I SA/Wa 1255/06

WyrokWSA w Warszawie2006-10-18

Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Joanna Banasiewicz, Sławomir Antoniuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podmioty niebędące stronami w postępowaniu administracyjnym, które nie wykazały interesu prawnego ani obowiązku, mogą być uznane za strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie posiadali legitymacji procesowej do jej wniesienia. Skarżący nie byli stronami w postępowaniu administracyjnym, nie wykazali interesu prawnego ani obowiązku, który mógłby być dotknięty skutkami stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Interes prawny musi mieć źródło w przepisach prawa materialnego, a okoliczności podnoszone przez skarżących (prowadzenie działalności gospodarczej, posiadanie kiosku w pasie drogowym, uczestnictwo w konkursie na zagospodarowanie terenu) nie stanowiły podstawy do uznania ich za strony w postępowaniu administracyjnym ani sądowoadministracyjnym.
Stan faktyczny
Skarżący, wspólnicy spółki cywilnej, wnieśli skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która uchyliła wcześniejszą decyzję Ministra o stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody. Decyzja komunalizacyjna dotyczyła nabycia przez Gminę Miejską P. własności nieruchomości Skarbu Państwa. Skarżący twierdzili, że działka objęta komunalizacją stanowiła wody płynące i była wyłączona z komunalizacji, a także że naruszono zasady równego traktowania w działalności gospodarczej. Minister pierwotnie stwierdził nieważność decyzji komunalizacyjnej, ale po ponownym rozpatrzeniu sprawy uchylił własną decyzję, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, uznając, że nie zachodzą okoliczności wyłączające komunalizację.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2006 r. sprawy ze skargi B. N. i J. K. - wspólników spółki cywilnej A. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...]maja 2006 r. uchylił decyzję własną nr [...]z dnia [...]października 2005 r. stwierdzającą nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...]z dnia [...]sierpnia 2004 r., nr [...] o nabyciu z mocy samego prawa przez Gminę Miejską P., nieodpłatnie, własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr [...]o powierzchni [...]ha oraz odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji komunalizacyjnej. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy: Wojewoda [...], działając na podstawie art.18 ust.1 w zw. z art.5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz.191 ze zm.), decyzją z dnia [...]sierpnia 2004 r., Nr [...]stwierdził nabycie przez Gminę Miejską P. z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości (wraz z usytuowanym na niej [...]) położonej w P., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...]o powierzchni [...]ha w obrębie [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. B. N. i J. K. – wspólnicy spółki cywilnej A. z siedzibą w P. pismem z dnia 23 marca 2005 r. skierowanym do Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów żądali zbadania legalności powyższej decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], wnosząc o podjęcie przez Ministra z urzędu działań zmierzających do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, jako że sami nie legitymują się prawem strony w postępowaniu komunalizacyjnym. W piśmie wskazywali, że prowadzą działalność gospodarczą polegającą na handlu napojami i piwem w kiosku usytuowanym w pasie drogowym, stanowiącym własność Gminy Miejskiej P., przyległym do skomunalizowanej działki nr [...]. Na działce tej usytuowany jest [...], na zagospodarowanie, którego Prezydent Miasta P. w 2003 r. ogłosił konkurs, wygrany przez spółkę A.. Do zawarcia umowy jednak nie doszło, gdyż Prezydent Miasta P. nie wykazał się pełnomocnictwem do działania w imieniu Skarbu Państwa, gdyż [...], jako część składowa nieruchomości nr [...]oznaczonej, jako rzeka [...]z mocy prawa stanowi własność Skarbu Państwa a nie Gminy Miejskiej P. Działka nr [...]powstała z podziału działki [...] na działki nr [...]i [...] i oznaczona jest w rejestrze gruntów, jako "[...]"[...]a więc Wojewoda komunalizując działkę nr [...]uznał, że na gruncie wody płynącej może być wybudowany [...]. Działka była w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K., który jest organem administracji rządowej, a zatem nie podlegała komunalizacji, o czym stanowi art.11 ust.1 powołanej wyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Pismem z dnia 6 kwietnia 2005 r. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów przekazała wniosek J. K. i B. N. o zbadanie legalności decyzji komunalizacyjnej do rozpoznania Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. W dniu 27 lipca 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art.61§4 kpa w zw. z art.157 § 2 kpa wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...]z dnia [...]sierpnia 2004 r. Decyzją nr [...]z dnia [...]października 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...]z dnia [...]sierpnia 2004 r. o nabyciu z mocy prawa przez Gminę Miejską P. działki nr [...]o powierzchni [...]ha wraz z usytuowanym na niej [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister wskazał, że działka nr [...]nie mogła stać się z mocy prawa mieniem komunalnym z dniem 27 maja 1990 r., gdyż sporna nieruchomość była w tej dacie i jest niezmiennie częścią gruntu, którego granice wyznacza linia brzegowa rzeki [...]