I OSK 857/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz Jan Paweł Tarno Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 6 września 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt III SA/Kr 491/06 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany wpisu w dyplomie oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 491/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A.C. na decyzję Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany wpisu w dyplomie. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, iż Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu wniosku A.C. o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] w przedmiocie wydania dyplomu ukończenia studiów i nadania tytułu zawodowego. Rektor wskazał, iż A.C. nie została przyjęta na studia dzienne na kierunku Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum w Krakowie w roku akademickim 1999/2000 z uwagi na nieuzyskanie wystarczającej liczby punktów. W uwzględnieniu wniosku A.C. z dnia 5 lipca 1999 r. decyzją Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Farmaceutycznego z dnia [...] została przyjęta na płatne studia wieczorowe. W dacie ukończenia studiów przez skarżącą (w dniu 31 stycznia 2005 r.) obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 lipca 2004 r. w sprawie rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnie (Dz.U. Nr 182, poz. 1881). Zgodnie z tymi przepisami w dniu 20 kwietnia 2005 r. sporządzono dyplom ukończenia studiów oraz uzyskania tytułu magistra na kierunku farmacja na Wydziale Farmaceutycznym z Oddziałem Analityki Medycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W części B dyplomu w rubryce systemu studiów wpisano - wieczorowe z programem identycznym jak na studiach dziennych. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A.C. domagała się określenia systemu studiów jako systemu studiów dziennych płatnych, bądź stacjonarnych, bowiem obowiązywał ten sam program studiów, a zajęcia odbywały się wspólnie ze studentami studiów dziennych. Utrzymując w mocy swoją decyzję Rektor wskazał, iż A.C. od przyjęcia na studia w 1999 r. do ich ukończenia w 2005 r. studiowała w systemie studiów wieczorowych płatnych, przepisy obowiązującej wówczas ustawy nie przewidywały formy studiów dziennych płatnych. Studia dzienne stały się studiami stacjonarnymi, a studia wieczorowe, zaoczne i eksternistyczne studiami niestacjonarnymi z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365). Na powyższą decyzję A.C. złożyła skargę do sądu administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności, ewentualnie o zmianę decyzji przez wpisanie w dyplomie w części B dyplomu adnotacji o ukończeniu studiów dziennych lub dziennych płatnych. Decyzji zarzucono naruszenie art. 4 ust. 2, 23 ust. 1 pkt 2 i art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym oraz ogólnie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 lipca 2004 r. w sprawie rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że decyzja o wydaniu dyplomu z dnia 20 kwietnia 2005 r. nie została wydana ani doręczona. Ponadto zdaniem skarżącej studenci kończący studia w latach ubiegłych uzyskiwali dyplom ukończenia studiów w systemie dziennym, a decyzja wydana w tej sprawie utrzymuje fikcję odbywania studiów wieczorowych. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i wyjaśniając, iż sporządzenie dyplomu stanowiło wydanie decyzji, a absolwenci studiów wieczorowych nie uzyskiwali dyplomu ukończenia studiów w systemie dziennym. Na rozprawie w dniu 7 września 2005 r. podkreślono, że obowiązek wystawienia części B dyplomu - suplementu powstał z dniem 1 stycznia 2005 r. i od tego czasu wpisuje się informację o systemie odbytych studiów. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż skarga jest bezzasadna. Przepis art. 4 ust. 2 ustawy z 1990 r. o szkolnictwie wyższym w zw. ust. 3 tego artykułu przewidywał, że studia na uczelni mogą być prowadzone jako studia dzienne, wieczorowe, zaoczne i eksternistyczne. Z przepisu art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o szkolnictwie wyższym wynika, że w odróżnieniu od studiów dziennych, pozostałe formy studiów wiążą się z opłatami za zajęcia dydaktyczne. Z akt osobowych studentki A.C. wynika, że na skutek uwzględnienia jej wniosku o przyjęcie na studia wieczorowe (płatne) odbywała ona studia odpłatnie i zasady odpłatności w toku studiów nie kwestionowała. Egzamin magisterski skarżąca złożyła w dniu 28 czerwca 2004 r., lecz z uwagi na konieczność obowiązkowych praktyk w wymiarze 6 miesięcy po obronie pracy magisterskiej (co wynika z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. (Dz.U. Nr 16, poz. 1004 z późn. zm.) studia ukończyła z chwilą odbycia obowiązkowego stażu, co nastąpiło w dniu 31 stycznia 2005 r. Z tą datą skarżąca uzyskała na mocy art. 149 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym z 1990 r. uprawnienie do otrzymania dyplomu i stwierdzenia uzyskania tytułu zawodowego magistra. Od dnia 23 sierpnia 2004 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 lipca 2004 r. w sprawie rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnie (Dz.U. Nr 182,poz.1881 ze zm.). Rozporządzenie to przewidywało, że po dniu 1 stycznia 2005 r. absolwenci wszystkich rodzajów i kierunków studiów otrzymują od uczelni dyplomy ukończenia studiów składające się z części A i B, określonych co do treści w załącznikach do tego rozporządzenia. Sąd I instancji stwierdził, że wystawienie w dniu 20 kwietnia 2005 r. dyplomu ukończenia studiów i uzyskania tytułu zawodowego magistra nastąpiło pod rządami ustawy o szkolnictwie wyższym z 1990 r. i odpowiadało obowiązującym już wówczas przepisom rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 lipca 2004 r., a wpisany w części B dyplomu system studiów odpowiada systemowi, w jakim skarżąca studia rzeczywiście odbywała. Sąd uznał, że cechą odróżniającą formy odbywania studiów była odpłatność studiów wieczorowych podczas, gdy uzyskanie minimum punktów w postępowaniu rekrutacyjnym uprawniało do odbywania studiów w systemie dziennym. Obowiązujące w dacie wystawienia dyplomu przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 września 2000 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów nie zawierały regulacji określającej początek terminu do sporządzenia dyplomu ukończenia studiów, dopiero przepis § 8 ust. 2 obowiązującego od dnia 17 sierpnia 2005 r. kolejnego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 149, poz. 1233) stanowi, że 30-dniowy termin do sporządzenia i wydania absolwentowi dyplomu ukończenia studiów, w przypadku ukończenia kierunku farmacja liczy się od dnia zaliczenia ostatnich praktyk. Sąd wskazał także, że nie można podzielić stanowiska skarżącej, iż decyzja nie została wydana ani doręczona. Z akt sprawy wynika, że decyzję - dyplom doręczono skarżącej w dniu 6 lutego 2006 r. do rąk własnych. Zgodnie z zawartym w art. 258 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 r. przepisem, prowadzone przez uczelnię w dniu wejścia w życie ustawy studia dzienne stają się studiami stacjonarnymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 12, a studia wieczorowe, zaoczne i eksternistyczne - studiami niestacjonarnymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 13. Wobec tego zgodne z prawem jest stanowisko Rektora, iż przepis ten dotyczy studiów rozpoczętych przed, a kontynuowanych po wejściu w życie z dniem 1 września 2005 r. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Przepis art. 259 ust. 1 pkt 3 ustawy przewiduje, że postępowania wszczęte i niezakończone wydaniem prawomocną decyzją są rozpatrywane według przepisów dotychczasowych. Wydanie przez Rektora decyzji z dnia 20 kwietnia 2005 r. nastąpiło pod rządami ustawy z 1990 r., ponowne zaś rozparzenie sprawy zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] nastąpiło w czasie obowiązywania ustawy z 2005 r. Decydujące dla sprawy znaczenie mają zatem przepisy ustawy obowiązującej w dacie ukończenia przez skarżącą studiów. W tej sytuacji Sąd uznał, że wpisanie w dyplomie skarżącej w rubryce system studiów - studiów wieczorowych o programie identycznym z programem studiów dziennych było zgodne z art. 4 ust. 3 ustawy z 1990 r. o szkolnictwie wyższym. W skardze kasacyjnej od tego wyroku wniesionej pismem z dnia 14 września 2006 r. zarzucono wyrokowi naruszenie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie wskazanych przez stronę dowodów, art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku powodów nieprzeprowadzenia tych dowodów, art. 113 p.p.s.a. przez zamknięcie sprawy bez jej dostatecznego jej wyjaśnienia, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia oddalającego skargę strony mimo pominięcia wskazywanych dowodów i niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przez Uczelnię przepisów prawa materialnego podnoszonego w skardze. Ponadto w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a szczególnie art. 4 ust. 2, art. 23 ust. 1 pkt 2, art. 149 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym z 1990 r. oraz § ust. 1 i 2 w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 lipca 2004 r. w sprawie rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnie. Z tej przyczyny wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej podniosła, że różnice między systemami nie mogą sprowadzać się wyłącznie do odpłatności za studia wieczorowe, wynikającej z innego systemu naboru, a Sąd nie przeprowadził w postępowaniu wnikliwej analizy i oceny systemu studiów, w jakim faktycznie studiowała skarżąca. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, skoro studiowała ona w czasie i w sposób identyczny ze studentami przyjętymi na studia dzienne, to nie można uznać, że studiowała w systemie wieczorowym. Jedynie w celu umożliwienia pozyskania środków finansowych przez Uniwersytet została utworzona fikcja utworzenia odrębnego systemu studiów (wieczorowego), tymczasem faktycznie studenci studiowali w systemie identycznym, w tym samym czasie, z tym samym programem i sesjami egzaminacyjnymi. Sąd pominął także szeroką korespondencję prowadzoną przez skarżącą z Rektorem po dniu 20 kwietnia 2005 r. dotyczącą uzgodnienia treści dyplomu i bezpodstawnie ustalił, że już w dniu 20 kwietnia 2005 r. wydana została ostateczna decyzja ukończenia przez skarżącą studiów i uzyskania tytułu zawodowego. W skardze kasacyjnej podniesiono, że twierdzenie, iż adnotacja w dyplomie o ukończeniu przez skarżącą studiów w systemie dziennym płatnym nie mogła się w nim znaleźć z uwagi na brak takiego określenia systemu studiów w przepisach jest nielogiczny. W przepisach nie występuje także pojęcie systemu studiów wieczorowych z programem identycznym jak na studiach dziennych, a taki zapis zaproponowano skarżącej. Wskazując na powyższe uchybienia wniesiono uznanie skargi kasacyjnej za uzasadnioną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw i tym samym nie mogła zostać uwzględniona. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.)Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Pierwszy ze wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów procesowych dotyczy nieprzeprowadzenia wskazanych przez stronę dowodów. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest orzekanie na podstawie akt sprawy. W myśl art. 106 § P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów , jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżąca wnosiła o dopuszczenie zeznań z przesłuchania świadków i to na okoliczność, która - w świetle stanu prawnego obowiązującego w dacie wydawania zaskarżonej decyzji - nie miałaby wpływu na wynik sprawy. Ten zatem zarzut skargi nie mógł być uznany za zasadny. W konsekwencji nie mógł być uznany za uzasadniony zarzut niewskazania w uzasadnieniu powodów nieprzeprowadzenia wnioskowanych dowodów, skoro - z uwagi na brak kompetencji do ich przeprowadzenia zarzut ten nie miał wpływu na wynik sprawy. To stwierdzenie odnosi się także do kolejnego zarzutu zamknięcia sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia, będącego konsekwencją zarzutów wyżej wskazanych, które nie miały wpływu na wynik sprawy. W sytuacji gdy obowiązek wystawiania części B dyplomu - suplementu, powstał dopiero od 1 stycznia 2005 r., badanie tego jakie były zapisy w dyplomach w czasie gdy przepisy nie przewidywały wpisywania do suplementu trybu studiów nie miało wpływu na wynik sprawy. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika dokładnie czy zarzuty niewyjaśnienia stanu faktycznego odnosiły się do nieprzesłuchania świadka czy do braku analizy dowodów dołączonych do skargi a dotyczących korespondencji między skarżącą (następnie jej pełnomocnikiem) a Rektorem UJ w której, zdaniem pełnomocnika , miałoby wynikać że treść dyplomu była między stronami uzgadniana. Treść tej korespondencji wskazuje na treść żądań skarżącej ale odpowiedzi w istocie stanowią informacje dotyczące stanu prawnego sprawy, z którymi skarżąca polemizowała a taka polemika nie może być uznana za nieprzewidywaną prawem formę uzgadniania treści już wydanej decyzji. Zapisy w dyplomie, który stanowi deklaratoryjną decyzję administracyjną, muszą być zgodne z obowiązującymi w dacie orzekania przez organy administracyjne przepisami prawa a tym samym nie mogą być przedmiotem i wyrazem uzgodnień między stronami. Źródłem takiego mylnego przeświadczenia o możliwości zmiany treści dyplomu na żądanie skarżącej mogło być doręczenie dyplomu w dacie późniejszej niż data wystawienia dyplomu. Dopiero doręczenie dyplomu dało podstawę do wniesienia środka zaskarżenia a następnie skargi( o roli doręczenia m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 24 stycznia 2001 r. III AU a 1410/00,Pr.Pracy 2001/10/43). Skarżąca nie przedstawiła dowodów na zapewnianie przy rozpoczynaniu studiów o stosowanej praktyce wydawania osobom studiujących w systemie określanym przez nią jako system dzienny płatny dyplomów takich samych jak studentom studiujących w systemie dziennym nieodpłatnym. Takie zapewnienie nie miałoby mocy prawnej w sytuacji gdy treść dyplomów jest określana przepisami prawa a wcześniejsze przepisy w istocie nie przewidywały określenia trybu studiów. Nie mogły zostać uznane za zasadne także zarzuty naruszenia prawa materialnego - art. 4 ust. 2, art. 23 ust. 1 pkt 2, art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65,poz.385 ze zm.).Niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 4 ust. 2 pow.ustawy który określał jedynie rodzaje studiów ( a nie tryby ich prowadzenia). Wskazany jako naruszony przepis art. 149 ust. 1 pow.ustawy stanowił , że absolwent uczelni otrzymuje dyplom ukończenia studiów na określonym kierunku. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie można wywnioskować, dlaczego powołane przepisy zostały wskazane jako naruszone przez błędną wykładnię, to samo stwierdzenie należy odnieść do zarzutu naruszenia przez błędną wykładnię art. 23 ust. 1 pkt 2 mówiącego iż uczelnia może uzyskiwać środki finansowe z budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków. Zważywszy ,że Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w granicach skargi kasacyjnej za wadliwe należy uznać użycie przy formułowaniu zarzutów naruszenia prawa materialnego zwrotu "w szczególności ". Nie jest rzeczą Sądu (i nie ma on takich kompetencji )przy rozpoznawaniu kasacji domyślanie się i ustalanie o naruszenie jakich konkretnie przepisów chodzi. Ponadto ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym była wielokrotnie nowelizowana i wskazanie tylko daty Dziennika Ustaw w którym znalazła się pierwotna wersja tekstu ustawy nie może być uznane za spełniające wymogi prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych. Nie wiadomo także na czym miałaby polegać błędna wykładnia przepisu § 1 ust. 1 i 2 w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 lipca 2004 r. w sprawie rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnie (Dz.U. Nr 182,poz. 1881 ze zm.- w skardze kasacyjnej i w tym przypadku Dziennik Ustaw wskazano tylko przez powołanie daty jego wydania).Powołany przepis stanowił, że dyplomy ukończenia studiów wydawane przez uczelnie, które otrzymują absolwenci wszystkich rodzajów i kierunków studiów , składają się z części A i z części B a ust. 2 stanowił, że określa się wzór części A dyplomu ukończenia studiów, stanowiący załącznik do rozporządzenia. Z kolei przepis § 4 stanowił, że do dnia 31 grudnia 2004 r. absolwenci wszystkich rodzajów i kierunków studiów otrzymują dyplom ukończenia studiów według wzoru obowiązującego na podstawie dotychczasowych przepisów. Ani ze wskazanego zarzutu ani z uzasadnienia nie można wywnioskować w czym miałaby się wyrażać błędna wykładnia powołanych przepisów w sytuacji gdy dyplom skarżącej nosi datę 20 kwietnia 2005 r. W istocie uzasadnienie skargi kasacyjnej odnosi się przede wszystkim do zarzutu braku wnikliwej analizy i oceny systemu studiów , w jakim faktycznie studiowała skarżąca ale, jak była już mowa wyżej, zarzut ten nie mógł być uznany za zasadny . Skarząca nie uzyskała odpowiedniej liczby punktów na egzaminie na studia stacjonarne i zdecydowała się na studia w systemie wieczorowym ( o tym samym programie),w czasie studiów uiszczała opłaty i nie kwestionowała trybu studiów. Zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie jest w istocie zarzutem nie procesowym ale materialnoprawnym, bo w jego uzasadnieniu powołano się na zasady doświadczenia życiowego i gramatyczną wykładnię nazwy studiów. Żaden przepis nie przesądzał, na gruncie przepisów obowiązujących w czasie studiów skarżącej wszystkich różnic pomiędzy trybami studiów, wieczorowym i dziennym, różnice te istniały i nie sprowadzały się tylko do odpłatności ale także do systemu naboru na studia. Z uwagi na powyższe, skoro zarzuty skargi kasacyjnej nie były uzasadnione, na podstawie art. 184 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.