I OSK 123/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Leszek Włoskiewicz (spr.) Sędziowie NSA Barbara Adamiak Zygmunt Zgierski Protokolant Joanna Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 950/06 w sprawie ze skargi D. L. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 października 2006 r. I SA/Wa 950/06, oddalił skargę D. L. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] [...], utrzymującą w mocy decyzję tej Komisji z dnia [...] [...], którą odmówiono zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Filologicznego [...] z dnia 18 listopada 2004 r., o nadaniu skarżącemu stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa. Sąd stwierdził przede wszystkim, że będąc władny badać tylko zachowanie przez Centralną Komisję norm regulujących jej postępowanie, nie mógł zatem rozważać zarzutów dotyczących przedstawionej przez recenzentów tej Komisji merytorycznej oceny rozprawy kwalifikacyjnej oraz dorobku naukowego skarżącego, orzekając zaś na podstawie akt nie mógł tym samym rozważać zarzutu dotyczącego tendencyjnego doboru recenzentów, który nie został poparty jakimkolwiek dowodem. Sąd wyjaśnił ponadto, że - odnosząc się do zarzutu wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji - decyzje Centralnej Komisji to decyzje organu kolegialnego, które stanowią podsumowanie postępowania mającego charakter niejawny (§ 14 statutu tej Komisji) i są podejmowane w głosowaniu tajnym (art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm. oraz § 7 ust. 2 statutu), natomiast wyników tajnego głosowania nie można przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w art. 107 § 3 k.p.a., Centralna Komisja zaś nie była obowiązana ani przytaczać w uzasadnieniu pełnej treści opinii swych recenzentów, ani też rozstrzygać kwestii polemicznych pomiędzy recenzentami a skarżącym. Sąd wyjaśnił również, że przedmiotem postępowanie przed Centralną Komisją jest sama uchwała o nadaniu stopnia naukowego i osoba, której uchwała dotyczy nie ma w tym postępowaniu statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie mają więc do niej zastosowania art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a., gdyż jej uprawnienia sprowadzają się tylko do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 19 ust. 2 ustawy) oraz wniesienia skargi, natomiast udział w postępowaniu zatwierdzającym mogą brać recenzenci powołani w przewodzie habilitacyjnym, przy czym wyłącznie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy (art. 19 ust. 4 ustawy) i taki udział im zapewniono zawiadamiając o posiedzeniu. Sąd nie znalazł więc podstaw do uwzględnienia skargi uznając, że Centralna Komisja zachowała wymagania określone ustawą, statutem oraz przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym wprawdzie przekroczyła termin ponownego rozpatrzenia sprawy, lecz na wynik sprawy nie miało to wpływu, gdyż z przekroczeniem terminu ustawa nie wiąże skutków prawnych. Wnosząc skargę kasacyjną D. L., jako jej podstawy przytoczył: naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz naruszenie prawa materialnego, "przez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny norm konstytucyjnych art. 2 i art. 45 Konstytucji przy badaniu poprawności procesowania Centralnej Komisji w oparciu o zasadę niejawności postępowania, co uniemożliwiło skarżącemu czynny udział w postępowaniu przed Centralną Komisją i uczyniło jej decyzję, decyzją o charakterze uznaniowym". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, uzupełnionym dodatkowym pismem, podniesiono przede wszystkim, że - gdy chodzi o naruszenie przepisów postępowania - sąd nie ustosunkował się prawidłowo do zarzutu naruszenia przez Centralna Komisję art. 28 oraz art. 9 i art. 10 k.p.a., zarazem § 14 jej statutu (postępowanie komisji do chwili wydania decyzji ma charakter niejawny) jest sprzeczny z ustawą oraz wskazanymi klauzulami generalnymi zawartymi w kodeksie postępowania administracyjnego, "gdyby interpretować owo postanowienie jako prawo Centralnej Komisji do prowadzenia postępowania w sposób tajny", zwłaszcza iż "zasada państwa prawnego, art. 2 Konstytucji RP oraz zasada jawności postępowania, art. 45 pkt 1 Konstytucji, nie dopuszcza w żadnej procedurze (karnej, cywilnej, administracyjnej czy jakiejkolwiek innej) postępowania tajnego". W uzasadnieniu w tej części podniesiono ponadto, że: "...prowadzenie postępowania do chwili wydania decyzji w sposób niejawny oznacza tyle samo, co rozpoznanie sprawy w sytuacji wyłączającej jawność wobec osób trzecich, ale nie wobec stron postępowania" i § 14 statutu nie znajduje żadnej legitymacji ustawowej i jest wręcz sprzeczny z ustawą, niejawność postępowania zaś nie może pozbawiać osoby zainteresowanej prawa do wysuwania zastrzeżeń wobec recenzji wydanych na zlecenie Centralnej Komisji, "które są niczym innym jak opiniami biegłych w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.", natomiast sąd nie odniósł się ani do remonstracji skarżącego wobec recenzentów, ani do zarzutu, iż dobór recenzentów powinien zapewnić obiektywne rozpoznanie sprawy, który ma oparcie w art. 24 k.p.a., zarazem uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji powinno odpowiadać wymaganiom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. i nie można uznać, aby tajne głosowanie upoważniało organ do skrótowego oraz ogólnikowego uzasadnienia, ponieważ "wyroki sądów są wydawane też po głosowaniu tajnym, ale nie zwalnia to przecież tych organów od uzasadnienia swoich rozstrzygnięć w sposób przewidziany w art. 424 k.p.k. lub 328 k.p.c.", wreszcie sąd nie rozprawił się z zarzutem, że recenzje zawierały stwierdzenia niezgodne z rzeczywistością, czy też wręcz nieprawdziwe oraz nie ustosunkował się prawidłowo do zarzutu, że w postępowaniu przed Centralną Komisją nie brali udziału recenzenci powołani w przewodzie habilitacyjnym, których na pierwszym etapie skutecznie nie poinformowano o postępowaniu (brak zwrotek). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej - gdy chodzi o zarzut naruszenia prawa materialnego - podniesiono, że: "Postanowienia statutu Centralnej Komisji nie powinny być sprzeczne z regułami konstytucyjnymi, zwłaszcza w zakresie zasady jawności postępowania oraz umożliwienia stronie postępowania czynnego udziału w takim postępowaniu. O ile sam przewód habilitacyjny prawa takie zapewnia i umożliwia starającemu się o uzyskanie tytułu obronę swoich interesów, o tyle procedura mająca na celu zatwierdzenie nadanego tytułu w postaci statutu Centralnej Komisji, zwłaszcza w świetle zapisu § 14 statutu prawa te ogranicza, umożliwiając Centralnej Komisji odmowę zatwierdzenia nadanego tytułu w oparciu o kryteria dalece ocenne. Skoro Centralna Komisja jest usytuowana jako ostateczny czynnik decyzyjny w rozumieniu prawa administracyjnego, to regulacje statutu uchwalanego przez nią, zwłaszcza w zakresie procedowania, nie mogą wprowadzać ograniczeń w stosunku do klauzul generalnych k.p.a. (art. 9, 10 § 1 k.p.a.) i uwzględniać w pełnym zakresie regulacje rozdziału IV kodeksu postępowania administracyjnego". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 174 pkt 2 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstawę skargi kasacyjnej może stanowić naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej, jako uchybienie w rozumienie art. 174 ust. 2 powołanej ustawy, przytacza się naruszenie art. 141 § 4 tej ustawy, który określa, co powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Nawet pomijając, że obszerne uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada ustawowym wymaganiom, tak sformułowany zarzut jest oczywiście nietrafny, gdyż w żadnym razie niepełne, czy też pod innym względem wadliwe uzasadnienie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Uzasadnienie bowiem sporządza się po wydaniu wyroku, kiedy sprawa została rozstrzygnięta i jej wynik jest znany, wadliwe uzasadnienie nie ma zatem cech uchybienia, o jakim mowa w art. 174 pkt 2. Natomiast, jeżeli przyjąć, że - lecz tylko założenie, gdyż sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1), jest więc związany przytoczonymi w niej podstawami - zarzucając wadliwość uzasadnienia wyroku skarżący zmierzał w istocie do wykazania wadliwości samego rozstrzygnięcia, jako podstawę powinien przytoczyć (w ramach regulacji objętej art. 145 § 1) odpowiedni przepis obligujący sąd do uwzględnienia skargi. Należy ponownie wyjaśnić skarżącemu, że - o czym zresztą jest wprost mowa w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki stanowi regulację szczególną i w postępowaniu o zatwierdzenie uchwały o nadaniu stopnia naukowego osobie ubiegającej się o nadanie stopnia, ani nie przyznaje statusu strony, ani nie zapewnia uczestnictwa - które zapewnia recenzentom powołanym w przewodzie habilitacyjnym, lecz tylko w razie ponownego rozpatrywania sprawy - ograniczając jej uprawnienia wyłącznie do możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z kolei, aby poruszyć inny aspekt, recenzenci Centralnej Komisji nie są biegłymi w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., gdyż biegłych powołuje się wówczas, kiedy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne, Centralna Komisja zaś jest organem, którego członkowie mają tytuł profesora i reprezentują każdą dziedzinę nauki i sztuki, ponadto działa poprzez specjalistyczne sekcje. Wreszcie chybiona jest analogia do postępowania sądowego, gdyż głosowanie nad wyrokiem pozostaje niejawne dla stron, nie zaś dla składu orzekającego, jak w postępowaniu przed Centralną Komisją, której członkowie głosują niejawnie wobec siebie i właśnie dlatego uzasadnienie decyzji nie może być wyczerpujące ponieważ znany jest tylko wynik, natomiast nieznane są motywy, jakimi kierowali się głosujący. Jak o tym mowa w art. 174 pkt 1 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstawę skargi kasacyjnej może stanowić również naruszenie prawa materialnego, lecz tylko przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, zatem już nie przez nieuwzględnienie, zwłaszcza że nieuwzględnienie danego przepisu, a raczej niezastosowanie, jest zazwyczaj konsekwencją błędnej wykładni, czy też niewłaściwego zastosowania innego przepisu. Ponadto nawet nie wiadomo na czym miałoby polegać owo sugerowane w skardze kasacyjnej uwzględnienie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż badanie zgodności ustaw zwyczajnych z ustawą zasadniczą należy do Trybunału Konstytucyjnego, skarżącemu zaś właśnie idzie o wykazanie, że zawarte w ustawie o tytule naukowym i stopniach naukowych regulacje pozostają w sprzeczności z Konstytucją. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.