III SA/Po 187/05

Dnia 10 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) as. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2006 roku sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej W. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Bejgerowska /-/M. Kosewska /-/M. Kwiecińska KS D Decyzja z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w P. działając na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa ( Dz. U. Nr 137 poz. 926 z późn. zm.) w związku z art. 262, art. 23 § 1, art. 65 § 4 pkt 2 lit b i c, art. 83, art. 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr 23 poz. 117 ze zm.) uznał zgłoszenie celne SAD Nr [...] dokonane na rzecz W. K. za nieprawidłowe w części dotyczącej określenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz zapisów w polach [...] w wierszu pierwszym, w związku z niewłaściwie zadeklarowaną wartością celną towaru i ustalił wartość objętego zgłoszeniem celnym pojazdu na kwotę [...] i niedobór cła w kwocie [...]. W uzasadnieniu decyzji Naczelnik Urzędu Celnego w P. wskazał, iż w dniu [...] wg dokumentu SAD Nr [...] objęto procedurą dopuszczenia do obrotu samochód osobowy marki [...] rok produkcji [...], sprowadzony przez W. K. Do zgłoszenia celnego strona dołączyła między innymi umowę sprzedaży zawartą pomiędzy firmą "A " a W. K., w której strony ustaliły cenę sprzedaży samochodu [...] na kwotę [...]. Biuro Współpracy Międzynarodowej Głównego Urzędu Ceł na wniosek Urzędu Celnego w C. w związku z informacjami o procederze sprowadzania luksusowych samochodów marki [...] jako uszkodzonych, a tym samym o wielokrotnie niższej cenie niż rzeczywista ich wartość, zwróciło się do Austriackich Władz Celnych o zweryfikowanie powyższej umowy sprzedaży (Selling Contract) dotyczącej samochodu objętego postępowaniem. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji faktury (dokumentu sprzedaży) ujawniono wystawiony przez Firmę "B" na firmę "C" rachunek Nr [...] na kwotę [...] , zamówienie na samochód [...] również na tę kwotę, a także dokument odprawy celnej wywozowy do [...] w którym wskazano wartość pojazdu [...]. Ustalono równocześnie, że pojazd nie był przywieziony do [...] , tylko został skierowany bezpośrednio z [...] przez [...] do [...]. Na tej podstawie organ I instancji przyjął iż, strona, dokonując zgłoszenia celnego nie zadeklarowała rzeczywistej wartości towaru, przedstawiając umowę kupna - sprzedaży, która okazała się nieprawdziwa. Fakt ten potwierdził wynik weryfikacji przeprowadzonej przez austriackie służby celne, które ujawniły wspomniany rachunek wystawiony przez firmę "A" opiewający na kwotę [...] oraz dokument odprawy celnej wywozowej. Organ celny I instancji przyjął, iż wartość sprowadzonego towaru wynosi 227.500 ATS, taka była bowiem jego wartość transakcyjna czyli cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny (art. 23 § 1 Kodeksu celnego). Wartość pojazdu z ujawnionej faktury z dnia [...] Nr [...] , porównano z wartością określoną na podstawie metody ostatniej szansy, z uwzględnieniem odliczeń z tytułu prowizji - 10 %, podatku VAT - 22 %, podatku akcyzowego - 15 % . Tak określona wartość pojazdu wynosiła [...] a więc była znacznie wyższa niż wartość zadeklarowana przez stronę w zgłoszeniu. Ostatecznie zatem uznano za zasadne ustalić na podstawie art. 23 § 1 Kodeksu celnego, wartość pojazdu w kwocie [...] przyjmując jako podstawę wartość transakcyjną wynikającą z faktury z dnia [...] Nr [...]. Jako odpowiedzialną za powstały dług celny w przywozie, organ I instancji wskazał W. K. jako osobę, która dokonała zgłoszenia celnego zakupionego pojazdu. Równocześnie organ I instancji w decyzji z dnia [...] umorzył postępowanie w stosunku do K. P., uznając iż zebrany materiał dowodowy w niniejszej sprawie, nie potwierdza jego udziału w sprowadzeniu przedmiotowego pojazdu. W odwołaniu od powyższej decyzji Naczelnik Urzędu Celnego w P. oraz w piśmie z dnia [...] strona zarzuciła m. innymi, iż ustalenia austriackich służb celnych dotyczą rachunku wystawionego przez [...] który nie może być brany pod uwagę, gdyż zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną jest wartość transakcyjna zapłacona za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Powyższa faktura została wystawiona natomiast w celu wywozu do [...], a organ celny w sposób dowolny przyjął, iż zgłoszenie celne zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych, których jednak nigdy w formalny sposób tj. na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego nie zakwestionował. Organ II instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Wydając decyzję w niniejszej sprawie organ II instancji oparł się na ustaleniach faktycznych poczynionych przez Dyrektora Urzędu Celnego w P., dodatkowo zaś zwrócił się do Prokuratury Apelacyjnej prowadzącej śledztwo w sprawie procedury przywozu do Polski luksusowych samochodów po zaniżonych cenach o takie informacje, dokumenty. Z prokuratury Apelacyjnej w Krakowie otrzymał: - zamówienie złożone we [...] r. w firmie "B" na zakup objętego postępowaniem auta, - rachunek Nr [...] z dnia [...] wystawiony przez w/w eksportera na firmę izraelską , - zgłoszenie celne wywozowe z dnia [...] oraz protokół przesłuchania W. K. Na tej podstawie organ II instancji uznał, iż istnieją uzasadnione podstawy do zakwestionowania wartości transakcyjnej pojazdu marki [...]. Otrzymane za pośrednictwem Biura Współpracy Międzynarodowej i Integracji Europejskiej od austriackich służb celnych dokumenty tj. zamówienie opiewające na [...] rachunek sprzedaży samochodu o identycznym numerze identyfikacyjnym, co auto widniejące na dokumencie handlowym załączonym do zgłoszenia celnego, który został wystawiony przez eksportera na firmę "B" który opiewał na [...], a także fakt, iż przedmiotowy samochód nie został wywieziony do Izraela, lecz przez [...] bezpośrednio do [...] , wskazują że umowa kupna - sprzedaży zawarta pomiędzy firmą "A" , a W. K. z dnia [...] jest fikcyjna, a wskazana w tej umowie cena zaniżona. Dyrektor Izby Celnej wskazał równocześnie, że prawidłowo organ celny I instancji nie zakwestionował w trybie art. 23 § 7 Kodeksu celnego wiarygodności tego dokumentu przedstawionego wraz z towarem, albowiem właściwy rachunek został ujawniony w trakcie weryfikacji zagranicznej. W związku z tym organ I instancji nie mógł też, jak podnosi strona w swoim odwołaniu ustalić wartości celnej metodą ostatniej szansy, ani żadną inną metodą o której mowa w art. 25 - 28 Kodeksu celnego. Odwołanie się natomiast do tej metody w decyzji I instancji, miało tylko na celu wykazanie nieprawdziwości danych zawartych w umowie kupna - sprzedaży z dnia 8.10.1998 r., nie zaś określenia wartości celnej towaru. Odnosząc się do zarzutu strony co do nieprzeprowadzenia wywiadu bezpośrednio w firmie izraelskiej, organ II instancji stwierdził, iż działania takie zostały podjęte, lecz mimo podejmowanych w tym zakresie starań przez izraelskie władze celne nie udało się dotrzeć do przedstawiciela firmy "A" ani do jej siedziby. Weryfikacja przeprowadzona przez izraelskie służby celne nie wykazała, aby firma "A" była zarejestrowana na terenie Autonomii Palestyńskiej. Nie zostało również stwierdzone, aby ta firma miała jakieś przedstawicielstwo w Austrii. Ostatecznie zatem organ odwoławczy stwierdził, iż Dyrektor Urzędu Celnego w P. słusznie określił wartość celną w oparciu o ujawniony w trybie weryfikacji zagranicznej rachunek sprzedaży. Ustalenia w myśl art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartość celna okazała się być prawie pięciokrotnie wyższa od wartości podanej przez stronę w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym. Prawidłowo również (jako jednego z dwóch dłużników solidarnych) wskazano jako dłużnika celnego W. K., która dokonała zgłoszenia celnego we własnym imieniu na swoją rzecz, zakupiła przedmiotowe auto i stała się jego faktycznym właścicielem ( art. 3 § 1 pkt 23 Kodeksu celnego). Od powyższej decyzji Dyrektora Izby Celnej, W. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, wstrzymania jej wykonania oraz zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżącą zarzuciła ponadto naruszenie art. 23 § 1 oraz 209 § 1 pkt. Kodeksu celnego, poprzez uznanie za podstawę do ustalenia wartości celnej towaru, faktury Nr 112915 z dnia 01.10.1998 r., która została wystawiona celem wywozu samochodu objętego postępowaniem do Izraela, nie zaś Polski, a ponadto naruszenie art. 24 § 1 Kodeksu celnego, poprzez ustalenie wartości celnej metodą "ostatniej szansy" zamiast zastosowania kolejnych metod określonych w art. 25 do 28 Kodeksu celnego, bez uzasadnienia, dlaczego nie skorzystano z metod wskazanych w tych artykułach, przechodząc od razu do art. 29 Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę uznać należy za uzasadnioną. Zasady ustalania wartości celnej towarów, zostały określone w Dziale III ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( Dz.U. Nr 23 poz. 117) w przepisach od 27 do 34, opartych bezpośrednio na Porozumieniu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlowych z dnia 1994 r., zwanym "kodeksem wartości celnej" ( zał. do Dz.U. 1995 Nr 98 poz. 483). W myśl tych przepisów zasadniczą podstawę dla ustalenia wartości celnej stanowi "wartość transakcyjna" czyli cena faktycznie zapłacona lub należność