I OSK 92/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech, Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.), Leszek Kiermaszek, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 października 2006r. sygn. akt II SA/Sz 677/06 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. przyznaje adwokatowi G. B. od Skarbu Państwa kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną kwotę podatku od towarów i usług - tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt II SA/Sz 677/06 oddalił skargę B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia [...], nr [...], Starosta G. reprezentowany przez Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w G., na podstawie art. 106 ust. 5, art. 155 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593) oraz art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 203, poz. 1966), po rozpatrzeniu z urzędu sprawy ustalenia odpłatności od B. K. za pobyt w domu pomocy społecznej uchylił w całości z dniem [...] października 2004 r. swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] o odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i ustalił od dnia [...] listopada 2004r. miesięczną odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 778,67 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że stosownie do ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowanie do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004r. ponoszą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej na dotychczasowych zasadach. Dlatego, zgodnie z przepisami obowiązującymi przed 1 stycznia 2004 r., miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby pełnoletniej posiadającej dochód ustala się w wysokości 200% kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy co stanowiło kwotę 922,00 zł., przy czym opłata ta nie może być wyższa niż 70% dochodu osoby przebywającej w tej placówce. Organ I instancji ustalił, że dochód B. K. wynosi [...] zł, zatem miesięczna opłata za pobyt w placówce na dzień wydania decyzji wynosi 778,67 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, po rozpatrzeniu odwołania B. K., uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, m.in. art. 77 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd, jak wynika z uzasadnienia wyroku, uznał bowiem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania B. K. od decyzji z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. B. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i polecenie SKO w S., aby ten organ zobowiązał organ I instancji do wydania decyzji w przedmiocie odpłatności za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162 poz. 1118) art. 140 w zw. z art. 139. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej nie dotyczy emerytów i rencistów, a jedynie osób pobierających zapomogi lub renty socjalne z opieki społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie istota sporu pomiędzy skarżącym a organami administracyjnymi dotyczy podstawy prawnej ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Sąd stwierdził, że podstawę ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w niniejszej sprawie stanowią wyłącznie przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 1998r. Nr 64 poz. 414 ze zm.). Skarżący, jak wynika to z ustaleń organów orzekających w sprawie i jest niesporne, przebywa w Domu Pomocy Społecznej w G. od 1999 r. Zgodnie z art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowanie do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach. Z treści tego przepisu wynika zatem, że do osób przyjętych i skierowanych do takich placówek przed 1 stycznia 2004 r., w kwestii ustalenia odpłatności za pobyt stosuje się zasady określone w ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej a konkretnie w art. 35 tej ustawy. W niniejszej sprawie - jak wynika to z decyzji obu instancji - organy orzekające ustaliły miesięczną odpłatność skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej według zasady określonej w art. 35 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Wbrew twierdzeniom i zarzutom skarżącego nie mają zastosowania w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej powołane w skardze przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39 poz. 353), a zwłaszcza art. 140 tej ustawy. Przepis ten jest w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej przepisem odrębnym, który reguluje wyłącznie zasady uiszczania opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przy zastosowaniu metody potrącenia z emerytury lub renty przez właściwy organ emerytalno-rentowy. Z przedstawionych względów Sąd I instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, którą oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B. K., zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, poprzez przyjęcie, że miesięczną odpłatność skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie tej ustawy. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpatrzenie skargi na decyzję z dnia [...] wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze poprzez uchylenie decyzji, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w G. kilkakrotnie ustalało wysokość miesięcznej opłaty za pobyt skarżącego w Domu Pomocy Społecznej ustalając decyzją z dnia [...] maja 2004 r. odpłatność miesięczną na kwotę 778,67 zł (datę decyzji pierwszoinstancyjnej wskazano omyłkowo, została ona wydana w dniu 8 października 2004 r.). Stwierdzono, że skarżący nie zgadza się z opłatą wyrażoną w decyzji jak również z poprzednimi decyzjami a stanowisko swoje wyraził w licznych skargach kierowanych do organów administracji, w których wykazał, że opłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej ustalona została wbrew przepisom. Powołane przepisy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a następnie podtrzymane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nasuwają, zdaniem autora skargi kasacyjnej, wątpliwości w zakresie trafności stosowania ich w ustaleniu odpłatności. Zaznaczono, że skarżący jest rencistą i pobiera policyjną zwaloryzowaną rentę w kwocie [...] zł i dlatego należy stosować w przedmiocie odpłatności przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a mianowicie art. 140 ust. 4 pkt 3 tej ustawy. Przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczą ustalania odpłatności za pobyt w domach opieki społecznej osób otrzymujących renty specjalne, a zatem przepisy te nie mają zastosowania do skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Okolicznością niesporną w rozpoznawanej sprawie jest, że skarżący przebywa w Domu Pomocy Społecznej w G. od 1999 r. Zgodnie z art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowanie do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach. Z powyższego wynika - jak słusznie przyjęły organy administracji publicznej i Sąd I instancji, iż do ustalenia opłaty za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej ma zastosowanie ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. W związku z tym należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, iż wyłączną podstawą do ustalenia opłaty za pobyt B. K. w domu pomocy społecznej stanowi art. 35 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby pełnoletniej posiadającej dochód ustala się w wysokości 200% kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy, opłata ta nie może być jednak wyższa niż 70% dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Na podstawie tego przepisu oraz dochodu skarżącego i kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, prawidłowo ustalono wysokość miesięcznej odpłatności za pobyt skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w G. na kwotę 778,67 zł. Wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w skardze kasacyjnej w żadnej mierze do ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie ma zastosowania przepis art. 140 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ emerytalno-rentowy może potrącić z emerytury albo renty należności z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń w domach pomocy społecznej do wysokości 65% miesięcznego świadczenia. Przepis ten nie ma jakiegokolwiek wpływu na ustalenie wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej lecz określa jedynie maksymalną procentową wysokość potrącenia z tytułu wskazanej należności ze świadczenia emerytalnego albo rentowego. Jeżeli natomiast potrącona kwota nie pokrywa w całości wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej to pensjonariusz domu jest obowiązany samodzielnie uiścić pozostałą cześć tej należności. Trafnie zatem Sąd I instancji zauważył, iż przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych regulują wyłącznie zasady uiszczania opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Pogląd, iż podstawę prawną do ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej stanowią wyłącznie przepisy ustawy o pomocy społecznej i nie ma zastosowania w tym względzie przepis art. 140 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych został wyrażony również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 1083/99 (LEX nr 53798). Mając powyższe na uwadze, podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej należało uznać za nieuzasadniony Z powyższych względów skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw należało oddalić na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm). O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).