I SA/Wr 843/06

WyrokWSA we Wrocławiu2006-11-10

Skład orzekający: Maria Tkacz - Rutkowska, Ludmiła Jajkiewicz, Ewa Kamieniecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odstąpienie od umowy sprzedaży i umowy leasingu ze skutkiem ex tunc w roku 2003 może wpływać na rozliczenia podatkowe za rok 2002, w szczególności poprzez korektę przychodów i kosztów uzyskania przychodów?
Ratio decidendi
Odstąpienie od umów cywilnoprawnych ze skutkiem ex tunc dokonane w roku 2003 nie może wpływać na rozliczenia podatkowe za rok 2002. Prawo podatkowe jest autonomiczne wobec prawa cywilnego, a moment powstania obowiązku podatkowego i wysokość zobowiązania podatkowego są kształtowane wyłącznie przez przepisy ustaw podatkowych. Zdarzenia, z którymi ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania, odnoszą się do przysporzeń majątkowych otrzymanych lub należnych w danym roku podatkowym, a koszty uzyskania przychodu są potrącalne tylko w roku podatkowym, którego dotyczą. Korekta przychodów i kosztów za lata ubiegłe w związku z odstąpieniem od umów cywilnoprawnych ze skutkiem ex tunc nie jest przewidziana przez przepisy ustaw podatkowych.
Stan faktyczny
Spółka A S.A. złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r., argumentując, że odstąpiła od umów sprzedaży i leasingu maszyn ze skutkiem ex tunc, co powinno skutkować korektą przychodów i kosztów. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że odstąpienie od umów w 2003 r. nie może wpływać na rozliczenia podatkowe za rok 2002. Spółka wniosła skargę do WSA, która została oddalona.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska Sędziowie: Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Aleksandra Madej po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A S. A. we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. oraz określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. oddala skargę. W zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu ( poniesionej straty ) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy od 1 stycznia 2002 r. do 31 grudnia 2002 r. A S. A. we W. wykazał przychody w wysokości [...], koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] oraz podatek dochodowy należny po odliczeniach w wysokości [...]. W dniu [...] A S. A. złożył w D. Urzędzie Skarbowym we W. wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. w wysokości [...] z uwagi na rozwiązanie umów sprzedaży maszyny poligraficznej i maszyny drukarskiej oraz umów leasingu tych urządzeń, zawartych z Wydawnictwem B. W korekcie zeznania podatkowego A S. A. we W. wykazał przychody w wysokości [...], koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] oraz podatek dochodowy należny po odliczeniach w wysokości [...]. Spółka pomniejszyła przychody o kwotę należnych od Wydawnictwa B rat leasingowych, natomiast koszty uzyskania przychodów o kwotę odpisów amortyzacyjnych, dotyczących maszyny poligraficznej i maszyny drukarskiej. Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. odmówił A S. A stwierdzenia nadpłaty w wysokości [...] w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy trwający od 1 stycznia 2002 do 31 grudnia 2002, określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy trwający od 1 stycznia 2002 r. do 31 grudnia 2002 r. w kwocie [...] oraz określił odsetki za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za styczeń, luty, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień oraz październik 2002 r. w kwocie [...]. Organ podatkowy I instancji ustalił, że Wydawnictwo B jako sprzedający zawarło w dniu [...] z A S.A. umowę sprzedaży maszyny poligraficznej do wydruku wielkogabarytowych materiałów reklamowych [...]