I SA/Wa 839/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant Joanna Kaklin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skarg W. W., J. N., H. S., J. N., W. S. i W. S. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. 1. I SA/Wa 839/06 Uzasadnienie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku E. N., W. W., I. W. i B. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nr [...] z dnia [...] września 2001 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1969 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium W. z dnia [...] lipca 1969 r., nr [...] o odmowie ustanowienia wieczystego użytkowania (przyznania prawa własności czasowej) do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. "[...]"[...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy: Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] z dnia [...] września 2001 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1969 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium W. z dnia [...] lipca 1969 r., nr [...] o odmowie ustanowienia wieczystego użytkowania (przyznania prawa własności czasowej) do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. "[...]"[...]. E. N., W. W., I. W. i B. S. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa. E. N. wskazała, że wniosek o przyznanie praw do nieruchomości został złożony 14 lutego 1949 r. i został rozpatrzony po upływie ponad 20 lat. W tym okresie i do dnia dzisiejszego nieruchomość pozostaje w wyłącznym władaniu byłych właścicieli i nigdy nie została przejęta przez Skarb Państwa lub gminę, a jedynie prawo własności ujawnione w księdze wieczystej wynika z decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1969 r. Ponieważ decyzja nie została wykonana, gdyż nieruchomość nie została przejęta, nie uregulowano sprawy odszkodowania, skarżąca wnosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pozostali skarżący podnieśli, że grunt nie został zagospodarowany zgodnie z planem, gdyż do dzisiaj jest na nim przedwojenna kamienica, a tym samym niezrozumiałym jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1969 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, co następuje. Warunkiem stwierdzenia nieważności decyzji jest wykazanie, że zawiera ona wady określone w art. 156 § 1 kpa. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji spadkobiercy byłych właścicieli wskazali, że ich zdaniem decyzja ostateczna Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1969 r. jest obarczona wadami określonymi w art. 156 § 1 pkt 2 i 5 kpa, gdyż została wydana bez podstawy prawnej i była niewykonalna w dniu jej wydania, a niewykonalność ta ma charakter trwały. Zarzuty skarżących nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym, co szczegółowo opisano w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2001 r. Zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...], oznaczona nr hip. "[...], stanowiąca własność: K. i A. małżonków W. co do 1/2 części i C. N. co do 1/2 części, objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i w trybie przepisów tego dekretu był rozpoznany wniosek z dnia 14 lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. Fakt, iż wniosek został rozpoznany po 20 latach od jego złożenia nie jest przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 kpa. Z akt sprawy wynika, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] września 1969 r. obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego - Plan Ogólny W. zatwierdzony przez Prezydium Rady Narodowej W. uchwałą nr [...] w dniu [...] lipca 1969 r. Według ustaleń wyżej wymienionego planu nieruchomość położona przy ul. [...] znajdowała się częściowo w liniach rozgraniczających ulicy ruchu pośpiesznego I klasy i częściowo w jednostce planistycznej [...], z przeznaczeniem terenu na funkcje mieszkaniowe o wysokiej intensywności zabudowy. Jak wynika z opisu budynków na przedmiotowej nieruchomości z dnia 3 grudnia 1947 r., odnośnie części nieruchomości położonej przy ul. [...], w tej dacie znajdowały się tam murowane budynki mieszkalne 2-kondygnacyjne (frontowy i oficyna poprzeczna) oraz dwa drewniane budynki 1-kondygnacyjne (dokument - Rejestracja Nieruchomości str. 1 akt własnościowych). Mając na uwadze powyższe stwierdzono, iż decyzja ostateczna Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1969 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydium W. z dnia [...] lipca 1969 r., wskazująca jako przyczynę odmowy przyznania własności czasowej przeznaczenie tej nieruchomości "pod budownictwo mieszkaniowe - spółdzielcze wielokondygnacjowe" nie narusza ówcześnie obowiązujących przepisów i nie ma podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta była ówcześnie niewykonalna. Fakt, że do dnia dzisiejszego założenia wyżej wymienionego planu zagospodarowania przestrzennego nie zostały zrealizowane, nie ma wpływu na ocenę legalności decyzji z dnia [...] września 1969 r. w niniejszym postępowaniu. Skargi na powyższą decyzję wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: E. N. (sygn. akt I SA 428/02), B. S. (sygn. akt I SA 429/02) i W. W. (sygn. akt I SA 430/02). Sprawy te zostały połączone do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą I SA 428/02 (obecnie I SA/Wa 839/06). Skarżąca E. N. kwestionując zaskarżoną decyzję podniosła m.in., że wniosek dekretowy złożony został w terminie, a rozpatrzono go dopiero w 1969 r., odmawiając prawa