II GSK 227/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-11-21
Skład orzekający: Jacek Chlebny, Jan Bała, Anna Robotowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiotowi wnoszącemu sprzeciw na decyzję o udzieleniu patentu, który nie wykazał interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, przysługuje legitymacja do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję wydaną w następstwie tego sprzeciwu?Ratio decidendi
Podmiotowi wnoszącemu sprzeciw na decyzję o udzieleniu patentu, na podstawie art. 246 ust. 1 Prawa własności przemysłowej, przysługuje interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 PPSA do zaskarżenia do sądu decyzji wydanej w następstwie tego sprzeciwu, nawet jeśli nie wykazał on interesu prawnego w rozumieniu art. 28 KPA. Interes ten wynika z prawa procesowego i gwarantuje ochronę sądową działania organu.Stan faktyczny
Spółka B. S.A. złożyła sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego RP o udzieleniu patentu na wynalazek R. C. Urząd Patentowy uchylił decyzję o udzieleniu patentu z powodu braku odpowiedzi R. C. na sprzeciw. Następnie, po wniosku R. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Urząd Patentowy uchylił własną decyzję i przekazał sprawę do rozpatrzenia w postępowaniu spornym, uznając, że odpowiedź na sprzeciw została wysłana w terminie, lecz nie dotarła do urzędu. B. S.A. zaskarżyła tę decyzję, zarzucając naruszenie KPA. WSA w Warszawie uchylił decyzję Urzędu Patentowego, uznając, że B. S.A. ma interes prawny w sprawie. R. C. wniósł skargę kasacyjną do NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną i zasądził od R. C. na rzecz B. S.A. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie NSA Jan Bała Anna Robotowska Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 39/06 w sprawie ze skargi B. S.A. w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 października 2005 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie udzielenia patentu na wynalazek 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od R. C. na rzecz B. S.A. w B. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w B., uchylił decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2005 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie patentu na wynalazek nr Pat-187725 oraz orzekł, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.
Wyrok został wydany w następującym stanie sprawy.
Decyzją z dnia 18 marca 2004 r. Urząd Patentowy udzielił na rzecz R. C. (zwanego dalej: uprawnionym) patentu na wynalazek pt. "Sposób wytwarzania krążników dolnych". W dniu 25 marca 2005 r. spółka B. S.A. z siedzibą w B. złożyła sprzeciw na tę decyzję, podnosząc, że uprawniony przez uzyskanie patentu nr 187725 zawłaszczył sobie znany stan techniki w przedmiocie wytwarzania krążników dolnych z elastomerów poliuretanowych.
Urząd Patentowy zawiadomieniem z dnia 11 kwietnia 2005 r., doręczonym pełnomocnikowi uprawnionego w dniu 18 kwietnia 2005 r., powiadomił R. C. o sprzeciwie wniesionym przez B. S.A. Jednocześnie pouczył, że w przypadku nie udzielenia odpowiedzi na sprzeciw w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia zawiadomienia Urząd Patentowy, zgodnie z art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., zwanej dalej: p.w.p.), uchyli decyzję o udzieleniu patentu i umorzy postępowanie.
Wobec niezajęcia przez uprawnionego stanowiska w terminie wskazanym przez organ, decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., na podstawie art. 247 ust. 2 p.w.p. Urząd Patentowy uchylił decyzję z dnia [...] marca 2004 r. o udzieleniu patentu oraz umorzył postępowanie.
W dniu 19 sierpnia 2005 r. do Urzędu Patentowego wpłynął wniosek R. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, opatrzony datą 18 lipca 2005 r., do którego załączono kopię odpowiedzi na sprzeciw oraz kopię potwierdzenia nadania przesyłki poleconej. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż po otrzymaniu w dniu 18 kwietnia 2005 r. zawiadomienia o wniesieniu przez spółkę B. S.A. sprzeciwu, pełnomocnik uprawnionego złożył w jego imieniu odpowiedź na sprzeciw, w której wniósł o oddalenie sprzeciwu. Pismo z dnia 3 czerwca 2005 r., uznające sprzeciw za bezzasadny, zostało przesłane na adres Urzędu Patentowego przesyłką poleconą w dniu 14 czerwca 2005 r., a więc w terminie wyznaczonym przez organ. Uprawniony podkreślił również, że do dnia otrzymania decyzji z dnia [...] lipca 2005 r., uchylającej decyzję o udzieleniu patentu oraz umarzającej postępowanie, pozostawał w przekonaniu o prawidłowości wniesienia odpowiedzi na sprzeciw. W związku z powyższym wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2005 r.
