I OSK 2011/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Alicja Plucińska - Filipowicz Sędziowie Andrzej Jurkiewicz ( spr.) Tomasz Zbrojewski Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Poznań na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2006r. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2005r. sygn. akt. I SA/Wa 1736/05 uchylającego decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 24 czerwca 2003 r. nr ORZ.5.3/813-WP-259/03 oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 22 stycznia 2003 r. nr ORZ.5.3/813-R-369/02 postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Postanowieniem z dnia 18 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1175/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na posiedzeniu niejawnym odrzucił skargę Miasta Poznań o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszaw z dnia 21 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1736/05 uchylającego decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 24 czerwca 2003 r. , nr ORZ.5.3/813-WP-259/03oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 22 stycznia 2003 nr ORZ.5.3/813-R-369/02 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego . W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano , iż skargą z dnia 19 lipca 2006 r. Miasto Poznań wniosło o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA 1736/05 . Jako podstawę prawną żądań wskazano w skardze pojawienie się nowych okoliczności faktycznych i dowodów, które mają wpływ na wynik sprawy , a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Dla ich uzasadnienia powołano się na treść wyroku z dnia 23 grudnia 2005 roku , sygn. akt I C 3037/01/5 Sądu Okręgowego w Poznaniu ( który uprawomocnił się z dniem 24 czerwca 2006 r. ) wydanego w sprawie z powództwa Miasta Poznań i Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta Poznania przeciwko B. N. i W. K.. Wyrokiem tym ustalono , że umowa zawarta w formie aktu notarialnego, którym to aktem B. N. przeniosła na pozwanego W. .własność nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [...] o pow. 3,7104 ha- jest nieważna . Zdaniem wnioskodawcy powołany wyrok ma skutek ex tunc , co powoduje, że upada jedyna przesłanka na jakiej oparty jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2005 roku tj. okoliczność , że W. K. jako nabywca przedmiotowej nieruchomości miał interes prawny w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej nabytej nieruchomości. Sygn. akt I OSK 2011/06 W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich faktów i dowodów, które mogły mieć wpływ na wynika sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W skardze podano, że takim dowodem jest wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 grudnia 2005 r. W ocenie Sądu I instancji zwrot użyty w omawianym przepisie "wykrycie" odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych , lecz istniejących w dacie wydawania orzeczenia, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania. Nie odnosi się zaś do dowodów, które powstały po wydaniu tego orzeczenia jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Sądu , skoro nie zaistniała przesłanka określona w art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , to nie było podstaw do wznowienia postępowania. W związku z powyższym Sąd I instancji odrzucił skargę o wznowienie na podstawie art. 280 § 1 ustawy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sadu Administracyjnego wniósł pełnomocnik Miasta Poznań zaskarżając go w całości . Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, to jest: - art. 273 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), polegającą na przyjęciu, iż przedstawiony przez skarżącego w uzasadnieniu skargi dowód w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 grudnia 2005 r. sygn. akt I C 3037/01/5 powstał dopiero po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2005 r. i nie stanowi okoliczności faktycznej ani środka dowodowego które, w myśl art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogły mieć wpływ na wynik sprawy a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, Wskazując na powyższe naruszenie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2006 r. w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnego w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi kasacyjnej podniesiono , że w niniejszej sprawie podstawą do wznowienia postępowania nie jest sam wyrok Sądu Okręgowego z dnia 23 grudnia 2005 r. (który jako taki potwierdził jedynie pewien stan prawny), ale zaistniała okoliczność jaką jest sama nieważność aktu notarialnego i to ze skutkiem ex tunc. Skoro Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2005 r. sygnatura akt I SA 1736/03 oparty był na przesłance iż p. W. K. jako strona postępowania nie brał bez swej winy udziału w postępowaniu administracyjnym, to niewątpliwie okoliczność , iż umowa notarialna z dnia 4 stycznia 2000r. była nieważna w całej rozciągłości od momentu zawarcia powoduje , iż pojawiła się nowa okoliczność mająca niewątpliwie wpływ na wynik sprawy (to jest iż p. W. K. nie stał się jednak stroną postępowania), a z której strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik M. T. i B. N. wniósł o jej oddalenie . Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje : W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania , jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania . Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze . Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności . Ze względu na to ,że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim ( art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Opiera się on na założeniu , że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny . W niniejszej sprawie żadna z przesłanek określonych w art. 183 § 2 ustawy procesowej nie wystąpiła , stąd Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej . Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna zawierająca zarzut naruszenia prawa materialnego art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Niewątpliwie przepis ten stanowi normę prawa procesowego a nie prawa materialnego . Wyjaśnić bowiem należy , iż dla określenia charakteru prawnego danego przepisu nie jest istotne w jakim akcie normatywnym przepis ten jest zamieszczony ale decyduje jego treść i cel. Przepisami prawnomaterialnymi są przepisy regulujące bezpośrednio stosunki administracyjno-prawne (określają zachowanie podmiotów) oraz roszczenia wynikające z tych stosunków (nakładają obowiązki i przyznają prawa lub uprawnienia). Przepisami procesowymi są zaś normy instrumentalne, które określają drogę i sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych. Generalnie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przepisy tam zamieszczone należą do przepisów prawa procesowego gdyż zawiera ona normy instrumentalne pozwalające sprawować przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej i to na podstawie tych przepisów Sąd I instancji procedował w sprawie wydając zaskarżone postanowienie na podstawie art. 280 § 1 cytowanej ustawy . Niemniej jednak to wadliwe zakwalifikowanie art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do przepisów prawa materialnego nie dyskwalifikuje tego zarzutu gdyż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwości w zakwalifikowaniu danej normy do prawa procesowego czy też materialnego nie uniemożliwiają rozpatrzenie tak sprecyzowanej podstawy kasacyjnej . W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazana podstawa kasacyjna naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w okolicznościach przedmiotowej sprawy zasługuje na uwzględnienie . Stosownie do treści tej normy podstawę wznowienia postępowania może stanowić późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych , które mogły mieć wpływ na wynik sprawy , a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu . Przy czym chodzi tu o okoliczności i dowody nieujawnione w poprzednim postępowaniu z uwagi na fakt , iż strona ich nie znała . Naruszenie tej normy prawa procesowego w rozpoznawanej sprawie nastąpiło , bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na posiedzeniu niejawnym badał merytorycznie wskazaną przesłankę wznowieniową i dokonał w tym zakresie jej oceny do czego nie był uprawniony w trybie art. 280 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Bowiem zgodnie z przepisem art. 280 § 1 omawianej ustawy Sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia . W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę . Sąd na posiedzeniu niejawnym bada wyłącznie dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania. Sąd odrzuci skargę, jeżeli została wniesiona z uchybieniem terminu lub nie jest oparta na przesłankach wymienionych w art. 271 – 273, albowiem warunkiem możliwości rozpoznania zasadności tej skargi jest spełnienie obu warunków wskazanych w ( 1. Brak chociażby jednego z nich sprawia , że merytoryczne rozpoznanie sprawy jest niemożliwe. Na tym etapie badania skargi o wznowienie postępowania sąd nie może badać trafności podstaw wznowienia postępowania zaś odrzucenie skargi o wznowienie postępowania może nastąpić tylko wtedy, gdy nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia, a nie wtedy gdy podstawa ta nie jest merytorycznie zasadna. Dlatego też badanie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania może się zakończyć dwojakiego rodzaju rozstrzygnięciem , postanowieniem o odrzuceniu skargi albo zarządzeniem o skierowaniu jej na rozprawę. To na rozprawie zgodnie z art. 281 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. W rozpoznawanej sprawie skarżące Miasto Poznań wskazała w skardze o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego przesłankę z art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi , i ta przesłanka nie mogła być przedmiotem merytorycznej oceny Sądu I instancji na posiedzeniu niejawnym stąd też wskazany zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie jako usprawiedliwiony zasługiwał na uwzględnienie . Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , orzekł jak w sentencji o uchyleniu zaskarżonego postanowienia . Jednocześnie oddalono wniosek o zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnej , wobec braku podstawy prawnej do ich przyznania.