. Jednakże w dniu zawarcia umowy Wydawnictwo B nie było właścicielem wymienionego urządzenia. W tej sytuacji niemożliwa była sprzedaż maszyny poligraficznej na rzecz A S. A. a w konsekwencji nie mogła być również skutecznie zawarta w dniu [...] umowa leasingu operacyjnego maszyny poligraficznej pomiędzy A S. A jako leasingodawcą a Wydawnictwem B jako leasingobiorcą. Wobec powyższego, skoro A S. A otrzymał w 2002 r. z tytułu rat leasingowych kwotę brutto [...], to kwotę tę należało potraktować jako otrzymaną przez Spółkę bez tytułu prawnego i zaliczyć ją w pełnej wysokości do przychodów podatkowych Spółki. W ocenie organu nie było natomiast podstaw do uznania za prawidłowe pomniejszenia przychodu, dokonanego przez Spółkę w korekcie zeznania o kwotę netto należnych rat leasingowych w wysokości [...]. Organ nie uwzględnił również jako kosztu uzyskania przychodów kwoty [...] z tytułu dokonania przez Spółkę odpisów amortyzacyjnych, ponieważ Spółka nie będąc właścicielem maszyny [...] nie była uprawniona do zaliczenia jej do środków trwałych. Ponadto organ podatkowy I instancji ustalił, że Wydawnictwo B jako sprzedający zawarło w dniu [...] z A S. A umowę sprzedaży maszyny drukarskiej offsetowej "Heidelberg-Speedmaster". Wprawdzie w momencie zawarcia umowy sprzedaży urządzenie to było obciążone prawem zastawu, ale ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego nie stanowi przeszkody do przeniesienia własności rzeczy. W konsekwencji mogła być również skutecznie zawarta w dniu [...] umowa leasingu operacyjnego maszyny drukarskiej pomiędzy A S. A jako leasingodawcą a Wydawnictwem B jako leasingobiorcą. Brak jest podstaw do korekty przychodów o kwotę netto należnych rat leasingowych w wysokości [...], skoro Spółka była właścicielem maszyny, skutecznie oddała ją w leasing, a usługa leasingu została faktycznie wykonana. Brak jest podstaw do korekty kosztów uzyskania przychodów o dokonane odpisy amortyzacyjne, bowiem Spółka była właścicielem maszyny i nie istniały przeszkody do dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Jednocześnie organ wskazał, że umowa z dnia [...] przekształcająca umowę leasingu w umowę pożyczki, mająca na celu zniwelowanie niekorzystnych dla Spółki konsekwencji podatkowych może wywierać skutki podatkowe dopiero w 2003 r. Wobec powyższego Naczelnik D. Urzędu Skarbowego uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nadpłaty żądanej przez Spółkę. Organ I instancji ustalił przychód Spółki w wysokości [...], koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] i określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych w wysokości [...]. W odwołaniu od decyzji A S. A zarzucił, że dokonując oceny skutków podatkowych umowy sprzedaży i umowy leasingu maszyny "Heidelberg-Speedmaster" organ podatkowy pominął treść art. 556 § 2, art. 560 § 1 i 2 oraz art. 5721 kodeksu cywilnego. W świetle tych przepisów istnienie zastawu rejestrowego powinno zostać zakwalifikowane jako wada prawna, która stanowi podstawę do odstąpienia od umowy przez kupującego. Podatnik skorzystał z przysługującego mu prawa i odstąpił od umowy sprzedaży maszyny. Odstąpienie od umowy zostało dokonane ze skutkiem ex tunc, a zatem jego bezpośrednią konsekwencją było anulowanie umowy leasingu operacyjnego dotyczącej tej maszyny. Odstąpienie od umowy sprzedaży powodowało konieczność skorygowania przychodów za okres, na jaki została zawarta umowa leasingu, a także obniżenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę dokonanych odpisów amortyzacyjnych. W odniesieniu do umów dotyczących maszyny "Nur Blueboard" organ podatkowy nie kwestionował skuteczności odstąpienia od umowy sprzedaży i anulowania umowy leasingu, w związku z czym Spółka zobowiązana była do zwrotu rat leasingowych. Dlatego też w porozumieniu dnia [...] strony postanowiły, że kwota wierzytelności Spółki z tytułu zwrotu ceny sprzedaży zostanie pomniejszona o kwotę rat leasingowych, które Spółka zobowiązana była zwrócić. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego porozumienie stron z dnia [...] nie może kształtować obowiązków podatnika wstecznie, tj. za rok podatkowy 2002. Przyjęcie stanowiska prezentowanego przez Spółkę oznaczałoby, że w istocie przepisy kodeksu cywilnego kształtują obowiązki podatkowe, a strona dokonując konwersji leasingu w pożyczkę może w każdym momencie, w odniesieniu do jakiegokolwiek roku podatkowego, anulować zapisy w swoich księgach podatkowych i dokonać nowych, przekładających się na względniejszy dla strony obowiązek podatkowy. W konsekwencji organy podatkowe nigdy nie mogłyby stwierdzić, czy księgi podatkowe Spółki za dany rok były prawidłowe i rzetelnie prowadzone, skoro dokonane w nich zapisy nie obrazowałyby rzeczywistego stanu faktycznego z daty jego zaistnienia. Natomiast o pominięciu treści przepisów kodeksu cywilnego można by mówić wówczas, gdyby organy podatkowe wydawały decyzje w oparciu o przepisy prawa cywilnego. Odmienna ocena skutków umowy cywilnej na gruncie prawa podatkowego nie oznacza negowania prawa do skorzystania z instytucji rękojmi czy odstąpienia od umowy. Skoro strony zawarły umowę w dniu [...], to jej skutki winny znaleźć odniesienie podatkowe z tą właśnie datą, nie zaś ex tunc. Należy też zauważyć, że Spółka umowę z Wydawnictwem B mogła faktycznie zrealizować dopiero w 2003 r. W odniesieniu do umów dotyczących maszyny "Nur Blueboard" wszelkie skutki podatkowe za 2002 r. określone zostały w związku z umowami sprzedaży i leasingu, zawartymi przez Spółkę w 2001 r. Skoro Spółka nie nabyła własności maszyny, to nie mogła skutecznie oddać jej w leasing. Pieniądze otrzymane bez tytułu prawnego z powodu bezskuteczności umowy leasingu, stanowią przychód podatnika w kwocie brutto [...]. Spółka nie mogła też dokonywać odpisów amortyzacyjnych, skoro nie była właścicielem tej maszyny. Ustalenia te w żadnym punkcie nie wiązały się z zawartą w 2003 r. umową, na mocy której dokonano konwersji leasingu w pożyczkę. W odniesieniu do umów dotyczących maszyny "Heidelberg – Speedmaster" wszelkie ustalenia odnosiły się do stanu faktycznego zaistniałego w 2002 r., nie mogły zatem uwzględniać umowy zawartej [...]. Odstąpienie od umowy winno zostać uwzględnione w rozliczeniu podatkowym roku, w którym dokonano konwersji leasingu w pożyczkę, tj. w rozliczeniu roku 2003. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A S. A. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji., zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego i błędne zastosowanie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez uznanie, że skarżąca otrzymała pieniądze bez tytułu prawnego, podlegające opodatkowaniu, w sytuacji gdy stanowią one zwrot pożyczki względnie zwrot zapłaconej, a nienależnej ceny sprzedaży. Spółka wskazała, że po zawarciu umowy powzięła wiadomość, że maszyna Nur Blueboard nie była w dniu sprzedaży własnością sprzedającego. Na podstawie art. 560 kodeksu cywilnego w dniu [...] strony od umowy sprzedaży odstąpiły, a sprzedawca zobowiązany był do zwrotu ceny. W odniesieniu do umowy leasingu, która w tych okolicznościach nie została skutecznie zawarta, skarżąca zobowiązana była do zwrotu otrzymanych opłat leasingowych. W tej sytuacji strony dokonały potrącenia wzajemnych świadczeń. Pozostałą kwotę, którą sprzedawca zobowiązany był zwrócić jako nienależną cenę sprzedaży, strony uznały za pożyczkę. Przekazane Wydawnictwu, jako cena sprzedaży, pieniądze zarachowano jako udzieloną pożyczkę. Natomiast pieniądze otrzymane jako opłaty leasingowe zarachowano jako częściowy zwrot pożyczki., choć trafniejsze jest uznanie ich jako zwrot ceny. Jeżeli umowa sprzedaży nie przeniosła własności rzeczy na skarżącą z powodu wady prawnej tej rzeczy, to odpisy amortyzacyjne nie stanowią kosztu uzyskania przychodów od momentu rozpoczęcia amortyzacji. Nie można skorygować odpisów amortyzacyjnych w innym momencie, w tym przypadku z chwilą złożenia oświadczeń o odstąpieniu od umowy. Także, jeżeli umowa leasingu nie mogła być skutecznie zawarta, to skutki tego występują od momentu jej zawarcia, a opłaty leasingowe są nienależne od dnia ich wniesienia i podlegają zwrotowi. Skoro strony od umowy sprzedaży odstąpiły i skarżąca dokonała korekty kosztów, to zwrócone skarżącej przez sprzedawcę pieniądze – zwrot ceny – nie stanowią przychodu bez tytułu prawnego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Podobna konstrukcja miała miejsce w odniesieniu do maszyny "Heidelberg – Speedmaster". Czynność odstąpienia od umowy wywołała takie same skutki, jak przedstawione powyżej, także w sferze podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 ). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub w części następuje, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach ( art. 145 § 1 pkt 2 ). W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestię sporną pomiędzy stronami stanowi ustalenie skutków, jakie wywołuje na gruncie prawa podatkowego skorzystanie przez skarżącą Spółkę z prawa do odstąpienia od umowy sprzedaży i umowy leasingu maszyny poligraficznej i maszyny drukarskiej ze skutkiem ex tunc. Według skarżącej Spółki odstąpienie od umów cywilnoprawnych ze skutkiem ex tunc powoduje konieczność skorygowania przychodów i kosztów ich uzyskania od momentu zawarcia tych umów. Natomiast w ocenie organów podatkowych odstąpienie od umów ze skutkiem ex tunc nie wpłynęło na rozliczenie w zakresie podatku dochodowego za okres objęty decyzją, a skutki tego odstąpienia winny zostać uwzględnione w rozliczeniu podatkowym roku, w którym nastąpiło rozwiązanie umów. Porozumienie stron z dnia [...] nie może bowiem kształtować obowiązków podatkowych skarżącej Spółki z mocą wsteczną. W rozpatrywanej sprawie, organy podatkowe nie kwestionowały uprawnień skarżącej Spółki do odstąpienia od umów sprzedaży na podstawie art. 560 § 1 w związku z art. 556 § 2 Kodeksu cywilnego oraz do odstąpienia od umów leasingu maszyny poligraficznej i maszyny drukarskiej. Nie kwestionowały także rozwiązania tych umów ze skutkiem ex tunc oraz związanej z tym zasadności zwrotu przez strony umów wzajemnie otrzymanych świadczeń. Jednakże odrębną kwestię stanowi ustalenie, czy odstąpienie od umów sprzedaży i leasingu w 2003 r. ze skutkiem ex tunc może działać z mocą wsteczną w sferze prawa podatkowego i wywierać wpływ na opodatkowanie roku 2002. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej zobowiązany był do oceny tych faktów z punktu widzenia prawno – podatkowego, analizując stosowne przepisy prawa podatkowego. W ocenie Sądu stanowisko organów podatkowych jest prawidłowe i nie narusza przepisów prawa podatkowego, w szczególności wskazanego w skardze art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Przede wszystkim należy zauważyć, że kwestie związane z określeniem podmiotu i przedmiotu opodatkowania, momentu powstania obowiązku podatkowego, wysokości podstawy opodatkowania i stawek podatkowych oraz pozostałe zagadnienia związane z uregulowaniem praw i obowiązków podatników stanowią materię wyłącznie ustaw podatkowych. Natomiast przepisy innych ustaw, w szczególności przepisy prawa cywilnego nie mogą przesądzać o momencie powstania obowiązku podatkowego i wysokości wynikającego z tego obowiązku zobowiązania podatkowego. Autonomiczność prawa podatkowego w stosunku do innych gałęzi prawa wskazuje, że umowy cywilnoprawne nie mogą modyfikować obowiązku kształtowanego bezpośrednio przez ustawę podatkową. Zobowiązanie podatkowe ma charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny i dlatego obowiązku podatkowego nie można wyprowadzać z przepisów prawa cywilnego i ustalać na podstawie umów cywilnoprawnych. W prawie podatkowym przyjęto dwie metody przekształcania obowiązku podatkowego w zobowiązanie podatkowe, poprzez regulację momentu powstania zobowiązania podatkowego. Zgodnie z treścią art. 21 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm. ) zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, albo też