II SA/Gd 893/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 września 2005 r. nr [[...]] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 6 maja 2005r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wstrzymał R. D. z dniem 26 listopada 2004r. wypłatę dodatku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przyznanego decyzją z dnia 31 maja 2004r. na córkę P. D. na okres od 1 maja 2004r. do 5 sierpnia 2005r. w wysokości 505,80 zł miesięcznie. We wniesionym odwołaniu R. D. zarzuciła naruszenie prawa. Decyzją z dnia 7 września 2005r. nr [[...]] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 2 Kpa uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, iż organ I instancji zaskarżoną decyzją nie pozbawił odwołującej się prawa do zasiłku rodzinnego. Wstrzymał jedynie z dniem 26 listopada 2004r. wypłatę dodatku do tego zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Od 26 listopada 2004r. odwołująca się nie przebywa na urlopie wychowawczym i z tego względu uznał, że dodatek ten jej nie przysługuje. Wniosek w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do niego odwołująca się złożyła w dniu 30 kwietnia 2004r. Z akt sprawy wynika, że odwołująca się od 10 listopada 1998r. była zatrudniona w A. Od dnia 6 sierpnia 2003r. do dnia 5 sierpnia 2005r. udzielono jej urlop wychowawczy. W dniu 25 listopada 2004r. ustał jej stosunek pracy z uwagi na likwidację zakładu pracy. O fakcie tym R. D. zawiadomiła 25 listopada 2004r. organ I instancji. Kolegium w decyzji z dnia 7 kwietnia 2005r. sygn. akt [[...]] wskazało, że od 1 maja 2004r. obowiązują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2004r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Z dniem wejścia w życie ustawy ustały zobowiązania ZUS do przyznawania i wypłacania zasiłków wychowawczych. Dlatego odwołującej się ZUS decyzją z dnia 19 stycznia 2004r. przyznał prawo do zasiłku wychowawczego do 30 kwietnia 2004r. Od 1 maja 2004r. tj. od dnia wejścia w życie ustawy nie przyznaje się zasiłków wychowawczych ( ustawa z dnia 1 grudnia 1994r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych utraciła moc - art. 71 ustawy) zastąpił je dodatek do zasiłku rodzinnego określony w art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych . Przepis ten stanowi, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego(...). W myśl zatem tego przepisu osobą uprawnioną do dodatku jest osoba korzystająca z urlopu wychowawczego. Odwołująca się nie korzysta z urlopu wychowawczego w rozumieniu przepisów ustawy kodeks pracy. Likwidacja zakładu pracy, w którym odwołująca się była zatrudniona i korzystała z urlopu wychowawczego doprowadziła do sytuacji, w której odwołująca się przestała być uznawana za pracownika. Urlop wychowawczy przysługuje bowiem w myśl art. 186 kodeksu pracy tylko pracownikowi. Za pracownika uznaje się osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę ( art. 2 kodeksu pracy). Wskazanie okresu udzielonego urlopu wychowawczego w świadectwie pracy ma na celu zgodnie z art. 186 (5) wliczenie go do uprawnień pracowniczych. Wskazane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisy ustawy oraz przepisy wykonawcze nie mogą stanowić podstawy wydania zaskarżonego orzeczenia. Z dniem 1 września 2005r. uległ zmianie art. 32 ustawy. Organ I instancji ma zatem obecnie możliwość dokonania właściwej zmiany zaskarżonej decyzji. Z tego powodu skład orzekający za konieczne uznał ponowne rozpatrzenie sprawy. Obowiązkiem organu I instancji jest stosownie do art. 107 § 1 i § 3 kpa właściwe uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie decyzji ma umożliwić stronie zapoznanie się z wszystkimi przesłankami jakimi kierował się organ I instancji wydając decyzję. Kolegium zwraca na powyższe uwagę bowiem organ I instancji wydając zaskarżone orzeczenie nie spełnił wskazanego wyżej wymogu. Skargę na powyższą decyzję wniosła R. D. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego art.25, art.28 ust. l i 3. i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych oraz § 14 ust. l rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach oświadczenia rodzinne polegające na bezpodstawnym wstrzymaniu wypłaty dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz przepisów prawa procesowego- art. 138 § 2 Kpa polegające na przekazaniu sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, podczas , gdy rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pomocy społecznej. W uzasadnieniu skargi podała, iż od 10 listopada 1998r. była zatrudniona w A., na jej prośbę zakład pracy udzielił jej urlopu wychowawczego na okres od dnia 6 sierpnia 2003r. do dnia 5 sierpnia 2005r. Decyzją z dnia 31 maja 2004 r., Nr [[...]] Burmistrz Gminy przyznał mi dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, na okres od 1 maja 2004r. do 5 sierpnia 2005r. W dniu 25 listopada 2004r. rozwiązaniu uległa umowa o pracę z A., z powodu likwidacji zakładu pracy. Świadectwo pracy wystawione przez pracodawcę zawiera informację o udzielonym na okres od 6 sierpnia 2004r. do 5 sierpnia 2005r. urlopie wychowawczym. Zgodnie zatem z art. 186(5) kodeksu pracy, wskazanie w świadectwie pracy urlopu wychowawczego ma na celu wliczenie go do uprawnień pracowniczych. O rozwiązaniu umowy o pracę zawiadomiła skarżąca organ właściwy w dniu 3 grudnia 2004 r. i złożyła kopię świadectwa pracy. Nie wyraziła natomiast zgody na uchylenie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i wstrzymanie wypłaty tego dodatku jako nienależnego. W zaskarżonej decyzji przyjęto, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone przez organ pierwszej instancji. Do wniosku o zasiłek rodzinny dołączony został komplet wymaganych dokumentów. Skarżąca uważa, że została bezpodstawnie i bezprawnie pozbawiona przysługującego jej dodatku do zasiłku rodzinnego. Spowodowało to znaczne pogorszenie sytuacji materialnej jej rodziny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji kasacyjnej ocenia jedynie jej legalność w zakresie ograniczającym się do wystąpienia przesłanek z art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.). Zgodnie z art. 138 § 2 Kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W zaskarżonej decyzji, jako jedyną przyczynę uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, podano, że zmianie uległa treść przepisu art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych z jednoczesnym podkreśleniem przez organ odwoławczy, iż wskazane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisy ustawy oraz przepisy wykonawcze nie mogą stanowić podstawy wydania zaskarżonego orzeczenia. Zgodnie bowiem z art. 138 § 1 pkt 2, zdanie pierwsze, organ odwoławczy jest władny uchylić zaskarżoną decyzja albo w całości, albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy. (...) Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2" - Barbara Adamiak (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2000, s. 537 i 541-542). Podkreśla to również NSA w wyroku z dnia 28 maja 1989 r., IV SA 1278/88: kompetencje organu odwoławczego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych". Bez wątpienia więc stwierdzić należy, iż organ odwoławczy nie tylko nie wykazał konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, ale nawet nie stwierdził, że ustalenia zawarte w decyzji organu I instancji są wadliwe. W świetle powyższego należy przyjąć, iż zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 2 Kpa w sposób mający wpływ na treść rozstrzygnięcia i dlatego na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził na rzecz skarżącej kwotę 755 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.