II SA/Ol 509/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia ze służby oddalono skargę. II SA/Ol 509/06 UZASADNIENIE Decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia 3 marca 2006 roku na podstawie art. 26 pkt 12 i art. 27 ust. 1 i 2 Ustawy o służbie celnej ( Dz. U. z 2004 r. Nr 156 poz. 1641) i art. 104 k.p.a. A. B. została zwolniona ze służby w Izbie Celnej z upływem trzymiesięcznego terminu liczonego od daty doręczenia decyzji z zachowaniem prawa do uposażenia w tym okresie. Uzasadniając decyzję Dyrektor Izby Celnej wywodził, iż po otrzymaniu z prokuratury informacji o postawieniu skarżącej zarzutu popełnienia przestępstwa polegającego na przyjęciu korzyści majątkowej została ona zawieszona w pełnieniu obowiązków służbowych na maksymalny okres. Po upływie okresu zawieszenia A. B. nadal posiadała status osoby podejrzanej co spowodowało utratę zaufania organu do niej jako osoby mogącej wykonywać zawód celnika, a posiadanie zaufania jest jednym z istotnych elementów stosunku służbowego. W terminie ustawowym wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła A. B. podkreślając, że zwolnienie jej ze służby na podstawie art. 26 pkt 12 Ustawy o służbie celnej uniemożliwia jej powrót do służby nawet w przypadku uniewinnienia. Skarżąca wywodziła, iż uczciwie i rzetelnie wykonywała obowiązki a pomówienie o popełnienie przestępstwa jest atakiem przestępców na jej osobę. A. B. podniosła także to, że choć była jednym z najlepszych fachowców to była celowo pomijana w szkoleniach i awansach a decyzja o zwolnieniu jej ze służby jest wadliwa gdyż nie zasięgnięto opinii związku zawodowego do czego zobowiązywał art.26 pkt 10 Ustawy o służbie celnej. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Poza przytoczeniem dotychczasowych argumentów Dyrektor Izby Celnej podniósł to, że nie neguje oceny swojej pracy dokonanej przez skarżącą, ale nie zgadza się z twierdzeniem, iż była ona osobą niewygodną i nie ma uzasadnienia prawnego aby porównywać pracę A. B. z pracą innych funkcjonariuszy. Zwolnienie ze służby na podstawie art.26 pkt 12 Ustawy o służbie celnej nie wymaga zasięgnięcia opinii związku zawodowego. Natomiast wymagania w stosunku do funkcjonariuszy służby celnej muszą być tak wysokie by umacniały podstawy ich autorytetu, co podkreślił Trybunał Konstytucyjny. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A.B. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej z uwagi na to, że organ przed wydaniem decyzji o zwolnieniu jej ze służby nie zasięgnął opinii związku zawodowego, do którego skarżąca należy. A. B. powtórzyła także dotychczasowe argumenty o wzorowej służbie, swej fachowości, pomijaniu jej w awansach i szkoleniach, nadto skarżąca podniosła, iż nie może ponosić konsekwencji zbyt powolnego prowadzenia postępowania przez organy ścigania oraz to, że w jej przypadku zwolnienie ze służby nie jest obligatoryjne zwłaszcza gdy może wykonywać czynności nie związane bezpośrednio z kontrolą celną. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest pozbawiona słuszności. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie nie może budzić żadnych wątpliwości, że decyzja o zwolnieniu ze służby A. B. na podstawie art.26 pkt 12 Ustawy o służbie celnej nie była decyzją obligatoryjną. W każdym z przypadków wyszczególnionych w artykule 26 cytowanej wyżej ustawy w tym i w punkcie 12 decyzja taka jest fakultatywna o czym jednoznacznie przekonuje stwierdzenie, że funkcjonariusza można zwolnić ze służby, a nie np. że funkcjonariusza zwalnia się ze służby. Zwolnienie skarżącej ze służby nastąpiło na skutek utraty przez Dyrektora Izby Celnej zaufania do wykonywania przez nią obowiązków służbowych, zwłaszcza, że wykonywała ona czynności z zakresu kontroli celnej. W zaistniałej sytuacji utrata zaufania do A. B. jest całkowicie zrozumiała, bo trudno jest darzyć zaufaniem osobę przeciwko, której prowadzone jest postępowanie karne w szczególności gdy zarzut dotyczy przyjmowania korzyści majątkowej w związku z pełnioną funkcją. Słusznie i trafnie w decyzji o zwolnieniu skarżącej ze służby organ podkreśla, że zaufanie ze względu na istotę zadań służby celnej jest warunkiem koniecznym i niezbędnym, by te zadania mogły być wykonywane zgodnie z przepisami prawa. Stanowisko to pozostaje w całkowitej zbieżności z poglądem przedstawionym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 pażdziernika2004 roku w sprawie K 1/04 ( OTK-A 2004/9/93 ), że wymagania w stosunku do funkcjonariuszy służby celnej muszą być wysokie, gdyż publiczny wymiar tej służby kształtuje autorytet organów państwa. Prawdą jest, że postępowanie przygotowawcze w sprawie przeciwko A. B. prowadzone jest przez długi czas, ale nie można podzielić poglądu przedstawionego przez skarżącą jest ono wyłącznie próbą jej eliminacji przez przestępców. Obecnie nie można, co jest rzeczą oczywistą, przewidzieć przyszłego rozstrzygnięcia sądu orzekającego w sprawie karnej, ale pamiętać należy, że tymczasowe aresztowanie wobec A. B. zostało uchylone z uwagi na jej sytuację osobistą, przy jednoczesnym ustaleniu przez sąd, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy w wysokim stopniu uprawdopodobnił fakt popełnienia przez nią zarzucanego jej czynu. W takiej sytuacji Dyrektor Izby Celnej nie mógł nie utracić zaufania do skarżącej, a zaufanie przecież jest niezbędne do wykonywania obowiązków służbowych. Przewidziana w art. 26 pkt 12 Ustawy prawo celne utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych w sposób szczególny odnosi się do funkcjonariuszy wykonujących czynności z zakresu kontroli celnej lub związanych z nadawaniem towarom przeznaczenia celnego. Nie może jednak być wątpliwości co do tego, że odnosi się to stwierdzenie do wszystkich funkcjonariuszy celnych, dlatego też skarżąca w sytuacji gdy utraciła zaufanie do wykonywania obowiązków służbowych nie może domagać się by zatrudniono ją na innym stanowisku nie związanym z czynnościami kontrolnymi, gdyż do tego aby pełnić służbę na tym innym stanowisku niezbędne jest również posiadanie zaufania. Dotychczasowa praca i osiągane w niej wyniki nie zostały zakwestionowane przez organ orzekający w postępowaniu administracyjnym, A. B. musi zdać sobie jednak sprawę z tego, że utraciła zaufanie niezbędne do wykonywania obowiązków służbowych nie na skutek osiąganych wyników w czasie pełnienia służby a na skutek konkretnych zdarzeń mających swe odzwierciedlenie w prowadzonym przeciwko niej postępowaniu karnym. Nie mógł być uznany za słuszny pogląd przedstawiony w skardze, że zwolnienie A. B. ze służby celnej na podstawie art. 26 pkt 12 Ustawy o służbie celnej mogło nastąpić jedynie po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariuszy celnych. Opinia ta jest wymagana jedynie w przypadku zwolnienia funkcjonariusza na podstawie art. 26 pkt 10, przekonuje o tym treść tego punktu z którego jednoznacznie wynika, że funkcjonariusza można zwolnić ze służby w wypadku zaistnienia innej, niż określone w pkt 1-9, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych; zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby może nastąpić w tym wypadku po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariuszy celnych. Posłużenie się przez ustawodawcę stwierdzeniem " w tym wypadku" przekonuje, że jedynie wówczas gdy zwolnienie ze służby następuje na podstawie art. 26 pkt 10 ustawy o służbie celnej wymagane jest zasięgnięcie opinii związku zawodowego, opinia ta jest zbędna gdy zwolnienie ze służby następuje na podstawie art. 26 pkt 12 cytowanej wyżej ustawy, co miało miejsce w przypadku dotyczącym A. B. Słuszności zajętego stanowiska nie może podważyć to, że w punkcie 10 artykułu 26 z w sposób wyraźny nie wyłączono konieczności zasięgania opinii związku zawodowego w przypadku zwolnienia funkcjonariusza na podstawie art. 26 pkt 11 i 12 choć uczyniono to co do punktów od 1 do 9. Przypomnieć bowiem należy, iż do września 2003 roku art. 26 Ustawy o służbie celnej składał się jedynie z dziesięciu punktów. Punkt 11 i12 zostały dodane przez art. 24 pkt 5 Ustawy z dnia 27 czerwca 2003 roku o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych z dniem 1 września 2003 roku. W tej sytuacji raz jeszcze powtórzyć należy, że zasięgnięcie opinii związku zawodowego wymagane jest jedynie w wypadku zwolnienia funkcjonariusza służby celnej na podstawie art.26 pkt 10 Ustawy o służbie celnej, w żadnym z pozostałych jedenastu przypadków wyszczególnionych w tym artykule opinia taka nie jest konieczna. Wbrew zarzutom podniesionym przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie organ nie dopuścił się naruszenia art. 41 k.p. Funkcjonariusz celny nie pozostaje bowiem w stosunku pracy, ale w stosunku służby. Ten rodzaj zatrudnienia nie podlega przepisom Kodeksu pracy, lecz w całości regulowany jest Ustawą o służbie celnej. Kwestie związane z ustaniem stosunku służbowego zostały tam uregulowane kompleksowo, a ustawa ta nie odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu pracy. Tak więc organ nie mógł naruszyć przepisu art. 41 k.p. skoro Kodeks pracy nie ma w ogóle w sprawie zastosowania. Bez jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje to czy skarżąca przez lata służby czuła się pomijana w awansach i szkoleniach, dlatego też kwestia ta pozostaje poza zakresem rozważań sądu. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.