Urząd Patentowy decyzją z [...] października 2005 r., nr [...], uchylił decyzję z [...] lipca 2005 r. i przekazał sprawę do rozpatrzenia w postępowaniu spornym. Organ uznał, że pełnomocnik uprawnionego wysłał odpowiedź na sprzeciw w wyznaczonym terminie (tj. 14 sierpnia 2005 r.), jednakże z niewyjaśnionych powodów nie wpłynęła ona do organu.
Skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2005 r. wniosła do sądu administracyjnego Spółka B. S.A., zarzucając naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, dalej: K.p.a.). Spółka podniosła, że materiał dowodowy w sprawie nie został w sposób wyczerpujący zebrany. Strona skarżąca zarzuciła organowi, iż ten poczynił ustalenia dotyczące terminowości złożenia odpowiedzi na sprzeciw w oparciu o kserokopię dowodu nadania przesyłki, nie sprawdził zaś, czy na dowodzie nadania nie został dopisany numer sprawy, do której została wysłana korespondencja. Spółka wskazała, iż nie poinformowano jej, czy uprawniony dopełnił obowiązku wniesienia odpowiedzi na sprzeciw, gdyż odpowiedzi takiej nie otrzymała.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wskazał, że Spółka nie jest stroną postępowania w sprawie złożonego sprzeciwu ze względu na brak interesu prawnego, co skutkuje brakiem legitymacji do wniesienia skargi. Zdaniem organu, B. S.A. posiada wyłącznie interes faktyczny w postępowaniu sprzeciwowym, natomiast interes prawny uzyska w postępowaniu spornym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił stanowiska Urzędu Patentowego oraz uczestnika postępowania – R. C. – odnośnie braku interesu prawnego po stronie skarżącej Spółki. Sąd stwierdził, że składając sprzeciw Spółka nie miała obowiązku wykazania interesu prawnego, co nie znaczy, że nie ma interesu prawnego w wszczętym na jej wniosek postępowaniu w sprawie udzielonego patentu. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd I instancji stwierdził, że Urząd Patentowy uchybił przepisom art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., nie przeprowadził bowiem żadnego postępowania wyjaśniającego w sprawie wniesienia odpowiedzi na sprzeciw. Organ nie zażądał od uprawnionego oryginału dowodu nadania przesyłki poleconej zawierającej tą odpowiedź, nie sprawdził czy na kopercie przesyłki był wskazany numer przedmiotowej sprawy, nie ustalił z pracownikiem przyjmującym korespondencję, czy przesyłka zawierała odpowiedź na sprzeciw oraz nie ustalił, czy opłata uiszczona za przesyłkę poleconą była adekwatna do przesyłki zawierającej korespondencję do czterech spraw, w tym plik materiałów do przedmiotowej sprawy.
R. C. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości oraz domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i odrzucenia skargi wniesionej przez spółkę B. S.A. jako niedopuszczalnej, ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
• art. 145 § 1 lit. c) w związku z art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi wniesionej przez podmiot nielegitymujący się interesem prawnym w jej wniesieniu; zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd nie wskazał podstawy prawnej z której wynikałoby, że spółka B. S.A. jest stroną postępowania, a także nie wyjaśnił, w czym upatruje jej interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji.
• art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do stanowiska prezentowanego w toku postępowania przez organ administracji oraz wnoszącego skargę kasacyjną, a także brak wyjaśnienia podstaw prawnych rozstrzygnięcia oraz wskazań, co do dalszego postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
• art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie, że decyzja Urzędu Patentowego z dnia 27 października 2005 r. została wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy ustalenia, czy podmiotowi wnoszącemu sprzeciw na podstawie art. 246 § 1 p.w.p. służy skarga do sądu administracyjnego na wydaną na podstawie art. 247 § 2 oraz art. 245 ust. 1 p.w.p. decyzję administracyjną, uchylającą decyzję o uchyleniu decyzji o udzieleniu patentu i umarzającą postępowanie (art. 247 § 2 p.w.p.).
