II FSK 163/07
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2008-04-10
Skład orzekający: Stanisław Bogucki, Krystyna Nowak, Jadwiga Danuta Mróz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy na postanowienie wierzyciela (niebędącego organem egzekucyjnym) odmawiające zgody na zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zażalenie na podstawie art. 13 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że mimo błędnego uzasadnienia, zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu. Sąd kasacyjny nie podzielił poglądu WSA, że na postanowienie wierzyciela odmawiające zgody na zwolnienie spod egzekucji przysługuje zażalenie na podstawie art. 13 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie NSA, zażalenie to służy jedynie na postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zwolnienia spod egzekucji, a nie na postanowienie wierzyciela dotyczące wyrażenia zgody.Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił dłużnikowi zgody na zwolnienie spod egzekucji zajętego wynagrodzenia. Dłużnik wniósł skargę do WSA, powołując się na błędne pouczenie organu. WSA odrzucił skargę, uznając, że przysługiwało na postanowienie zażalenie, a nie skarga do sądu. Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego. NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalić skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędziowie NSA Krystyna Nowak, WSA del. Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 1447/06 w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 27 czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych p o s t a n a w i a oddalić skargę kasacyjną.
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 1447/06 - odrzucające skargę J. D. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 27 czerwca 2006 r. w sprawie odmowy wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji zajętego wynagrodzenia.
W stanie faktycznym sprawy - Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., rozpatrując jako wierzyciel wniosek dłużnika - postanowieniem z dnia 27 czerwca 2006 r. wydanym na podstawie art. 13 § 1 i art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2005 r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwanej dalej u.p.e.a. - odmówił wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji zajętego wynagrodzenia. Postanowienie to zawierało informację, że jest postanowieniem kończącym postępowanie i nie przysługuje na nie zażalenie. Jednocześnie, zawierało ono pouczenie co do sposobu, trybu i terminu wniesienia przez stronę skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, tj. wskazywało, że stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 w związku z art. 1 ustawy z dnia 30.08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz 1270 ze zm.) zwana dalej P.p.s.a. - stronie służy skarga do WSA, po wcześniejszym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Postanowienie to doręczono dłużnikowi 30 czerwca 2006 r.
Pismem z 31 sierpnia 2006 r. (wpływ do WSA 11.09.2006 r.) J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - skargę na ww. postanowienie Naczelnika US, kwestionując legalność działania organu. Wyjaśnił, że tak późne złożenie skargi spowodowane było faktem, że po otrzymaniu postanowienia Naczelnika US , zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w K. z wnioskiem o zajęcie stanowiska w sprawie wydanego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik US wyjaśnił, że mimo zawartego w postanowieniu pouczenia o sposobie zaskarżenia tego postanowienia, skarżący nie wystąpił z wnioskiem o usunięcie naruszenia - co czyni skargę niedopuszczalną (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.). Naczelnik US wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - Postanowieniem z 13 listopada 2006 r. - odrzucił skargę (na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.) - uzasadniając, że przed jej wniesieniem strona nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia. Sąd uznał, że błędnie pouczono stronę o możliwości zaskarżenia postanowienia do WSA, podczas, gdy stronie - zgodnie z art. 13 § 2 w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a. - przysługiwało zażalenie. Zdaniem WSA - z art. 13 § 2 u.p.e.a. wynika wprost, że na postanowienie "w sprawie zwolnienia z egzekucji..." - służy zażalenie zobowiązanemu i wierzycielowi (nie będącemu organem egzekucyjnym). W ocenie Sądu I instancji - zażalenie przysługuje na każdy rodzaj postanowienia dotyczącego "zwolnienia z egzekucji", w tym na zaskarżone postanowienie, nie będące postanowieniem ostatecznym. Sąd uznał, że błędne pouczenie organu - nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. WSA - wskazał, że w związku z odrzuceniem skargi - skarżący może (w terminie 7 dni) wnieść do właściwego organu (Dyrektora IS) zażalenie wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 1447/06 wniósł organ - Naczelnik US w S. - zaskarżając postanowienie Sądu I instancji w całości.
W zarzutach skargi kasacyjnej podniósł:
1. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.) - art. 13 § 2 u.p.e.a. - poprzez niewłaściwe jego zastosowanie - skutkujące przyjęciem, że na postanowienie wierzyciela dotyczące zgody na zwolnienie z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego - służy zażalenie.
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) - tj. naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. - przez odrzucenie - jako niedopuszczalnej - skargi na ostateczne postanowienie (wierzycielskie) organu administracji w przedmiocie wyrażenia zgody na zwolnienie z egzekucji.
W konsekwencji - zarzuty skargi kasacyjnej - skierowane do postanowienia odrzucającego skargę - zmierzały do podważenia tego rozstrzygnięcia z uwagi na przyjęcie przez Sąd I instancji błędnego stanowiska, że na postanowienie wierzyciela, odmawiające wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji (wydane na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a.) przysługuje na podstawie art. 13 § 2 u.p.e.a. zażalenie. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną organu - niezasadnie Sąd I instancji uznał tę okoliczność - za powód odrzucenia skargi.
Wskazując na powyższe naruszenia - skarżący organ wnioskował uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
Pomimo doręczenia odpisu skargi kasacyjnej i zawiadomienia o terminie rozprawy, skarżący – J. D. nie przesłał do NSA odpowiedzi na skargę, ani nie stawił się na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2008 r.
Naczelny Sąd Administracyjny - rozważając podniesione zarzuty - uznał, że skarga kasacyjna nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie mimo błędnego uzasadnienia - odpowiada prawu, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.
Stosownie do treści przepisu art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. - podstawę skargi kasacyjnej może stanowić naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sformalizowany charakter skargi kasacyjnej i wymogi konstrukcyjne wynikające z art. 176 ww. ustawy procesowej - precyzują kryteria jakie spełniać powinien ten środek zaskarżenia. Skarga kasacyjna winna nie tylko odpowiadać wymogom pisma w postępowaniu sądowym, ale także (poza oznaczeniem zaskarżonego orzeczenia, wskazaniem zakresu zaskarżenia i wnioskami co do zakresu żądanego uchylenia lub zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia) powinna zawierać też, co szczególnie istotne - wskazanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Prawidłowe wskazanie podstaw kasacyjnych (konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego) jest więc jej zasadniczym elementem konstrukcyjnym, który nie podlega sanacji.
Rozpatrując zarzuty skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami tej skargi, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartych w niej wniosków, z urzędu uwzględnia jedynie nieważność postępowania, która w spornej sprawie nie wystąpiła (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że zakres kontroli orzeczenia wydanego przez Sąd I instancji wyznacza sama strona wnosząc ten środek zaskarżenia. Podkreślenia wymaga, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczyć mają naruszenia prawa (procesowego lub materialnego) jakiego dopuścił się sąd administracyjny I instancji badając legalność rozstrzygnięcia organu.
W skardze kasacyjnej organu - Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postawił zarówno zarzut – naruszenia prawa materialnego jak i procesowego, wskazując obie podstawy kasacyjne z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.). W takiej sytuacji, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegać powinny zarzuty procesowe. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 9.03.2005 r. sygn. akt FSK 1724/04), o ile zarzuty zostały poprawnie skonstruowane.
W ramach naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. - przez odrzucenie jako niedopuszczalnej - skargi na ostateczne postanowienie (wierzycielskie) organu administracji w przedmiocie wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji.
