I OSK 2006/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia del. NSA Ewa Dzbeńska – spr., Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1160/06 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 września 2006r. w sprawie I SA/Wa 1160/06 oddalił skargę J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta m. [...] W. z dnia [...], nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do rozpoznania wniosku o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną. Córka skarżącego A. urodziła się w dniu [...] lipca 2005r. W dniu [...] lutego 2006r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Prezydent m. [...] W. postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka z uwagi na fakt, że 3- miesięczny termin na złożenie wniosku o zapomogę, liczony od dnia urodzenia dziecka, jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia z dnia [...], utrzymało w mocy powyższe postanowienie Prezydenta wskazując na te same argumenty. Powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący zarzucił naruszenie art. 58 § 1 kpa poprzez błędną interpretację art. 15 b ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyrażającą się uznaniem, że konstrukcja tego przepisu jest typowa dla przepisów materialnoprawnych nieprzywracalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 września 2006r., oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że art. 15b ust. 1-3 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa całościowo warunki oraz tryb przyznania zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Analiza całego przepisu pozwala stwierdzić jaki charakter ma termin określony w art. 15 b ust. 3. Skoro cały powołany przepis określa: warunek przyznania świadczenia (art. 15 ust. 1), komu przysługuje (art. 15 b ust. 2), termin złożenia wniosku (art. 15 ust. 3) to zdaniem Sądu należało uznać, iż termin do złożenia wniosku o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, jako powiązany z przyznaniem danej osobie określonych praw, musi być traktowany jako termin materialnoprawny , którego nie można przywrócić na podstawie art. 58 § 1 kpa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. P.. Skarżący zaskarżył wyrok w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 15 b ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 58 § 1 kpa. Mając powyższe na względzie strona skarżąca wniosła: - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], sygn. akt [...], utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta m. [...] W. z dnia [...], nr [...], oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej ( art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy. Oznacza to związanie Sądu przytoczonymi w skardze kasacyjnej podstawami, ogólnie określonymi w art.174 p.p.s.a. Podstawy te określają kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wychodząc z tego założenia, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni przepisów prawa wskazanych w skardze kasacyjnej. Istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma to czy termin do złożenia wniosku o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka określony w art. 15b ust.3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139., poz. 992) jest terminem procesowym czy też terminem ten ma charakter prawnomaterialny. Zgodnie z art. 15 b ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania. Oznacza to że, pozytywne załatwienie wniosku o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka zależy od złożenia wniosku w terminie określonym w art. 15b ust. 3. ustawy. O tym, jaki charakter ma konkretny przepis decyduje, jak się powszechnie przyjmuje "jego treść i będąca jej refleksem funkcja, którą ma on spełniać oraz jego istota" (por. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 14 marca 1986 r.. sygn. III. PZP 8/86). I tak z treści przepisu art. 15b ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że określony w nim termin nie jest terminem instrukcyjnym, ani też procesowym, Termin ten ma charakter materialnoprawny. Przepis ten wskazuje 3 miesięczny okres od daty urodzenia dziecka, w którym to okresie osoby wymienione w ust. 2 tego artykułu, mogą skutecznie złożyć wniosek o przyznanie zapomogi. Jak wskazuje drugie zdanie tego przepisu z jego niedotrzymaniem wiążą się ujemne skutki w postaci wygaśnięcia prawa do otrzymania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Istotą terminu prawa materialnego jest właśnie to, iż ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych. Upływ terminu zawitego powoduje bądź wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego bądź niemożliwość jego realizacji. Sformułowanie "pozostawia bez rozpoznania" przesądza o tym, że określony w art. 15 b ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych termin, ma charakter terminu materialnoprawnego prekluzyjnego zwanego też terminem zawitym. Charakter terminów zawitych mają również terminy procesowe w tym sensie, że ich bezskuteczny upływ pozbawia stronę możliwości skutecznego dokonania określonej czynności procesowej. Jest jednak generalna możliwość ich przywrócenia. Wśród przepisów kodeksu postępowania administracyjnego taką możliwość przewidują art. 58-60. Procesowe przepisy o przywróceniu terminu natomiast nie mają zastosowania do terminów zawitych prawa materialnego. Przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne, ale tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nie uzasadnioną i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.