I SA/Lu 380/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, NSA Ewa Gdulewicz (spr.), Protokolant specjalista Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 października 2006 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. [...] z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące XI i XII 2003 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz M. M. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w L. nr [...] z dnia [...], orzekającej o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z o.o. [...] z tytułu podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2003 r. w kwocie 5.091 zł oraz koszty egzekucyjne w wysokości 311,90 zł, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszoinstancyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że w/w zobowiązania Spółki wykazane zostały w deklaracjach podatkowych VAT. Po stwierdzeniu, że egzekucja zaległości podatkowych Spółki okazała się bezskuteczna oraz ustaleniu, że w okresie powstania w/w zobowiązań podatkowych M. M. pełnił funkcję jedynego członka zarządu Spółki z o.o. [...], na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej organ pierwszoinstancyjny orzekł o odpowiedzialności członka zarządu. W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona zarzuciła naruszenie art. 116 i 107 ordynacji podatkowej, twierdząc że w momencie powstania zaległości nie pełniła funkcji członka zarządu Spółki. Podniosła, że do 16 grudnia 2003 r. wszystkie zobowiązania podatkowe oraz inne należności były uregulowane w terminie, a Spółka była w dobrej kondycji finansowej. Zdaniem strony organ naruszył art. 123 w zw. z art. 200 i art. 21 Ordynacji podatkowej przez ograniczenie do sześciu dni terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym. Ponadto twierdzi, że organy podatkowe były opieszałe w egzekwowaniu należności Spółki oraz nieudolne w ustaleniu jej majątku a decyzja o przeniesieniu na niego odpowiedzialności była sprzeczna z zasadą szybkiego i wnikliwego działania. Rozpatrując odwołanie w świetle zgromadzonego materiału dowodowego Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na treść art. 107 § 1 i art. 116 § 1. Odnosząc zawarte w tych przepisach postanowienia do stanu faktycznego sprawy stwierdził, na podstawie pisma Sądu Rejonowego XI Wydział KRS, że strona została odwołana z funkcji prezesa Spółki dnia 12 stycznia 2004 r. Sąd na podstawie art. 42 kc. ustanowił udziałowca tej Spółki jej kuratorem i zobowiązał go do podjęcia działań mających na celu powołanie zarządu i likwidację Spółki, ale do 22 grudnia 2005 r. kurator nie podjął żadnych działań w tym kierunku. Organ wyjaśnił też, że art. 116 § 1 musi być odczytywany łącznie z § 2 tego artykułu, co oznacza że dla przypisania odpowiedzialności członków zarządu Spółki za zaległości podatkowe istotny jest moment powstania zobowiązania podatkowego, a nie moment powstania zaległości podatkowej. Materiał dowodowy przeczy także twierdzeniom odwołania, że strona od 16 grudnia 2003 r. nie prowadziła spraw Spółki, bowiem deklaracje VAT za listopad i grudzień 2003 r. zostały podpisane przez stronę, podobnie jak deklaracje PIT-4. Organ nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 123 w zw. z art. 200 Ordynacji podatkowej, wskazując że od doręczenia pisma wyznaczającego termin do zapoznania z materiałem dowodowym (12 styczeń 2006 r.) do daty wydania decyzji pierwszoinstancyjnej minęło 12 dni. Za niezrozumiały uznano zarzut dotyczący opieszałości urzędu skarbowego w prowadzeniu egzekucji i poszukiwaniu majątku Spółki wskazując na podjęte w tym zakresie czynności. Organ wskazał także, że w składanych przez Spółkę deklaracjach (VAT, PIT) brak jest informacji o posiadanych przez Spółkę środkach trwałych, Spółka nie złożyła także, pomimo wezwań urzędu skarbowego bilansu za 2003 r., z którego wynikałby stan środków trwałych. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na powyższą decyzję M. M., zarzuca naruszenie art. 107 i 116 Ordynacji podatkowej, podtrzymując argumentację zawartą w tym zakresie w odwołaniu. Wskazuje, że wypowiedzenie umowy złożył 16 grudnia 2003 r., toteż nie był członkiem zarządu w chwili przekształcenia zobowiązania podatkowego w zaległość podatkową oraz podnosi, że postępowanie egzekucyjne wobec Spółki nie zostało formalnie umorzone wydaniem postanowienia. Wskazuje na dobrą kondycję finansową Spółki w czasie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu, zarzucając organom podatkowym naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej i art. 116 § 1 pkt 1 lit. "b". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosi o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty są trafne. Przesłankami orzekania o odpowiedzialności wskazanych w art. 116 Ordynacji podatkowej osób trzecich za zaległości wskazanych w tym przepisie podmiotów są: powstanie zobowiązania w czasie pełnienia przez osobę trzecią funkcji członka zarządu; bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki w całości lub w części; złożenie przez członka zarządu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego albo wykazanie braku winy w niepodjęciu działań w tym kierunku; niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe prawidłowo stwierdziły, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu w czasie powstania zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2003 r. Zgodnie bowiem z art. 5 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe, to zobowiązanie podatnika do zapłacenia podatku w terminie oraz miejscu określonym w przepisach prawa podatkowego. Aby powstało zobowiązanie podatkowe, na podatniku musi ciążyć obowiązek podatkowy, czyli zdarzenie z którego zaistnieniem ustawa wiąże powinność przymusowego świadczenia pieniężnego (art. 4 Ordynacji). W przypadku podatku od towarów i usług moment powstania obowiązku podatkowego (zapłaty podatku) wskazany jest w przepisach tej ustawy (por. art. 6 ustawy o VAT z 1993 r.), co oznacza, że w tym podatku obowiązek podatkowy i zobowiązanie podatkowe powstają równocześnie. W świetle powyższego za nieznajdujące uzasadnienia prawnego uznać należy przekonanie skarżącego iż zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za grudzień 2003 r. powstało w dacie złożenia przez Spółkę deklaracji podatkowej, a tym samym w czasie kiedy skarżący nie pełnił funkcji członka zarządu Spółki. Nie jest także uprawnione twierdzenie, że więzi prawne skarżącego ze Spółką ustały z datą złożenia 16 grudnia 2003 r. podania o rozwiązanie umowy o pracę, bowiem w podaniu tym skarżący wnioskował o rozwiązanie umowy z dniem 31 grudnia 2003 r. Nie można też odmówić słuszności organom podatkowym co do bezskuteczności egzekucji w sprawie niniejszej. Wymóg wykazania bezskuteczności egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej oznacza, że egzekucja taka musi być wszczęta, musi zostać wykazane, że mimo podjęcia wszelkich sposobów egzekucyjnych przez organ egzekucyjny, nie doprowadziła ona do pokrycia zobowiązań dłużnika, co w rozpatrywanej sprawie zostało przez organ wykazane. Zauważyć też należy, że przepis art. 116 Ordynacji podatkowej nie zawiera wymogu stwierdzenia bezskuteczności egzekucji formalnym postanowieniem; wymóg ten nie wynika też z ustawy egzekucyjnej. Nie wszystkie jednakże przesłanki, uwalniające członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki przeanalizowane zostały z zachowaniem wymogów postępowania podatkowego, tj. art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. W odwołaniu od decyzji organu pierwszoinstancyjnego skarżący wskazał, że w czasie pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu – tj. zdaniem skarżącego do 16 grudnia 2003 r. – "wszystkie zobowiązania podatkowe oraz inne należności były regulowane w terminie a Spółka była w dobrej kondycji finansowej", a więc na przesłankę wymienioną w art. 116 § 1 pkt 1 lit. "b" Ordynacji podatkowej. Także z akt sprawy wynika, że postępowanie egzekucyjne wobec Spółki wszczęte zostało dopiero w 2004 r. Powyższe okoliczności zostały całkowicie pominięte przez organ odwoławczy, który w żaden sposób się do nich nie ustosunkował w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, naruszając tym samym art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Niewątpliwie, wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność członka zarządu spoczywa na członku zarządu. Jednakże w sytuacji, gdy wskazuje on na istnienie takiej przesłanki organ podatkowy nie jest zwolniony z obowiązku stosowania ogólnych zasad postępowania wskazanych w Ordynacji podatkowej. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 w/w ustawy.