Art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. stanowi, że Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (poza wymienionym w pkt 1-5) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Natomiast art. 52 § 1 P.p.s.a. - przewiduje możliwość wniesienia skargi po wyczerpaniu środków zaskarżeni, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (...), zaś § 2 P.p.s.a. określa, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Prawidłowo sformułowany zarzut prawa procesowego (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), musi wskazywać przepisy tego prawa naruszone przez sąd I instancji oraz uzasadniać twierdzenie, że uchybienie przepisom postępowania sądowoadministracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przedmiotowej skardze kasacyjnej - wnoszący ją pełnomocnik organu (Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.) wskazał przepisy procedury sądowoadministracyjnej, które jego zdaniem zostały naruszone, nie uzasadnił jednak, na czym polegało ich naruszenie i nie wykazał, na czym polegał istotny wpływ naruszenia prawa na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Argumentacja zarzutów procesowych sprowadza się w skardze kasacyjnej do stwierdzenia, że skoro Sąd I instancji przyjął - błędne w ocenie organu - stanowisko o możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wierzyciela w przedmiocie zgody na zwolnienie spod egzekucji, to cyt. "rodzi to istotne konsekwencje zarówno dla prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego w zaskarżonym postanowieniu, jak i dla prawidłowości stosowania przepisów ustawy procesowej -P.p.s.a.".
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie można ocenić, ani nawet odnieść się do zarzutów kasatora, który wadliwość rozstrzygnięcia wyprowadza nie z argumentacji prawnej ale jedynie ze sprzeczności stanowiska, jakie wyraził w rozstrzygnięciu Sąd I instancji z głoszonym przez siebie poglądem. Negując rozstrzygnięcie Sądu I instancji przyjęte na podstawie powołanych w nim przepisów procedury sądowoadministracyjnej, wnoszący skargę kasacyjną nie uzasadnił, jakie jego zdaniem przepisy winny mieć w sprawie zastosowanie, ani jakie powinno być w jego ocenie prawidłowe rozstrzygnięcie. Stwierdzając w konkluzji uzasadnienia zarzutów procesowych, że niezasadne było powołanie przez Sąd I instancji jako podstawy rozstrzygnięcia – postanowień art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. i odrzucenie na tej podstawie skargi jako niedopuszczalnej, kasator nie wypowiada się, czy kwestionuje że Sąd odrzucił skargę, czy że podstawę odrzucenia powinny stanowić inne przepisy, a jeżeli tak, to jakie?. Nie wiadomo też w czym upatruje naruszenia ww. przepisów art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a, bowiem samo tylko powołanie ich z numeracji, ze wskazaniem, że powołał je Sąd w rozstrzygnięciu – nie uzasadnia, na czym miałoby polegać naruszenie tych przepisów w zaskarżonym postanowieniu Sądu I instancji, co powoduje, że w tym zakresie skarga kasacyjna nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 176 w zw. z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (brak uzasadnienia zarzutu). Podobnie niejasne, a właściwie nie ujawnione są pretensje odnoszące się do naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., zarzut opiera się jedynie na twierdzeniu o "niezasadnym" odrzuceniu skargi na podstawie tego przepisu.
Ponadto, poza przywołaniem w podstawie kasacyjnej brzmienia przepisu art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – pełnomocnik nie wykazał, aby naruszenie wskazanych przepisów procesowych miało istotny wpływ na wynik sprawy. Tak niejasno i niekonsekwentnie sformułowane zarzuty procesowe nie poddają się ocenie, tym bardziej, że ten sam pełnomocnik, wnosząc do Sądu I instancji – odpowiedź na skargę – wnioskował o jej odrzucenie (k-22 akt WSA). Dlaczego, zatem – zgodny z wnioskiem organu kierunek rozstrzygnięcia przyjęty przez Sąd I instancji - jest teraz zdaniem organu wadliwy? Skoro zarzuty procesowe nie zostały uzasadnione w sposób pozwalający na zrozumienie intencji kasatora i logiki jego argumentacji, to – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - samo tylko wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej, bez uzasadnienia na czym w istocie polegało ich naruszenie – nie stanowi skutecznie postawionego zarzutu naruszenia prawa procesowego .
Usprawiedliwionych podstaw nie mają również zarzuty skargi kasacyjnej, które pełnomocnik organu określił jako naruszenie prawa materialnego mimo, że procesowy charakter wskazanych w tej podstawie przepisów nie budzi wątpliwości.
W ramach naruszenia prawa materialnego - art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - zarzucono niewłaściwe zastosowanie art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2005 r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwanej dalej u.p.e.a. - skutkujące przyjęciem, że na postanowienie wierzyciela dotyczące zgody na zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych zobowiązanego - służy zażalenie.
Skarga kasacyjna oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego, aby skutecznie podważać skarżone rozstrzygnięcie, musi wskazywać na konkretne naruszenie przepisów prawa materialnego dokonane orzeczeniem wydanym przez Sąd I instancji i określać, na czym polegała błędna wykładnia lub jak w tym przypadku - niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów oraz jaka powinna być wedle skarżącego wykładnia prawidłowa lub właściwe ich zastosowanie.
Sąd kasacyjny stwierdza, że oparty na podstawie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzut - niewłaściwego zastosowania art. 13 § 2 u.p.e.a. - jest postawiony wadliwie. Pełnomocnik skarżącego organu w podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego - art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - wskazał na przepis o charakterze procesowym - art. 13 § 2 u.p.e.a. Tymczasem, przepis ten, podobnie jak przywoływane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej: art. 13 § 1 i art. 17 § 1 u.p.e.a. - są przepisami procesowymi. Z treści przepisów art. 13 § 1 i § 2 u.p.e.a. wynika, że: § 1 "Organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela", zaś § 2 "Na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zażalenie zobowiązanemu i wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym". Natomiast art. 17 § 1 - określa postanowienie - jako formę w jakiej zapadają rozstrzygnięcia i stanowiska w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego oraz zasady ich zaskarżania. Wszystkie te przepisy, z uwagi na swój charakter mieszczą się w grupie przepisów procesowych - określających zasady ogólne postępowania egzekucyjnego. Naruszenie którejkolwiek z zasad ogólnych podobnie jak i innych przepisów postępowania egzekucyjnego należy rozpatrywać w kategoriach naruszenia prawa procesowego a nie materialnego, stąd i ta grupa zarzutów okazała się nieskuteczna.
Sąd kasacyjny, związany granicami i wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, nie może zastępować profesjonalnego pełnomocnika w prawidłowym konstruowaniu i uzasadnianiu zarzutów oraz precyzowaniu wniosków. W tej sytuacji pełnomocnik skarżącego organu, chcąc podważyć stanowisko Sądu I instancji odnoszące się do art. 13 § 2 u.p.e.a. i związanych z nim przepisów art.. 13 § 1 i art. 17 § 1 u.p.e.a., powinien był ewentualnie postawić zarzut naruszenia prawa procesowego, przez wskazanie konkretnych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego i wykazać, że ich naruszył Sąd I instancji miało związek z ww. procesowymi przepisami ustawy egzekucyjnej stosowanymi przez organ w postępowaniu egzekucyjnym. Wadliwa argumentacja pełnomocnika skarżącego organu uzasadniająca naruszenie prawa materialnego przepisami postępowania - jest całkowicie chybiona i nie mogła skutecznie podważyć zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z uwagi na to, że wadliwość ta nie miała tylko charakteru formalnego, merytoryczne rozpatrzenie zrzutów skargi kasacyjnej opartych na naruszeniu prawa materialnego - nie było możliwe.
W istocie rzeczy z argumentacji kasatora wynikało, że chodziło mu nie tyle o podważenie samego postanowienia odrzucającego skargę (zgodnego zresztą z jego wnioskiem zawartym w odpowiedzi na skargę), ile o zakwestionowanie wyrażonego w tym rozstrzygnięciu poglądu Sądu I instancji - odnoszącego się do postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym i ich zaskarżalności.
Jakkolwiek (z uwagi na wadliwą konstrukcję zarzutów) Naczelny Sąd Administracyjny nie może w pełni odnieść się do spornych w sprawie kwestii, to nie podważając poprawności rozstrzygnięcia Sądu I instancji - odrzucającego skargę, nie można zgodzić się z wyrażonym w jego uzasadnieniu poglądem prawnym. Sąd w orzekającym składzie – nie podziela stanowiska, że na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - istnieje możliwość zaskarżenia zażaleniem - postanowienia wierzyciela dotyczącego wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji.
Wykładnia art. 13 § 1 i § 2 w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a. - prowadzi do wniosku o odrębności postanowień wydawanych na podstawie art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zasadne jest stanowisko, że w art. 13 §1 u.p.e.a. mowa jest w istocie o dwóch postanowieniach, dotyczących różnych kwestii i wydawanych przez różne organy:
1) postanowienie organu egzekucyjnego - dotyczące zwolnienia spod egzekucji; i
2) postanowienie wierzyciela (nie będącego organem egzekucyjnym) - dotyczące wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji.
W sytuacji, gdy wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym, co jak w analizowanym przypadku - miało miejsce, gdyż egzekucję przejął do łącznego prowadzenia komornik sądowy, to Naczelnik Urzędu Skarbowego, występując w charakterze wierzyciela - wydaje (na podstawie art. 13 § 1 w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a.) - incydentalne postanowienie "wierzycielskie", nie kończące postępowania, ale konieczne (w tym przypadku) dla wydania przez organ egzekucyjny - postanowienia dotyczącego zwolnienia spod egzekucji. To drugie postanowienie (organu egzekucyjnego) wydawane jest również na podstawie art. 13 § 1 w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a. Istotna różnica, między tymi dwoma postanowieniami - wydanymi na podstawie tych samych przepisów, wynika nie tylko z odrębności wydających je organów, z różnego przedmiotu jakiego dotyczą, ale - co istotne - z możliwości ich zaskarżenia.
W ocenie Sądu kasacyjnego - na podstawie art. 13 § 2 u.p.e.a. - zażalenie służy jedynie na postanowienia organu egzekucyjnego "w sprawie zwolnienia spod egzekucji". W tak określonym przedmiocie zaskarżenia nie mieści się bowiem "zgoda wierzyciela" (lub jej brak). Taki wniosek potwierdza też analiza ww. przepisu, który stanowi, że "na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji (...), służy zażalenie zobowiązanemu i wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym". Gdyby uznać, że postanowienie "wierzycielskie" dotyczące zgody na zwolnienie spod egzekucji - jest postanowieniem zaskarżalnym w tym trybie, to należałoby konsekwentnie przyjąć, że wierzyciel może skarżyć własne postanowienie. Ponieważ trudno byłoby znaleźć logiczne uzasadnienie dla stanowiska, że racjonalny ustawodawca dopuścił prawną możliwość skarżenia przez wierzyciela jego własnego postanowienia, to wyrażony w uzasadnieniu Sądu I instancji pogląd, należało uznać za błędny. Naczelny Sąd Administracyjny - nie podziela więc wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia poglądu, dotyczącego wykładni art. 13 § 1 u.p.e.a., polegającego na przyjęciu, że na wydane przez wierzyciela (nie będącego organem egzekucyjnym) postanowienie w przedmiocie wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji, przysługuje zażalenie na podstawie art. 13 § 2 u.p.e.a.
Wypowiadanie na gruncie tej sprawy - poglądów w kwestii środków, jakimi można kwestionować to specyficzne postanowienie "wierzycielskie" - nie jest możliwe, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego postanowienia (odrzucającego skargę) nie zwiera w tym zakresie stanowiska Sądu I instancji.
Przyjęcie stanowiska, że na postanowienie "wierzycielskie" w przedmiocie zgody na zwolnienie spod egzekucji - nie przysługiwało zażalenie, a strona nie skorzystała ze wskazanego przez organ trybu jego zaskarżenia - przemawia za niedopuszczalnością skargi do sądu administracyjnego, co musiało skutkować jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy procesowej (P.p.s.a.) - jak to uczynił Sąd I instancji.
Skoro zarzuty skargi okazały się nieskuteczne, a Sąd kasacyjny nie stwierdził przesłanek nieważności postępowania (o jakiej mowa w art. 183 P.p.s.a.) i mimo błędnego uzasadnienia, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu - to należało na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - oddalić skargę kasacyjną. Brak wniosku o koszty - wykluczał rozstrzyganie w tym zakresie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło