II OSK 811/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Zygmunt Niewiadomski Sędziowie Małgorzata Stahl Jerzy Stankowski (spr) Protokolant Maria Połowniak po rozpoznaniu w dniu 13 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Bd 224/05 w sprawie ze skargi T. J. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania na badanie przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w sprawie zmiany kategorii 1. uchyla zaskarżony wyrok 2. uchyla zaskarżoną decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Decyzją z dnia [...] lutego 2005r. Nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Bydgoszczy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2005r. Nr [...] którą Wojskowy Komendant Uzupełnień w Bydgoszczy odmówił skierowania T. J. do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art.29 ust.1 i 2, art.58 ust.1 pkt 1, art. 99 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP (t.j. Dz.U. z 2004r., Nr 241, poz.2416 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie art. 29 ust.1 i 2 powołanej ustawy do osób podlegających kierowaniu do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej zalicza się poborowych oraz żołnierzy rezerwy. T. J. nie może być zaliczony do żadnej z kategorii osób wskazanych w tym przepisie, gdyż jako trwale niezdolny do służby wojskowej i zaliczony do kategorii zdrowia "E" nie podlega obowiązkowi służby wojskowej. Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniósł T. J. Kwestionując stanowisko organów orzekających w sprawie skarżący wskazał, że ustały wcześniejsze dolegliwości będące przyczyną uznania go za trwale niezdolnego do służby wojskowej i zaliczenia do kategorii zdrowia "E" i w związku z tym powinien uzyskać kategorię zdrowia "A". Zdaniem skarżącego, uznanie go za niezdolnego do służby wojskowej znacznie ogranicza realizację jego planów życiowych na przyszłość, w szczególności podjęcie pracy w służbach mundurowych. Powołując się na te okoliczności domagał się wnikliwej oceny jego zdolności do służby wojskowej poprzedzonej skierowaniem go na badania lekarskie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2005r. oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia art. 29 ust.1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP (t.j. Dz.U. z 2004r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) przewiduje, że wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej: poborowych w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska; żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową; 3) żołnierzy rezerwy. Wykładnia omawianego przepisu w ocenie Sądu prowadzi do wniosku, że za wyjątkiem poborowych, żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową i żołnierzy rezerwy, inne osoby nie mogą być skierowane do wojskowej komisji lekarskiej celem ustalenia ich zdolności do służby wojskowej. Zdaniem Sądu I instancji skarżący T. J. nie może zostać zaliczony do kategorii osób wymienionych w pkt 1 i 2 omawianego cytowanego wyżej przepisu. Skarżący wywodzi swoje prawo do skutecznego ubiegania się o skierowania na badania do wojskowej komisji lekarskiej z faktu, że – jak twierdzi – winien być uznany za żołnierza rezerwy. O tym, kto jest żołnierzem rezerwy stanowi art. 99 omawianej ustawy, zgodnie z którym jest to osoba przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, w tym z zawodowej służby wojskowej lub ze służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, albo bez odbycia tej służby, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej oraz w przypadkach, o których mowa w art. 58 ust. 3. - Stosownie do treści art. 58 ust. 1 ustawy obowiązkowi służby wojskowej r podlegają obywatele polscy: 1) mężczyźni, począwszy od dnia 1 stycznia roku kalendarzowego, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt lat. a posiadający stopień oficerski - sześćdziesiąt lat życia; 2) kobiety posiadające kwalifikacje przydatne do tej służby, począwszy od dnia 1 stycznia roku kalendarzowego, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą czterdzieści lat, a posiadające stopień oficerski – pięćdziesiąt lat życia. Osoby wymienione w tym przepisie nie podlegają jednak obowiązkowi służby wojskowej, jeżeli ze względu na stan zdrowia zostały uznane za trwale niezdolne do tej służby(ust.2 tego przepisu). Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że powołane przepisy art.29 ust. 1 i 2, art.58 ust. 1 i 2 oraz art. 99 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP (t.j. Dz.U. z 2004r., Nr 241, poz.2416 ze zm.) jednoznacznie wykluczają możliwość skierowania do wojskowej komisji lekarskiej osoby, która wcześniej uznana została z trwale niezdolną do służby wojskowej. Wobec tego odmiennego rozumienia omawianych przepisów nie mogą zasługiwać na uwzględnienie argumenty przedstawione przez skarżącego. W skardze kasacyjnej złożonej przez T. J. wnosząc o jego uchylenie w całości i o merytoryczne rozpoznanie skargi, zarzucono naruszenie przepisów art. 29 ust. 1 i art. 58 ust.1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polski przez błędną ich wykładnię. W uzasadnieniu skargi podano, iż pomimo przyznania kategorii "E" to w przypadku poprawy stanu zdrowia skarżący jest uprawniony a wręcz zobowiązany do ponownego stawienia się przed komisją. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje ostatecznie na uwzględnienie. Przytoczone przez skarżącego argumenty mające – w jego ocenie – wskazać na możliwość ponownego przebadania przez terenową wojskową komisję lekarską nie są jednak uzasadnione.W myśl przepisu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 04 nr 241, poz. 2416 – zwaną dalej ustawą ) wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej: 1) poborowych w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska; 2) żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową; 3) żołnierzy rezerwy. Cytowany przepis nie upoważnia zatem wojskowych komisji lekarskich do ponownego orzekania na wniosek poborowego lub z urzędu o zdolności do czynnej służby wojskowej jeżeli w stanie jego zdrowia nastąpiły istotne zmiany. Zarówno organy administracji publicznej jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny pominęły przepis art. 28 ust. 4 ustawy w myśl którego ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej może być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu lub na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Błędne jest stanowisko Sądu ,że skarżący nie może być uznany za poborowego a tym samym,że nie może złożyć wniosku o zmianę orzeczenia o zdolności do służby wojskowej. W myśl przepisu art. 32 ust.1 ustawy poborowymi są mężczyźni, którzy w danym roku kalendarzowym kończą dziewiętnaście lat życia .Zatem skarżący miał prawo złożyć wniosek o zmianę orzeczenia o zdolności do służby wojskowej do powiatowej komisji lekarskiej. Skoro wniosek złożono do organu niewłaściwego to był on zobowiązany niezwłocznie przekazać do organu właściwego zgodnie z art. 65 § 1 kpa. Z tych względów wniosek T. J. z 3 stycznia 2005r. wraz z dołączoną dokumentacją lekarską powinien zostać przekazany przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Bydgoszczy do rozpatrzenia przez powiatową komisję lekarską, która jest organem właściwym do rozpoznania sprawy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 nr 153 poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.