IV SA/Po 20/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak -Owczarczak Sędziowie NSA Paweł Miładowski As. sąd Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant ref. staż. Paweł Grzęda po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi E. T. B. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (stu złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych /-/I.Kucznerowicz /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/P.Miładowski KP Decyzją z dnia [...]r nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art.22 ust. 1 ustawy z dnia 24.01.1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (zwanej dalej ustawą) odmówił E. B. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Szarych Szeregach. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy za działalność kombatancką uznaje się: pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939- 1945. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy " o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji (...). Po analizie przedłożonych przez stronę dokumentów należy uznać, że nie zachodzą w jej sprawie przesłanki z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy. E. B. odwołał się od tej decyzji wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odwołaniu oświadczył, że niezwłocznie dostarczy rekomendację stowarzyszenia. Decyzją z dnia [...]r nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zeznania świadków: H. K., M. G. i K. K., którzy potwierdzają fakt członkowstwa w Szarych Szeregach budzą poważne wątpliwości, co do ich wiarygodności, ponieważ nie przedstawili oni dowodów, że sami byli członkami tej formacji. Ponadto świadkowie wskazują, że strona brała udział w akcjach dywersyjnych i sabotażowych, co ze względu na jej wiek nie wydaje się prawdopodobne. Poważne wątpliwości - związane z wiekiem strony- budzi sama możliwość wchodzenia przez stronę w skład Szarych Szeregów. Do organizacji tej przyjmowano osoby w wieku minimum 12 lat, zaś strona miała wówczas 10-11. Nadto strona nie przedstawiła stosownej rekomendacji. E. B. wniósł skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej prawo. Zdaniem Skarżącego organ winien zawiesić postępowanie w sprawie do czasu rozpatrzenia wniosku i wydania decyzji przez Stowarzyszenie Szarych Szeregów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie ale nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie organy administracji publicznej wbrew zasadzie dochodzenia prawdy obiektywnej ( art. 7 kpa ) i obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 kpa ), nie ustaliły z należytą starannością stanu faktycznego, istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. W myśl art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939- 1945r. Organy administracji publicznej odmówiły Skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich z powodu braku rekomendacji. W myśl art. 22 ust. 1 ustawy o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. W świetle tego przepisu oraz powołanego art. 21, źródłem uprawnień kombatanckich jest działalność kombatancka zainteresowanej osoby, jej działalność równorzędna z działalnością kombatancką bądź represja ( art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy ). Rekomendacja natomiast jest jednym z dowodów na okoliczność tego rodzaju działalności podlegającym ocenie przez organ orzekający z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego ( art. 77 § 1 i art. 80 kpa ) i brak rekomendacji nie wyklucza automatycznie przyznania uprawnień, tak jak przedstawienie rekomendacji nie przesądza samo przez się o przyznaniu uprawnień ( por. wyrok NSA z dnia 4.07.2000r, V SA 1786/99, LEX nr 49296). Skarżący przedłożył dowody na to, że zwrócił się do właściwego stowarzyszenia celem uzyskania rekomendacji. Do chwili wydania orzeczeń przez organy administracji publicznej jednak jej nie otrzymał. Brak natomiast jakichkolwiek dowodów, że organ zwrócił się do tego stowarzyszenia celem jej uzyskania. Przepis art. 22 ust. 1 ustawy nakłada na stronę obowiązek złożenia udokumentowanego wniosku. Ustawodawca nie nałożył jednak obowiązku przedstawienia przez stronę rekomendacji. Przepis art. 22 ust. 1 ustawy adresowany jest do Kierownika Urzędu. To Kierownik Urzędu orzeka na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji właściwego stowarzyszenia. Rekomendacja ma tu niezmiernie ważne znaczenie, bowiem jej brak uniemożliwia wydanie orzeczenia ( por. wyrok NSA z dnia 30.05.2001r V SA 222/01, LEX nr 56603). Z akt sprawy wynika, że Skarżący oczekuje na wydanie postanowienia w kwestii rekomendacji. Postępowanie w tym przedmiocie reguluje art. 106 kpa, ponieważ wydanie decyzji na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy uzależnione jest od zajęcia stanowiska przez inny organ, co zobowiązuje Kierownika Urzędu do zwrócenia się do stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności lub represji o zajęcie stanowiska w drodze wydania lub odmowy wydania rekomendacji. Chyba że rekomendację uzyskała osoba zainteresowana i przedstawiła ją organowi. Mimo braku rekomendacji organ orzekający może przyznać uprawnienia kombatanckie, jeżeli wskazane wyżej przesłanki uprawnień zostaną wykazane bezspornie innymi dowodami. Skarżący twierdzi, że od stycznia 1942r do grudnia 1943r był członkiem Szarych Szeregów. Z opisu Jego działalności wynika, że został zaprzysiężony na uroczystej zbiórce w piwnicy, w schronie przeciwlotniczym, pod sklepem rzeźnickim. Było to miejsce zbiórek drużyny przy ul. [...]. W tym domu mieszkał drużynowy M. G. oraz jego brat, u którego Skarżący był w zastępie razem z J. K., H. O., H. W., T. K., S. Cz., H. L., H. K. i M. N.. W czasie zbiórek wystawiane były czaty i był przestrzegany system opuszczania i wychodzenia z piwnicy. Wszyscy harcerze i zuchowie posiadali ksywy. Skarżący nosił pseudonim " P. M. ". Okoliczności te potwierdzają zeznania świadków: M. G., H. K. i J. K.. Świadkowie Ci zgodnie twierdzą, że razem ze Skarżącym uczestniczyli w konspiracyjnej drużynie harcerskiej, biorąc czynny udział w akcjach dywersyjnych i sabotażowych. Organ zakwestionował wiarygodność ich zeznań albowiem nie przedstawili oni żadnych dowodów, że oni byli członkami tej organizacji. Istotnie z zebranego materiału dowodowego nie wynika, że osoby te były członkami Szarych Szeregów, nie przedstawiły bowiem na to żadnych dowodów. Brak również dowodu na to, że organ próbował to ustalić. Jak wynika z przedłożonych przez Skarżącego na rozprawie dokumentów H. K. posiada uprawnienia kombatanckie z tytułu członkowstwa w Szarych Szeregach. Ta okoliczność w toku postępowania nie została wyjaśniona. Nazwiska świadków nie występują w " Encyklopedii konspiracji wielkopolskiej " pod red. M. Woźniaka - instytut Zachodni 1998, ani w monografii Edwarda Serwańskiego " Z dziejów wielkopolskiej konspiracji 1939 - 1945 " Wyd. Poznańskie 1999. Jednakże ocena oświadczeń tych świadków, przedstawiona w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzających jawi się jako przedwczesna. Skarżący na rozprawie przedłożył fragment publikacji Edmunda Jakubka pod tytułem " Ostrowski Ośrodek Armii Krajowej " z którego wynika, że drużyną harcerską powstałą z inicjatywy M. G. powstałą z jego inicjatywy pod koniec 1942r była drużyna im. B. C., rozwijająca swoją tajną działalność w piwnicach domu przy ul. [...]. W jej skład oprócz drużynowego M. G. wchodzili: Z. K., H. K., A. i W. K. a także potwierdzający istnienie drużyny: M. N., O. Ś., H. K. oraz młodszy brat drużynowego M. G.. Później dołączyła do nich grupa młodszych. Zuchami harcerskimi stali się: E. B., J. K., T. K., Z. B., H. O., T. K. i H. W.. Zgodnie z nakreślonym zadaniem dla grupy członków nieśli oni pomoc pracującym przy budowie Zielonego Rynku i likwidacji cmentarza żydowskiego, prowadzili obserwacje ćwiczącego na poligonie podmiejskim wojska niemieckiego i przekazywali spostrzeżenia i kolportowali tajne gazetki. Redagowali własną gazetkę drużyny harcerskiej pod nazwą " S.", której do dziś zachowały się cztery numery, a także takie dokumenty jak: książeczka drużyny, próby harcerskie i szereg innych zapisów o działalności drużyny. Organ kwestionuje także udział Skarżącego w tej organizacji z uwagi na Jego wiek. Skarżący miał wówczas 10 lat a do organizacji przyjmowano osoby w wieku minimum 12 lat. Informacje o strukturze i zasadach przyjmowania do Szarych Szeregów zawiera Encyklopedia Historii Polski, jak również opinia Zarządu Głównego Stowarzyszenia Szarych Szeregów w W. ( pismo z dnia [...]r ). Istotnie w szeregu źródeł encyklopedycznych jako granicę wieku podaje się 12 lat. Prawdą jest natomiast to, że przyjmowano także młodsze dzieci. Organ powołuje się na pismo z dnia [...]r, którego brak w aktach sprawy. Po wezwaniu przez Sąd o jego przesłanie, organ wyjaśnił, że nie odnaleziono tego pisma. Na dowód przesłano pismo Zarządu Głównego Związku Powstańców Warszawskich z dnia [...]r dotyczące udziału H. W. w Powstaniu Warszawskim. Z treści tego pisma wynika, że w Harcerskiej Poczcie Polowej uczestniczyły dzieci 12- letnie, lecz nie brały udziału jako żołnierze liniowi. Pismo to nie wyjaśnia jednak spornej kwestii. Postępowanie o przyznanie uprawnień kombatanckich toczy się w ramach i na zasadach określonych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te statuują zasadę swobodnej oceny dowodów, wyrażającą się między innymi w nakazie oceny wszystkich faktów i środków dowodowych w sposób nie skrępowany przyjętymi z góry założeniami. Zgodnie z art. 77 i 80 kpa w zw. z art. 7 kpa organ orzekający w sprawie ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a jako dowód dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy. W postępowaniu o przyznanie uprawnień kombatanckich ciężar dowodu wprawdzie został przerzucony na wnioskodawcę, ale nie oznacza to ciążącego na organie z mocy przepisów obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 wyżej cytowanej ustawy. /-/I.Kucznerowicz /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/P.Miładowski KP