. Grunt taki zarówno według ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne (Dz.U. Nr 38, poz.230 ze zm), obowiązującej w dacie 27 maja 1990 r., jak również zgodnie z obecnie obowiązującą ustawą z dnia 18 lipca 2001 r.- Prawo wodne ( Dz.U. 2005, Nr 239, poz.2019 ze zm.), może stanowić wyłącznie przedmiot własności Skarbu Państwa. Potwierdzeniem słuszności powyższego stanowiska była dla Ministra okoliczność, że Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. dopiero w styczniu 2004 r. uzyskał akceptację Ministra Środowiska na zgłoszenie wygaśnięcia trwałego zarządu do starosty, w odniesieniu do działki nr [...]. Ponadto za stwierdzeniem nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], w ocenie Ministra, przemawiał fakt, że działka [...] powstała z podziału działki [...]o powierzchni [...]ha. Prezydent Miasta P. zatwierdził projekt podziału działki Nr [...]na dwie nowe działki: [...]o powierzchni [...]ha i [...]o powierzchni [...]ha. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów, według stanu na dzień 27 maja 1990 r., działka nr [...]oznaczona była symbolem Wp, a w rubryce określającej położenie działki wpisana była rzeka [...]. Działka figurowała w tym rejestrze, jako nieruchomość Skarbu Państwa, będąca we władaniu Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w K.- Inspektoratu Eksploatacji Rzek w P.. Minister przyjął zatem, iż cała działka [...]wchodzi w skład gruntu rzeki [...], pomimo tego że celem podziału działki [...]było wydzielenie tej jej części, w obrębie której posadowiony jest ( w części) [...] " nad [...]" przy ul. [...]w P. [...]ten usytuowany jest na działce nr [...]i [...], wchodzących w skład pasa drogowego oraz na działce [...]. W ocenie Ministra przedmiotowa nieruchomość nr [...]była wyłączona z komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 2004 r. – Prawo wodne, co skutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji komunalizacyjnej. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił 21 listopada 2005 r. Prezydent Miasta P., wnosząc o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...]z dnia [...]października 2005 r. We wniosku wskazano, że organ nadzoru wydając decyzję stwierdzającą nieważność decyzji komunalizacyjnej pominął dotychczasową linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, według której dla oceny, czy mienie ogólnonarodowe podlega komunalizacji decydujące znaczenie ma stan faktyczny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. a nie tytuł prawny do skomunalizowanego mienia. Organ nadzoru oparł się jedynie na wypisie z rejestru gruntów i błędnie przyjął, nie badając stanu faktycznego, że działka nr [...]stanowi wody płynące, bo taki zapis jest w ewidencji gruntów. Skoro na działce jest posadowiony [...], to logicznym jest, że ta działka pomimo oznaczenia "Wp" nie może stanowić wód płynących. Ponadto we wniosku podniesiono, że przy rozpatrywaniu sprawy nie wzięto pod uwagę, że wpis w ewidencji gruntów użytkownika działki - Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w K. Inspektorat Eksploatacji Rzek w P. – został dokonany bez podstaw prawnych ( brak niezbędnych decyzji administracyjnych) oraz pominięto pismo Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 3 marca 2004 r., z którego jednoznacznie wynika, że działka nr [...]od czasu wybudowania na niej tarasu widokowego jest w posiadaniu Urzędu Miejskiego. Taki stan faktyczny potwierdza, iż mienie to nie służyło realizacji zadań Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. oraz, że jednostka ta od momentu zabudowania działki w latach sześćdziesiątych nie rościła sobie praw do tego mienia. Wnioskujący przytoczył orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 1998 r. ( sygn. akt I SA 1285/97), zgodnie z którym " dla celów komunalizacji podstawowe znaczenie ma funkcja, jaką dla określonej nieruchomości wyznacza miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego". Przedmiotowa nieruchomość nr [...]na dzień 27 maja 1990 r. objęta była miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta P., zatwierdzonym uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Przemyślu Nr 16/XVIII/87 z dnia 29 czerwca 1987 r. (opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego Nr 7, poz.89 ze zm.). Zgodnie z powyższym planem działka ta był usytuowana w obszarze oznaczonym symbolem [...] posiadającym zapis tekstowy o treści :"tereny nadbrzeżne [...]stanowiące skarpę trawiastą, uregulowaną, z ciągiem spacerowym urządzonym i skwerem w rejonie miasta". Skoro zatem według planu działka to tereny spacerowe, to tym samym nie mogła stanowić wód płynących. Dodatkowo