II OSK 221/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski /spr./ Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędzia NSA Bożena Walentynowicz Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "[...]" Spółka z o. o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Po 870/05 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uzgodnień drogowych w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2. zasądza od Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w P. na rzecz "[...]" Spółka z o. o. kwotę 220 (słownie: dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Po 870/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia "[...]" w P., uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Zarządu Dróg Miejskich w P. z dnia [...] uzgadniające warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Postanowieniem organu I instancji uzgodniono inwestycję polegającą na zmianie sposobu użytkowania i budowie parkingu dla samochodów osobowych wraz z przyłączem energetycznym i przyłączem kanalizacji deszczowej na działkach położonych w P. o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] ark. [...] i [...] obr. G. przy ul. [...] i [...]. Na powyższe postanowienie Stowarzyszenie "[...]" złożyło zażalenie, w wyniku którego rozpatrzenia SKO w P. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Na postanowienie organu odwoławczego Stowarzyszenie "[...]" złożyło skargę do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę, podnosząc, że niezależnie od zarzutów tej skargi organ odwoławczy nie rozważył należycie i nie zebrał niezbędnego materiału dowodowego w zakresie pozwalającym ocenić, czy zażalenie skarżącego Stowarzyszenia było dopuszczalne, a jeżeli tak, to czy zostało złożone z zachowaniem terminu. Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie jest jasne, czy skarżącemu Stowarzyszeniu przysługiwał przymiot odpowiadający statusowi strony w toku postępowania toczącego się przed Zarządem Dróg Miejskich w P. Ewentualne ustalenie, że Stowarzyszenie uczestniczyło w postępowaniu głównym na prawach strony spowoduje natomiast konieczność zbadania, czy postanowienie Zarządu Dróg Miejskich w P. zostało doręczone Stowarzyszeniu i czy zażalenie tego Stowarzyszenia zostało złożone w terminie. Sąd wskazał również na konieczność wyjaśnienia prawidłowości pełnomocnictwa udzielonego przez skarżące Stowarzyszenie adwokatowi T. G. W ocenie Sądu dopiero wyjaśnienie powyższych kwestii pozwoli na ocenę, czy prawidłowe było postanowienie organu I instancji, przy wydawaniu którego organ odstąpił od uzasadnienia na podstawie art. 107 § 4 w związku z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w P., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarga kasacyjna została oparta na zarzutach naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 134 i art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez nieustalenie przez Sąd, czy stwierdzone naruszenie przepisów K.p.a., dotyczące wydania zaskarżonego postanowienia miało istotny wpływ na wynik postępowania administracyjnego, w sytuacji zarzucanej przez uczestnika postępowania ("[...]" Sp. z o.o.) niezgodności z prawem faktu dopuszczenia Stowarzyszenia "[...]" do udziału w postępowaniu administracyjnym; – art. 135 i art. 3 § 1 w związku z art. 153 i art. 141 § 4 zd. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezastosowanie środków zmierzających do końcowego załatwienia sprawy, tj. poprzez brak wydania wyroku oddalającego skargę w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że zarzucane przez Sąd naruszenie przepisów K.p.a. pozostało bez wpływu na wynik sprawy. W ocenie Spółki zażalenie na postanowienie organu I instancji zostało złożone przez podmiot nieprawidłowo dopuszczony do udziału w postępowaniu administracyjnym, z naruszeniem art. 50 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto Sąd nie zastosował środków zmierzających do końcowego załatwienia sprawy, w tym także nie zawarł w uzasadnieniu oceny prawnej wskazań co do dalszego postępowania, przede wszystkim dotyczących prawidłowości dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie; - art. 134 § 1 w związku z art. 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dowolny wybór kierunku i podstawy rozstrzygnięcia bez uwzględnienia całokształtu sprawy oraz wpływu danego rozstrzygnięcia na załatwienie sprawy jako całości, – art. 3 § 1 w związku z art. 111 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wydanie wyroku w sprawie ze skargi na postanowienie wydane w postępowaniu incydentalnym, która powinna być połączona ze złożoną w tym samym dniu skargą na decyzję wydaną w postępowaniu głównym (skarga na decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu), – art. 62 pkt 1 w związku z art. 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak skompletowania akt niezbędnych do rozpatrzenia sprawy w sytuacji, gdy sąd dysponował zarówno aktami postępowania incydentalnego, jak i postępowania głównego (te ostatnie w sprawie o sygn. akt II SA/Po 874/05). Sąd miał wiedzę o fakcie wniesienia skargi na decyzję w postępowaniu głównym, lecz z wiedzy tej nie skorzystał w rozpoznawanej sprawie. W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, że ze statutu Stowarzyszenia nie wynika, aby celem jego działania była ochrona interesu prawnego innych osób. Statut nie przewiduje również, aby Stowarzyszenie mogło realizować swoje cele m.in. poprzez udział w postępowaniach administracyjnych i sądowych w sprawach interesów prawnych innych osób. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że udział ww. Stowarzyszenia w niniejszej sprawie jest uzasadniony statutem. Pismem z dnia 22 listopada 2006 r. Stowarzyszenie "[...]" złożyło odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje Stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie te okoliczności, które przesądzają o nieważności postępowania. Stwierdziwszy, iż w niniejszej sprawie okoliczności te, określone w art. 183 § 2 ww. ustawy, nie występują, Sąd przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej uznając, iż nie wszystkie mają usprawiedliwione podstawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego usprawiedliwionych podstaw nie mają zarzuty naruszenia przepisów art. 3 § 1, art. 134 i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i to zarówno traktowanych samodzielnie jak i w związku z innymi przepisami tego Prawa, przywołanymi w skardze kasacyjnej. Należy zauważyć, że przepisy te, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, mają charakter materialnoprawny, mimo że zostały pomieszczone w ustawie dotyczącej postępowania przed sądami administracyjnymi i jako takie zostały przez Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretowane i zastosowane w sprawie, czego dowodem jest fakt, iż Sąd nie uchylił się od skontrolowania działalności organów administracji publicznej w sprawie (art. 3 § 1) i stosownie do wymogu art. 134 § 1 i art. 135 rozstrzygnął sprawę, podejmując przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa. Inną kwestią jest ocena podjętego rozstrzygnięcia. Co prawda strona wnosząca skargę kasacyjną jest z tego rozstrzygnięcia niezadowolona, podnosząc, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania winno być wydane inne rozstrzygnięcie, to jednocześnie nie podważa skutecznie przyjętego przez Sąd stanu faktycznego. Skarga kasacyjna nie zawiera w tej mierze wskazania konkretnych przepisów postępowania, które naruszył Sąd. Za takie nie można bowiem uznać nie tylko przepisów wyżej wymienionego, ale także szeregu innych przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej (art. 7, 62 pkt 1, art. 111, 141 § 4 i art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Notabene i te ostatnie przepisy nie zostały przez Sąd naruszone skoro ten orzekał stosownie do ich dyspozycji (bez zbędnej zwłoki, dysponując aktami niezbędnymi dla tej konkretnej, samodzielnej sprawy, zwięźle uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie i zawierając wskazania co do dalszego toku postępowania). Natomiast ma rację strona skarżąca, podnosząc, iż Sąd pierwszej instancji winien, stosownie do regulacji art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dokonać ustaleń dotyczących interesu prawnego (przymiotu strony) Stowarzyszenia wnoszącego skargę. Podmiot niemający interesu prawnego nie może bowiem znaleźć ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym trzeba pamiętać, że mimo iż pojęcie "strona" jest kategorią prawa materialnego, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym, inaczej niż w postępowaniu administracyjnym, interes prawny może być oparty nie tylko o przepisy prawa materialnego ale także o przepisy prawa procesowego. Jeżeli zatem Sąd pierwszej instancji przeszedł do rozpoznawania niniejszej sprawy nie ustaliwszy istotnej dla sprawy okoliczności – przymiotu strony skarżącego Stowarzyszenia – to zaskarżony wyrok nie może się ostać w obrocie prawnym i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 wielokrotnie wyżej przywoływanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.