaźnika dochodów do przychodów, a pominięciem kosztów, zbędnym było prowadzenie przez organy podatkowe postępowania w celu ustalenia kosztów jakie podatnik poniósł w D". Minister Finansów zauważył również, że Trzeci Urząd Skarbowy w S. uznał prowadzone przez Spółkę księgi podatkowe za dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów i uwzględnił przy szacowaniu dochodów podatnika. Dlatego też, organ podatkowy I instancji nie dopuścił się rażącego naruszenia art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej.
VIII. Wnosząc skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzje Ministra Finansów z [...] grudnia 2001 r., strona skarżąca wystąpiła o uchylenie zarówno zaskarżonych decyzji jak też poprzedzających je decyzji Ministra Finansów. Powtarzając zarzuty rażącego naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego i procesowego, Spółka podkreśliła, że opodatkowane podatkiem dochodowym od osób prawnych zostały również te dochody, które nie były osiągane przez jej zakład, lecz stanowiły podlegające opodatkowaniu w Danii dochody jednostki macierzystej.
Odpowiadając na skargi, Minister Finansów wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
IX. Pismem z 17 października 2003 r. strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowań sądowoadministracyjnych do czasu zakończenia procedury wszczętej przez S. A/S na podstawie art. 24 ust. 1 Konwencji z 6 grudnia 2001 r. między Rzeczpospolitą Polską a Królestwem Danii sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz. U. Nr 43, poz. 368 - dalej Konwencja).
Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 31 października 2003 r. zarządził połączenie spraw o sygn. akt III SA 194/02 i III SA 195/02 w celu ich łącznego rozpoznania i prowadzenia pod jednym numerem sygn. akt III SA/194/02, a następnie postanowił odroczyć rozprawę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, właściwy w sprawie od 1 stycznia 2004 r. - w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, postanowieniem z 30 kwietnia 2004 r. zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - dalej u.p.p.s.a.), do czasu zakończenia procedury wzajemnego porozumiewania się (art. 24 ust. 1 Konwencji).
Postanowieniem z 21 października 2005 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie sądowe na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 u.p.p.s.a. Sprawie nadano nowy numer sygn. akt III SA/Wa 2864/05.
X. W piśmie procesowym z 16 listopada 2005 r. strona skarżąca przedstawiła nowe zarzuty dotyczące zaskarżonych decyzji Ministra Finansów i wystąpiła o ich uchylenie, a także uchylenie poprzedzających je decyzji z [...] listopada 2001 r. Wniosła również o stwierdzenie nieważności dwóch decyzji Izby Skarbowej w S. z [...] października 2000 r. oraz poprzedzających je decyzji [...] Urzędu Skarbowego w S. z [...] lipca 2000 r.
Spółka powołała się na stanowisko duńskich władz podatkowych, które stwierdziły, że polskie organy skarbowe naruszyły art. 5 oraz art. 7 umowy z 6 kwietnia 1976 r. poprzez bezprawne uznanie, że dochód uzyskany przez Spółkę w D. (dochód ze sprzedaży urządzeń) może być doliczony do dochodów uzyskanych przez zakład Spółki działający w Polsce (dochód z działalności budowlano - montażowej). Strona skarżąca ponownie zwróciła uwagę na bezpodstawność opodatkowania dochodów w drodze oszacowania, szczególnie tych dochodów, które związane były z "lokalną" częścią kontraktu.
Jako nowy zarzut strona skarżąca wskazała zastosowanie przez organy podatkowe "błędnego wskaźnika dochodowości przy oszacowaniu dochodu Spółki w Polsce". Pomijając kwestię niedopuszczalności opodatkowania w Polsce dochodów Spółki z działalności handlowej (części importowej kontraktu) strona skarżąca zauważyła, że dla oszacowania dochodów z działalności handlowej należało zastosować współczynnik 5%. Organy podatkowe ustaliły natomiast wysokość dochodów za lata 1998 - 1999 w drodze oszacowania stosując wskaźnik dochodu w stosunku do przychodu w wysokości 10% w odniesieniu do wszystkich przychodów Spółki. Zarówno tych przychodów, które dotyczyły części "lokalnej" kontraktu (działalności budowlano - montażowej) jak również części "importowej" kontraktu (działalności handlowej).