odwołujący wskazał, że w przypadku komunalizacji mienia w sytuacji zaistnienia sprzeczności między przeznaczeniem gruntu według zapisów w ewidencji gruntów a przeznaczeniem według planu, należy brać pod uwagę zapisy planu. Na tę okoliczność przytoczono orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 1998 r. (sygn. akt I SA 1365/97), według którego : " Błędne zapisy w ewidencji gruntów nie mogły zmieniać charakteru gruntu (jego funkcji), jaki mu nadawały postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego". Pismem z dnia 13 grudnia 2005 r., skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Regionalny Zarządu Gospodarki Wodnej w K. wyjaśniał, że przedmiotowa nieruchomość nr [...]nie służy wykonywaniu jego zadań statutowych. Podział działki nr [...]został dokonany w 2004 r. w celu wydzielenia zabudowanej murem oporowym z usytuowanym na nim tarasem widokowym, działki nr [...]. Podziału dokonano w związku z lokalizacją tego obiektu poza linią brzegu rzeki [...], po uzyskaniu akceptacji Ministra Ochrony Środowiska na przekazanie działki staroście. Mur oporowy wraz usytuowanym na nim tarasem widokowym nie jest urządzeniem wodnym służącym utrzymaniu brzegów rzeki [...], lecz raczej obiektem zabezpieczającym korpus drogowy ul. [...]. Wskazano również, że zgodnie z art.9 ust.1 pkt 4a ustawy Prawo wodne, grunty pokryte wodami powierzchniowymi, to grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych w granicach linii brzegu. W tej definicji brak jest zapisu, że grunty pokryte wodami powierzchniowymi, to te które posiadają w rejestrze gruntów użytek oznaczony symbolem " Wp". Użytki w ewidencji gruntów służą przede wszystkim celom fiskalnym, jako podstawa do określenia podatku a nie podstawa do określenia granic gruntów pokrytych wodami. Granicę tą określa linia brzegu ustalona, zgodnie z art.15 Prawa wodnego, w drodze decyzji administracyjnej starosty. Granica ewidencyjna między działką nr [...]i działkami [...]oraz [...] (ulica) nie jest granicą wyznaczającą linię brzegu rzeki [...], w rozumieniu art.15 ustawy Prawo wodne. Podkreślono, że w dacie 27 maja 1990 r. grunt obejmujący działkę nr [...]o pow. [...]ha wraz zabudowaniami nie służył realizacji zadań statutowych Okręgowej Dyrekcji Dróg Wodnych w K., poprzednika prawnego Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej i nie był oraz nie jest położony w granicy linii brzegu rzeki [...]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...]z dnia [...]maja 2006 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w trybie art.127 § 3 kpa w zw. z art.138 §1 pkt 2 kpa uchylił decyzję własną nr [...]z dnia [...]października 2005 r. i orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...]z dnia [...]sierpnia 2004 r. o nabyciu z mocy prawa przez Gminę Miejską P. działki nr [...]położonej w P., objętej księgą wieczystą Kw nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wyłączające komunalizację z mocy samego prawa. Zarówno Prezydent Miasta P., wykonujący również funkcję starosty, jak też Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K., zgodnie twierdzą, że działka [...], na której znajduje się mur oporowy wraz usytuowanym na nim [...], od początku istnienia tego obiektu tj. od lat sześćdziesiątych, nie służyła realizacji zadań Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w K.. Stanowiła natomiast mienie ogólnonarodowe należące do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, co przesądza o jej komunalizacji z mocy prawa na podstawie art.5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Decyzja organu nadzoru nr [...]z dnia [...]października 2005 r. podjęta została w oparciu o błędne założenie, że działka nr [...]stanowi grunt pod wodami powierzchniowymi w granicach linii brzegu rzeki [...]. Biorąc jednak pod uwagę odmienne przeznaczenie tego terenu wyznaczone w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Miasta P., według stanu na dzień 27 maja 1990 r., Minister uznał za konieczne uchylenie decyzji własnej z dnia [...]października 2005 r. i nie stwierdzanie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Organ podkreślił przy tym, że za takim stanowiskiem przemawia ugruntowana linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą funkcja danego terenu, wyznaczona przez zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest decydująca dla oceny zasadności komunalizacji tego gruntu, jeżeli istnieją rozbieżności pomiędzy przeznaczeniem gruntu według ewidencji gruntów a przeznaczeniem danego terenu w planie zagospodarowania przestrzennego. Organ wskazał na dotyczące tej kwestii orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 1998 r. w sprawie I SA 1365/97. Ponadto przytoczył treść art.33 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. 1989, Nr 17, poz. 99 ze zm.), obowiązującej w dacie komunalizacji, zgodnie z którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stanowi podstawę gospodarki gruntami. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...]maja 2006 r., nr [...]złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. N. i J. K., wspólnicy spółki cywilnej A. w P., wnosząc o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1/ naruszenie przepisów art.1, 5 ust.1, 18 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w związku z art.1, 4, 6 ust.3 i 8 ust.2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne – przez błędne zastosowanie, polegające na dopuszczeniu do komunalizacji części gruntu rzeki [...], pomimo wyłączenia takiej możliwości z mocy art.11 ust.1 powołanej powyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., 2 / naruszenie art. 33 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym – przez błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego istniejący w dniu 27 maja 1990 r., może decydować o prawie do komunalizacji części gruntów rzeki [...], pomimo, że koryto rzeki, ani jej linia brzegowa nie uległy zmianie wskutek wybudowania [...]na murze oporowym rzeki, 3/ naruszenie art.7 i art.83 Konstytucji z zw. z art.6 ust.1, 7, 8 ust.1 i art.9 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej – poprzez nierówne traktowanie skarżących i Gminy Miejskiej P. w prowadzeniu działalności gospodarczej i danie przewagi gminie poprzez niezgodne z prawem dopuszczenie do komunalizacji części gruntów rzeki [...]w celu umożliwienia gminie czerpania korzyści finansowych ze skomunalizowanego terenu. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że o komunalizacji mienia ogólnonarodowego decydował stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. a w tym dniu działka nr [...]w ogóle nie istniała. W ocenie skarżących w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej cały grunt rzeki [...], tak znajdujący się pod wodą, jak i nadbrzeże, pozostawał własnością Skarbu Państwa, co wyłączało go z komunalizacji. Skarżący podnieśli również, że obecnie obowiązująca ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, jak i obowiązująca w dacie komunalizacji ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne stanowią, że jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, to linia brzegu biegnie tą krawędzią i tak właśnie jest w przypadku spornej działki [...]. Ponadto skarżący podali, że w dniu 27 maja 1990 r. gmina nie wykonywała na spornej działce żadnych własnych zadań, przewidzianych w art. 7 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, a jest to niezbędny warunek, aby komunalizacja mogła mieć miejsce. Według skarżących, gmina wszczęła procedurę konkursową celem zagospodarowania [...]i rozpoczęła działania zmierzające do administracyjnego przejęcia prawa własności wybranego fragmentu nadbrzeża, a skoro uczyniła to, jako podmiot gospodarczy, to podlega przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. z zasadą równości podmiotów, a równocześnie obowiązkiem wspierania rozwoju nie tylko swej przedsiębiorczości, lecz udzielania pomocy małym przedsiębiorcom, takim jak skarżący. Zarzucono, że Prezydent Miasta P. dla ochrony swoich interesów gospodarczych wystąpił w roli starosty, co bezpodstawnie poparł Minister, naruszając przy tym obowiązujące prawo o komunalizacji mienia ogólnonarodowego, i godząc w zasady praworządności,określone w art.7 i 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Minister uznał za wymagające podkreślenia, że całkowicie nieuprawniony jest zarzut skargi naruszenia przez organ art.7 i 83 Konstytucji oraz przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r., polegający, według skarżących, na nierównym potraktowaniu skarżących i Gminy Miejskiej P. w prowadzeniu działalności gospodarczej. Organ wskazał, że orzekał wyłącznie kasacyjnie w trybie nadzoru o zgodności z prawem komunalizacji nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...]. W postępowaniu mającym na celu ocenę legalności decyzji komunalizacyjnej organ nadzoru nie traktował gminy, jako podmiotu gospodarczego. Minister zauważył także, że gmina nie może prowadzić działalności gospodarczej na zasadach określonych w wymienionej wyżej ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. Dodatkowo organ nadzoru podkreślił, że zaskarżona decyzja została doręczona B. N. i J. K. wyłącznie do wiadomości, jako że osoby te nie były stronami toczącego się postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sąd administracyjny przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy ze skargi na decyzje i akty wydawane przez organy administracji publicznej, dokonuje sprawdzenia, czy skarga spełnia wymogi formalne oraz czy jest dopuszczalna droga sądowoadministracyjna. W dalszej kolejności Sąd bada, czy skarżący posiada legitymację do bycia stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym W niniejszej sprawie należało zatem rozważyć, czy skarżący B. N. oraz J. K., działający jako wspólnicy spółki cywilnej A. w P., są legitymowani do bycia stroną w postępowaniu z ich skargi na ostateczną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą stwierdzenia nieważności postępowania komunalizacyjnego. Interes prawny ma charakter materialnoprawny. Oparty jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i prawnym, i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2001 r. I SA 2326/00, publ. Lex nr 54528). Treścią interesu prawnego jest publiczne prawo podmiotowe rozumiane, jako przyznane przez przepis prawa jednostce konkretnej korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym czy sądowoadministracyjnym. Interes prawny musi mieć swe źródło w przepisie prawa materialnego, co wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny. Bezspornie, w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, skarżący nie legitymowali się statusem strony w rozumieniu art.28 kpa, nie mogli być też stroną postępowania komunalizacyjnego. Jak bowiem wynika z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa i właściwa gmina, gdyż między nimi dochodzi do przekształceń prawa własności. Interes prawny w postępowaniu komunalizacyjnym miałby również podmiot, który wykazałby, że przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania komunalizacyjnego. Na potwierdzenie powyższego stanowiska należy powołać niektóre z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 1993 r., II SA 1783/93, niepubl. oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2004 r. w sprawach sygn. akt I SA 1307/02, 1308/02, 1309/02,1310/02 niepubl.). Z kolei w wyroku z dnia 3 czerwca 2003 r., w sprawie sygn. akt I SA 2801/01 , publ. Lex 149523, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że nawet roszczenie o nabycie prawa użytkowania wieczystego nie daje legitymacji do uczestniczenia, jako strona w postępowaniu komunalizacyjnym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela zaprezentowane wyżej stanowisko wyrażone w orzecznictwie, a dotyczące legitymacji do bycia stroną w postępowaniu komunalizacyjnym. W odniesieniu do postępowania nadzorczego Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 1994 r.,(II SA 2164/92, publ.ONSA 1995/1/32), wyraził pogląd, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki prawne stwierdzenia nieważności decyzji. Również i w tym kontekście skarżący nie mogli być uznani za stronę postępowania nadzorczego. Jak wynika bowiem ze złożonego przez nich wniosku o sprawdzenie legalności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] prowadzili oni działalność gospodarczą polegającą na handlu napojami i piwem w kiosku usytuowanym w pasie drogowym, przyległym do skomunalizowanej działki nr [...]a także uczestniczyli w konkursie rozpisanym przez Prezydenta Miasta P. na zagospodarowanie [...]mieszczącego się na działce nr [...]. Okoliczności te nie stanowią interesu prawnego do bycia stroną postępowania komunalizacyjnego, ani w postępowaniu nadzorczym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, ani też w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podnoszona, we wspomnianym wyżej wniosku, okoliczność że Gmina Miejska w P. żąda zapłaty za bezumowne korzystanie z [...]usytuowanego na działce skomunalizowanej nie pozwala także na przyjęcie, że interesu prawnego lub obowiązku skarżących dotyczą skutki odmowy stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Prawa i obowiązki wynikające ze stosunku obligacyjnego (np. z umowy dzierżawy) nie stanowią również źródła interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu sądowym, którego przedmiotem jest skarga na decyzję organu nadzoru odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Należy także podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że tylko przepis prawa materialnego, stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Sąd orzekający podziela pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego według, którego: "Fakt, że skarżący nie miał przymiotu strony w postępowaniu, że postępowanie to wszczęto z urzędu, że nie miał żadnego interesu prawnego ani w postępowaniu administracyjnym, ani we wniesieniu skargi do NSA na decyzję, która go w ogóle nie dotyczyła, jak również w żadnym zakresie nie dotyczy jego interesu prawnego i obowiązku – ma ten skutek, że skarga uległa oddaleniu, a nie odrzuceniu. Wiąże się to z badaniem przez Sąd, czy skarżący miał w niniejszej sprawie przymiot strony, o jakim mowa w art.28 kpa i art.33 ust.2 ustawy o NSA" - (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2000 r., II SA 2109/00, publ. OSP 2001/6/86). W nawiązaniu do tezy powyższego wyroku należy dodatkowo wskazać, że odpowiednikiem art.33 ust.2 nieobowiązującej obecnie ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368) jest aktualnie art.50 §1i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w odniesieniu do którego, wyżej wymieniony pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 27 września 2000 r. zachowuje w pełni swą aktualność. Bezspornie skarżący nie legitymują się żadnym prawnorzeczowym tytułem do skomunalizowanego gruntu i nie wskazali przepisu prawa materialnego stanowiącego dla nich umocowanie do bycia stroną postępowania sądowego, którego przedmiotem jest zaskarżona decyzja. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło