III SA/Kr 771/04
WyrokWSA w Krakowie2006-08-22
Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Dorota Dąbek, Piotr Lechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Starosty o odmowie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów dotyczącej właściciela działki, nie wyjaśniając uprzednio kwestii terminowości wniesienia odwołania?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ nie zbadał z urzędu, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. Niewyjaśnienie tej kwestii stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, co uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wprowadzenia zmiany w części opisowej operatu ewidencji gruntów, polegającej na zmianie osoby właściciela działki. Skarżąca kwestionowała wpis obecnych właścicieli, powołując się na starsze postanowienie sądu dotyczące zniesienia współwłasności. Organy administracji odmówiły wprowadzenia zmiany, uznając, że dokumenty przedstawione przez skarżącą nie są wystarczające do zmiany wpisu w ewidencji, a spór o własność powinien być rozstrzygnięty przed sądem powszechnym. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Dorota Dąbek NSA Piotr Lechowski spr Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...]2004 r. Nr : [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów l uchyla zaskarżoną decyzję , II zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] po rozpatrzeniu odwołania T. i S. małż. K. , decyzją z dnia [...] 2004 r. [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...]2004 r. znak. [...] orzekającą o odmowie wprowadzenia zmiany w części opisowej operatu ewidencji gruntów dla obrębu [...] gm. [...] polegającej na zmianie osoby właściciela działki ewid. A .Decyzję organu odwoławczego oparto na przepisach art.138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7 " b" ust.2 pkt2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tj. Dz.U. z 2000 r Nr 100 , poz. 1086 z późn.zm.).
Uzasadniając decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcie .
Aktem własności ziemi z [...].1979 r. Naczelnika Miasta i Gminy w [...] Nr [...], stwierdzono nabycie , przez S. i M. małż. K. , w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych , szeregu działek a m.in. działki [...] położonej w [...] . Parcela 1A ( obecnie oznaczona w ewidencji jako dz.ewid. A ) objęta jest księgą wieczystą [...] ( dawna [...] ) jako stanowiąca przedmiot wspólności ustawowej małżeńskiej S. i M. K. W ewidencji gruntów M. i S. K. wpisani są jako właściciele działki ewid. A
Do założonej nowej ewidencji gruntów szereg zastrzeżeń wniosła T. K. , m.in. kwestionując "wpis M. K. na działkę 1A nowe ozn.A jako objętą postanowieniem sądowym z dnia [...]. 1969 r."
Burmistrz Miasta i Gminy w [...] w ramach zawartego porozumienia wszczął [...].2001 r. postępowanie " w sprawie zmiany wpisu właściciela działki A położonych w [...] " , a następnie decyzją z dnia [...] 2002 r. odmówił zmiany wpisu co do właściciela działki A.
Od decyzji tej odwołanie wnieśli S. i T. małż. K. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] 2002 r. uchylił powyższą decyzją i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.
Wobec wygaśnięcia porozumienia zawartego między Kierownikiem Urzędu Rejonowego w [...] a Burmistrzem Miasta i Gminy [...] w sprawie powierzenia organom gminy prowadzenia niektórych spraw z zakresu administracji rządowej , organem właściwym do rozpatrzenia sprawy w pierwszej instancji stał się , Starosta Powiatu [...] jako organ administracji geodezyjnej i kartograficznej.
Decyzją z dnia [...] 2004 r. znak . [...] Starosta Powiatu [...], orzekł o odmowie wprowadzenie żądanej zmiany podmiotowej co do działki ewid. A w [...] .Za podstawę swojej decyzji opartej m.in. na przepisach art. 20, 21, 22 , 23 i 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz §§ 44 pkt 2 , 45 , 46 i 47 rozporządzenia z 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków , Starosta przyjął następujące ustalenia ;
Działka ewid. A ( dawna pgr. [...]) objęta jest [...] ( dawna [...]) jako własność S. i M. K. na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...].1979 r. Nr [...] oraz wyrysu z mapy ewid. z [...]1987 r. .Wpis w ewidencji gruntów co do działki A jest zgodny z księgą wieczystą. Działka ewid. B ( dawna pgr. B1) objęta jest KW [...], (dawna [...]) jako własność na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej S. i T. K. , na podstawie aktu własności ziemi również z dnia [...]1979 r. Nr [...]