I. Rozpoznając główny z zarzutów skargi kasacyjnej, dotyczący – jak należało przyjąć - naruszenia art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) w związku z art. 50 p.p.s.a. (ustawa procesowa nie zawiera art. 145 § 1 lit. c) poprzez uwzględnienie skargi wniesionej przez podmiot nielegitymujący się interesem prawnym w jej wniesieniu, ustalić należało, kto na podstawie art. 50 p.p.s.a. uprawniony jest do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, a także inny podmiot, któremu przepisy ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Interes prawny rozumieć należy przy tym jako związek pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem lub czynnością. Generalnie rzecz ujmując, podmiot legitymujący się interesem prawnym i mający status strony w postępowaniu administracyjnym posiada także legitymację do uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej. W wyjątkowych przypadkach – jak w rozpatrywanej sprawie – może mieć miejsce jednakże sytuacja, że ze skargą do sądu występuje podmiot, który w postępowaniu administracyjnym nie wykazywał się interesem prawnym (nie miał bowiem takiego obowiązku), dowodząc, iż ma tego typu interes we wniesieniu skargi.
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że interes prawny znajduje – co do zasady - swoje oparcie w przepisach prawa materialnego. W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 lutego 1997 r., OPS 6/96 (ONSA 1997/3/102), przyjęto, iż kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do szeroko rozumianego prawa materialnego (nie tylko administracyjnego, ale przykładowo również finansowego, cywilnego czy prawa pracy). Wykazanie się interesem prawnym polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Interes prawny musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 224). Należy jednak podkreślić, iż również zwraca się uwagę na to, by przez wprowadzenie nadmiernych ograniczeń przy interpretacji pojęcia interesu prawnego nie zamknąć drogi ochrony prawnej osobom zainteresowanym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a tym samym w sposób nieuzasadniony pozbawić je uprawnień nadanych mocą art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W tym kontekście na uwagę zasługuje podnoszony w piśmiennictwie pogląd, iż interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. może wynikać także z przepisów prawa procesowego, a nawet prawa ustrojowego (wyrok SN z 26 maja 2000 r., III RN 170/99, OSNAPU 2001, nr 5, poz. 140 oraz B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2001 , s. 416 powołany w glosie W. Chróścielewskiego do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2004 r., III S.A. 1617/02, opublikowanej w OSP 2005/11/128). Sąd podziela pogląd W. Chrościelewskiego, że interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego może być traktowany jako interes w doprowadzeniu do weryfikacji przez Sąd decyzji administracyjnej lub innego aktu bądź czynności z zakresu administracji publicznej, będącego przedmiotem skargi. Interes prawny nie zawsze jest zatem tożsamy z interesem prawnym opartym na przepisach prawa materialnego (o którym mowa w art. 28 k.p.a.). Interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. nie ogranicza się bowiem do przypadków, w których skarżący dysponuje interesem wywodzonym z przepisów prawa materialnego.
Reasumując, podmiot będący stroną postępowania administracyjnego, niezależnie od tego czy decyzja wydana w tym postępowaniu dotyczy jego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy też nie, ma interes prawny w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. w zaskarżeniu takiej decyzji do sądu administracyjnego.
II. Poszukując legitymacji B. S.A do wniesienia skargi na kwestionowane przez nią rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego należy określić granice sprawy administracyjnej dotyczącej rozpoznanej przed Sąd skargi - co powoduje konieczność odwołania się do przepisów prawa o własności przemysłowej, a następnie wśród nich odnaleźć ten, z którego można wywieść interes prawny Spółki w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a.