z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. W podatkach dochodowych przekształcenie obowiązku podatkowego w zobowiązanie podatkowe następuje z mocy prawa, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej. Powinność poniesienia świadczenia pieniężnego wystąpi, jeśli zaistnieje określone w ustawie podatkowej zdarzenie. Wtedy, gdy zobowiązanie powstaje z mocy prawa, wystąpienie określonych faktów prawnych powoduje automatycznie powstanie zobowiązania, które powinno być w przewidzianym trybie realizowane. Zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych zadany rok nie powstaje na ogół w wyniku jednego zdarzenia, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, lecz wielu zdarzeń, mających miejsce w różnych datach w trakcie roku podatkowego. Rozliczanie podatku dochodowego od osób prawnych następuje bowiem w cyklach rocznych. Regułą wynikającą z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych ( Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654z późn. zm. ) jest to, że rokiem podatkowym jest rok kalendarzowy, a termin do złożenia zeznania rocznego, według art. 27 ust. 1 u.p.d.o.p., wyznaczony został do końca trzeciego miesiąca roku następnego. Zdarzenia, z którymi ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania w podatku dochodowym odnoszą się do otrzymywanych lub należnych podatnikowi przysporzeń majątkowych. Kwestie związane z zaliczeniem określonych przysporzeń majątkowych osób prawnych do przychodów w znaczeniu podatkowym są uregulowane wyłącznie w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Przepisy prawa cywilnego ani umowy zawierane przez strony nie mogą przesądzać o kwalifikacji przysporzeń majątkowych dla celów podatkowych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 przychodami ( ... ) są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. Natomiast stosownie do art. 12 ust. 3 za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane ( ... ). Artykuł 12 wskazuje w praktyce dwa momenty wystąpienia u podatnika przychodu podatkowego, rozpoznawanego według zasady kasowej – przychodem są otrzymane pieniądze i wartości pieniężne oraz zasady memoriałowej – przychodem są przychody należne, choćby nie zostały jeszcze otrzymane. W przypadku przysporzeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i działów specjalnych produkcji rolnej, co do zasady, ustawodawca uznaje je za przychód podatkowy już w momencie, gdy przysporzenie to staje się należne. Równie ważne dla poprawnego określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym jest ustalenie, w którym okresie rozliczeniowym możliwe jest dokonanie potrącenia kosztów podatkowych. Zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych koszty uzyskania przychodów są potrącalne tylko w tym roku podatkowym, którego dotyczą, tj. są potrącalne także koszty uzyskania poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy, lecz dotyczące przychodów roku podatkowego oraz określone co do rodzaju i kwoty koszty uzyskania, które zostały zarachowane, chociaż ich jeszcze nie poniesiono, jeżeli odnoszą się do przychodów danego roku podatkowego, chyba że ich zarachowanie nie było możliwe; w tym przypadku są one potrącalne w roku, w którym zostały poniesione. Tak więc, aby było możliwe potrącenie kosztów uzyskania przychodu w pierwszej kolejności musi wystąpić przychód, dla uzyskania którego koszty zostały poniesione i tylko w roku podatkowym, w którym podatnik uzyskał przychód jest możliwe odliczenie od tego przychodu kosztów jego uzyskania. Reasumując, określone przysporzenie majątkowe uznaje się za przychód podatkowy w dacie jego uzyskania albo w dacie, kiedy to przysporzenie stało się należne, natomiast koszty uzyskania odliczane są od przychodu w tym roku podatkowym, w którym podatnik uzyskał pozostający z nimi w związku przychód. Przepisy ustaw podatkowych nie przewidują natomiast możliwości dokonania korekty przychodów i kosztów uzyskania przychodów za lata ubiegłe w związku z odstąpieniem przez podatnika od umów cywilnoprawnych ze skutkiem ex tunc. W związku z powyższym zawarcie porozumienia z dnia [...] i zwrot wzajemnych świadczeń przez strony umowy, jak zasadnie stwierdziły organy podatkowe, winny zostać uwzględnione w rozliczeniu podatkowym roku 2003. Dodatkowo w niniejszej kwestii należy mieć na uwadze art. 54 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości ( Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 ), zgodnie z którym jeżeli po sporządzeniu rocznego sprawozdania finansowego, a przed jego zatwierdzeniem, jednostka otrzymała informacje o zdarzeniach, które mają istotny wpływ na to sprawozdanie finansowe, lub powodujących, że założenie kontynuowania działalności przez jednostkę nie jest uzasadnione, powinna ona odpowiednio zmienić to sprawozdanie, dokonując jednocześnie odpowiednich zapisów w księgach rachunkowych roku obrotowego, którego sprawozdanie finansowe dotyczy, oraz powiadomić biegłego rewidenta, który sprawozdanie to bada lub zbadał. Jeżeli zdarzenia, które nastąpiły po dniu bilansowym, nie powodują zmiany stanu istniejącego na dzień bilansowy, to odpowiednie wyjaśnienia zamieszcza się w informacji dodatkowej. Stosownie do art. 54 ust. 2, jeżeli jednostka otrzymała informacje o zdarzeniach, o których mowa w ust. 1, po zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego, to ich skutki ujmuje w księgach rachunkowych roku obrotowego, w którym informacje te otrzymała. Z powyższych przepisów wynika, że zmiana sprawozdania finansowego i dokonanie związanych z tą zmianą zapisów w księgach rachunkowych danego roku możliwe jest tylko do zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego. Stosownie do art. 53 ustawy o rachunkowości roczne sprawozdanie finansowe jednostki podlega zatwierdzeniu nie później niż 6 miesięcy od dnia bilansowego. Umowa, dotycząca rozwiązania umów sprzedaży i leasingu została zawarta w dniu [...], a więc po upływie okresu, w którym winno nastąpić zatwierdzenie sprawozdania finansowego Spółki za 2002 r. Zawarcie powyższego porozumienia i odstąpienie od umów ze skutkiem ex tunc nie skutkuje możliwością dokonania zmian w księgach rachunkowych Spółki za 2002 r. z uwagi na zasadę trwałości sprawozdań finansowych i treść art. 54 ustawy o rachunkowości. Organy podatkowe zasadnie uznały więc, że zawarcie porozumienia w 2003 r. i zwrot wzajemnych świadczeń przez strony tego porozumienia będą miały wpływ na rachunek podatkowy roku 2003. Wobec powyższego, w odniesieniu do maszyny poligraficznej Nur Blueboard, pieniądze w kwocie brutto otrzymane od Wydawnictwa B stanowią przychód roku 2002 na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jako środki otrzymane bez tytułu prawnego z uwagi na bezskuteczność umowy leasingu, skoro Spółka nie była właścicielem maszyny. Jednocześnie z tego względu, dokonane odpisy amortyzacyjne nie stanowią kosztów uzyskania przychodów Spółki. Natomiast w odniesieniu do maszyny drukarskiej Heidelberg – Speedmaster, skoro umowy sprzedaży i leasingu zostały w 2001 r. skutecznie zawarte, to brak podstaw do korekty przychodów roku 2002 z tytułu otrzymanych rat leasingowych oraz korekty kosztów uzyskania przychodów o dokonane odpisy amortyzacyjne. Jednocześnie należy zauważyć, że postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we W. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy trwający od 1 stycznia do 31 grudnia 2002 r., pomimo że postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty zostało wszczęte na wniosek strony złożony w dniu [...]. Natomiast w związku z określeniem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w decyzji z dnia [...] również wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych, zasadne było wszczęcie z urzędu postępowania podatkowego w tym zakresie. Jednakże w ocenie Sądu uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło