II FSK 313/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Zirk - Sadowski, Sędziowie NSA Antoni Hanusz, WSA del. Hanna Kamińska (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 25 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt I SA/Łd 699/06 w sprawie ze skargi C. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 16 lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od C. S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 2.400 (dwa tysiące czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. II FSK 313/07 UZASADNIENIE Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 17 października 2006r., sygn. akt I SA/Łd 699/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę C. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 16 lutego 2006r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że źródłem dochodu skarżącego jest renta chorobowa wypłacana przez ZUS w kwocie netto 744,90zł miesięcznie. Mieszka z żoną w lokalu spółdzielczym o pow. 60 mkw., ponosząc w połowie koszty jego utrzymywania, tj. 300 zł miesięcznie. Żona posiada świadczenie emerytalne w wysokości netto 994,42 zł miesięcznie. Skarżący pozostaje z małżonką w rozdzielności majątkowej. Ma na utrzymaniu bezrobotnego syna, bez prawa do zasiłku. Ponadto majątek strony obejmuje współwłasność: działek rolnych o łącznej powierzchni 2.5186 ha oraz gospodarstwa rolnego o pow. 5,7038 ha, na którym ustanowiona jest na rzecz matki służebność osobista polegająca na prawie dożywotniego, bezpłatnego korzystania z budynku mieszkalnego. Z uwagi na stan zdrowia ponosi koszty związane z leczeniem w wysokości około 250 zł miesięcznie. W tak ustalonym stanie faktycznym Dyrektor Izby Skarbowej w L. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 27 października 2005r., w której odmówiono C. S. umorzenia odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej. W ocenie organu II instancji wniosek o przyznanie ulgi powinien być uzasadniony przyczynami o wyjątkowym, nadzwyczajnym charakterze czyli zdarzeniami i okolicznościami, na które podatnik nie miał wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej opierając się na aktach sprawy, uzasadnieniu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz argumentach strony zawartych w odwołaniu uznał, że skarżący nie wykazał skutecznie zaistnienia szczególnych i wyjątkowych okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej stosownie do dyspozycji przepisu art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji, zarzucając naruszenie art. 67 a § 1 pkt 3, art. 70 w zw. z art. 247 § 1 pkt 1, art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej oraz art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 143, poz. 1199). Autor skargi wywodził i argumentował, że sytuacja, w jakiej znalazł się skarżący spełnia przesłankę ważnego interesu podatnika zawartą w art. 67 a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Likwidacja działalności gospodarczej, która w zmienionej sytuacji rynkowej przestała przynosić dochody, stanowi niezawiniony przypadek losowy. Natomiast niskie dochody i stan zdrowia uniemożliwiają podatnikowi wywiązywanie się z ciążących na nim obowiązków podatkowych. Ponadto powołał się na rozmowę z Zastępcą Naczelnika Urzędu Skarbowego, w trakcie której ustalono, iż w przypadku spłaty należności głównej w kwocie 25.000zł istniała szansa na umorzenie pozostałych zaległości. Podniósł także kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego. Organy podatkowe nie uwzględniły art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r.o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Sąd I instancji - oddalając skargę - podzielił pogląd organów podatkowych. W decyzjach organów I i II instancji przedstawione zostały w sposób wyczerpujący przesłanki, jakimi kierowali się Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Dyrektor Izby Skarbowej odmawiając podatnikowi umorzenia odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej. Poczynione zostały ustalenia faktyczne w zakresie aktualnej sytuacji materialnej skarżącego, w tym osiąganych przez niego stałych dochodów z tytułu renty, wysokości comiesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, leczenia, utrzymywania bezrobotnego syna oraz posiadanych nieruchomości. Wzięto pod uwagę istnienie rozdzielności majątkowej pomiędzy podatnikiem a jego żoną. Na podstawie tych okoliczności, Sąd I Instancji stwierdził, że organy podatkowe zasadnie uznały porównując sytuację podatnika do sytuacji innych mieszkańców kraju, regionu czy województwa, że nie jest ona na tyle wyjątkowa, aby traktować ją odmiennie od sytuacji innych podatników, którzy borykają się ze znacznie poważniejszymi problemami w zaspokajaniu swoich potrzeb życiowych, a mimo to regulują swoje zobowiązania wobec budżetu państwa. W tym miejscu Sąd powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą odstąpienie od zasady powszechnego opodatkowania, a zatem również wypadki społeczne i gospodarcze uzasadniające jej zastosowanie muszą posiadać tę samą cechę. Powinny to być zatem tego rodzaju okoliczności, na które podatnik nie mógł mieć wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania. Sąd również wyjaśnił, że trudna sytuacja życiowa podatnika, czy też wystąpienie przesłanek do umorzenia zaległości, takich jak ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, nie obligują organów podatkowych do zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Wybór rozstrzygnięcia zależy od organu podatkowego, który powinien wydąć decyzję po przeanalizowaniu dostępnego materiału dowodowego. W kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego Sąd wskazał, że postępowanie w sprawie o umorzenie zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej nie jest postępowaniem zastępczym w stosunku do postępowania wymiarowego i egzekucyjnego. W toku tego postępowania nie można prowadzić weryfikacji decyzji określającej zaległość podatkową, ani kwestionować prawnej zasadności prowadzonej egzekucji. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie: - art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. - poprzez błędną ocenę, że organy podatkowe ustaliły stan faktyczny zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy; - art. 113 § 1 w związku z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy, w szczególności nie przeprowadzenie kolejnych uzupełniających dowodów na okoliczność sytuacji finansowej skarżącego z uwzględnieniem jego stanu zdrowia, braku możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia, a także pominiecie zgłoszonego przez skarżącego zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o tak sformułowane podstawy kasacyjne pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor dowodził, że skarżący spełnia warunki do przyznania ulgi w zobowiązaniu podatkowym, ze względu na okoliczności faktyczne, o charakterze wyjątkowym. Wysokość dochodów wolnych od zajęcia egzekucyjnego oraz wysokość dochodów osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, biorąc pod uwagę wysokość wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, wystarczają jedynie na pokrycie bieżących kosztów utrzymania mieszkania i wyżywienia. Nie wystarczając już na konieczne koszty leczenia. Sąd I instancji nie wyjaśnił dostatecznie sprawy, przede wszystkim nie przeprowadził dodatkowych dowodów wykazujących trudną sytuację finansową skarżącego. Ponadto argumentował, że Sąd niezasadnie nie uwzględnił zarzutu przedawnienia, ponieważ zarówno przedmiotowe postępowanie, jak również postępowanie wymiarowe i egzekucyjne dotyczą tej samej zaległości podatkowej oraz naliczonych od niej odsetek. Tym samym zarzut przedawnienia powinien podlegać merytorycznej ocenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania art. 106 § 3 i art. 113 § 1 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a autor skargi kasacyjnej wywodził, że Sąd I instancji dokonał błędnej oceny, iż stan faktyczny został ustalony przez organy podatkowe zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a ponadto, że Sąd niedostatecznie wyjaśnił sprawę, ponieważ nie przeprowadził uzupełniających dowodów na okoliczność trudnej sytuacji finansowej strony skarżącej. Nie rozpoznał także zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taki sposób sformułowania zarzutu procesowego nie daje możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny ustaleń faktycznych, które Sąd I instancji przyjął za podstawę prawną rozstrzygnięcia. Sąd kasacyjny rozpoznaje bowiem sprawę, poza przypadkami nieważności postępowania sądowego, których nie stwierdzono, w granicach skargi kasacyjnej wyznaczonych zarzutami kasacyjnymi spełniającymi wymogi prawne wynikające z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Sąd administracyjny kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Zatem podstawą orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego postępowania toczącego się wymienionymi organami. Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że dokonał wnikliwej oceny całego materiału dowodowego zebranego przez organy podatkowe, ustosunkował się do wszystkich dowodów. Odniósł się zarówno do sytuacji finansowej, rodzinnej i jak i osobistej podatnika. Strona skarżąca nie wskazała, jakich okoliczności faktycznych sąd nie wziął pod uwagę, które dowody zostały pominięte. Odmienna, subiektywna ocena materiału dowodowego dokonana przez stronę skarżącą, bez wskazania uchybień, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy nie może prowadzić do skutecznego podważenia ustaleń stanu faktycznego. Strona, która nie zgłaszała wniosków dowodowych, nie może skutecznie zarzucać w postępowaniu kasacyjnym naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 106 § 3 cyt. ustawy daje prawo sądowi przeprowadzić dowody uzupełniające na wniosek strony lub z urzędu, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie zgłosiła wniosku o przeprowadzenie dowodów z dokumentów i wobec tego, Sąd I instancji nie miał obowiązku dopuścić nowych dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dołożył należytej staranności przy przyjęciu i ocenie stanu faktycznego oraz podejmowaniu rozstrzygnięcia w tej sprawie. Ustosunkował się również do zgłoszonego zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z tych względów skargę kasacyjną jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw należało oddalić na podstawie art.184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.