Postępowanie o udzielenie patentu jest postępowaniem prowadzonym przez Urząd Patentowy na podstawie przepisów proceduralnych p.w.p., które w sprawach w nim nieuregulowanych odsyła do odpowiedniego zastosowania k.p.a. (art. 252 p.w.p.). Analizując przepisy proceduralne p.w.p. można zauważyć, że w sprawach ochrony własności przemysłowej przed Urzędem Patentowym mogą mieć miejsce zasadniczo dwa rodzaje postępowań : 1) postępowanie zgłoszeniowe i rejestrowe (art. 235-245 p.w.p.), 2) postępowanie sporne (art. 255 i nast.). Definicję strony postępowania zgłoszeniowego i rejestrowego zawiera przepis art. 235 ust. 2 p.w.p. Przepis ten nie nadaje przymiotu strony wnoszącemu sprzeciw. Stanowi on, iż stroną w postępowaniu przed Urzędem Patentowym w sprawie uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji jest zgłaszający. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że uregulowanie to należy traktować jako lex specialis względem art. 28 k.p.a. (por. np. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2006 r., II GSK 45/06, niepubl.). Ustawa dalej stanowi, iż na decyzje i postanowienia Urzędu Patentowego przysługuje stronie skarga do sądu administracyjnego (art. 248 p.w.p.).
W przekonaniu składu orzekającego w niniejszej sprawie, definicja strony z art. 235 § 2 p.w.p. dotyczy jednak wyłącznie spraw toczących się w postępowaniu zgłoszeniowym. Postępowanie w przedmiocie uzyskania patentu kończy się wydaniem decyzji administracyjnej w przedmiocie udzielenia bądź odmowy udzielenia patentu. Warunkiem wniesienia sprzeciwu jest natomiast istnienie w obrocie prawnym prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu, tj. decyzji kończącej postępowanie w przedmiocie udzielenia patentu, od której nie przysługuje już skarga do Sądu. Należy podnieść, że postępowanie wszczęte na skutek wniesionego sprzeciwu jest nowym postępowaniem, odrębnym od postępowania zgłoszeniowego, które zostało zakończone ostateczną i prawomocną decyzja Urzędu Patentowego. Z tego względu nie można przyjąć, że art. 235 ust. 2 definiuje pojęcie "strony" w rozpoznawanej sprawie. Warto przypomnieć, iż postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu także w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu (A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005 r., s.258-259). Ocena, czy ukształtowanie sytuacji prawnej jednego podmiotu (właściwego adresata decyzji, tu: uprawnionego) wpłynie na sytuację prawną innego podmiotu (tu: wnoszącego sprzeciw) w taki sposób, aby można było mówić o istnieniu po jego stronie interesu prawnego do wniesienia skargi wymaga zatem szczegółowej analizy okoliczności faktycznych sprawy. W rozpoznawanej sprawie, na skutek wniesienia sprzeciwu B. S.A od decyzji o udzieleniu uprawnionemu (wnoszącemu skargę kasacyjną) patentu, wszczęte zostało "autonomiczne" postępowanie sprzeciwowe, regulowane przepisami art. 246 -247 p.w.p. Wszczęcie takiego postępowania zobowiązuje organ do podjęcia określonych czynności procesowych, o których mowa w art. 247 p.w.p. Zgodnie z art. 246 ust. 1 p.w.p., umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji może wnieść każdy, w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa. Wniesienie sprzeciwu nie wymaga zatem legitymowania się interesem prawnym. Na pytanie, czy możliwość wszczęcia postępowania sprzeciwowego przed organem administracji oznacza, że podmiot inicjujący postępowanie (tu: wnoszący sprzeciw) należy traktować jako stronę tego postępowania, należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Fakt, że konkretny przepis prawa upoważnia dany podmiot do wszczęcia określonego postępowania uzasadnia tezę, że podmiot ten uzyskuje przymiot strony tego postępowania. Pogląd o dopuszczalności wiązania interesu prawnego z normami prawa procesowego nawiązuje do subiektywnej koncepcji strony postępowania administracyjnego (H. Knysiak-Molczyk: Uprawnienia strony w postępowaniu administracyjnym, Zakamycze 2004, s. 21-25). Wniesienie podania powoduje automatyczne wszczęcie postępowania administracyjnego (art. 61 § 3 k.p.a.). Podmiot taki jest stroną w rozumieniu formalnym (przysługują mu uprawnienia strony), ale nie jest nią w znaczeniu materialnym. Sprzeciw skarżącego uruchomił postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2005 r., uchylającej decyzję udzielającą patent nr 187725. Przedmiotowa decyzja, jak również decyzja z [...] października 2005 r., uchylająca decyzję z [...] lipca 2005 r. zostały doręczone pełnomocnikowi B. S.A., co więcej - na żądanie Spółki Urząd Patentowy sprostował decyzję z [...] lipca 2005 r. Powyższe dowodzi, iż również organ traktował ją jako stronę postępowania.
Regulacja z art. 235 § 2 p.w.p. nie ma, jak już zaznaczono, zastosowania do postępowania sprzeciwowego. Umieszczenie art. 248 p.w.p. po przepisach regulujących instytucję sprzeciwu pozwala sądzić, iż stroną w rozumieniu tego przepisu jest nie tylko uprawniony (art. 235 pkt 2), ale również wnoszący sprzeciw. Argumentację tę wzmacnia dodatkowo konstatacja, że regulacja z art. 246-247 p.w.p. wzorowana jest na instytucji sprzeciwu przewidzianej w art. 99 sporządzonej w Monachium w dniu 5 października 1973 r. Konwencji o udzielaniu patentów europejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 79, poz. 737). W art. 99 pkt 4 Konwencji przyjęto wyraźnie, iż stronami postępowania sprzeciwowego są zarówno osoby wnoszące sprzeciw, jak i właściciel patentu.
Należy zauważyć, że postępowanie sprzeciwowe, w razie terminowego podniesienia zarzutu przez uprawnionego, iż sprzeciw jest bezzasadny, nie zostaje zakończone, gdyż uruchamia postępowanie sporne (przepis stanowi, iż sprawa zostaje przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym), w którym następuje merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu (art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p.). W przeciwnym przypadku (tj. przy braku odpowiedzi na sprzeciw), postępowanie sprzeciwowe zostaje zakończone wydaniem decyzji uchylającej decyzję o udzieleniu patentu i umarzającej postępowanie. Warunkiem przekazania sprzeciwu do rozpoznania w postępowaniu spornym jest zatem prawidłowe wniesienie odpowiedzi na sprzeciw. Jeśli odpowiedzi takiej nie wniesiono, wnoszący sprzeciw ma prawo oczekiwać zakończenia sprawy poprzez wydanie decyzji uchylającej decyzję udzielającą patent oraz umarzającej postępowanie. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma więc ustalenie, czy uprawniony rzeczywiście ustosunkował się do wniesionego sprzeciwu. Sąd I instancji podzielił wątpliwości Spółki B. co do prawidłowości ustaleń organu w zakresie wniesienia odpowiedzi na sprzeciw i uznał, że sprawdzenie, czy pismo procesowe w którym ustosunkowano się do sprzeciwu w rzeczywistości wniesiono, wymaga poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych w postępowaniu wszczętym na wniosek zgłaszającego o ponowne rozpatrzenie sprawy. Działania podejmowane przez B. S.A zmierzają de facto do wykazania zasadności wydania decyzji z [...] lipca 2005 r. W tym kontekście B. S.A. zainteresowana jest rozstrzygnięciem Urzędu Patentowego podjętym na skutek złożonego przez uprawnionego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Rozpatrując ten wniosek organ uznał bowiem, że odpowiedź na sprzeciw pełnomocnik uprawnionego wysłał w wyznaczonym terminie, aczkolwiek z niewyjaśnionych przyczyn odpowiedź ta nie wpłynęła do urzędu. Brak odpowiedzi na sprzeciw bezsprzecznie wpływa na wynik postępowania sprzeciwowego. Sprawia bowiem, że sprawa nie przechodzi do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym (przekazanie sprawy do rozpatrzenia w postępowaniu spornym nie wymaga wydania decyzji). W tej sytuacji należało uznać, iż rozpoznawana przez sąd administracyjny sprawa dotyczy własnej sprawy administracyjnej wnoszącego sprzeciw, którego interes procesowy wyraża się w możliwości oczekiwania, iż w razie nieudzielenia odpowiedzi na sprzeciw zostanie wydana decyzja o uchyleniu decyzji o udzieleniu patentu. O ile można więc zgodzić się ze skargą kasacyjną, iż decyzja Urzędu Patentowego z [...] października 2006 r. nie czyni jakichkolwiek ograniczeń w sferze uprawnień spółki do rozpoznania argumentów zawartych we wniesionym przez nią sprzeciwie, o tyle wskazać należy, iż w wobec braku odpowiedzi na sprzeciw, skuteczność sprzeciwu przejawiać się będzie już poprzez obligatoryjne uchylenie decyzji o udzieleniu patentu, bez konieczności jego merytorycznego rozpoznania w postępowaniu spornym. Warto zauważyć, iż obligatoryjny charakter decyzji wydanej w sytuacji o której mowa w art. 247 ust. 1 zdanie drugie p.w.p. powoduje, iż brak reakcji Urzędu Patentowego na niezłożenie odpowiedzi na sprzeciw lub jej nieterminowe wniesienie, polegający na niewydaniu decyzji o której mowa w tym przepisie, uzasadniać może wniesienie skargi na bezczynność organu przez podmiot wnoszący sprzeciw. Trudno byłoby bowiem odmówić temu podmiotowi interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdyby organ uchylał się od podjęcia rozstrzygnięcia o którym mowa w art. 247 ust. 2 p.w.p. Wnoszącemu sprzeciw przysługuje zatem ochrona sądowa która gwarantuje zgodne z prawem działanie organu. Prawo do wniesienia sprzeciwu nie może być bowiem uprawnieniem iluzorycznym, pozbawionym ochrony sądowej. Z tych samych względów, zważywszy na konieczność szerokiego ujęcia prawa do sądu gwarantowanego art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, należało uznać, iż podmiot wnoszący sprzeciw na podstawie art. 246 ust. 1 p.w.p. ma interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. do zaskarżenia do sądu decyzji wydanej na podstawie art. 245 ust. 1 p.w.p. Swój interes prawny podmiot ten może oprzeć na wywodzącym się z prawa procesowego przepisie prawa powszechnie obowiązującym (art. 246 ust. 1 p.w.p.), który stanowi podstawę żądania podjęcia przez organ administracji określonych czynności.
III. W skardze kasacyjnej podniesiono ponadto zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak odniesienia się do argumentacji prezentowanej w toku postępowania przez Urząd Patentowy oraz uprawnionego, a także brak wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia oraz wskazań co do dalszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się jednak naruszenia powołanego przepisu. Przede wszystkim podnieść należy, iż celem uzasadnienia jest przedstawienie przez Sąd I instancji motywów, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, w sposób umożliwiający kontrolę orzeczenia zarówno stronom postępowania, jak i sądowi wyższej instancji. Podniesienie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. umożliwia zatem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontrolę uzasadnienia zaskarżonego wyroku przez pryzmat wymogów ustanowionych tą normą prawną – tj. czy uzasadnienia zawiera te elementy, o których stanowi powołany przepis. Uzasadnienie ma jednak charakter następczy w stosunku do rozstrzygnięcia i samo w sobie nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie wszystkie elementy, które powinny znaleźć się w wyroku Sądu I instancji, zgodnie z wymogami powyżej powołanego przepisu, zostały w nim zawarte. Powołano w nim również stanowiska organu oraz uczestnika postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi o "przedstawieniu" stanowisk pozostałych stron postępowania). Uzasadnienie wyroku jest wprawdzie lakoniczne i nie zawiera wyczerpujących rozważań w przedmiocie legitymacji procesowej podmiotu występującego ze skargą, ale okoliczność powyższa nie ma wpływu na ocenę zasadności skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał zasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 ust. 1 lit c) poprzez wadliwe ustalenie, że decyzja Urzędu Patentowego została wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Uchybienia Urzędu Patentowego, które miały miejsce w toku postępowania przed tym organem zostały wykazane i wystarczająco uzasadnione przez Sąd I instancji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło