II FSK 477/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Stefan Babiarz, WSA del. Sławomir Presnarowicz, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 września 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 149/06 w sprawie ze skargi E. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 28 grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E. Ł. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 28 grudnia 2005 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie organu podatkowego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący E. L. w dniu 25 lipca 2005 r. złożył podanie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwa na wezwanie organu podatkowego, zaś pismem z dnia 26 lipca 2005 r. wniosek w trybie art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej wniósł o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie organu. W uzasadnieniu podania skarżący podał, iż o treści postanowienia z dnia 8 czerwca 2005 r. dowiedział się dopiero w dniu 20 lipca 2005 r. z doręczonego tytułu wykonawczego z dnia 5 lipca 2005 r. oraz z zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Skarżący wyjaśnił, iż uchybienie terminowi do złożenia wniosku w trybie art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej nastąpiło bez jego winy, gdyż od marca do lipca 2005 r. był chory, przebywał w Akademii Medycznej w G. , gdzie wykonano zabieg (w dniu 22 kwietnia 2005r.), a wcześniej odbywał rehabilitację w Centrum Rehabilitacyjno-Szkoleniowym w N . Z powodu dolegliwości chorobowych wykonywanie zwykłych czynności fizycznych było znacznie utrudnione i ograniczone, a ponadto wymagał on opieki bowiem przez miesiąc po operacji nie mógł chodzić. Przebywał również na rehabilitacji poza granicami kraju, na potwierdzenie powyższego skarżący złożył zaświadczenie z Centrum Rehabilitacyjno-Szkoleniowego w N. z którego wynika, iż od dnia 4 marca 2005 r. do dnia 18 marca 2005 r. przebywał na rehabilitacji oraz zaświadczenie Akademickiego Centrum Klinicznego w G. Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 potwierdzające, że przebywał w Klinice Chirurgii Ogólnej od dnia 21 kwietnia do 25 kwietnia 2005 r. oraz że wymagał rehabilitacji do dnia 31 maja 2005 r. i do tego czasu był zwolniony z pracy zawodowej. Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie organu podatkowego z 12 maja 2005 r. W uzasadnieniu wskazano, iż ww. wezwanie, zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej, uznano za doręczone z dniem 30 maja 2005 r., skarżący jednak w wyznaczonym terminie, który upływał z dniem 6 czerwca 2005 r., nie stawił się ani nie złożył wyjaśnień. Postanowienie z dnia 8 czerwca 2005 r. o nałożeniu kary porządkowej uznano za doręczone (art. 150 Ordynacji podatkowej) z dniem 23 czerwca 2005 r., zaś podanie o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie i uchylenie postanowienia o nałożeniu kary skarżący złożył dopiero w dniu 28 lipca 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. , po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z dnia 28 grudnia 2005 r., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 220 § 2 i art. 239 oraz art. 162 i 163 w związku z art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej wniosek ukaranego o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków i o uchylenie postanowienia nakładającego karę winien być złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 8 czerwca 2005 r. doręczone zostało z upływem czternastodniowego okresu przechowywania przesyłek awizowanych tj. z upływem 23 czerwca 2005 r. ( art. 150 Ordynacji podatkowej). Skarżący natomiast złożył wniosek w trybie art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej dopiero w dniu 25 lipca 2005 r. Wszelkie wskazane przez stronę skarżącą okoliczności i dowody związane z jego chorobą i rehabilitacją nie dotyczą okresu od daty doręczenia postanowienia organu podatkowego o nałożeniu kary porządkowej do dnia złożenia wniosku przez skarżącego w trybie art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżone postanowienie odwoławczego organu podatkowego nie narusza prawa. Sąd podkreśli, że postanowienie z dnia 8 czerwca 2005 r. o nałożeniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego kary pieniężnej skarżący otrzymał w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej w dniu 23 czerwca 2005 r. natomiast wniosek w trybie art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej o usprawiedliwienie niestawiennictwa wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu skarżący złożył dopiero w dniu 25 lipca 2005 r. Okoliczności, na które powołuje się skarżący, czyli choroba a następnie rehabilitacja nie uprawdopodobniła, zdaniem Sądu, braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Sąd podkreślił, iż okres niezdolności do pracy obejmuje okres do dnia 31 maja 2005 r. brak zaś jakiegokolwiek dowodu czy uprawdopodobnienia, iż poza okresem rehabilitacji w marcu 2005 r. skarżący odbywał rehabilitacje i po tej dacie. Podsumowując stwierdził, że wszelkie dowody i twierdzenia skarżącego dotyczą okresu wcześniejszego (marzec, kwiecień i maj 2005r. ) a nie czerwca i lipca 2005 r. Skarżący wskazał na przebytą rehabilitację w okresie od 4 marca do 18 marca 2005 r., pobyt w Akademii Medycznej w G. od dnia 21 kwietnia 2005 r. do 25 kwietnia 2005 r. (w dniu 22 kwietnia 2005 r. - zabieg operacyjny), niezdolność do pracy do dnia 31 maja 2005 r. Natomiast nie udowodnił ani nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi 7 dni, o jakim mowa w art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej, w okresie po 23 czerwca 2005 r. (do 25 lipca 2005 r.) nastąpiło bez jego winy. W tej sytuacji niespełniona została również przesłanka z art. 162 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, tzn. wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. Przyjąć jednak należy, iż nawet w przypadku gdyby skarżący takiej rehabilitacji po dacie 31 maja 2005 r. podlegał, nie stanowi to uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu, o jakim mowa w art. 262 § 2 Ordynacji podatkowej, nastąpiło bez winy strony. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Skoro skutki czterodniowego pobytu w szpitalu i przebytego zabiegu operacyjnego przedłużyły się po dacie 31 maja 2005 r., wskazanej w zaświadczeniu szpitala, jako zakończenia okresu niezdolności skarżącego do pracy zawodowej, należało dochować reguł starannego działania, tym bardziej iż skarżącemu doręczono postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w przedmiocie przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, a więc wiedział o toczącym się postępowaniu podatkowym. W skardze kasacyjnej E. L. zaskarżył w całości przedmiotowy wyrok i zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a), przez błędne ustalenie, że: 1) "okoliczności, na które powołuje się skarżący, czyli choroba, a następnie rehabilitacja, nie uprawdopodobniały braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania", 2) "skarżący nie udowodnił, ani nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi 7 dni, o jakim mowa w art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej, w okresie po 23 marca 2005 r. (do dnia 25 lipca 2005 r.), nastąpiło bez jego winy", 3) "wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi", 4) "nawet w przypadku, gdyby skarżący takiej rehabilitacji po dacie 31 maja 2005 r. podlegał, nie stanowi to uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi, o jakim mowa w art. 262 § 2 Ordynacji podatkowej, nastąpiło bez winy strony", 5) "skoro skutki czterodniowego pobytu w szpitalu i przebytego zabiegu operacyjnego przedłużyły się po dacie 31 marca 2005 r. wskazanej w zaświadczeniu szpitala, jako zakończenia okresu niezdolności skarżącego do pracy zawodowej, należało dochować reguł starannego działania, tym bardziej, iż skarżącemu doręczono postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w przedmiocie przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, a więc wiedział o toczącym się postępowaniu podatkowym", 6) "skarżący - za okres czerwca i lipca 2005 r. nie uwiarygodnił podnoszonej argumentacji, staranności oraz faktu, że przeszkoda była od niej niezależna", 7) "w przedmiotowej sprawie organ podatkowy dokonał poprawnej oceny stanu faktycznego stwierdzając, że skarżący nie wykazał, aby zły stan zdrowia, na który powołuje się we wniosku, wykluczał możliwość wniesienia wniosku z art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej w ustawowym terminie" i w tym zakresie przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów znajdujących się w aktach sprawy, to jest naruszenia normy art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 kpc. Natomiast w odniesieniu do pkt. 7, którym wyżej wskazane uchybienia z art. 141 § 4 oraz 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 kpc pozostają w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, 187 § 1, 191 wszystkie w zw. z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz w związku z przepisem prawa materialnego art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, dalej p.u.s.a.). Dodatkowo w myśl art. 174 pkt. 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną oparł na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego przez niezastosowanie: 1) w myśl art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. należytej kontroli działalności Dyrektora Izby Skarbowej w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 28 grudnia 2005 r. pod względem jej zgodności z prawem, w szczególności z art. 162 § 1 Ordynacja podatkowa, 2) art. 68 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483) gwarantującemu prawo do ochrony zdrowia. Wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, a nadto zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjna Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji była sprawa zgodności z prawem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie organu podatkowego. Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w dniu 8 czerwca 2005 r. i doręczone podatnikowi na jego adres w G. w trybie awizowania, a w konsekwencji pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu 23 czerwca 2005 r. Od tej daty rozpoczął bieg termin do wniesienia zażalenia i od tej daty mogły zaistnieć zdarzenia powodujące brak winy podatnika w uchybieniu terminowi. Poza sporem pozostaje fakt, że podanie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uchylenie przedmiotowego postanowienia nakładającego na podatnika karę porządkową złożono w dniu 25 lipca 2005 r. a więc po upływie ustawowego terminu. Rozpatrując podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty stwierdzić należy, że nieuzasadnione są zarzuty odnoszące się do błędnego ustalenia okresu rehabilitacji wskazanego w zaświadczeniu lekarskim z dnia 10 maja 2005 r. Okres ten bowiem wprost został określony do dnia 31 maja 2005 r. Twierdzenie podatnika o odbywaniu rehabilitacji w okresie od połowy czerwca do połowy lipca 2005 r. nie zostało w nim uprawdopodobnione. Nie sposób więc przyjąć by podatnik uprawdopodobnił brak swej winy w terminowym złożeniu zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu w okresie od dnia 23 czerwca do dnia 30 czerwca 2005 r. Przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Usunięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (jako zamierzonego działania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (niedołożenia należytej staranności jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o własne interesy). W rozpatrywanej sprawie zupełnie niezrozumiałe są zarzuty naruszenia przepisów konstytucyjnych odnoszących się do ochrony zdrowia (art. 68 ust. 1). Okoliczności, że podatnik dysponował "możliwościami finansowymi" pozwalającymi mu na pobyt za granicą dla wypełnienia "zaleceń lekarskich" nie oznacza w żadnym razie, gdy nie uprawdopodobnił tej konieczności i nie zorganizował sobie właściwej organizacji odbioru korespondencji, że Sąd pierwszej instancji naruszył tą zasadę konstytucyjną. W takim razie nie ma istotnego znaczenia to, czy podatnik wiedział, czy też nie o biegu terminu do zaskarżenia postanowienia. Doręczenia pism w postępowaniu podatkowym w drodze ich awizowania (art. 150 Ordynacji podatkowej) jest jednym z uznanych i zgodnych z przepisami Konstytucji RP sposobów ich doręczenia (wyrok TK z dnia 15 października 2002 r., 5K 6/02, OTK-A 2002, nr 5, poz. 65) i jego wykorzystanie nie oznacza by doszło do naruszenia prawa. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a., a w zakresie kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 210 § 1 w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).