I SA/Gl 1075/06
WyrokWSA w Gliwicach2006-09-11
Skład orzekający: Ewa Madej, Eugeniusz Christ, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie zastępcze decyzji podatkowej, dokonane na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed 1 września 2003 r., jest skuteczne, jeśli listonosz błędnie odnotował na potwierdzeniu odbioru miejsce pozostawienia zawiadomienia o przesyłce, a następnie wyjaśnił rzeczywiste miejsce pozostawienia awizo?Ratio decidendi
Doręczenie zastępcze na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej jest skuteczne, nawet jeśli listonosz błędnie odnotował miejsce pozostawienia zawiadomienia o przesyłce, pod warunkiem, że organ doręczający wyjaśnił rzeczywiste miejsce pozostawienia awizo i spełnione zostały przesłanki z tego przepisu. Błędne oznaczenie miejsca pozostawienia zawiadomienia na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie stanowi podstawy do stwierdzenia bezskuteczności doręczenia, jeśli organ wyjaśnił przyczyny uchybienia i podał prawidłowe, rzeczywiste miejsce pozostawienia zawiadomienia. Skuteczne doręczenie decyzji podatkowej oznacza, że termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg z dniem upływu terminu do odbioru awizowanej przesyłki.Stan faktyczny
Skarżący I. i T. Z. zaskarżyli postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej podatek dochodowy za 1995 r. Organ odwoławczy uznał odwołanie za wniesione po terminie, powołując się na skuteczne doręczenie zastępcze decyzji Urzędu Skarbowego. Skarżący kwestionowali skuteczność doręczenia, podnosząc m.in. nieprawidłowości w procedurze awizowania przesyłki oraz zarzut niekonstytucyjności art. 150 Ordynacji podatkowej. Sprawa przeszła przez kilka instancji, w tym wyroki WSA i NSA, które kształtowały sposób jej rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Agnieszka Zygmunt, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi I. i T. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) stwierdził, że odwołanie państwa I. i T. Z. od decyzji Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie określenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. zostało wniesione po upływie terminu.
W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że poprzednie postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...], stwierdzające uchybienie terminu zostało uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2003 r. sygn. akt I SA/Ka 1181/02. Podniósł, że powodem takiego rozstrzygnięcia było niewyjaśnienie w toku postępowania odwoławczego, czy zawiadomienie o złożeniu w Urzędzie Pocztowym przesyłki zawierającej decyzję Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. zostało umieszczone na drzwiach budynku, czy w pocztowej skrzynce oddawczej adresatów, co w konsekwencji oznaczało brak przesłanek do ziszczenia się skutków prawnych związanych z domniemaniem doręczenia ustanowionym w art. 150 Ordynacji podatkowej.
Wykonując wskazania Sądu organ odwoławczy ustalił, że przedmiotowa decyzja wysłana na adres podatników za pośrednictwem poczty została zwrócona do Urzędu Skarbowego z adnotacją, iż z powodu nieobecności adresata pismo awizowano w dniu [...] 2001 r. Natomiast z pisma Rejonowego Urzędu Pocztowego z dnia [...] 2003 r. wynikało, że listonosz pozostawił rozpatrywane zawiadomienie w skrzynce do doręczeń, a na potwierdzeniu odbioru omyłkowo odnotowano umieszczenie zawiadomienia na drzwiach mieszkania.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie zaszły zatem przesłanki do uznania doręczenia przedmiotowej decyzji za skuteczne z dniem [...] 2001 r. Tym samym termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] 2001 r. i w rezultacie dokonanie tej czynności w dniu [...] 2002 r. nastąpiło już po terminie.
Organ odwoławczy stwierdził, że skierowanie decyzji na obojga małżonków i wskazanie ich jako adresatów przesyłki było zgodne z prawem. Zauważył, że odmienny pogląd Sądu dotyczący tej kwestii został wyrażony na marginesie, a w uzasadnieniu wyraźnie wskazano, w jakim zakresie organy podatkowe nie wyjaśniły stanu faktycznego.
Powyższe postanowienie podatnicy państwo I. i T. Z. zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że postępowanie przeprowadzone po uchyleniu poprzedniego postanowienia ograniczyło się tylko do bezkrytycznego przyjęcia pisemnych wyjaśnień Poczty. Ich zdaniem, te wyjaśnienia były nieprzekonujące w świetle wcześniejszych pisemnych wyjaśnień Poczty, w których odmówiono odpowiedzi. Skarżący podnieśli, że takie adnotacje jak ta zamieszczona na spornej przesyłce, "miały charakter stałej praktyki, a nie omyłki" i że potwierdzały nieprawdę, ponieważ w okresie, w którym nastąpić miało doręczenie, przebywali oni w miejscu zamieszkania i "w/w przesyłek w swojej skrzynce nie stwierdzili". Zarzucili także nieuwzględnienie zgłoszonych przez nich wniosków dowodowych, zmierzających do ustalenia, który z listonoszy dokonywał doręczeń. W ocenie skarżących, "pozwoliłoby to zweryfikować twierdzenia Poczty, albowiem skarżący mają problemy z doręczeniami z uwagi na nierzetelność jednego z listonoszy i zgłoszone w tym względzie reklamacje do poczty". Według nich, Dyrektor Izby naruszył art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej i pozbawił ich możliwości wykazania okoliczności uzasadniających zachowanie terminu.
Skarżący zauważyli, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 września 2002 r. sygn. akt SK 35/01 stwierdzono niekonstytucyjność § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm.) podkreślając, że rozwiązanie przyjęte w art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej było identyczne regulacji zawartej w przywołanym przepisie i dlatego zastosowanie tego rozwiązania w ich sprawie również było sprzeczne z Konstytucją i ograniczyło ich gwarancje procesowe.
Skarżący podnieśli, że w wyroku uchylającym poprzednie postanowienie wyrażono pogląd o konieczności odrębnego doręczenia decyzji każdemu z nich oraz że "w momencie wydawania decyzji przez Urząd Skarbowy w B. nie znajdowali się już w ustroju wspólności majątkowej, lecz w ich małżeństwie obowiązywała rozdzielność majątkowa małżeńska". Dodatkowo sformułowali zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie stwierdzając, że "do akt sprawy dołączona została jedynie jedna reklamacja dotycząca doręczeń przesyłek kierowanych do podatników wyłącznie przez Urząd Skarbowy w B.". Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący przestali odbierać przesyłki z chwilą powzięcia informacji o wszczęciu wobec nich postępowania podatkowego, a "złożenie reklamacji do Urzędu Pocztowego 5 miesięcy po wydaniu i doręczeniu zastępczym przedmiotowej decyzji podatkowej i przedłożeniu jej wraz ze skargą do NSA (...) miało na celu uniknięcie podejrzenia, iż podatnicy celowo nie odbierali korespondencji".
Zdaniem Dyrektora Izby słusznie odmówiono postanowieniem z dnia [...] r. przesłuchania stron, gdyż oświadczenia stron o nieotrzymywaniu przesyłek znajdowały się już w aktach sprawy, a sporne okoliczności zostały wyjaśnione za sprawą pisma Poczty z dnia [...]
2003 r. Dyrektor zauważył, że skarżący poprzestali jedynie na kwestionowaniu tych ustaleń i nie przedstawili żadnych dowodów, mogących potwierdzić ich wersję zdarzeń. Odnosząc się z kolei do kwestii związanych z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2002 r. podniósł, iż wyrok ów dotyczył jedynie instytucji przewidzianej w postępowaniu cywilnym, a nie instytucji postępowania podatkowego.
Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził na rzecz skarżących koszty postępowania uznając, że Dyrektor Izby Skarbowej zobowiązany był – podobnie jak Sąd ponownie rozpoznający sprawę, z uwagi na treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wyjść z założenia, że decyzja organu pierwszej instancji powinna być doręczona odrębnie każdemu ze skarżących. Próba doręczenia tej decyzji obojgu skarżącym razem, a więc w sposób sprzeczny ze wskazanym w wyroku uchylającym wcześniejsze postanowienie organu odwoławczego w tej sprawie, sama przez się musiała prowadzić do wniosku, iż doręczenie tej decyzji było wadliwe i to niezależnie od zaistniałych okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastosowanie instytucji przewidzianej w art. 150 Ordynacji podatkowej. Skoro zaś tak to decyzja organu pierwszej instancji musi być uznana za nieistniejącą w obrocie prawnym. Prowadziło to do wniosku, że postępowanie w przedmiocie odwołania – wobec nieistnienia decyzji, do której to odwołanie się odnosiło – było bezprzedmiotowe i jako takie powinno zostać umorzone na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, a ponadto przesądzało o przedawnieniu zobowiązania określonego tą decyzją. W tej sytuacji istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy nie mógł mieć spór dotyczący domniemania doręczenia przewidzianego w art. 150 Ordynacji podatkowej. Dodatkowo Sąd stwierdził, że metoda wyjaśniania wszelkich powstających wątpliwości przyjęta przez organ odwoławczy w ramach rozpatrywanej sprawy nie sprzyjała realizacji przewidzianych w Konstytucji RP praw strony.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku złożonej przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. organ ten domagał się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji względnie rozpoznanie sprawy i oddalenie skargi zarzucając naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przyjęcie, iż marginalnie wyrażona przez Sąd w wyroku z dnia 11 czerwca 2003 r. uwaga to ocena prawna, wiążąca sąd orzekający w sprawie oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucał ponadto naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez stwierdzenie naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w sytuacji gdy organy podatkowe w istocie tym przepisom nie uchybiły oraz art. 150 Ordynacji podatkowej przez "zbyt rygorystyczne zastosowanie".
W odpowiedzi na skargę kasacyjną podatnicy wnieśli o jej oddalenie opowiadając się w całości za oceną wyrażoną w zaskarżonym wyroku.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II FSK 431/05 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
Uzasadniając orzeczenie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie budziło wątpliwości, iż wydając ponowne rozstrzygnięcie w sprawie organ odwoławczy był związany oceną prawną wyroku sądu administracyjnego z dnia 11 czerwca 2003 r. sygn. akt I SA/Ka 1181/02, na podstawie art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Natomiast związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpoznającego skargę na ponownie wydane postanowienie przez organ odwoławczy w tej sprawie po dniu 1 stycznia 2004 r. następowało na podstawie art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające (...). Sąd kasacyjny wyraził pogląd, że zawarta w wyroku z dnia 11 czerwca 2003 r. uwaga o konieczności doręczenia przedmiotowej decyzji każdemu z podatników odrębnie nie stanowiła oceny prawnej w rozumieniu powołanych wyżej przepisów prawa, gdyż w stwierdzeniu tym nie zostały wskazane normy prawa materialnego jak też prawa procesowego nakazujące organom podatkowym tego rodzaju postępowanie. Tym samym nie można było przyjąć, iż związanie oceną prawną wyroku z dnia 11 czerwca 2003 r. obligowało organy podatkowe w tej konkretnej sprawie do doręczenia wydanych decyzji na imię i nazwisko obojga małżonków odrębnie dla każdego z nich. Skoro zaś ostatecznie za prawnie dopuszczalne należało uznać doręczenie przedmiotowej decyzji to również za dopuszczalny należało uznać tryb doręczenia wskazany w art. 150 Ordynacji podatkowej w jego brzmieniu sprzed
1 stycznia 2003 r.
Sąd drugiej instancji stwierdził również, że stanowiący podstawę do tzw. doręczenia zastępczego w rozpoznawanej sprawie przepis art. 150 Ordynacji podatkowej nie był przedmiotem oceny ze strony Trybunału Konstytucyjnego ze względu na jego zgodność z Konstytucją RP. Odrębnym jednak zagadnieniem jest ocena w oparciu o całość zgromadzonego materiału dowodowego czy przesłanki do zastosowania tego przepisu w sprawie oraz kryteria skuteczności doręczenia dokonanego w tym trybie zostały spełnione. Od dokonania tej oceny sąd pierwszej instancji nie mógł się uchylić poddając w wątpliwość zgodność z Konstytucją RP przepisu rangi ustawowej. Z tych względów nie można było uznać, że w zaskarżonym wyroku wykazano, iż doręczenie zastępcze nastąpiło z naruszeniem zasad wyrażonych w art. 150 Ordynacji podatkowej. Zdaniem sądu kasacyjnego nie istniały zatem powody do uznania wadliwości postępowania organów podatkowych skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
W piśmie z dnia [...] 2006 r. skarżący w całej rozciągłości podtrzymali wszystkie swoje zarzuty, twierdzenia i wnioski zwłaszcza co do braku wyjaśnienia przez organ odwoławczy w sposób dostateczny doręczenia przez pocztę przesyłki skarżącym. Dodatkowo – wskazując na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z dnia 28 lutego 2006 r. sygn. akt P 13/05), Sądu Najwyższego oraz sądu administracyjnego i wypowiedź komentatora przepisu art. 150 Ordynacji podatkowej – skarżący stwierdzili, że zastosowanie przez organ podatkowy zastępczego doręczenia w oparciu o rozwiązanie przyjęte w art. 150 Ordynacji podatkowej sprzed nowelizacji tego przepisu, która weszła w życie 1 września 2003 r., z uwagi na ich sprzeczność z Konstytucją, nie powinno korzystać z ochrony prawnej i winno zostać uznane, jako pozbawiające skarżących w toczącym się postępowaniu podatkowym minimum gwarancji procesowych, za nieskuteczne.
W odpowiedzi na to pismo Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł jak w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z treścią przepisu art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa to ustalenie znaczenia przepisów prawa mających zastosowanie w danej sprawie. Pojęcie to nie obejmuje ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy.
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wydając zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie wojewódzki sąd administracyjny naruszył przepisy postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 i art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej oraz w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające (...) oraz art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stwierdzenie to poprzedził wykładnią powołanych wyżej przepisów procedury podatkowej i prawa materialnego wyjaśniając, że ani sąd pierwszoinstancyjny ani organ podatkowy nie był związany wcześniejszym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 czerwca 2003 r. uchylającym poprzednie postanowienie organu odwoławczego wydane w niniejszej sprawie co do konieczności doręczenia przedmiotowej decyzji podatkowej odrębnie każdemu z małżonków.
Sąd kasacyjny wyjaśnił, że sąd pierwszej instancji nie może uchylić się od oceny przesłanek do zastosowania i skuteczności przepisu art. 150 Ordynacji podatkowej poddając w wątpliwość jego zgodność z Konstytucją.
Tym samym sąd drugiej instancji dokonał wykładni prawa uznając, że przepisy at. 145 § 1 i art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 września 2003 r. w związku z treścią przepisu art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dopuszczały możliwość wysłania decyzji wydanej na nazwisko i imię obojga małżonków na ich wspólny adres bez konieczności doręczenia jej odrębnie dla każdego z nich oraz że w tym przypadku znajdował zastosowania przepis art. 150 Ordynacji podatkowej i którego konstytucyjność nie była kwestionowana.
Skoro sąd orzekający w niniejszej sprawie związany był dokonaną przez sąd kasacyjny wykładnią wskazanych wyżej przepisów prawa to tym samym nie mógł ich wyłożyć w inny niż zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób. Dlatego też przywoływane przez stronę skarżącą odmienne rozumienie treści art. 145 § 1 czy art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej i dowodzenie, że przepisy te zostały naruszone przez organ odwoławczy przez ich błędną interpretację lub zastosowanie nie mogło przynieść skutku, podobnie jak wykazywanie ich niekonstytucyjnego charakteru.
Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa decyzja podatkowa wydana na nazwisko i imię obojga małżonków została wysłana za pośrednictwem poczty na ich wspólny adres i zwrócona organowi podatkowemu z adnotacją, że z powodu nieobecności adresata pismo awizowano w dniu [...] 2001 r. Organ odwoławczy ustalił, że listonosz pozostawił zawiadomienie o przesyłce w skrzynce dla doręczeń skarżących, natomiast na potwierdzeniu odbioru omyłkowo odnotował umieszczenie zawiadomienia na drzwiach mieszkania.
Zgodnie z treścią art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w przedmiotowym okresie w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 7 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczenia pisma przez pocztę. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane w upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej).
"Skoro przepis art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej reguluje szczególny (zastępczy) tryb doręczenia pism między innymi przez określenie terminu odbioru pisma złożonego prawidłowo w urzędzie pocztowym to nie można przyjąć, że z bezskutecznym upływem ostatniego dnia ustawowego terminu doręczenie nie nastąpiło. W takiej sytuacji należy oczywiście uznać, że doręczenie zastępcze pociągające za sobą wszelkie prawne skutki nastąpiło, zaś późniejsze wydanie przesyłki przez pocztę nie wywołuje skutków prawnych związanych z doręczeniem (patrz wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GSK 1186/04).
Przepis art. 150 Ordynacji podatkowej przewiduje dwie przesłanki, których zaistnienie decyduje o skuteczności doręczenia dokonywanego w jego trybie. Pierwszą z nich jest złożenie pisma na okres 7 dni bądź to w placówce pocztowej bądź też w urzędzie gminy. Drugą natomiast przesłanką jest pozostawienie zawiadomienia o tym fakcie w jednym z miejsc wskazanych w przepisie. Jedynie łączne spełnienie tych przesłanek pozwala na przyjęcie, iż pismo zostało doręczone.
Skarżący nie kwestionowali faktu, że przedmiotowa przesyłka została złożona w urzędzie pocztowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania adresatów pisma oraz, że pozostawała w miejscu jej złożenia przez okres 7 dni.
Skarżący podważali sam fakt powiadomienia ich o złożeniu pisma w placówce pocztowej oraz prawidłowość adnotacji na dowodzie doręczenia pisma, sporządzonej przez doręczyciela (listonosza). Kwestia ta podlegała badaniu w wyniku stwierdzenia przez sąd administracyjny – w wyroku uchylającym poprzednie rozstrzygnięcie organu odwoławczego, że organy podatkowe nie wyjaśniły w sposób dostateczny, czy faktycznie nastąpiło umieszczenie zawiadomienia o złożeniu przesłanej decyzji na poczcie, na drzwiach budynku lub w pocztowej skrzynce oddawczej adresatów. Realizując wskazanie co do danego postępowania organ odwoławczy jednoznacznie ustalił, że zawiadomienie o przesyłce zostało złożone w skrzynce do doręczenia korespondencji umieszczonej na bramie wejściowej na posesję skarżących. Fakt ten wynikał z informacji udzielonej przez Rejonowy Urząd Pocztowy w Z. w piśmie z dnia [...] 2003 r. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego organ odwoławczy nie przekroczył granic wskazanych w art. 191 Ordynacji podatkowej swobodnie oceniając wiarygodność poszczególnych dowodów kierując się przyjętymi w tym zakresie dowodami i dając temu wyraz w uzasadnieniu postanowienia.
Organ odwoławczy słusznie uznał, że w zaistniałych okolicznościach sprawy brak było podstaw do kwestionowania wiarygodności złożonych przez Rejonowy Urząd Pocztowy wyjaśnień. Skarżący nie wykazali bowiem by przedmiotowe awizo nie zostało umieszczone w ich skrzynce oddawczej, by wszczęto postępowanie wobec listonosza za stwierdzenie nieprawdy, bądź by złożyli zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez doręczyciela lub osobę udzielającą informacji w piśmie z dnia [...] 2003 r. Twierdzenie, że w okresie, w którym usiłowano dokonywać doręczenia przedmiotowej przesyłki, skarżący przebywali w miejscu zamieszkania oraz, że niedoręczenie przesyłki spowodowane było nierzetelnością listonosza w żaden sposób nie podważało wyjaśnień Poczty o omyłce dokonanej na potwierdzeniu odbioru. Skarżący nie wskazali przeciwdowodu stwierdzającego, że nie mieli obiektywnej możliwości zapoznania się z treścią pisma doręczonego w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej.
Organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił podstawy odmowy przesłuchania stron na okoliczność choroby podatniczki i przebywania w miejscu zamieszkania w grudniu 2001 r. oraz na okoliczność nieotrzymywania zawiadomień do skrzynki pocztowej i poświadczania nieprawdy przez listonosza. Okoliczności te bądź zostały opisane w złożonych już oświadczeniach strony i stanowiły dowód w sprawie bądź też nie były istotne w sprawie skoro organ doręczający przedmiotowe pismo wyjaśnił przyczyny błędnego wskazania miejsca pozostawienia przesyłki na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru i przytoczył prawidłową treść tej adnotacji. Ustalone więc zostało w jaki sposób działał doręczyciel powiadamiając adresata o przesyłce. Jak twierdzą sami skarżący w przedmiotowym okresie przebywali w miejscu zamieszkania i mogli odebrać wskazaną przesyłkę. Rzeczą organu odwoławczego było więc zbadanie czy przesyłka została prawidłowo doręczona co w tym przypadku oznaczało ustalenie istnienia przesłanek opisanych w art. 150 Ordynacji podatkowej.
Błędne oznaczenie, w tak zwanym zwrotnym potwierdzeniu odbioru, miejsca pozostawienia zawiadomienia o umieszczeniu przesyłki w urzędzie pocztowym, nie stanowi podstawy do stwierdzenia bezskutecznego dokonanego doręczenia – w trybie art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, o ile w toku czynności wyjaśniających organ doręczający wskazał przyczyny tego uchybienia i podał prawidłowe, rzeczywiste miejsce pozostawienia zawiadomienia zgodnie z dyspozycją art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej.
Sąd stwierdził więc, że organ odwoławczy kierując się oceną prawną w wyroku sądu administracyjnego ogłoszonego przed dniem 1 stycznia 2004 r. przeprowadził czynności wyjaśniające i wydał rozstrzygnięcie, które nie naruszało zasady określonej w art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Skoro zaś sąd rozstrzygający niniejszą sprawę związany był również wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny – przy ustaleniu, że w sprawie nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego lub prawnego – to należało uznać, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i jego ocena przez organ odwoławczy prowadzi do wniosku, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ nie uchybił przepisom prawa materialnego lub procesowego w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a.
Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej gdyż zaistniały przewidziane w tym przepisie przesłanki oraz że doręczenie to było skuteczne, a tym samym, że termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg z dniem upływu 7 dniowego terminu do odbioru awizowanej przesyłki i zakończył swój bieg, przed dniem złożenia odwołania co skutkowało koniecznością stwierdzenia tego uchybienia zgodnie z treścią art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Obowiązkiem organu podatkowego było ustalenie przesłanek opisanych w art. 150 Ordynacji podatkowej, a nie ocena wypełniania przez doręczyciela swoich obowiązków w sytuacji, gdy fakt pozostawienia zawiadomienia o przedmiotowej przesyłce w skrzynce pocztowej adresatów został udowodniony. Skarżący w żadnym razie nie wykazali okoliczności przeciwnej, tego że doręczyciel w dowodzie doręczenia potwierdził czynność (pozostawienie awizo), której nie dokonał. Sąd administracyjny w wyroku z dnia 11 czerwca 2003 r. uznał tę okoliczność za udowodnioną nakazując jedynie zbadanie w jakim miejscu zawiadomienie to pozostawiono. Gdyby Sąd miał jakiekolwiek wątpliwości co do faktycznego pozostawienia zawiadomienia o przesyłce niezależnie od miejsca jej umieszczenia niewątpliwie zleciłby wyjaśnienie tej okoliczności. W ocenie sądu orzekającego w sprawie stan faktyczny ustalony przez organ odwoławczy był pełny i jasny, a wyciągnięte z niego wnioski odpowiadały zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Z faktu, że skarżący przestali odbierać korespondencję organu podatkowego wiedząc o toczącym się postępowaniu, nie wynika nic innego jak tylko to, że przyjęli taki sposób postępowania, którego skutków byli świadomi.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że doręczenie decyzji podatkowej było prawidłowe przez co decyzja ta stała się ostateczna jeszcze w 2001 r. Nie było więc potrzeby odnoszenia się do twierdzenia skargi dotyczących przedawnienia określonego przedmiotową decyzją zobowiązania podatkowego i jego wpływu na możność wydania zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo warto zauważyć, że postanowienie, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ma charakter deklaratoryjny stwierdzający określony fakt (uchybienie terminu do wniesienia odwołania). Skutkiem wydania wskazanego postanowienia jest ostateczne rozstrzygnięcie w istocie o tym, że mimo wniesienia odwołania, sprawa podatkowa nie będzie ponownie rozpoznana i rozstrzygana w drugiej instancji. Czynności podjęte w celu ustalenia, że doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w żadnym razie nie odnoszą się do meritum sprawy, zasadności rozstrzygnięcia bądź samej decyzji podatkowej czy zobowiązania podatkowego nią określonego lecz służą wyłącznie zbadaniu czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Tym samym wbrew zarzutom skargi przedawnienie zobowiązania podatkowego określonego w decyzji od której wniesiono odwołanie z uchybieniem terminu nie powoduje niedopuszczalności czy bezprzedmiotowości wydania postanowienia opisanego w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Badając zachowanie terminu do wniesienia odwołanie organ drugiej instancji nie ocenia i nie rozstrzyga innych kwestii niż wymienione w omawianym przepisie tym samym nie może ustalić czy doszło do przedawnienia określonego decyzją zobowiązania podatkowego. Postanowienie z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej dotyczy (losów) odwołania, a nie decyzji podatkowej dlatego też przy jego wydaniu nie mają zastosowanie przepisy art. 70 (70b) Ordynacji podatkowej skutkujące umorzeniem postępowania podatkowego.
Skutki przedawnienia odnoszą się wyłącznie do zobowiązania podatkowego i nie mają znaczenia w przypadku uchybienia terminu do złożenia odwołania i konieczności stwierdzenia tego faktu.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu a skarga nie mogła zostać uwzględniona i na mocy art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło