I FSK 336/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 19 września 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "H." sp. z o.o. z siedzibą w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 1459/05 odrzucającego skargę w sprawie ze skargi "H." sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 11 lipca 2005 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę "H." Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 11 lipca 2005 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Sąd I instancji wezwał spółkę do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi spółki w dniu 22 września 2005 r., wraz z pouczeniem, że wpis należy uiścić w ciągu 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca stosując się do wezwania sądu w dniu 29 września 2005 r., za pośrednictwem Internetu, opłaciła wpis od skargi. Natomiast z kasowego potwierdzenia uiszczenia wpisu wynikało, że wpis został uiszczony w dniu 30 września 2005 r., to jest dzień po upływie terminu dla dokonania tej czynności. Powyższe spowodowało, że Sąd I instancji wezwał spółkę do przedłożenia dodatkowego dowodu wpłaty. W odpowiedzi przedłożono potwierdzenie dokonania należnej wpłaty zatytułowane jako "Płatność 02 Szczegóły", w którego rubryce "data waluty" widniała zapis "09/29/2005" oraz wyciąg z rachunku bankowego, w którym jako data przelewu oznaczony jest dzień 30 września 2005 r., zaznaczając jednocześnie, że data księgowania ujawniona w złożonych potwierdzeniach realizacji opłat jest datą zarachowania operacji w banku, dyspozycje natomiast zostały faktycznie złożone w dniu 29 września 2005 r., a więc w zakreślonym przez Sąd I instancji terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po otrzymaniu powyższych dokumentów uznał, że zaszła podstawa do odrzucenia skargi, wymieniona w art. 220 par. 3 w związku z art. 58 par. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Ponadto Sąd wskazał, że spółka zobowiązana jest do wykazania należytej staranności w dbałości o swoje interesy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca gdyż spółka powinna mieć świadomość do jakiej godziny złożenie polecenia przelewu nie skutkuje zaksięgowaniem go w dniu następnym. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia spółka zaskarżyła je w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 220 par. 3 w związku z art. 58 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich nieuprawnione zastosowanie. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego postępowania i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca dochowała wyznaczonego terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W dniu 29 września 2005 r. za pośrednictwem Internetu złożyła polecenie przelewu kwoty stanowiącej równowartość wpisu od skargi. Jednakże Bank dokonał obciążenia rachunku bankowego dopiero w dniu 30 września 2005 r. i tę datę Sąd przyjął za dzień uiszczenia wpisu. Podniesiono, że rozstrzygnięcie kwestii kiedy Bank zaksięgował zlecenie przelewu z dnia 29 września 2005 r. nie może mieć znaczenia dla sprawy. Data uiszczenia opłaty jest data złożenia polecenia przelewu, a nie data jego zaksięgowania. Księgowanie operacji finansowych przez bank jest kwestią wewnętrznych procedur, na które skarżąca spółka nie ma wpływu. Zdaniem skarżącej wszelkie działania zmierzające do uiszczenia w terminie wpisu zostały przez skarżąca prawidłowo wykonane. Na poparcie powyższych twierdzeń przytoczono orzecznictwo Sądu Najwyższego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuję: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że problem jaki powstał w rozpatrywanej sprawie wynika wyłącznie z faktu, że na bankowych drukach komputerowych, potwierdzających dokonanie przelewu, nie widnieje data złożenia polecenia przelewu, a jedynie data jego realizacji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej, że przy ustaleniu terminu dokonania opłat za pomocą przelewu istotna jest data złożenia dyspozycji, jego zaś realizacja ma znaczenie drugorzędne. Stanowisko to wynika bowiem z utrwalonej od ponad trzydziestu lat linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, w której ustalono, że za datę uiszczenia opłaty sądowej dokonanej za pomocą przelewu, uznaje się dzień przyjęcia polecenia przelewu przez bank, w którym zlecający posiada rachunek, pod warunkiem, że na rachunku tym znajduje się wystarczająca ilość środków pieniężnych, niezbędnych do realizacji zlecenia. Okoliczność, kiedy bank wykonuje polecenie przelewu ma znaczenie drugorzędne /postanowienie SN z dnia 27 stycznia 1969 r. I PZ 76/68 - OSNCP 1969 nr 9 poz. 167, uchwała z dnia 16 grudnia 1983 r., III PZP 47/83 - OSNC 1984 nr 7 poz. 110, postanowienie z 30 listopada 2000 r., I CZ 11/00 - nie publ.; postanowienie SN z 10 grudnia 2003 r., V CZ 127/03, które dotyczy bezpośrednio poleceń przelewów złożonych przy pomocy Internetu/. Wymaga podkreślenia, że polecenie przelewu jest oświadczeniem woli /w rozumieniu art. 60 Kodeksu cywilnego/ skierowanym do banku, w którym zlecający prowadzi rachunek. Zgodnie z zasadą swobodnej formy oświadczeń woli wyrażonej w art. 60 Kc, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. Aby polecenie przelewu było skuteczne i rodziło skutki prawne, koniecznym jest by zostało ono przez bank przyjęte. Ponadto w momencie złożenia zlecenia na rachunku zlecającego powinny znajdować się środki pieniężne niezbędne do jego realizacji. W wyniku nowelizacji kodeksu cywilnego z 14 lutego 2003 r. /Dz.U. nr 49 poz. 408/, która weszła w życie z dniem 25 listopada 2003 r., uregulowano kwestię obrotu prawnego dokonanego za pomocą elektronicznych środków komunikacji, w tym m.in. terminu złożenia oświadczenia woli w postaci elektronicznej. W myśl art. 61 par. 2 Kc oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią. Mając na uwadze powyższy przepis, należy uznać, że dniem w którym uiszczono wpis sądowy za pomocą elektronicznego środka komunikacji jest dzień, w którym polecenie przelewu wprowadzone zostało do urządzenia nadawczego, w taki sposób, żeby bank mógł zapoznać się z jego treścią /nie zapominając o fakcie, że na rachunku bankowym zlecającego powinny znajdować się środki pozwalające na realizację przelewu/. Z załączonych dokumentów, a konkretnie z wydruku zatytułowanego "Płatność 02 Szczegóły" wynika, że polecenie przelewu zostało wydane przez spółkę w dniu 29 września 2005 r. Należy także przyjąć, że na rachunku bankowym spółki istniały środki na realizację zleconego przelewu, gdyż kwota ta ostatecznie wpłynęła na rachunek bankowy sądu wojewódzkiego. Mając te okoliczności na uwadze Sąd kasacyjny uznał, że wpis od skargi został uiszczony w zakreślonym przez Sąd I instancji terminie. Wobec powyższego podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 220 par. 3 i art. 58 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasługuje na uwzględnienie, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 w związku z art. 182 par. 1 powołanej ustawy orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekał, ponieważ o zwrocie kosztów, stosownie do przepisu art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę /art. 200/ oraz w orzeczeniu o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 tego Prawa. O kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i 204 wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w wyrokiem sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi, poniesione przez skarżącego koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na postanowienie o odrzucenie skargi, podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.