za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Chodzi przy tym jednak o cenę rzeczywistą, całkowitą i ostateczną wynikającą z dokumentów których autentyczność i prawdziwość nie budzi zastrzeżeń pod względem formalnym i materialnym. Skoro ustawodawca posługuje się pojęciem "wartość transakcyjna" to rozumieć je można tylko w ten sposób, że między zidentyfikowanymi i istniejącymi podmiotami doszło do określonej transakcji, tj. zawarcia (zazwyczaj) umowy sprzedaży towaru w celu jego przywozu na teren Polski po określonej cenie, przy czym umowa ta nie może być pozorna. Jeżeli zgodzić się można z organami celnymi, że uzyskane w drodze pomocy od austriackich władz celnych dokumenty, dają podstawy do zakwestionowania autentyczności i prawdziwości umowy sprzedaży zawartej pomiędzy W. K., a firmą "A" to równocześnie stwierdzić należy, iż podobne względy nie pozwalają uznać za wiarygodną faktury wystawionej przez firmę "B" na firmę "C" w Gazie. Z przytoczonych w zaskarżonej decyzji ustaleń dokonanych przez władze izraelskie, wynika bowiem, że firma "A" jest firmą nieznaną i niezarejestrowaną na terenie [...], nie posiada ona również przedstawicielstwa w [...]. W tych warunkach dokumentacja sporządzona na tę firmę, zarówno ta która znajdowała się w [...], jak i kwestionowana przez organy celne umowa sprzedaży samochodu przedstawiona przy zgłoszeniu celnym przez W. K., budzi wątpliwości co do jej autentyczności i prawdziwości formalnej. Skoro nie wiadomo czy rzeczywiście firma "A" istnieje i czy rzeczywiście transakcja z firmą "B" dotycząca zakupu samochodu nastąpiła w celu jego przywozu na teren Polski, brak jest podstaw do przyjęcia, jak uczyniły to organy celne w niniejszym przypadku, że istnieje wiarygodny dokument w postaci rachunku z dnia [...] Nr [...], który pozwala przyjąć, iż ceną należna lub zapłaconą za samochód objęty niniejszym postępowaniem (a więc ceną którą sprzedawca otrzymał od firmy [...] lub na podstawie zawartej umowy może się od tego podmiotu domagać) jest cena wskazana w tym rachunku. Nie można bowiem wykluczyć wobec dokonanych ustaleń, że udział firmy w tych dwóch transakcjach jest czysto pozorny. Przedstawione w zaskarżonej decyzji okoliczności, dawały organom celnym podstawy do zakwestionowania ceny towaru wskazanej w dokumentach odprawy celnej w trybie art. 23 ust. 7 Kodeksu celnego (wobec istnienia uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności dokumentów przedstawionych przez stronę), ale również nie pozwalały na ustalenie wartości celnej na podstawie art. 23 ust. 1 w oparciu o rachunek z dnia 01.10.1998r. wystawiony na niezidentyfikowaną firmę "A", firmę która nie podjęła żadnych działań w celu przywozu samochodu na polski obszar celny, poza wystawieniem na skarżącą rachunku, który został przez organy celne zakwestionowany. Z uwagi na powyższe wątpliwości organy celne winny przeprowadzić postępowanie zmierzające do ustalenia wartości celnej przedmiotowego samochodu na podstawie jednej z kolejnych metod wskazanych w art. 25 - 29 Kodeksu celnego, i rozważyć czy w niniejszej sprawie nie znajduje ostatecznie zastosowania metoda określona w art. 29 Kodeksu celnego. Już tylko na marginesie wskazać należy, iż zakwestionowana decyzja nie wskazuje również, w jaki sposób ustalając wartość celną przedmiotowego pojazdu na podstawie rachunku wyrażonego w szylingach austriackich, przyjęto wartość wyrażoną w walucie polskiej w kwocie [...]. W szczególności nie wyjaśniono, czy wskazany w decyzji I instancji, przy obliczaniu wartości samochodu metodą "ostatniej szansy" przelicznik, tj. [...], został również zastosowany dla ustalenia wartości celnej w kwocie [...] na podstawie rachunku [...] a nadto czyj to był kurs i z jakiej daty. Stanowi to naruszenie art. 210 § 1 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego o tyle istotne iż ostateczny sposób obliczenia wartości celnej samochodu nie poddaje się kontroli sądowej. Nie wiadomo również dlaczego organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji, jako dłużnika celnego wskazuje K.P., w stosunku do którego Naczelnik Urzędu Celnego, decyzją z dnia [...] Nr [...] umorzył postępowanie. Z przytoczonych powodów na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2000 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało zaskarżoną decyzję uchylić, jako naruszającą przepisy prawa materialnego (art. 23 § 1 Kodeksu celnego) oraz przepisy postępowania (w szczególności art. 210 i art. 122 ordynacji podatkowej). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dn. 30.08.2000 r. /-/M.Bejgerowska /-/M.Kosewska /-/M.Kwiecińska (za nieobecnego Sędziego) M.Kwiecińska KS