I SA/Wa 1597/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska Asesor WSA Mirosław Gdesz Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Ewelina Ryszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., po rozpatrzeniu odwołania J. M., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] uchylającą decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] czerwca 2004 r. i odmawiającą od dnia 1 września 2004 r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na dziecko – K. M. oraz prawa do opłacania składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. przedstawiło następujący stan sprawy: Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Burmistrz Miasta i Gminy B. przyznał J. M. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad dzieckiem K. M. na okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. oraz składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne na wskazany okres. Z dniem 1 września 2004 r. K. M. rozpoczęła naukę w Zespole Szkół [...] w R., który zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobowa opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. W tej sytuacji Burmistrz Miasta i Gminy B. decyzją z dnia [...] marca 2005 r. wstrzymał realizację świadczenia od najbliższego terminu płatności tj. od miesiąca listopada. Decyzja ta, jak i decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. utrzymująca ją w mocy, zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1431/05. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na brak powołania podstawy prawnej, tj. przepisów prawa materialnego oraz wadliwość uzasadnienia polegającą na niepowiązaniu uzasadnienia z rozstrzygnięciem decyzji. W uzasadnieniach obu decyzji bowiem szczególny nacisk położony został na treść art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, natomiast ten przepis nie został w ogóle powołany jako podstawa prawna decyzji. Poza tym, jak dalej wskazał Sąd, treść tego przepisu odnosi się do sytuacji, kiedy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, nie zaś do sytuacji, kiedy następuje wstrzymanie wypłaty świadczenia. W wyniku dalszego postępowania decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Burmistrz Miasta i Gminy B. orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r. oraz o odmowie przyznania od dnia 1 września 2004 r. J. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz prawa do opłacania składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem. Od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] maja 2006 r. odwołanie złożyła J. M. podnosząc, że decyzja jest rozbieżna z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2006 r. i jest dla niej krzywdząca. Wskazała, że oczekuje zwrotu bezprawnie zabranych jej pieniędzy za już wypłacone świadczenie pielęgnacyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej, wskazało, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa, gdyż zaistniały przesłanki wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od dnia 1 września 2004 r. bowiem, córka skarżącej K. M. przebywa w internacie Zespołu Szkół [...] w R. zapewniającego całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, w związku z koniecznością kształcenia. Organ odwoławczy wskazał na podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinych, zgodnie z którym organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Odnosząc się do zarzutu skargi co do rozbieżności z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2006 r., Samorządowe Kolegium Odwoławczego w R. wyjaśniło, że w wyniku uchylenia przez Sąd decyzji Kolegium z dnia [...] maja 2005 r. i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] marca 2005 r., w obrocie prawnym pozostała decyzja przyznająca skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r., w sytuacji, gdy od dnia 1 września 2004 r. świadczenie to przestało jej przysługiwać. Z tego względu należało zmienić decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r. i od dnia 1 września 2004 r. odmówić skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wyjaśniło również, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do wstrzymania wypłaty świadczenia, gdyż nie wystąpiły tutaj przesłanki określone w art. 28 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i § 14 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2006 r. skargę wniosła J. M. wskazując, że w jej odczuciu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2006 r. był dla niej korzystny, tymczasem zarówno organ pierwszej instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymują, że świadczenie jej nie przysługuje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wskazać na przepis art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną, o której stanowi powyższy przepis, należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i sądzie może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego środkami przewidzianymi prawem. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nie uległ zmianie ani stan prawny w zakresie braku uprawnień do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, ani stan faktyczny. W ocenie Sądu organy orzekające w przedmiotowej sprawie uwzględniły ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1431/05. W zakresie oceny prawnej wyrażonej w tym wyroku Sąd wytknął brak powołania podstawy prawnej, tj. przepisów prawa materialnego oraz wadliwość uzasadnienia polegającą na niepowiązaniu uzasadnienia z rozstrzygnięciem decyzji. W konsekwencji organy orzekające, rozpoznając niniejszą sprawę po orzeczeniu sądu administracyjnego, oparły prawidłowo swoje rozstrzygnięcia na przepisach art. 32 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 32 cytowanej ustawy, w brzmieniu określonym ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (art. 27 pkt 22; Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) wszedł w życie z dniem 1 czerwca 2005 r. Pozwala on właściwemu organowi bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Przepis ten otrzymał takie brzmienie z dniem 1 czerwca 2005 r. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. prawidłowo uznało więc, że z dniem [...] września 2004 r. zaistniała przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 3 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazująca sytuację, kiedy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Z dniem tym K. M. legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności rozpoczęła naukę w Zespole Szkół [...] w R. i w związku z tym przebywa w internacie zapewniającym całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. A zatem z dniem [...] września 2004 r. J. M. utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad córką K. M. Sąd zwrócił uwagę na to, że zaskarżone decyzje nie są wolne od uchybień. Decyzja pierwszoinstancyjna z dnia [...] maja 2006 r. w istocie powinna uchylić decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r. wyłącznie w części, w jakiej przyznaje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia września 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. Organ drugiej instancji wprawdzie utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2006 r., ale dokonał próby jej konwalidacji stwierdzając w uzasadnieniu, iż decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r. należało zmienić i od dnia [...] września 2004 r. odmówić skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu wskazane wady decyzji nie miały jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w wyroku z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).