IV SA/Po 1240/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant ref.staż. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 września 2006 r. sprawę ze skargi A. K. na orzeczenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta [...] Policji w P. nr [...] z dnia [...] r. 2. zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego w P. na rzecz skarżącego A. K. kwotę [...] ( [...] ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. określa że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/G.Radzicka /-/E.Makosz-Frymus Postanowieniem z dnia [...] r. Komendant Miejski Policji w P. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko sierż. szt. A.K. wskazując, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie naruszenia przez niego dyscypliny służbowej przez to, że: 1. w dniu [...] r. podczas pełnionej wspólnie z sierż. szt. P.Cz. służby patrolowej nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku przez to, że nie powiadomił dyżurnego o podjętej przerwie, którą odbywał w prywatnym samochodzie m-ki [...] o nr. rej. [...], tj. o czyn naruszający przepis § 36 Instrukcji o organizacji i sposobie pełnienia przez policjantów służby patrolowej stanowiącej Załącznik do Zarządzenia nr 23/93 Komendanta Głównego Policji z dnia 24 maja 1993 r. w sprawie organizacji i pełnienia służby patrolowej; 2. w dniu [...] r. pełniąc służbę patrolową wraz z sierż. szt. P.Cz., wykonując obowiązki funkcjonariusza Policji nie pełnił służby w kamizelce odblaskowej, do czego był zobowiązany, tj. o czyn naruszający przepis § 1 Decyzji nr [...] [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. w sprawie wprowadzenia obowiązku pełnienia służby patrolowej przez policjantów w kamizelkach ostrzegawczych na terenie woj. [...] w zw. z art. 58 ust. 1 oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji; 3. w dniu [...] r. podczas pełnionej służby patrolowej, nie wykonał w godz. [...] do [...] zleconych mu na odprawie w ramach zadań doraźnych czynności polegających na przeprowadzaniu kontroli pojazdów po tablicach i legitymowaniu grup osób, tj. o czyn naruszający przepis § 13 Zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji; 4. w dniu [...] r. pełniąc służbę patrolową w patrolu pieszym wraz z sierż. szt. P.Cz., nie dokonał w godz. [...] do [...] sprawdzeń osób legitymowanych i pojazdów w KRI, pomimo widniejących zapisów w notatniku służbowym, że sprawdzeń takich dokonał, tj. o czyn naruszający przepis § 1 ust. 3 Decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. w sprawie szczegółowych zasad dokumentowania służby patrolowej przez policjantów Komendy Miejskiej Policji w P. w zw. z art. 58 ust. 1 oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Postanowieniem z dnia [...] r. postępowanie dyscyplinarne zostało zawieszone na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002 r. (K 36/00). Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Komendant Miejski Policji w P. podjął zawieszone postępowanie; a postanowieniem nr [...] wydanym tego samego dnia zmienił zarzuty; odwołując się w ich treści do art. 132 ust. 3 ustawy o Policji. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Komendant Miejski Policji w P. ponownie zawiesił postępowanie, tym razem wskazując, że Obwiniony przebywa na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Postępowanie zostało podjęte na mocy postanowienie nr [...] z dnia [...] r., z uwagi na powrót Obwinionego do pełnienia obowiązków służbowych. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] r. Komendant Miejski Policji w P. uznał sierż. szt. A. K. za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i wydał orzeczenie o ukaraniu karą dyscyplinarną nagany. Od orzeczenia odwołał się Obwiniony. Zarzucił, że § 36 Instrukcji Komendanta Głównego Policji nie nakłada obowiązku powiadomienia dyżurnego o przerwie w służbie patrolowej. Dotyczy on bowiem Pogotowia Policyjnego. Zarządzenie nr 23/93 Komendanta Głównego Policji z 1993 r. utraciło moc z dniem 25 maja 2004 r., a nowe Zarządzenie nie działa wstecz i nie może być podstawą ukarania. Podniósł, że decyzja wprowadzająca obowiązek noszenia kamizelek odblaskowych nie jest przepisem prawa, gdyż została wydana bez upoważnienia ustawowego. W dniu [...] r. przeprowadzał kontrole osób i pojazdów. Dokonywał sprawdzeń w KP [...] i tego faktu nie sprawdzono. Nie wyjaśniono wszelkich okoliczności sprawy, wymierzono karę niewspółmierną do zarzucanych czynów. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] r. [...] Komendant Wojewódzki Policji w P. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie o wymierzeniu kary nagany. Wskazał, że zarzuty Obwinionego nie są zasadne. Utrata mocy prawnej Zarządzenia nr 23/93 KGP nie ma wpływu na istnienie podstawy prawnej ponoszenia odpowiedzialności dyscyplinarnej. Pismem z dnia [...] r. A.K. wniósł skargę do sądu administracyjnego. Zażądał uchylenia wydanych w postępowaniu orzeczeń, zarzucając naruszenie art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., nr 7, poz. 58 ze zm., dalej: ustawa o Policji) w zw. z § 36 Instrukcji o organizacji i sposobie pełnienia służby patrolowej przez policjantów służby patrolowej stanowiącej załącznik do Zarządzenia nr 23/93 Komendanta Głównego Policji z dnia 24 maja 1993 r. w sprawie organizacji i przebiegu pełnienia służby patrolowej; art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji i § 1 Decyzji nr [...] [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. w sprawie obowiązku pełnienia służby patrolowej przez policjantów w kamizelkach odblaskowych na terenie Województwa [...], art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji oraz art. 132 ust. 3 pkt 4, 135h i 135 ust. 1 tejże ustawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola legalności wydanych w postępowaniu orzeczeń skutkować musi ich usunięciem z obrotu prawnego. W przedmiotowej sprawie dwukrotnie zastosowana została instytucja zawieszenia postępowania. W drugim przypadku uznano, że z uwagi na długotrwałą nieobecność Obwinionego, istnieje przeszkoda do prowadzenia postępowania. Jednakże, analiza zgromadzonych w aktach dokumentów wskazuje, że w okresie zawieszenia postępowania dokonywane były czynności procesowe, w szczególności przesłuchania świadków. W okresie tym przesłuchani zostali: sierż. R.J. (k. [...]) oraz st. post. A. M.-P. (k. [...]). Przesłuchania te miały niepodważalne znaczenie dla ukarania Skarżącego. Sierż. R. J. pełnił dnia [...] r. obowiązki kontrolnego służby - wyznaczał zakres zadań policjantom i kontrolował ich realizację. Istota zawieszenia postępowania sprowadza się do tego, iż z uwagi na wystąpienie szczególnych okoliczności następuje wstrzymanie czynności procesowych. Jest to niewątpliwie wyjątek od zasady ciągłości postępowania. Jednakże, wyjątek ten posiada umocowanie w prawie. Art. 135 h ust. 3 ustawy o Policji przewiduje możliwość zawieszenia postępowania dyscyplinarnego w sytuacji, gdy zaistnieje długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca jego prowadzenie. Zawieszenie postępowanie wstrzymuje bieg rocznego terminu, po upływie którego nie można wymierzyć kary dyscyplinarnej (art. 135 ust. 4 ustawy o Policji). Nadto wskazać należy, że art. 135 f ust. 9 ustawy o Policji przewiduje dopuszczalność prowadzenia postępowania dyscyplinarnego pomimo nieobecności Obwinionego. Celem wprowadzenia możliwości zawieszenia postępowania było niewątpliwie zabezpieczenie możliwości ukarania Obwinionego i uniemożliwienie tamowania postępowania. Jednakże, instytucja ta pełni również funkcję gwarantującą Obwinionemu udział w postępowaniu. W przedmiotowej sprawie, jak już wskazano, uznano za konieczne zawieszenie postępowania z uwagi na nieobecność Skarżącego. Jednakże, pomimo tego, iż w konsekwencji zawieszenia postępowania jego bieg spoczywa, dokonywane były czynności procesowe, które miały zasadnicze znaczenie dla sprawy. Takie działanie uznać należy za niedopuszczalne. Wada ta, niedostrzeżona w postępowaniu odwoławczym, skutkować musi uchyleniem orzeczeń wydanych w obu instancjach. Nie jest to jednak jedyny zarzut, który postawić należy po szczegółowej analizie przebiegu postępowania. W ocenie Sądu, naruszone zostały obowiązki organu dyscyplinarnego, które mają zapewnić Obwinionemu prawo udziału w nim, a w konsekwencji - obronę. Postanowienie z dnia [...] r. o zmianie zarzutów a także postanowienie z dnia [...] r. o zawieszeniu postępowania nie zostały doręczone Skarżącemu. Podkreślić nadto należy, że w odwołaniu Skarżący podniósł szereg zarzutów, które w jego ocenie kwestionowały zaskarżone orzeczenie. Jednakże, organ odwoławczy odniósł się do większości z nich jedynie ogólnikowo, stwierdzając ich bezzasadność. Nie jest wiadome, czy organ odwoławczy w istocie uwzględnił je w toku rozpatrywania sprawy. Takie postępowanie dyskwalifikuje wydane w postępowaniu odwoławczym orzeczenie, ze względu na naruszenie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: kpa). Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez Skarżącego podkreślić jednak należy, że zaprezentowana przez niego ocena konsekwencji usunięcia z systemu prawnego Zarządzenia 23/93 nie jest uprawniona. Wprawdzie bowiem odpowiedzialność dyscyplinarna jest w swej istocie bliska odpowiedzialności karnej, nie może jednak skutkować to mechanicznym przenoszeniem zasad wykształconych w prawie karnym na grunt postępowania dyscyplinarnego. Zarządzenie określało bowiem nie czyny zabronione, ale sposób właściwego postępowania. Osoba znajdująca się w gronie adresatów takiego aktu prawnego winna w czasie jego obowiązywania postępować zgodnie z wyrażonymi w nim regułami. Przepis taki nie stanowi de facto podstawy odpowiedzialności, a jedynie wzorzec służący do porównania zachowania ocenianego z prawidłowym. Również w kwestii dopuszczalności wprowadzenia w drodze decyzji nakazu noszenia kamizelek nie można zgodzić się ze Skarżącym. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 listopada 2001 r. w sprawie umundurowania (Dz. U. nr 3, poz. 29 ze zm.) reguluje w § 14 kwestie wyglądu kamizelki ostrzegawczej oraz wskazuje, że nosi się ją "na przedmiotach umundurowania służbowego i ćwiczebnego w trakcie wykonywania zadań na drogach w celu poprawienia widoczności policjanta. Dopuszcza się noszenie kamizelki przez policjantów do ubioru cywilnego w trakcie wykonywania zadań służbowych, w tym operacyjnych." W ocenie Sądu, decyzja nakładająca obowiązek noszenia kamizelek w trakcie służby patrolowej mieści się w zakresie, w jakim w ramach zwierzchnictwa służbowego przełożony może kształtować i regulować sposób pełnienia służby. Podkreślenia wymaga nadto, że służba w Policja, ze swej istoty, łączy się z poddaniem się zasadom hierarchii organizacyjnej. Dla sprawności Policji oraz zapewnienia jej realizacji zadań w państwie prawa konieczne jest, by policjanci traktowali swoje obowiązki poważnie, podporządkowując się rozkazom przełożonych. Ze względu na wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: upsa) o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia, oraz orzeczenia je poprzedzającego. Zgodnie z art. 200 upsa, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W przedmiotowej sprawie Skarżący zastępowany był przez adwokata, w związku z tym, na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), zasadne było przyznanie z tego tytułu kwoty [...] zł, a nadto zwrot kosztów uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ([...] zł), co znalazło odzwierciedlenie w pkt. 2 sentencji wyroku. O braku możliwości wykonania zaskarżonego orzeczenia Sąd orzekł na podstawie art. 152 upsa. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ G. Radzicka /-/ E. Makosz-Frymus