II SA/Wa 1267/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego – P. P. kwotę 54 (słownie: pięćdziesiąt cztery) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania II SA/Wa 1267/06 U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2455/04 oddalił skargę pana P. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że Komendant Główny Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] września 2004 r., działając na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...] P. P. od orzeczenia Komendanta [...] w S. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego, zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy. Organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2004 r. Komendant [...] w S. wydał postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przeciwko [...] P. P., którego obwiniono o to, że w dniu [...] czerwca 2004 r. w S., będąc wyznaczonym do prowadzenia zajęć dydaktycznych ze słuchaczami szkoły, zaniechał wykonania czynności służbowej udając się do miejscowości E., gdzie w ramach dodatkowego zatrudnienia poza służbą, prowadził zajęcia ze studentami [...] Uniwersytetu [...] w O., przedstawiając jako usprawiedliwienie nieobecności w służbie zwolnienie lekarskie otrzymane w dniu [...] czerwca 2004 r. oraz w dniu [...] czerwca 2004 r., przebywając na zwolnieniu lekarskim wykonywał czynności w [...] w E. w ramach dodatkowego zatrudnienia poza służbą, tj. o czyn z art. 132 ust. 1 i 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 3 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta. W toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego [...] P. P. złożył raport z prośbą o zwolnienie ze służby w Policji. Komendant [...] w S. przychylił się do wniosku policjanta i rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. rozwiązał z nim stosunek służbowy z dniem [...] sierpnia 2004 r. Od przedmiotowej decyzji [...] P. P. nie złożył odwołania i stała się ona prawomocna. Z tych względów Komendant [...] w S. wydał orzeczenie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko wymienionemu policjantowi. Komendant Główny Policji stwierdził, iż zgodnie z art. 135j ust. 4 ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny umarza postępowanie dyscyplinarne w przypadkach o których mowa w art. 135 ust. 1, albo gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innej przyczyny. Norma ta ma charakter obligatoryjny i w przypadku wystąpienia określonych przesłanek, przełożony dyscyplinarny zobowiązany jest do zakończenia postępowania dyscyplinarnego poprzez jego umorzenie. [...] P. P. z chwilą rozwiązania z nim stosunku służbowego przestał być policjantem i z tego względu nie może ponosić odpowiedzialności dyscyplinarnej za popełnione przewinienia. Powyższa okoliczność spowodowała, iż zdaniem organu dalsze prowadzenie postępowania dyscyplinarnego stało się bezprzedmiotowe. Orzeczenie Komendanta Głównego Policji stało się przedmiotem skargi pana P. P. Skarżący zarzucił organowi drugiej instancji, naruszenie prawa, jakie miało miejsce w toku postępowania dyscyplinarnego, a w szczególności spowodowane niewłaściwą kwalifikacją prawną czynów zarzucanych mu w tym postępowaniu. Podnosząc powyższe skarżący wnosił o uchylenie przedmiotowego orzeczenia i "wskazanie organowi wydającemu orzeczenie w postępowaniu dyscyplinarnym merytorycznych uchybień tej kwalifikacji". Zdaniem skarżącego właściwa kwalifikacja jego zachowań objętych tym postępowaniem powinna prowadzić do uniewinnienia lub umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, nie zaś do umorzenia z powołaniem się na zwolnienie się ze służby w Policji. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Zdaniem Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem przyczyną umorzenia postępowania dyscyplinarnego było zwolnienie skarżącego ze służby w Policji i powstała w związku z tym utrata legitymacji biernej skarżącego do bycia obwinionym w tym postępowaniu. Jak stwierdził Sąd, słuszność takiej zasady potwierdza logika. Nie można bowiem wyobrazić sobie postępowania dyscyplinarnego w Policji, które byłoby prowadzone wobec osoby nieposiadającej statusu policjanta. Do takiej osoby nie można byłoby stosować szeregu uregulowań natury procesowej, nie mówiąc o tym, że jedyne orzeczenie jakie można byłoby wobec takiej osoby wydać to orzeczenie uniewinniające. Żadne bowiem kary dyscyplinarne nie byłyby możliwe do zastosowania. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność dyscyplinarna ma charakter szczególny, w szczególności została ona ściśle związana ze stosunkiem służbowym i wywołuje skutki w ramach tego stosunku. Postępowania dyscyplinarne są prowadzone przez organy dyscyplinarne działające w ramach określonych służb czy korporacji i dotyczą osób pozostających w stosunku służbowym bądź w inny sposób związanych organizacyjnie. Tak więc, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów uregulowana w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji dotyczy policjanta pozostającego w stosunku służbowym, który powstaje w drodze mianowania i trwa do zwolnienia policjanta ze służby. Na skutek zwolnienia policjanta ze służby ustaje władza dyscyplinarna nad nim ze strony przełożonego dyscyplinarnego, który w myśl art. 135j ust. 4 powołanej ustawy o Policji umarza postępowanie dyscyplinarne jako bezprzedmiotowe. Takie rozstrzygnięcie jest tu obligatoryjne. Sąd nie podzielił, zatem poglądu skarżącego, że jego zwolnienie ze służby w Policji nie mogło stanowić podstawy do umorzenia postępowania dyscyplinarnego, które jego zdaniem było wszczęte niezasadnie i prowadzone nieobiektywnie. W dniu 4 lipca 2005 r. skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożył umocowany pełnomocnik skarżącego. W skardze zarzucił on wyrokowi Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2005 r. naruszenie przepisu art. 135j ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwą interpretację i zastosowanie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego postępowanie dyscyplinarne powinno rozstrzygnąć sprawę, co do istoty, a obwiniony nie powinien tracić tytułu do żądania wydania orzeczenia uniewinniającego. Przeszkodą w tym wypadku nie może być utrata przez obwinionego statusu policjanta. Komendant Główny Policji nie ustosunkował się do zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 1130/05 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu NSA podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości wymieniona w art. 135j ust 4 ustawy o Policji, bowiem z rozkazu personalnego z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] Komendanta [...] w S. wynika, iż stosunek służbowy został rozwiązany ze skarżącym z dniem [...] sierpnia 2004 r. Tymczasem orzeczenie o umorzeniu postępowania wydano w dniu [...] sierpnia 2004 r., a więc w dacie, w której pan P. P. miał status policjanta. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na to, że z treści przepisów ustawy o Policji wynika, że również po dacie ustania stosunku służbowego wobec policjanta istnieją przesłanki do wydania orzeczenia uniewinniającego, co powinno być wzięte pod uwagę. Zgodnie bowiem z art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z art. 135 ust. 4 ustawy o Policji wskazują, iż na skutek upływu rocznego terminu od daty popełnienia przewinienia kary dyscyplinarnej nie wymierza się, a postępowanie ulega umorzeniu. Jednak upływ rocznego terminu od daty popełnienia przewinienia dyscyplinarnego nie oznacza, że gdy ten termin upłynął, a istnieją przesłanki do uniewinnienia obwinionego - organ nie może wydać orzeczenia o uniewinnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że sąd pierwszej instancji, któremu przekazano sprawę jest związany wskazówkami zawartymi w rozstrzygnięciu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2006 r. stwierdził, iż zasadnicze znaczenie dla sprawy ma data ustania stosunku służbowego skarżącego. Stosunek ten, jak wynika z treści rozkazu personalnego Komendanta [...] w S. z dnia [...] sierpnia 2004 r. został rozwiązany w dniu [...] sierpnia 2004 r. Tymczasem orzeczenie umarzające postępowanie dyscyplinarne z racji zwolnienia policjanta ze służby wydano dniu [...] sierpnia 2004 r., a więc przed ustaniem stosunku służbowego. Tak więc, do dnia ustania stosunku służbowego ze skarżącym organy policji miały wszelkie podstawy do merytorycznego zakończenia sprawy, a więc uniewinnienia albo wymierzenia kary dyscyplinarnej. Jest to o tyle ważne, że jak wynika z uzasadnienia orzeczenia Komendanta [...] w S. z dnia [...] sierpnia 2004 r., organ zebrał materiał dowodowy pozwalający mu na merytorycznie załatwienie sprawy. Mimo tego umorzył postępowanie, czym naruszył przepis art. 135j ust. 4 ustawy o Policji. Postępowanie, bowiem nadal mogło się toczyć i zakończyć rozstrzygnięciem merytorycznym, a organ uznał, że zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości. Nadto jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, organy obu instancji nie wzięły pod uwagę treści art. 135 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy o Policji. Przepisy te wskazują, że po upływie rocznego terminu od daty popełnienia czynu, kary nie wymierza się, a postępowanie ulega umorzeniu. Dopiero upływ określonego w tych przepisach rocznego terminu rodzi przeszkodę do wydania orzeczenia wymierzającego karę i obliguje organ - w przypadku, gdy przewinienie miało miejsce - do umorzenia postępowania. Czyny popełnione przez skarżącego miały miejsce w dniach [...] i [...] czerwca 2004 r., a więc nie zaszła tu przeszkoda do wymierzenia kary. Jednak roczny termin przedawnienia karalności czynu, nie oznacza, iż w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż obwiniony czynu nie popełnił, nie można wydać orzeczenia o uniewinnieniu. Organy obu instancji powinny zatem rozważyć, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia wydania orzeczenia o uniewinnieniu i jeżeli takie przesłanki wystąpią wydać takie orzeczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Orzekając o kosztach sąd działał na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.