W katastralnym rejestrze gruntów założonym w 1966 r , jako pierwszy rejestr pisany , figurują jako odrębne przedmioty własności ; [...] o pow. [...] ha własność J. N. s. P.. i M. i [...] o pow. [...] ha własności J. N. s. P. i M. i [...] o pow. [...] ha własności B. Z. s .J. i J.
Małż. T. i S. K. , przedkładając niepotwierdzoną co do zgodności kserokopię prawomocnego postanowienie b. Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] 1963 r. o sygn. [...] w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości, twierdzili , że wymieniona w nim działka gruntowa A1 o pow. [...] ha jest tożsama z działką A1 objętą .w .z. i obejmuje obszar działki A3
Organ l instancji przyjął ustalenie , że powołana w powyższym postanowieniu A1 o pow. [...] ha nie jest tożsama z parcelą o tym samym numerze wykazaną w rejestrze gruntów .Stwierdzono , że powyższe postanowienie jak i powołana w nim dokumentacja geodezyjna nie zostały przekazane do Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, ani nie były ujawnione w rejestrze gruntów z 1966 r. . Stwierdzono dalej , że w archiwum sądowym akt sprawy [...] nie odnaleziono.
Przyjmując ustalenie , że ujawniona w rejestrze gruntów A1 o pow. [...] ha , nie jest tożsama z parcelą o tym samym oznaczeniu o pow. [...] ha powołaną w Postanowieniu Sądu Rejonowego w [...] z [...]. 1963 r. sygn. [...], organ l instancji wskazał , że w ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej nie odnaleziono operatów geodezyjnych , z których wynikałyby podziały parceli A1 i w chwili obecnej nie można ustalić podstawy kolejnych zmian powierzchni i podziałów tej działki w księgach wieczystych. Podkreślono , że przeprowadzono także dowód z pomiaru kontrolnego w dniach [...].2003 r. i [...] 2003 r. dokonanego przez geodetę uprawnionego inż. K. P. . Pomiarem objęto m.in. działkę A , której dane ewidencyjne kwestionują T. i S. małż. K. , oraz działki [...] , [...] , [...] , [...] , [...],[...],[...]. W toku tych czynności przeprowadzono pomiar szczegółów sytuacyjnych , w oparciu o które porównano stan na gruncie ze stanem ujawnionym na mapie ewidencyjnej i w księgach wieczystych . Analiza operatu wykazała niewielkie rozbieżności między stanem na gruncie a stanem ujawnionym na mapie ewidencyjnej , które nie są jednak przedmiotem sporu granicznego .Podkreślono, że mimo prawidłowego zawiadomienia w czynnościach związanych z ustaleniem granic i ich pomiaru nie uczestniczyli w nim T. i S. K. w związku z czym nie ustalono na gruncie przebiegu granicy pomiędzy działkami będącymi ich własnością a działkami własności M. i S. K.
Organ l instancji odmawiając wprowadzenia zmiany podmiotowej zaakcentował , że księgi wieczyste Nr [...] dla A1 i [...] dla [...].kat.A3 zostały założone na podstawie wydanych aktów własności ziemi i przy księgach znajdują się dokumenty stanowiące podstawę dokonanych wpisów. Wskazano , że T. i S. małż. K. nie przedłożyli w toku postępowania żadnych dokumentów i dowodów wskazujących na odmienny niż ujawniony w księdze wieczystej stan prawny parceli A1 . Zdaniem organu postanowienie sądu z 1963 r. nie może stanowić podstawy do wprowadzenia tej zmiany nie tylko z powodu nieuwierzytelnienia złożonej kserokopii , ale przede wszystkim z tego względu , że "w części obejmującej parcelę A3 zastąpione zostało tytułem własności w postaci aktu własności ziemi. Wskazano , że spór o prawo własności do działki A3 może być rozstrzygany jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym , co uzasadniało negatywne rozstrzygnięcie w postępowaniu ewidencyjnym.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego przyjął , że T. i S. małż. K. złożyli w terminie odwołanie od decyzji , a jego treścią jest podtrzymanie zarzutu , że działki A i B odpowiadają A1 objętej postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z 23 marca 1963 r sygn. akt [...], oraz , że w związku z tym bezprzedmiotowe jest odsyłanie składających odwołanie na drogę postępowania sądowego.
Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy za własne przyjął ustalenia organu l instancji , dokonując dodatkowych ustaleń szczegółowych .Wskazano , że przedmiotem zniesienia współwłasności postanowieniem b. Sądu Powiatowego w [...][...].1963 r. były wchodzące w skład [...] m,in. parcele A1 B1
Zniesienia współwłasności dokonano w • odniesieniu do tych parcel przez przydzielenie ich w całości .Według powołanego w postanowieniu planu sytuacyjnego z [...]1962 r. , parcele A1 i B1 sąsiadowały ze sobą , a postanowienie nie obejmowało parceli B3
Zdaniem organu odwoławczego analiza całości materiałów pozwala stwierdzić sprzeczność pomiędzy treścią aktów własności ziemi z [...].1979 Nr [...] i [...], a treścią postanowienia Sądu z [...]1963 r. polegającą na tym , iż opisana w nim parcela A nie jest tożsama z parcelą objętą "[...]" , a parcela ,,B3 objęta a.w.z. [...]" w postanowieniu Sądu w ogóle nie występuje. Okoliczności te potwierdzają w przekonaniu organu odwoławczego zmianę konfiguracji parcel A1 i B1 według stanu objętego aktami własności ziemi wydanymi w trybie ustawy o uregulowaniu własności ziemi i stanowiącego podstawę wpisu w księgach wieczystych .
Przytaczając przepis art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i Kartograficzne , podkreślono , że powołane postanowienie jako akt wcześniejszy nie może stanowić podstawy do wprowadzenia w ewidencję zmian odzwierciedlających później ustalony stan prawny. Podkreślono , że w postępowaniu ewidencyjnym nie jest dopuszczalne dochodzenie ani udowadnianie praw do nieruchomości, a przepis § 12 ust.1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U.Nr 38 poz. 454 ) określa akty na , podstawie których uwidacznia się w ewidencji zmiany podmiotowe.
Podkreślając , że stan ewidencji gruntów zgodny jest ze stanem prawnym ujawnionym w księgach wieczystych wskazano , że roszczenia T. i S. K. co do własności działki ewid. A mogą być jedynie przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym , co uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła T. K. z wnioskiem o jej uchylenie w całości .Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów art. 7 , 77 § 1 kpa mającego istotny wpływ na wynik sprawy oraz na naruszeniu przepisu art. 22 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne , a także przepisów §§ 44 , 46 w zw. z § 35 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U. Nr 38 , pzo. 454 ) . Zarzucono również naruszenie przepisu art. 107 kpa przez zamieszczenie błędnego pouczenia w decyzji co do trybu jej zaskarżenia. Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów art.7 i 77 kpa przez błędne ustalanie stanu faktycznego i pominięcie istotnych okoliczności oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego , podniesiono , ze w istocie przedmiotem sprawy nie było żądania wprowadzenia zmiany podmiotowej co do działki ewid. A lecz prawidłowe ustalenie granic geodezyjnych działek objętych ewidencję gruntów i budynków , a nie rozstrzyganie o prawie do gruntu. Podniesiono , ze to właśnie postanowienie Sądu Powiatowego w [...] z [...]1963 r. sygn.akt [...] było podstawą założenia księgi wieczystej [...] dla działki A1 , która miała powierzchnię [...] m 2 ,a aktualnie ujawniona powierzchnia na podstawie błędnego wyrysu geodezyjnego wynosi [...] m 2 . Skarżąca podnosiła , że mapa sytuacyjna pomiaru kontrolnego z 2003 r prowadzi granicę działek A poprzez budynek skarżącej.
Zarzucono dalej , że działka A1 objęta [...] nie miała podanej powierzchni , a dopiero w 1987 r. wprowadzono do operatu powierzchnię [...] m2 , jako powstałą z podziału działki A1
Zarzucono , że pomiar kontrolny nie wyjaśniał wątpliwości czy działka ewid. A odpowiada dawnej działce B3. Skarżąca operując powierzchniami z postanowienia z 1963 r dochodzi do wniosku , że podział działki A1 na działki B2 i B3 dokonany w 1987 r a służący opisowi działki B3 w księdze wieczystej był fikcyjny , gdyż określono obszar w rzeczywistości o mniejszej powierzchni niż przyjęta do podziału . Zdaniem skarżącej organy bezkrytycznie podeszły do wyników pomiaru kontrolnego , który winien uwzględnić stan użytkowania.
W świetle powyższych zarzutów , decyzja narusza art.22 ust.1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne , gdyż wypis i wyrys ewidencyjny stanowią podstawę do oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej.
W uzupełniającym skargę piśmie złożonym w dniu rozprawy pełnomocnik skarżącej powołując się na protokół graniczny z [...]. 1989 r. ks.rób. [...] twierdził, że granica działek A1 od strony południowo-zachodniej biegnie wzdłuż ogrodzenia , co wskazuje , że sporu co do posiadania nie ma gruncie , a stan ewidencji jest niezgodny ze stanem spokojnego posiadania.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie , podtrzymując dotychczasowe ustalenia i stanowisko , że przy powołanym postanowieniu z dnia [...]1963 r. brak dokumentacji geodezyjnej umożliwiającej wprowadzenie zmiany , która w istocie zmierza do zmiany właściciela działki A
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Zgodnie z przepisem art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu Przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.Nr 153 , poz. 1270 , późn.zm.) -dalej ustawa p.p.s.a - Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie .Rozpoznając skargę -stosownie do przepisu art.134§1 powołanej ustawy-Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną. Przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( DZ.U. Nr 153 , poz. 1269 ) stanowi , że kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na tle powyższych regulacji , kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku , iż skarga jest uzasadniona , aczkolwiek z przyczyn częściowo innych niż przytoczone na jej poparcie zarzuty.
I. Zgodnie z przepisem art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przytoczone unormowanie , nie pozostawia wątpliwości, iż organowi odwoławczemu nie przysługuje swoboda w ocenie czy rozpoznać lub nie rozpoznać odwołanie złożone z uchybieniem terminu , lecz obligowany jest do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania , jeśli uchybienie takie ma miejsce , oraz że przesłankę zachowania terminu obowiązujący jest badać z urzędu. Tylko wówczas , gdy wniesiona została z zachowaniem wymogów art. 58 § 2 kpa prośba o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania , rozstrzygnięcie w przedmiocie tej prośby ma znaczenie prejudycjalne dla postanowienia opartego na przepisie art.134 k.p.a.
Stan przedstawionych akt postępowania dowodzi, iż przystępując do rozpatrzenia odwołania , organ odwoławczy uchylbił wynikającemu z art. 134 kpa obowiązkowi ustalenia z urzędu , czy odwołanie wniesiono zgodnie z wymogami przepisu art.129§1 i2k.p.a.
Z akt wynika , że decyzja organu l instancji wydana została w dniu [...] 2004 r. .W dniu [...] 2004 r. wpłynęło do Starostwa Powiatowego w [...] (k. [...]) odwołanie T. i S. małż. K. , datowane na dzień [...].2004 r. , adresowane do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego , a skierowane ,, do wiadomości " m.in. Starosty [...]. Z adnotacji urzędu nie wynika , czy odwołanie to złożono osobiście czy nadesłano pocztą. Przy piśmie z dnia [...] 2004 r. ( k. [...] ) , które wpłynęło do Kancelarii Urzędu Wojewódzkiego dnia [...] 2004 r. , Starosta [...] przedstawił odwołanie wraz z aktami postępowania , z wyraźnym zaznaczeniem , że nie można stwierdzić , czy odwołanie to złożono z zachowaniem terminu , gdyż Poczta Polska do chwili wystosowania tego pisma nie dokonała zwrotu dowodów doręczenia decyzji z dnia [...]. 2004 r. obu adresatom , a nie zostało ukończone postępowanie wyjaśniające dla ustalenia terminu doręczenia decyzji , o czym organ odwoławczy zostanie niezwłocznie zawiadomiony.
Identycznej treści odwołanie T. i S. małż. K. , wpłynęło wprost do Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Geodezji i Kartografii , również w dniu [...] 2004 r. ( k.318 ) , a z prezentaty Urzędu nie wynika , czy złożono je osobiście , czy nadano pocztą. Organ odwoławczy przy piśmie z dnia [...].2004 r. ( k. [...] ), przekazał powyższe odwołanie do organu l instancji , celem - w przypadku nie zastosowania art. 132 kpa -przedstawienia tego odwołania z całością akt. Pismo to wpłynęło do Starostwa [...]. 2004 r. ( k. [...] ).
Przy piśmie z dnia [...].2004 r. ( k. [...] ) , Starosta Powiatowy , w ślad za aktami sprawy wraz z odwołaniem ( pismo z [...] 2004 r.), przedstawił otrzymane [...]. 2004 r. ( k. [...] , [...] ) duplikaty zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji z dnia [...] 2004 r. . Z duplikatów tych i wyjaśnienia Naczelnika Urzędu Pocztowego Nr [...] wynika , że małżonkowie M. i S. K. na duplikacie potwierdzenia odbioru decyzji potwierdzili jej odbiór w dniu [...] 2004 r. , zaś T. K. ( k. [...]) odmówiła potwierdzenia na duplikacie daty odbioru decyzji z [...]. 2004 r. Datę tę ustalono na podstawie karty doręczenia Nr [...] , póz. [...] z dnia [...]. 2004 r. , listu poleconego Nr [...] z [...] 2004 r. , z której wynikało , że przesyłkę tę osobiście odebrała w dniu [...] 2004 r. T. K. i potwierdziła odbiór podpisem, natomiast odmówiła złożenia podpisu na druku reklamacyjnym i duplikacie dowodu doręczenia.
W wypadku doręczenia decyzji w dniu [...] 2004 r., przewidziany art.129 § 2 kpa termin 14 dni do wniesienia odwołania upływał by z końcem dnia [...] 2004 r. ( art.57 § 1 kpa ) , a więc przed dniem [...] 2004 r. kiedy to wpłynęło odwołanie.
Organ odwoławczy nie wyjaśnił , czy termin z art. 129 § 2 kpa został zachowany , a w szczególności czy zastosowanie miał przepis art. 57 § 5 kpa.
Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącej powołując się na uzyskaną od niej informacji twierdził , że posiada dowód nadania odwołania w dniu [...] 2004 r.
Rozpoznanie sprawy w następstwie odwołania , które wniesiono z uchybieniem terminu , naruszało by zasadę trwałości decyzji ostatecznych ( art. 16 kpa ). Z tych względów decyzja organu II instancji musiała ulec uchyleniu do wyjaśnienia w pierwszej kolejności, czy odwołanie zostało złożone w terminie.
II . W przypadku ustalenia iż odwołanie zostało wniesione w terminie i nie zachodzą podstawy do zastosowania przepisu art. 134 kpa , organ odwoławczy ponownie rozpatrując odwołanie będzie miał na uwadze poniższe wskazania i ocenę prawną.
Wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło pod rządem przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie t.j. Dz.U. z 2005 r Nr 240 , poz. 2027 ) oraz wydanego na jej podstawie Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r w sprawie ewidencji gruntowi budynków( Dz.U. Nr38 , poz. 454 ) -zwanego dalej Rozporządzeniem
Powołana ustawa czyni dystynkcję pomiędzy przedmiotem ewidencji gruntów i budynków , której prowadzenie powierzono starostom ( art.22 w zw. z art. 21 ) , a przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego , do przeprowadzenia którego w trybie postępowania administracyjnego właściwy jest wójt ( burmistrz i prezydent miasta).
Całkowicie chybione są zarzuty skargi dotyczące pominięcia w postępowaniu ewidencyjnym czynności właściwych dla postępowania rozgraniczeniowego . Rodzaje rozstrzygnięć jakie mogą zapaść ( poza ugodą z art. 31 ust.4 ) w formie decyzji w postępowaniu rozgraniczeniowym określają przepisy art.33 ust.1 , 34 ust.2 ustawy. Natomiast ewidencja gruntów i budynków w świetle art.2 pkt 8 stanowi jednolity dla kraju , systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach , budynkach i lokalach , ich właścicielach , oraz o innych osobach fizycznych i prawnych władających tymi gruntami i budynkami. W zakresie przedmiotowym objęte ewidencją gruntów informacje obejmują m.in. informacje - w odniesieniu do gruntów - dotyczące ich położenia, granic , powierzchni , rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych , oznaczania ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów , jeżeli zostały założone dla nieruchomości , w skład której wchodzą grunty ( art.20 ust. 1 pkt 1 ).
Powyższe informacje zgodnie z art. 24 ust.1 ustawy zawarte są w tzw. operacie ewidencyjnym , który składa się z map , rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów. Zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków , a w szczególności wymiany danych regulują przepisy powołanego rozporządzenia a zwłaszcza jego rozdziału 3 ( § 44 in ). Przepisy te nie posługują się pojęciem prostowania błędów ewidencji , lecz instytucją aktualizacji operatu ewidencyjnego. Aktualizacja następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych ( § 45 ust.1 ) na wniosek lub z urzędu . Obowiązkiem starosty jako organu prowadzącego ewidencję jest utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi .Oznacza to , że w ramach aktualizacji ewidencji możliwe jest usuwanie błędnych czy mylnych informacji zwartych w ewidencji gruntów , jeżeli tzw. dokumenty źródłowe wykazują taki błąd , a zmiana ewidencji ma walor aktualizacyjny tj. odnosi się do obowiązującego stanu prawnego gruntu i nie jest z nim sprzeczna .W sprzeczności bowiem z zasadą aktualizacji , pozostawałoby usuwanie błędów i innych mylnych informacji w ewidencji, ale nie odnoszących do aktualnego stanu prawnego.
Skarżąca akcentuje , że w istocie przedmiotem żądania nie było wprowadzenie zmiany podmiotowej co do działki A przez wpisanie małżonków w ewidencję gruntów jako właścicieli tej działki , lecz wg. skargi żądali prawidłowego ustalania geodezyjnych granic działek objętych ewidencją gruntów i budynków dla obrębu [...] ". Zakres tak ogólnie ujętego żądania jest limitowany zakresem interesu prawnego decydującego o przymiocie strony postępowania ewidencyjnego. W świetle art.20 ust.1 pkt 1 ustawy informacje o położeniu , granicach , powierzchni czy rodzajach użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych , oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów , jeżeli zostały założone dla nieruchomości , w skład której wchodzą grunty , należą do tzw. przedmiotowych elementów ewidencji gruntów. Do elementów podmiotowych ewidencji gruntów 5 budynków zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 należą informacje o ich właścicielach , a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych o innych osobach fizycznych lub prawnych , w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części.
Na tle twierdzeń skarżącej , żądanie zmierza do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów , przez wymianę jej danych przedmiotowych , dotychczas stanowiących podstawę do opisu w księdze wieczystej [...] objętej nią nieruchomości a w szczególności wchodzącej w jej skład działki gr B3 , przy równoczesnym twierdzeniu , iż obszar tej działki objęty jest działką gr. A1 wchodzącą w skład nieruchomości obj. [...] stanowiącej własność skarżącej.
Następstwem takiej zmiany przedmiotowej , byłaby zmiana podmiotowa o tyle , że dz.gr. B3 miałaby zniknąć z opisu nieruchomości obj. [...]
Racje mają organy ewidencyjne wskazując , że w świetle przepisów ustawy i utrwalonego orzecznictwa nie jest dopuszczalne w postępowaniu ewidencyjnym rozstrzygania o tytułach własności do działek ewidencyjnych.
Zarazem słuszne jest stanowisko skargi , że nie została w sposób wystarczający wyjaśniona faktyczna podstawa rozstrzygnięcia.
Ujawnienie w ewidencji gruntów działki B3, jako stanowiącej własność M. i S. małż. K. , nastąpiło na podstawie księgi wieczystej [...] Podstawę wpisu do księgi stanowił , zaś [...] z [...].1979 r .Podstawę wydania tego aktu , jak i wydanego na rzecz skarżącej i jej męża aktu [...] z [...]1979 r. stanowiła ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz.U. Nr 27 , poz. 250 ze zm. ). Istota uwłaszczenia w trybie tej ustawy polegała na stwierdzeniu nabycia własności nieruchomości z mocy prawa , według stanu władania gruntami na dzień 4 listopada 1971 . Ten stan władania , decydujący o zasięgu prawa własności mógł być odmienny od stanu prawnego obowiązującego w tej dacie. Celem ustawy było właśnie doprowadzenie do zgodności stanu prawnego ze stanem władania.
Z powyższych względów wspomniana wyżej zasada aktualizacji ewidencji sprzeciwia się wprowadzaniu do ewidencji danych nieaktualnych , tzn. nie odzwierciedlających aktualnego stanu prawnego. Dlatego argumentacja odwołująca się do powierzchni działek i przedmiotu postanowienia b. Sądu Powiatowego w [...] z [...] 1963 r. , nawiązuje w istocie do nieaktualnego stanu prawnego.
Z tych względów decydujące znaczenie dla ewentualnej aktualizacji danych ewidencyjnych ma prawidłowość opisu działki B3 w księdze wieczystej , którą jest objęta Przepis art.26 ust,.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. i 2001 r Nr 124 , poz. 1361 ze.zm. ) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił , że podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowią dane z katastru nieruchomości jak zwana jest ewidencja gruntów i budynków .Oznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 25 ust.1 pkt 1 tej ustawy wpisuje się w dziale l - O księgi wieczystej .Stosownie do powyższego przepisu oraz§ 28,31 ust.1 pkt 3, 4 i 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów ( Dz.U Nr 102 , poz. 1122 ) , podstawę oznaczenia nieruchomości stanowi wyrys z mapy ewidencyjnej wraz z oznaczonymi na mapie numerami działek oraz wypis z rejestru gruntów lub innego dokumentu sporządzonego na podstawie przepisów o ewidencji gruntów i budynków , chyba , że odrębne przepisy stanowią inaczej. Źródłową zatem dla oznaczenia nieruchomości w dziale I-O księgi wieczystej jest dokumentacja oparta na mapie ewidencyjnej Treść mapy ewidencyjnej stosownie do § 28 ust.1 pkt 1 ,2,6 Rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków stanowią granice działki , oznaczenia punktów granicznych i numery działek ewidencyjnych.
Przepis art.27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece reguluje tryb postępowania w przedmiocie sprostowania oznaczenia nieruchomości przed sądem prowadzącym dla niej księgę wieczystą w razie niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej.
Organowi prowadzącemu ewidencję służy tylko kompetencja do zawiadomienia sądu o istnieniu tej niezgodności. Dokonane w postępowaniu ewidencyjnym zmiany mogą służyć zatem jedynie ustaleniu w drodze decyzji wydanej w postępowaniu ewidencyjnym danych opisujących nieruchomość, a konkretnie działkę ewidencyjną wchodzącą w skład nieruchomości.
Niedopuszczalne jest natomiast , zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem Sądów Administracyjnych ( por. np. wyrok NSA z 6.11. 2001 r, II S.A. 2099 - Lex 82005 czy z 7.07.1999 II S.A. 119/99 - Lex 46215), ustalanie w postępowaniu ewidencyjnym samodzielnie praw własności do gruntu , czy rozstrzyganie sporów o zasięg prawa własności. Te ostatnie sprawy mogą być przedmiotem postępowań o rozgraniczenie lub innych spraw przed sądami powszechnymi , w których przedmiotem rozstrzygnięcia jest zasięg prawa własności.
Według ustaleń organów podstawę opisu działki B3 w księdze wieczystej stanowił wyrys z mapy ewidencyjnej z dnia [...]1987r.W aktach sprawy jest szereg kopii map , na których oznaczona jest działka B3 i to w konfiguracji pomiędzy działkami A1 i B1 (k. [...]) , lecz żadna z nich nie jest oznaczona w sposób identyfikujący ją z zasobem , ,a w szczególności z mapą ewidencyjną , z której pochodzić miał wyrys z [...]. 1987r. Mapy z takim wyrysem , akta też nie zawierają.
Również mapy - kopie - na których występują oznaczenia ewidencyjne A , B ( k. [...]) nie wskazują jaki stan ewidencji jest nimi obrazowany.
Działki A1 i B1 jako bezpośrednio przyległe , występują na kopii z mapy katastralnej ( k. [...] ) i projekcie podziału parcel (k. [...]), przy czym konfiguracja tych parcel jest różna . Projekt na k. [...] nosi datę [...].1960 , a na odwrocie [...].1962 , są to zatem oznaczenia inne , niż plan sytuacyjny z [...].1962 r. powołany w pkt. II postanowienia b. Sądu Powiatowego w [...] z [...]1963 r. Organy przyjęły ustalenie , że w założonym po raz pierwszy w 1966 r katastralnym rejestrze gruntów figurują już jako odrębne działki pgr. A1 i B3 .Nie ustalono natomiast z jakiej daty pochodzi pierwsze opracowanie kartograficzne z działką B3
Przyjęto kolejne ustalenie , że odpowiednikiem działki kat. B3 jest dz.ewid. A .Z zawiadomienia dla ksiąg wieczystych (k. [...] ) wynika , że odpowiednikiem pgr. B3 o pow. [...] ha jest dz. ewid. A o pow. [...] ha. Jednakże nie zostało w sprawie wyjaśnione , czy zmiana powierzchni nastąpiła bez zmiany granic działki B3 , czy też połączona jest ze zmianą konfiguracji tej działki i jakie są tego przyczyny. Rozpatrując odwołanie rozważy organ odwoławczy , czy i na ile powyższe braki mogą być uzupełnione w postępowaniu przed tym organem.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie l-szym wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn. zm.).
Mając na uwadze treść uchylonego rozstrzygnięcia , przepisu art. 152 ustawy nie zastosowano .Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania stronie zastępowanej przez ustanowionego pełnomocnika oparto na przepisie art. 209 w zw. z art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy i przy uwzględnieniu , że kwota wynagrodzenia pełnomocnika radcy prawnego , wykazana umową mieści się w dopuszczalnej wielokrotności stawek minimalnych określonych § 2 ust.2 w zw. z § 14 ust.2 pkt 1 lit c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz.U. Nr 163 , poz. 1349 z późn.zm
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło