I SA/Gd 149/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Asesor WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi E. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie organu podatkowego. oddala skargę. I SA/Gd 149/06 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...], na podstawie m.in. art. 262 § 1 pkt. 1, § 5, § 5a, art. 263 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 8/2005, poz. 60, ze zm.; w skrócie O.p. ) Naczelnik Urzędu Skarbowego nałożył na skarżącego E. Ł. karę porządkową w wysokości 1.500,-zł za niestawienie się osobiście bez usprawiedliwionej przyczyny na wezwanie organu z dnia 12 maja 2005r. nr [...] w sprawie przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ( k. 10 akt ). Skarżący E. Ł., pismem z dnia 25 lipca 2005r. złożył podanie (...) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie organu podatkowego (...) ( k. 17 akt ), zaś pismem z dnia 26 lipca 2005r. wniosek w trybie art. 262 § 6 O.p., o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie organu (k. 17 akt – I SA/Gd 148/06). W uzasadnieniu podania skarżący podał ( k. 22 akt ), iż o treści postanowienia z dnia [...] dowiedział się dopiero w dniu 20 lipca 2005r. z doręczonego tytułu wykonawczego z dnia 5 lipca 2005r. oraz z zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Skarżący podkreślił, iż uchybienie terminowi do złożenia wniosku w trybie art. 262 § 6 O.p. nastąpiło bez jego winy. Od marca do lipca 2005r. skarżący był chory, przebywał w Akademii Medycznej, gdzie wykonano zabieg ( w dniu 22 kwietnia 2005r. ), wcześniej odbywał rehabilitację w Centrum Rehabilitacyjno – Szkoleniowym. Z powodu dolegliwości chorobowych wykonywanie zwykłych czynności fizycznych było znacznie utrudnione i ograniczone, a ponadto skarżący wymagał opieki ( przez miesiąc po operacji nie mógł chodzić ). Przebywał również na rehabilitacji poza granicami kraju. Na potwierdzenie powyższego skarżący złożył zaświadczenie z Centrum Rehabilitacyjno – Szkoleniowego, z którego wynika, iż od dnia 4 marca 2005r. do dnia 18 marca 2005r. skarżący przebywał na rehabilitacji oraz zaświadczenie Akademickiego Centrum Klinicznego Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 potwierdzające, iż skarżący przebywał w Klinice Chirurgii Ogólnej od dnia 21 kwietnia do 25 kwietnia 2005r., (...) wymaga rehabilitacji do dnia 31 maja 2005r. i do tego czasu jest zwolniony z pracy zawodowej (...). Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie organu podatkowego z [...] nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż ww. wezwanie, zgodnie z art. 150 O.p., uznano za doręczone z dniem 30 maja 2005r., skarżący jednak w wyznaczonym terminie, który upływał z dniem 6 czerwca 2005r., nie stawił się ani nie złożył wyjaśnień. Postanowienie z dnia [...] o nałożeniu kary porządkowej uznano za doręczone ( art. 150 O.p. ) z dniem 23 czerwca 2005r., zaś podanie o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie i uchylenie postanowienia o nałożeniu kary skarżący złożył w dniu 28 lipca 2005r. Dyrektor Izby Skarbowej, o rozpoznaniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z dnia [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 w związku z art. 220 § 2 i art. 239 oraz art. 162 i 163 w związku z art. 262 § 6 O.p. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 262 § 6 O.p. wniosek ukaranego o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków i o uchylenie postanowienia nakładającego karę winien być złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] doręczone zostało z upływem czternastodniowego okresu przechowywania przesyłek awizowanych tj. z upływem 23 czerwca 2005r. ( art. 150 O.p. ). Skarżący natomiast złożył wniosek w trybie art. 262 § 6 O.p. dopiero w dniu 25 lipca 2005r. Wszelkie wskazane przez stronę skarżącą okoliczności i dowody związane z jego chorobą i rehabilitacją nie dotyczą okresu od daty doręczenia postanowienia organu podatkowego o nałożeniu kary porządkowej do dnia złożenia wniosku przez skarżącego w trybie art. 262 § 6 O.p. Od postanowienia tego skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając naruszenia art. 121 § 1, 122, 123 § 1 i 187 § 1 w związku z art. 162 § 1 O.p., wnosząc o jego uchylenie W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż w okresie od marca 2005r. do lipca 2005r. z przyczyn od siebie niezależnych nie mógł w pełni wykonywać obowiązków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Po przebytej w dniu 22 kwietnia 2005r. operacji skarżący nie mógł przez miesiąc chodzić i wymagał stałej opieki. Stan pooperacyjny wymagał rehabilitacji – początkowo w kraju, a następnie poza granicami. Skarżący wskazał również na pełnomocnictwa do odbioru przesyłek jakie udzielono H. S. i H. S. i na zakres ich pełnomocnictw do odbioru przesyłek pocztowych. Skarżący podkreślił, iż jego zdaniem przesyłki organu podatkowego były doręczane z uchybieniem obowiązujących przepisów i udzielonych pełnomocnictw. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: zgodnie z dyspozycjami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowień) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem ich zgodności z prawem stwierdzić należy, iż postanowienie to, wbrew zarzutom skargi, nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Skarżący E. Ł., w trybie art. 262 § 6 O.p., złożył w dniu 25 lipca 2005r. wniosek o uznanie za usprawiedliwione jego niestawiennictwo na wezwanie organu z dnia 12 maja 2005r. nr [...] w sprawie przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych a tym samym o postanowienia wydanego w dniu [...] przez Naczelnika Urzędu Skarbowego o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.500,-zł. W sprawie podkreślić należy, iż skarżący w uzasadnieniu wniosku podał, że o treści postanowienia z dnia [...] dowiedział się dopiero w dniu 20 lipca 2005r. z doręczonego tytułu wykonawczego z dnia 5 lipca 2005r.oraz z zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Odnosząc się do tego stwierdzić należy, iż postanowienie z dnia [...] zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 150 O.p. Z mocy art. 150 § 1 O.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 § 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni ( § 1 a ). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy ( § 2 art. 150 O.p. Jak wynika z akt sprawy, co właściwie ocenione zostało przez organ drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, awizowaną dwukrotnie przesyłkę należy uznać za doręczoną skarżącemu ze skutkiem na dzień 23 czerwca 2005r. w trybie art. 150 § 2 O.p. Mając na uwadze treść skargi stwierdzić należy, iż nie jest w sprawie kwestią sporną czy i który z pełnomocników odebrał przesyłkę adresowaną do skarżącego i czy był do tego właściwie przez niego umocowany ( bez znaczenia dla sprawy ma w związku z tym swoista gra nazwiskami ustanowionego pełnomocnika do odbioru przesyłek pocztowych: "H. S.", "H. S.", "H. S.", k. 54, 53,52 akt). Dyspozycja art. 150 O.p. umożliwia adresatowi odebranie przesyłki w określonym terminie; adresat znajduje się najpierw w takiej sytuacji jak przy doręczeniu zastępczym ( art. 149 O.p. ), a jeżeli pisma nie odbierze, to przyjmuje się fikcję doręczenia, która pozwala na prowadzenie czynności postępowania. Pismo może być uznane za doręczone po upływie okresu przechowywania w urzędzie pocztowym tylko wtedy gdy podano w nim prawidłowy adres. W tej sprawie różnica w adresach: [...] ul. [...] spowodowany jest wyłącznie zmianą administracyjną, bowiem w miejscowości [...] utworzono ulice ( pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] k. 51 akt ); przyjąć w związku z tym należy, iż zarówno wezwania jak i orzeczenia organów podatkowych adresowane były w tej sprawie na właściwy adres. Poza sporem między stronami jest okoliczność, iż skarżący złożył wniosek w trybie art. 262 § 6 O.p. dopiero w dniu 25 lipca 2005r ( I SA/Gd 148/06 ), składając również podanie o przywrócenie uchybionego terminu. Skarżący podkreślił, iż uchybienie terminowi do złożenia wniosku w trybie art. 262 § 6 O.p. nastąpiło bez jego winy. Od marca 2005r. do lipca 2005r. skarżący chorował, przebywał w szpitalu, gdzie wykonano zabieg ( w dniu 22 kwietnia 2005r. ), uprzednio odbył rehabilitację w Centrum Rehabilitacyjno – Szkoleniowym. Z powodu dolegliwości chorobowych wykonywanie zwykłych czynności fizycznych było znacznie utrudnione i ograniczone, a przez miesiąc po operacji nie mógł chodzić. Skarżący podkreślił, iż przebywał również na rehabilitacji poza granicami kraju. Na potwierdzenie swego wniosku o przywrócenie terminu skarżący złożył zaświadczenie z Centrum Rehabilitacyjno – Szkoleniowego, z którego wynika, iż od dnia 4 marca 2005r. do dnia 18 marca 2005r. skarżący przebywał na rehabilitacji oraz zaświadczenie z Akademii Medycznej, potwierdzające, iż skarżący przebywał w Klinice Chirurgii Ogólnej od dnia 21 kwietnia do 25 kwietnia 2005r., wymaga rehabilitacji do dnia 31 maja 2005r. i do tego czasu jest zwolniony z pracy zawodowej. Z mocy art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin ( § 2 art. 162 O.p. ). Pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia łącznie następujących przesłanek określonych w ww. przepisach: - wniesienia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, - uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, - równoczesnego ze złożeniem wniosku dokonania czynności, której strona nie dokonała w terminie. Sąd wskazuje, iż jedną z wyżej wymienionych przesłanek, określoną w art. 162 § 1 O.p., jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Z kolei o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Za takie powody uznaje się np. nagłą chorobę, awarię komunikacyjną, pożar, powódź. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dlatego też, w odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja czy odbycie rehabilitacji nie wyklucza dokonania konkretnej czynności tu: złożenia w terminie wniosku o jakim mowa w art. 262 § 6 O.p. i nadania tego pisma za pośrednictwem poczty (por. wyrok NSA z dnia 19.09.2000 r. sygn. akt I SA 1072/00, wyrok NSA z 1.03.1999 r. sygn. akt II SA 45/99, wyrok NSA z 30.12.1999 r. sygn. akt III SA 1259/98). Dlatego też okoliczności, na które powołuje się skarżący, czyli choroba a następnie rehabilitacja nie uprawdopodobniła, zdaniem Sądu, braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Należy podkreślić, iż okres (...) niezdolności do pracy (...) obejmuje okres do dnia 31 maja 2005r. zaś brak jakiegokolwiek dowodu czy uprawdopodobnienia, iż poza okresem rehabilitacji w marcu 2005r. skarżący odbywał rehabilitacje i po tej dacie. Tak więc podsumowując - wszelkie dowody i twierdzenia skarżącego dotyczą okresu wcześniejszego (marzec, kwiecień i maj 2005r. ) a nie czerwca i lipca 2005r. Skarżący wskazał na przebytą rehabilitację w okresie od 4 marca do 18 marca 2005r., pobyt w Akademii Medycznej od dnia 21 kwietnia 2005r. do 25 kwietnia 2005r. ( w dniu 22 kwietnia 2005r. - zabieg operacyjny ), niezdolność do pracy do dnia 31 maja 2005r. Skarżący nie udowodnił ani nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi 7 dni o jakim mowa w art. 262 § 6 O.p. w okresie po 23 czerwca 2005r. ( do 25 lipca 2005r. ) nastąpiło bez jego winy. W tej sytuacji niespełniona została również przesłanka z art. 162 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, tzn. wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. Przyjąć jednak należy, iż nawet w przypadku gdyby skarżący takiej rehabilitacji po dacie 31 maja 2005r. podlegał, nie stanowi to uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu, o jakim mowa w art. 262 § 2 O.p., nastąpiło bez winy strony. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Skoro skutki czterodniowego pobytu w szpitalu i przebytego zabiegu operacyjnego przedłużyły się po dacie 31 maja 2005 r., wskazanej w zaświadczeniu szpitala, jako zakończenia okresu niezdolności skarżącego do pracy zawodowej, należało dochować reguł starannego działania, tym bardziej iż skarżącemu doręczono postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w przedmiocie przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, a więc wiedział o toczącym się postępowaniu podatkowym. W tej sytuacji ocena organu orzekającego, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku swojego zawinienia, nie może zostać uznana za dowolną i mieści się w granicach swobodnego uznania. Sąd nie podziela również pozostałych zarzutów skarżącego w zakresie naruszenia art. 121 § 1, 122, 123 § 1 i 187 § 1 O.p. W wyroku z dnia 13 czerwca 2002r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie V SA 2320/01 wskazał, iż chybiony jest zarzut, iż organ orzekający powinien podjąć czynności zmierzające do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści samego przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna, a tego skarżący – za okres czerwca i lipca 2005r. - nie uwiarygodnił. Ponadto należy podkreślić, iż to od strony postępowania należy oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należało ocenić przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, organ podatkowy dokonał poprawnej oceny stanu faktycznego stwierdzając, że skarżący nie wykazał, aby zły stan zdrowia, na który powołał się we wniosku, wykluczał możliwość wniesienia wniosku z art. 262 § 6 O.p. w ustawowym terminie. Reasumując stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec powyższego nie było podstaw do jego uchylenia. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153/02, poz. 1270 – u.p.s.a. ) skargę oddalił.