własności bez przyznania odszkodowania. Podniosła, że budynek jest traktowany jako własność prywatna, Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej odmówiło przejęcia nieruchomości, stwierdziła, że nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa niewykorzystane zgodnie z celem określonym w decyzji muszą być zwrócone właścicielom. Skarżąca E. N. zmarła w dniu 2 września 2003 r., jej spadkobiercy J. N., W. S., H. S. i J. N. (postanowienie Sądu Rejonowego W. z dnia [...] maja 2004 r., sygn. akt [...]) poparli skargę. Skarżący B. S. i W. W. zarzucili w skargach, że zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję z [...] marca 2001 r. jest niezgodna z prawem i wnosili o jej uchylenie w całości. Podnieśli, że wniosek dekretowy został złożony w terminie, decyzję odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego wydano dopiero w 20 lat później powołując się na Plan Ogólny W. zatwierdzony w dniu [...] lipca 1969 r., co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji. Zdaniem skarżących odmowa uwzględnienia wniosku była możliwa jedynie wówczas, gdy z planu zagospodarowania terenu planem szczegółowym, obowiązującym w dacie wydania decyzji wprost wynikała niemożność korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela. Zarzucili ponadto, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa nie wziął pod uwagę faktu, że nieruchomość położona przy ul. [...] w W.do dnia dzisiejszego, od lat przedwojennych, stoi w tym samym miejscu, na tym samym gruncie i jest we władaniu dawnych właścicieli. B. S. zmarła w dniu 6 września 2005 r., spadek po niej nabył w całości W. S. (postanowienie Sądu Rejonowego W., sygn. akt [...] - k. 171), który poparł skargę. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargi wnosił o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stał się właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje: Skargi zasługiwały na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż zarzuty podniesione przez skarżących. Sądy administracyjne zapewniają kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w przypadku, gdy zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi sąd obowiązany jest wziąć z urzędu pod rozwagę stwierdzone naruszenia prawa i uchylić tę decyzję, stwierdzić jej nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa. Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1969 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydium W. z dnia [...] lipca 1969 r. nie mogła być uznana za prawidłową w świetle analizy materiału dokumentacyjnego sprawy. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast pominął w prowadzonym w sprawie niniejszej postępowaniu nadzorczym istotne okoliczności wskazujące na obarczenie - zarówno decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1969 r., jak i utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji Prezydium W. z dnia [...] lipca 1969 r. o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] - wadami, które wskazują na zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Nieruchomość [...], której dotyczył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej rozpatrzony przez Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...] lipca 1969 r. opisaną na wstępie decyzją, stanowiła na podstawie aktu z dnia [...]listopada 1925 r. współwłasność w równych częściach niepodzielnie co do połowy K. W. i A. małżonków W. i C. N. (wykaz hipoteczny pod nazwą "[...]). Wskazana decyzja odmawiająca ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...] skierowana została do tych osób. Tymczasem C. N. zmarł 12 października 1933 r., A. W. w dniu 6 lipca 1959 r., a W. W. w dniu 15 grudnia 1961 r. Skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Mimo, że odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 1969 r. złożył J.N., dołączając decyzję o ustaleniu zobowiązania podatkowego od nabycia praw majątkowych po zmarłym C. N. organ odwoławczy nie wyjaśnił, kto jest stroną postępowania dekretowego, nie ustalił spadkobierców C. N., a także spadkobierców małżonków W. i decyzję z dnia [...] września 1969 r. skierował do J. N. oraz nieżyjących małżonków K. i A. W. W ten sposób w postępowaniu odwoławczym powtórzone zostały uchybienia stanowiące przesłankę stwierdzenia nieważności wskazane w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Niezależnie od powyższego podnieść należy, że decyzja nadzorcza z dnia [...] lutego 2002 r. i zaskarżona decyzja skierowane zostały m.in. do I. W., jako jednej z osób będących następcami prawnymi małżonków A. i W. W., chociaż osoba ta zmarła w dniu 30 stycznia 1999 r. i spadek po niej nabył H. S. (postanowienie Sądu Rejonowego W. z dnia [...] lipca 1999 r., sygn. akt [...]), którego pominięto w postępowaniu. Zauważyć także trzeba, że nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach odwołanie się przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w decyzji nadzorczej z dnia [...] września 2001 r. do przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94), bowiem przepisy tej ustawy nie stanowiły podstawy rozstrzygnięcia wniosku dekretowego. Stwierdzone wyżej uchybienia przepisom postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej przez nią w mocy decyzji z dnia [...] września 2001 r. w celu ponownego przeprowadzenia postępowania nadzorczego z zachowaniem powyższych wskazań. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.