II SA/Wa 887/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Asesor WSA Jacek Fronczyk (spr.), Protokolant Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2006 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Dowódca [...] w dniu [...] marca 1989r. decyzją nr [...] przydzielił E. B. osobną kwaterę stałą w P. przy ul. [...]. Przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej uwzględniono żonę i córkę. Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 1995r. Sąd Wojewódzki w P. [...] rozwiązał związek małżeński D. i E. B. W dniu [...] października 1995r. Dowódca [...] wydał decyzję nr [...] w sprawie udzielenia E. B. zezwolenia na użytkowanie części kwatery położonej w P. przy ul. [...] o powierzchni mieszkalnej [...] m kw. i współużywalność kuchni, łazienki i przedpokoju o powierzchni użytkowej [...] m kw. oraz decyzję nr [...] w sprawie udzielenia D. B. zezwolenia na użytkowanie części w/w kwatery o powierzchni mieszkalnej [...] m kw. i współużywalność kuchni, łazienki i przedpokoju o powierzchni użytkowej [...] m kw. E. B. powyższą decyzję uczynił przedmiotem odwołania. Po rozpatrzeniu odwołania, Szef Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] listopada 1995r. uchylił powyższe decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] z dnia [...] października 1995r. nr [...] w sprawie udzielenia E. B. zezwolenia na użytkowanie części kwatery położonej w P. przy ul. [...]. Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2002r. nr [...], powołując się na przepisy art. 132, 138 § 2 i 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił wymienione wyżej postanowienie i umorzył postępowanie w sprawie, które zostało następnie utrzymane w mocy przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem z dnia [...] września 2002r. nr [...]. Wyrokiem z dnia 2 listopada 2004r. sygn. akt I SA 2454/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] lipca 2002r. nr [...]. Sąd uznał, że Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje możliwości odrębnego zaskarżenia postanowienia wszczynającego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Dlatego też potraktowanie pisma E. B. jako zażalenia na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2002r. i rozpatrzenie przez Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. w trybie samokontroli naruszyło wskazane w tym postanowieniu przepisy postępowania. Ten sam zarzut Sąd odniósł także do postanowienia Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, którym utrzymano w mocy rozstrzygnięcie naruszające w istotny sposób prawo procesowe. W dniu [...] grudnia 2005r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wydał decyzję nr [...], mocą której umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Dowódcę [...] z dnia [...] października 1995r. nr [...] w sprawie udzielenia E. B. zezwolenia na użytkowanie części kwatery położonej w P. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ podał, że po wyroku WSA w Warszawie w obrocie pozostało postanowienie Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...], którym wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] z dnia [...] października 1995r. nr [...] i postępowanie to nie zostało zakończone wydaniem decyzji. Prezes WAM podkreślił, że decyzja, w stosunku do której wszczęto postępowanie o stwierdzenie nieważności, została uchylona decyzją Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 1995r., a to oznacza, że została skutecznie wycofana z obrotu prawnego, co w konsekwencji czyni bezprzedmiotowym postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Nie jest bowiem możliwe stwierdzenie nieważności decyzji już nieistniejącej. W dniu [...] stycznia 2006r. E. B. wniósł do Ministra Obrony Narodowej odwołanie od powyższej decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Wskazał, że jego wniosek o rozkwaterowanie z dnia [...] sierpnia 1995r. nie został załatwiony. Powołał się na przywołany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2004r. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2006r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezesa WAM, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. Organ zaznaczył, że w omawianym przypadku nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy [...] z dnia [...] października 1995r. nr [...], gdyż stwierdzenie nieważności decyzji zmierza do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą wynikającą z art. 156 § 1 kpa, a wobec skutecznego wycofania decyzji Dowódcy [...] z obrotu prawnego, postępowanie to uznać należało za bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. B. wyraził swoje niezadowolenie z decyzji Ministra Obrony Narodowej. Wniósł o jej uchylenie jako bezprzedmiotowej w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2004r., uznanie bezczynności w zakresie wniosku z dnia [...] sierpnia 1995r. o rozkwaterowanie oraz uznanie tegoż wniosku jako wiążącego po uchyleniu przez WSA w Warszawie wspomnianym wyrokiem wszelkich decyzji w tym przedmiocie. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Wyrokiem z dnia 2 listopada 2004r. sygn. akt I SA 2454/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2002r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] lipca 2002r. nr [...], które to postanowienie zostało wydane w związku z niewłaściwym potraktowaniem pisma E. B. z dnia [...] maja 2002r. jako zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] kwietnia 2002r. Nie oznacza to jednak, że tym samym wyrokiem uchylone zostało również postanowienie z dnia [...] kwietnia 2002r. Uchylone zostało bowiem postanowienie Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] lipca 2002r., które uchylało postanowienie z dnia [...] kwietnia 2002r. w sprawie wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy [...] z dnia [...] października 1995r. nr [...]. Nie ma zatem racji skarżący twierdząc, że w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2004r. postanowienie z dnia [...] kwietnia 2002r. zostało wycofane z obrotu prawnego. Skoro więc postanowienie Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] z dnia [...] października 1995r. nr [...] pozostało w obrocie prawnym, to postępowanie nim wszczęte należało zakończyć zgodnie z ustawą z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Stosownie do treści art. 157 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organem właściwym do stwierdzenia nieważności, w przypadkach określonych w art. 156 kpa, jest organ wyższego stopnia, którym w dniu [...] kwietnia 2002r. był Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. Zgodnie z art. 20 kpa, właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Przepisy prawne dotyczące właściwości zawarte są w regulacjach o charakterze materialnoprawnym. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej (w strukturze wojskowych organów mieszkaniowych) ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero później na podstawie art. 17 kpa określa się organ wyższego stopnia. Na tej podstawie ustalona została właściwość do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Dowódcę [...]. W dniu 1 lipca 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 116, poz. 1203 z późn. zm.), zgodnie z którą oddziały rejonowe Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stały się oddziałami regionalnymi Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, a sprawy dotychczas prowadzone przez oddziały terenowe Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz ich właściwość rzeczową i miejscową przejęły właściwe miejscowo oddziały regionalne Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W świetle natomiast art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.: Dz. U. z 2005r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.) Prezes Agencji jest organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych. Tak więc po zmianie przepisów i po wspomnianym wcześniej wyroku WSA w Warszawie, organem właściwym do kontynuowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stał się Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Jak wynika ze sprawy, Szef Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] listopada 1995r. uchylił decyzję Dowódcy [...] z dnia [...] października 1995r. nr [...]. W takiej sytuacji błędem Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. było wszczynanie w dniu [...] kwietnia 2002r. z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Skoro jednak doszło do wydania postanowienia w tym przedmiocie, a nie jest możliwe jego wzruszenie ani w trybie autokontroli, ani w toku instancji, to wszczęte z urzędu postępowanie - wobec braku przedmiotu (decyzja wyeliminowana z obrotu prawnego) - należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowe. Dlatego też Sąd uznał wydane decyzje za prawidłowe i zgodne z prawem. Na marginesie należy jedyne dodać, że w kwestii wniosku E. B. z dnia [...] sierpnia 1995r. o rozkwaterowanie, Sąd nie może wypowiadać się w ramach tego postępowania. Wniosek ten nie ma bowiem znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż oceniane w tym postępowaniu decyzje podjęte zostały w wyniku wszczętego z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy [...]. Kwestia wniosku o rozkwaterowanie została rozstrzygnięta w sprawach prowadzonych pod sygnaturą akt II SA/Wa 621/06 i II SAB/Wa 104/06. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.