II SAB/Sz 21/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2006 r. sprawy ze skargi Izby Architektów na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. zobowiązuje Prezydenta Miasta [...] do dokonania czynności w przedmiocie wniosku Izby Architektów z dnia [...] . – w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz Izby Architektów w [...] [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] r. do Prezydenta Miasta [...] wpłynął wniosek [...] Izby Architektów o udostępnienie informacji publicznej w zakresie danych osobowych autora części architektonicznej projektu budowlanego oraz przynależności autora do izby samorządu zawodowego w odniesieniu do wszystkich projektów, na podstawie których wydano pozwolenia na budowę w okresie od [...] r. do [...] r. z jednoczesnym wskazaniem nazwy i adresu inwestycji, której dane pozwolenie dotyczy. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że uzyskanie informacji w powyższym zakresie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, gdyż umożliwia Izbie realizację ustawowego obowiązku nadzoru nad należytym i sumiennym wykonywaniem samodzielnych funkcji w budownictwie wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządzie zawodowym architektów, inżynierów budownictwa i urbanistów. W pierwszej fazie postępowania Prezydent Miasta [...] kwestionował charakter żądanej przez wnioskodawcę informacji, uważając, że nie jest to informacja publiczna w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), a ponadto stał na stanowisku, że uzyskanie przez stronę informacji przetworzonej we wnioskowanym zakresie nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W końcu jednak przyznał rację wnioskodawcy co do zaistnienia powyższych przesłanek i pismem z dnia [...] r. poinformował stronę, że żądana informacja zostanie przygotowana. Wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia [...] r. wyjaśniając, że wskazane we wniosku zestawienie jest informacją przetworzoną i wymaga przejrzenia [...] decyzji o pozwoleniu na budowę. Następnie pismem z dnia [...] r. organ zawiadomił stronę, że żądana informacja została przygotowana oraz powołując się na art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej i zarządzenie Prezydenta Miasta [...] Nr [...]z dnia [...]. w sprawie ustalenia wysokości opłat za udostępnienie informacji publicznej uzależnił udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem od uiszczenia przez stronę opłaty w kwocie [...]zł. Pismo zawiera szczegółowe wyliczenie czasu pracy pracownika organu przy przygotowaniu wnioskowanej informacji oraz wyjaśnienie sposobu obliczenia opłaty. Zamieszczono w nim także pouczenie, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wnioskodawca w terminie 14 dni od dnia powiadomienia może dokonać zmiany wniosku lub wycofać wniosek. W odpowiedzi z dnia [...] . [...] Izba Architektów zakwestionowała wysokość naliczonej opłaty domagając weryfikacji zasad jej naliczania oraz podtrzymała wniosek o udostępnienie żądanej informacji. Prezydent Miasta [...] swojego stanowiska nie zmienił ( pismo z dnia [...]) wobec czego [...] Izba Architektów w dniu [...]r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa wywodząc miedzy innymi, że warunkowanie dostępności wnioskowanej informacji publicznej, od uiszczenia opłaty, naliczonej w sposób niezgodny z przepisami prawa, jest całkowicie nieuzasadnione. Powyższe okoliczności odmowy udzielenia informacji przez organ stanowią bezczynność organu. Odpowiadając na powyższe wezwanie pismem z dnia [...]r. organ powtórzył dotychczasową argumentację stwierdzając, że nie ma podstaw do zmiany swojego stanowiska. W tym stanie sprawy, [...] Izba Architektów wniosła w dniu [...]r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...] polegającą na nie udostępnieniu zawnioskowanej przez Izbę informacji publicznej. W skardze strona zawarła wnioski: 1) o zobowiązanie strony przeciwnej do udzielenia informacji publicznej w następującym zakresie: sporządzenie zestawienia zawierającego dane autora części architektonicznej projektu budowlanego, informację o przynależności do izby samorządu zawodowego w odniesieniu do wszystkich projektów, na podstawie których wydano pozwolenia na budowę, w okresie od [...]r. do [...]. wraz ze wskazaniem nazwy i adresu inwestycji, której dane pozwolenie dotyczy, 2) o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Drugi z powyższych wniosków doprecyzowany został na rozprawie sądowej przez radcę prawnego będącego pełnomocnikiem skarżącej żądaniem zasądzenia tychże kosztów według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że stanowisko organu w kwestii uzależnienia udzielenia informacji publicznej od wniesienia opłaty jest sprzeczne z art. 15 ustawy, który stanowi o obowiązku udostępnienia wnioskowanej informacji po upływie 14 dni od dnia powiadomienia o opłacie. Oznacza to, że organ nie może warunkować udzielenia informacji od uiszczenia za nią opłaty, skoro przepis wyraźnie stanowi, że jest ona udostępniana po upływie 14 dni od powiadomienia wnioskodawcy o opłacie. Ponadto strona zawarła w uzasadnieniu skargi wywód kwestionujący zasady i kwotę ustalonej opłaty za udostępnienie żądanej w sprawie informacji i powołała się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20.10.2004 r. sygn. IV SA/Wr 505/04. Prezydent Miasta [...] odpowiadając na skargę zreferował stan faktyczny sprawy oraz powtórzył swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w kierowanych do strony pismach z [...].,[...]r. i [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: W rozpatrywanej sprawie nie ma sporu między stronami co do tego, że opisana we wniosku skarżącej z dnia [...] . informacja jest informacją publiczną przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), a [...] Izba Architektów wykazała we wniosku, że – z uwagi na jej ustawowe zadania nadzoru nad należytym i sumiennym wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie – uzyskanie tej informacji we wskazanym we wniosku zakresie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego ( por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9.06.2004r., sygn. akt II SA/Kr 253/04, ONSA i WSA 2005/5/107 ). Zarzucanej bezczynności organu skarżąca upatruje w nie udzieleniu przez Prezydenta Miasta [...]] żądanej wnioskiem informacji publicznej przetworzonej z powodu uzależnienia udostępnienia tej informacji od uiszczenia przez wnioskodawcę opłaty, za jej udostępnienie, w wysokości ustalonej przez organ posiadający informację. Tak rozumiana skarga na bezczynność Prezydenta Miasta Szczecina zasługuje na uwzględnienie. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w terminie ustalonym przepisami prawa organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie, albo – tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie- organ prowadzi postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku postępowania tego nie kończy wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podejmuje stosownej czynności. Pozytywne rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie wymaga wydania decyzji. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że udostępnienie informacji publicznej, również przetworzonej następuje w formie czynności materialno-technicznej (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2002 r. II SA/Lu 507/02, wyrok WSA w Opolu z 27.05.2002 r. sygn. akt II SAB/Op 1/04, ONSA i WSA 2005/2/33). Z całokształtu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że co do zasady, udostępnienie informacji publicznej jest bezpłatne. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 15 ust. 1 omawianej ustawy. Przepis ten stanowi, że: " jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej, na wniosek o którym mowa w art. 10 ust.1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom." Cytowany przepis określa 2 przypadki, w których dopuszczalne jest żądanie opłaty od wnioskodawcy, gdy podmiot zobowiązany ma ponieść dodatkowe koszty, a to: 1) gdy koszty te są związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia (np. kserokopia, dyskietka, wydruk komputerowy itp.), 2) gdy koszty te związane są z koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku (np. przekształcenie posiadanych dokumentów w formę cyfrową i ich obróbka, kompilacja danych pochodzących z rozproszonych zbiorów itp). Podkreślić trzeba, że chodzi w tym przepisie o "dodatkowe koszty". Na jego podstawie dopuszczalne jest zatem pobieranie opłaty odpowiadającej rzeczywistym kosztom (np. kopiowania dokumentów) a w zasadzie nie jest dozwolone żądanie opłaty z tytułu konieczności wykonywania dodatkowej pracy przez pracowników zobowiązanego ( por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20.10.2004 r. sygn. akt IV SA/Wr 505/04, OSS 2005/1/12, S. Szuster komentarz do art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej w LEX/el. 2003). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 czerwca 2005 r. sygn. akt I OSK 69/05 wyraził pogląd, że pobieranie opłaty za dodatkową pracę pracownika jest ograniczone do przypadków otrzymania przez organ wyjątkowo pracochłonnego żądania, którego wykonanie będzie możliwe jedynie po godzinach pracy. Wymaga jednak wyraźnego zaznaczenia, że powyższe rozważania odnośnie do kwestii ustalenia wysokości opłaty, o której mowa w art. 15 ustawy, mają charakter czysto teoretyczny, wyjaśniający istotę przepisu, nie stanowią natomiast ustosunkowania się sądu do tej części wywodów uzasadnienia skargi, w której kwestionuje się konkretną wysokość i sposób naliczenia opłaty w przedmiotowej sprawie. Należy mieć bowiem na uwadze, że skarga wniesiona została na bezczynność, a więc w trybie art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a nie na akt lub czynność, której przedmiotem było ustalenie omawianej opłaty. W związku z tym zajęcie przez sąd stanowiska w kwestii nie objętej skargą na bezczynność stanowiłoby wyjście poza granice przedmiotowe sprawy, w której skarga ta została wniesiona, a zatem naruszałoby art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, skoro podmiot zobowiązany do udzielenia informacji doszedł do przekonania, że w związku ze wskazanym we wniosku sposobem jej udostępnienia będzie musiał ponieść dodatkowe koszty, to dalszy tryb jego postępowania wyznaczał art. 15 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który to przepis - wbrew odmiennemu stanowisku Prezydenta Miasta [...]– nie daje jednak uprawnienia do uzależnienia udzielenia informacji od poprzedzającego tę czynność wniesienia opłaty. Przepis ten nakłada na podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej obowiązek powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty (ustalonej na podstawie art. 15 ust.1) w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli wnioskodawca w ciągu 14 dni od dnia powiadomienia o wysokości opłaty nie cofnie wniosku lub wniosku tego nie zmieni w zakresie sposobu udostępnienia informacji (jeśli w terminie tym wnioskodawca milczy lub potwierdza wniosek dotychczasowy), to obowiązkiem organu jest udzielenie informacji bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 2 miesięcy od złożenia wniosku (art. 15 ust. 2 w związku z art. 13 ustawy)- zgodnie z żądaniem wnioskodawcy ( por. Małgorzata Jaśkowska "Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002 str. 63; Mariusz Jabłoński, Krzysztof Wygoda "Ustawa o dostępie do informacji publicznej Komentarz" Wrocław 2002 str. 232-238). W rozpatrywanej sprawie, organ zobowiązany, uzależniając udostępnienie posiadanej informacji publicznej od uiszczenia przez stronę skarżącą ustalonej w piśmie z dnia [...]. opłaty z tytułu jej przetworzenia kierował się błędną interpretacją art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że Prezydent Miasta [...], będąc z mocy ustawy o dostępie do informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1) podmiotem zobowiązanym do udostępnienia posiadanej informacji publicznej przetworzonej w zakresie żądanym wnioskiem, w zakreślonym ustawą terminie i do dnia rozprawy informacji nie udzielił, a zatem był bezczynny w podjęciu czynności materialno-technicznej, a stan ten trwał do chwili wyrokowania. Dlatego pkt I wyroku zobowiązuje Prezydenta do usunięcia tego stanu poprzez dokonanie w określonym terminie czynności materialno- technicznej zgodnie z wnioskiem skarżącej. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowi art. 149 w związku z art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania oparte zostało o przepisy art.200 i art. 2005 § 2 i 3 tej samej ustawy.