W załączonym do protokołu z rozprawy piśmie z 1 grudnia 2005 r. pełnomocnik strony skarżącej przedstawił "systematyczne wyliczenie rażących naruszeń prawa, których dopuściły się organy skarbowe w zakresie określenia zobowiązania podatkowego Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za lata 1998 - 1999".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), weszła natomiast w życie ustawa z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej - u.p.p.s.a.).
Zgodnie z dyspozycjami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę zgodnie z zakresem swojej właściwości, stwierdził podstawy do uchylenia zarówno zaskarżonych decyzji z [...] grudnia 2001 r. jak również poprzedzających je decyzji Ministra Finansów z [...] listopada 2001 r.
I. Kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, unormowane w rozdziale 18 Działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej stanowi odstępstwo od zasady stabilności prawomocnych orzeczeń. Postępowanie w tym trybie jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 247 § 1 cytowanej ustawy. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej zakreśla również ramy powierzonej Sądowi administracyjnemu kontroli legalności decyzji wydanych przez właściwy organ w tym nadzwyczajnym postępowaniu w instancji odwoławczej.
Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy ma zatem wyjaśnienie, czy zgodnie z twierdzeniami strony skarżącej spełniona została choćby jedna z przesłanek wskazanych w tym przepisie. W pierwszej kolejności należy zaś rozważyć, czy ostateczne decyzje organów podatkowych dotknięte są wadą rażącego naruszenia prawa.
W przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, strona powinna wykazać, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i że charakter tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2001 r., III SA 907/2000, niepubl.). Nie każde naruszenie prawa ma charakter rażący. Słowo to pochodzi od czasownika razić (np. o słońcu), czyli "kłuć w oczy", negatywnie wyróżniać się z otoczenia, niezgadzać się z tłem. Jeżeli przyjmiemy, że tłem jest prawo, to niezgodność z nim decyzji, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 3, "rzuca się w oczy", "odbija od tła". Najogólniej mówiąc, proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu wskazuje na ich wzajemną sprzeczność (zob. B. Gruszczyński [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, s. 635).
II. Stan faktyczny sprawy jest w zasadzie bezsporny. Strona skarżąca ewidencjonowała w księgach podatkowych prowadzonego na terytorium Rzeczypospolitej zakładu wyłącznie te przychody i koszty ich uzyskania, które dotyczyły "części lokalnej" kontraktu i związane były wyłącznie z jej działalnością budowlano - montażową prowadzoną pod nazwą Biuro Nadzoru. Nie ewidencjonowała natomiast w księgach rachunkowych tych przychodów i kosztów uzyskania przychodów, które związane były z działalnością handlową prowadzoną przez duński podmiot macierzy oraz dotyczyły działalności prowadzonej w formie Konsorcjum. Organy podatkowe nie zakwestionowały rzetelności ksiąg podatkowych zakładu, uznając je tym samym za dowód w sprawie. Mimo tego - po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego - zdecydowały się na określenie wysokości zobowiązania podatkowego skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych, po oszacowaniu jej dochodów. Uznały bowiem, że nie jest możliwe określenie w inny sposób wysokości dochodów z działalności prowadzonej przez podmiot duński na terytorium Rzeczypospolitej. Szacując wysokość tych dochodów zastosowały wskaźnik dochodu w stosunku do przychodu w wysokości 10%, tj. stawkę przewidzianą dla działalności budowlano - montażowej.
Strona skarżąca nie skorzystała z przysługującej jej możliwości wniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi na ostateczne decyzje organu podatkowego II instancji. W przewidzianym terminie wystąpiła natomiast do Ministra Finansów z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tychże ostatecznych decyzji Izby Skarbowej w S., zarzucając im rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego.
III. Rozwadze Sądu została zatem poddana w pierwszej kolejności kwestia ustalenia, czy organy podatkowe naruszyły prawo, a jeśli tak, to czy naruszenie to ma charakter na tyle oczywisty, że można określić je mianem rażącego.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, odpowiedź na tak postawione pytanie brzmi twierdząco. Organy podatkowe bez wątpienia określiły stronie skarżącej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 1998 - 1999 w kwocie znacznie wyższej od należnej. Bezpodstawnie uznały bowiem, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych podlegają również zyski osiągane przez podmiot zagraniczny z tytułu sprzedaży towarów (urządzeń) bezpośrednio na rzecz polskiego odbiorcy. Następnie oszacowały wysokość dochodów podlegających opodatkowaniu w Polsce, pomijając regulacje prawne zawarte w przepisach Ordynacji podatkowej. Doprowadziło to w konsekwencji do zastosowania dziesięcioprocentowego wskaźnika dochodu w przychodzie nie tylko dla działalności budowlano - montażowej, ale również dla działalności handlowej.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 umowy z 6 kwietnia 1976 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Królestwa Danii w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz. U. z 1979 r. Nr 5, poz. 24 ze zm.), zyski z przedsiębiorstwa Umawiającego się Państwa mogą podlegać opodatkowaniu tylko w tym Państwie, chyba że przedsiębiorstwo prowadzi działalność w drugim Umawiającym się Państwie przez położony tam zakład. Jeżeli przedsiębiorstwo wykonuje działalność w ten sposób, zyski przedsiębiorstwa mogą być opodatkowane w drugim Umawiającym się Państwie, jednak tylko w takiej mierze, w jakiej mogą być przypisane temu zakładowi.
Z dyspozycji powołanego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych winny podlegać tylko te dochody, które związane były z działalnością budowlano - montażową jej zakładu. Dochody osiągane przez podmiot zagraniczny z działalności handlowej (dostawa specjalistycznych urządzeń) wyłączone były z opodatkowania tym podatkiem, gdyż zakład podmiotu duńskiego nie prowadził na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej takiej działalności. Organy podatkowe bezpodstawnie uznały, że wszelka - związana z Polską - działalność gospodarcza podmiotu duńskiego, prowadzona była za pośrednictwem jego zakładu.
Skoro organy podatkowe bezpodstawnie opodatkowały podatkiem dochodowym od osób prawnych za lata 1998 - 1999 te zyski podmiotu duńskiego, które nie były bezpośrednio związane z działalnością jego zakładu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to dopuściły się rażącego naruszenia art. 7 ust. 1 Umowy.
Drugorzędne znaczenie mają w tej sytuacji rozważania dotyczące charakteru innego naruszenia prawa, związanego z oszacowaniem dochodów skarżącej, bez zakwestionowania rzetelności prowadzonych przez nią ksiąg podatkowych, a w konsekwencji zastosowanie jednej, dziesięcioprocentowej stawki podatkowej. W tym kontekście jest to rażące naruszenie prawa. W sposób oczywisty została bowiem zawyżona podstawa opodatkowania oraz wysokość zobowiązania podatkowego z uwagi na pominięcie pięcioprocentowego (z działalności w zakresie handlu zagranicznego) wskaźnika zysku w stosunku do przychodu. Zauważyć jednak należy, że naruszenie art. 193 Ordynacji podatkowej będzie miało charakter rażącego wtedy, gdy bezpośrednio doprowadzi do nałożenia na podatnika zobowiązania podatkowego w wysokości oczywiście wyższej od należnej.
Po rozpoznaniu sprawy skład orzekający Sądu stwierdził, że prezentowane przez stronę skarżącą stanowisko oraz przytoczona w skardze argumentacja zasługują na aprobatę. Należało zatem wyeliminować z obrotu prawnego decyzje Ministra Finansów odmawiające stwierdzenia nieważności dwóch decyzji Izby Skarbowej w S. oraz decyzje utrzymujące w mocy to rozstrzygnięcie.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 lit. c) w związku z art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło