II SA/Łd 350/06

WyrokWSA w Łodzi2006-11-21

Skład orzekający: Joanna Sekunda-Lenczewska, Anna Stępień, Ewa Cisowska-Sakrajda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania, w szczególności pominięcie pełnomocnika strony i pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu, stanowi podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej, nawet jeśli nie miało wpływu na jej merytoryczną treść?
Ratio decidendi
Naruszenie przepisów postępowania, takich jak pominięcie pełnomocnika strony przy doręczeniach czy pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w czynnościach procesowych (np. przesłuchaniu świadka), stanowi istotne pogwałcenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.). Takie uchybienia, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, są bezwarunkową podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b PPSA, niezależnie od tego, czy miały wpływ na treść decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku garażowo-gospodarczego, wzniesionego na nieruchomości przy ul. A 27 w Ł.. Organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę, uznając, że budynek został wzniesiony po 1995 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę ustalenia daty zakończenia budowy. Po ponownym rozpatrzeniu organ pierwszej instancji ponownie nakazał rozbiórkę. Organ odwoławczy, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, uznał budynek za wybudowany w 1994 r. (przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo budowlane) i uchylił decyzję organu pierwszej instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym pominięcie pełnomocnika i pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje organów nadzoru budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. K. zwrot kosztów postępowania i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 21 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystent sędziego Beata Czyżewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. nr [...] znak: [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz A. K. kwotę 755,- zł (siedemset pięćdziesiąt pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane ( t.j. Dz.U. z 2003r. nr 207, poz. 2016 ze zm.) nakazał J. P. rozbiórkę budynku garażowo-gospodarczego, zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. A 27 w Ł.. W uzasadnieniu organ podniósł, że postępowanie w sprawie wszczęto na wniosek A. K. z dnia 20 listopada 2003r., dotyczący rozbudowy budynku przy ul. A 27 w Ł., na nieruchomości stanowiącej własność B. i J. małżonków P. oraz Z. i B. małżonków D.. W wyniku przeprowadzonej w dniu 29 grudnia 2003r. wizji lokalnej organ ustalił, że na nieruchomości przy ul. A 27 znajduje się jednokondygnacyjny budynek garażowo-gospodarczy o konstrukcji tradycyjnej, wyposażony w instalację elektryczną i wodno-kanalizacyjną. Budynek ten jest dobudowany do budynku mieszkalnego jednorodzinnego od strony północno-wschodniej i usytuowany w taki sposób, że od strony północnej położony jest częściowo na działce przy ul. A 29, a od strony wschodniej – na działce przy ul. B 97d. Według oświadczenia J. P. ww. budynek został wzniesiony przez niego w 1994r., bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Fakt wykonania przedmiotowego budynku w końcu 1993r. poświadczyli świadkowie: W. P. i U. S.. Natomiast A. K. i jego żona – B. K. , oświadczyli, iż przedmiotowy budynek wzniesiono pod koniec 2002r. W uzasadnieniu organ stwierdził ponadto, że decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nakazał J. P. rozbiórkę przedmiotowego budynku. Odwołał się w tym rozstrzygnięciu m.in. do treści mapy geodezyjnej z dnia 10 października 1994r., zawartej w projekcie budowlanym załączonym do wydanej na rzecz J. P. decyzji o pozwoleniu na budowę przyłącza wodociągowego. Z mapy tej wynika, że w czasie jej sporządzenia na nieruchomości przy ul. A 27 nie było jeszcze przedmiotowego budynku. W oparciu o ww. mapę oraz oświadczenia złożone przez A. K. i B. K. , organ pierwszej instancji przyjął, iż budynek garażowo-gospodarczy został wybudowany po 1 stycznia 1995r. i na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. nakazał rozbiórkę ww. budynku. Po rozpoznaniu odwołania od tego rozstrzygnięcia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał m.in. na konieczność ustalenia daty zakończenia budowy przedmiotowego obiektu. Zwrócił również uwagę na to, że oświadczenia świadków dotyczące daty budowy obiektu zawierają rozbieżne informacje i nie dają podstaw do jednoznacznych ustaleń odnośnie spornej kwestii. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wyżej wskazaną decyzją z dnia [...] nakazał J. P. rozbiórkę przedmiotowego budynku garażowo-gospodarczego. Przed wydaniem decyzji, w dniu 26 listopada 2004r. inspektor przeprowadził rozprawę administracyjną, na której obecne były m.in. strony postępowania oraz pełnomocnik A. K.. Podczas rozprawy świadkowie U. S. i W. P. ponownie oświadczyli, że budynek garażowo-gospodarczy został wybudowany w 1994r., natomiast świadek E. K. – że roboty związane z rozpoczęciem budowy wykonywane były w 2000r., a zakończono je pomiędzy latem 2002r., a latem 2003r. Ponadto J. P. przedstawił pisemne oświadczenie Z. i B. D., współwłaścicieli nieruchomości przy ul. A 27, z którego wynika, że przedmiotowy obiekt został wybudowany na początku 1994r., natomiast A. K. złożył następujące nowe dowody w sprawie: – mapę do celów projektowych, sporządzoną w dniu 24 listopada 1997r., stanowiącą załącznik do decyzji z dnia [...] nr [...], na której nie zaznaczono przedmiotowego budynku; – mapę geodezyjną, będącą załącznikiem do pisma z dnia [...] znak: [...] Urzędu Miasta Ł. Wydziału Urbanistyki i Architektury, na której również nie zaznaczono ww. budynku; – kartotekę danych ewidencyjnych i opisowych budynków na nieruchomości przy ul. A 27, sporządzoną przez Miejskie Przedsiębiorstwo Geodezyjne sp. z o.o. Pracownię Geodezyjną nr 25 w Ł. z dnia 3 grudnia 2002 r., w której odnotowano sporny obiekt, jako wybudowany w 2000 r.; – kopię mapy ewidencji gruntów i budynków sporządzoną przez Miejskie Przedsiębiorstwo Geodezyjne sp. z o.o. Pracownię Geodezyjną nr 25 w Ł. z dnia 18 kwietnia 2003 r., na której przedmiotowy budynek został zaznaczony. Organ pierwszej instancji przyjął, iż budynek garażowo-gospodarczy przy ul. A 27 został wybudowany po 1998r., a zatem należy zastosować do niego przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Ponieważ przedmiotowy budynek nie spełniał wymagań wynikających z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz. 690 ze zm.), a jego legalizacja nie była dopuszczalna, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał jego rozbiórkę. Z odwołaniem od powyższej decyzji wystąpił J. P., podnosząc, iż organ nadzoru budowlanego nie dysponuje żadnymi dowodami potwierdzającymi, iż budynek garażowo-gospodarczy powstał po 1995r. W jego ocenie przedmiotowy budynek został wzniesiony w 1994r. o czym świadczą zeznania świadków (W. P. i U. S.) oraz pisemne oświadczenia Z. i B. D.. Przeciwko tym zeznaniom pojawiają się jedynie zeznania żony A. K. – E. K. . Odwołujący się podważył również przydatność dla ustalenia stanu faktycznego, map i kartoteki danych ewidencyjnych złożonych przez A. K. w trakcie rozprawy administracyjnej. W konkluzji podkreślił, że uważa rozbiórkę budynku za krzywdzącą i sprzeczną z interesem społecznym. Decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi nadzoru budowlanego pierwszej instancji. Przed wydaniem orzeczenia organ odwoławczy przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe. W toku tego postępowania uzyskano informację z Inspektoratu Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Ł., iż w oparciu o mapy geodezyjne nie można z całą pewnością ustalić daty wybudowania spornego obiektu. Złożone zostały również rachunki potwierdzające zakup przez J. P. materiałów budowlanych w okresie od kwietnia do lipca 1994r. W dniu 15 lipca 2005r. dodatkowo został przesłuchany świadek W. K., który zeznał, że jesienią 1993r. pracował na działce przy ulicy A 27 przy budowie garażu. Ponadto w dniu 16 grudnia 2005r. organ odwoławczy przeprowadził oględziny nieruchomości. W ich trakcie J. P. oświadczył, że sporny budynek wybudował w 1994r., natomiast w 2002r. wykonał jedynie roboty budowlane polegające na pokryciu połaci dachowych papą, założeniu rynien i rur spustowych oraz otynkowaniu budynku. Strona dołączyła do akt sprawy oświadczenie J. K. – mistrza budowlanego, który nadzorował prace przy budowie w 1993r. oraz przedłożyła decyzje w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, z których wynika, że w latach 1991-1993 do opodatkowania wskazano 200 m2 budynku, a w 1994r. już 258 m2. Powyższa różnica odpowiada powierzchni przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego. W ocenie organu odwoławczego mapy geodezyjne, uznane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. jako dowód potwierdzający datę powstania przedmiotowego obiektu, nie potwierdzają ani nie zaprzeczają w sposób jednoznaczny daty powstania tego budynku. Oznacza to, zdaniem organu drugiej instancji, że dowodowi w postaci mapy, nie można przypisać mocy dowodowej. W świetle dodatkowego materiału zgromadzonego w postępowaniu odwoławczym, organ uznał za wiarygodne oświadczenie J. P., iż budynek gospodarczo-garażowy został wybudowany w 1994r., przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Zastosowanie w sprawie winny zatem znaleźć przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane. Organ orzekający na podstawie tej ustawy dysponuje dwoma instrumentami prawnymi tj.: może wydać nakaz przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części (art. 37 ust. 1), albo zastosować tryb legalizacji obiektu (art. 56 i 40). Ponieważ organ pierwszej instancji winien przeprowadzić postępowanie w innym trybie, badając warunki techniczne spornego obiektu obowiązujące w czasie jego powstania, tj. w 1994r., należało - zdaniem organu odwoławczego - uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] złożył pełnomocnik A. K., wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Decyzji zarzucił: 1. naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. poprzez pominięcie przy doręczeniu skarżonej decyzji, jak i pozostałych pism w postępowaniu, ustanowionego pełnomocnika w osobie adwokata; 2. naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez arbitralne i nie mające oparcia w przepisach prawa przesądzenie, iż dowodom w postaci map geodezyjnych należy odmówić mocy dowodowej, przy braku przeprowadzenia skutecznego dowodu przeciwko tym dokumentom urzędowym; 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 8 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ pierwszej instancji zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie i w konsekwencji oparcie się w rozstrzygnięciu jedynie na dowodach potwierdzających tezę właściciela spornego budynku przy ul. A 27, przy całkowitym pominięciu dowodów przeciwnych; 4. naruszenie art. 79 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nie zawiadomienie strony i jej ustanowionego pełnomocnika o miejscu i terminie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka W. K. , co w konsekwencji spowodowało przesłuchanie świadka w nieobecności strony i tym samym pozbawienie jej prawa do udziału w czynności przesłuchania i zadawania pytań; 5. naruszenie art. 68 § 1 i art. 69 § 1 k.p.a. poprzez nie odnotowanie w treści protokołu, kto i gdzie dokonał przesłuchania świadka W. K. oraz nie odnotowaniu w treści protokołu, że protokół przed podpisaniem był świadkowi odczytany; 6. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak faktycznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy przyznał, że w aktach sprawy organu pierwszej instancji (strona 64 akt) znajduje się pełnomocnictwo A. K. udzielone adwokatowi R. G. z dnia 3 listopada 2003r., przekazane przez tego adwokata dopiero w dniu 2 września 2004r. Pominięcie pełnomocnika w postępowaniu nie miało jednak, zdaniem organu, wpływu na zasadność podjętego rozstrzygnięcia, które nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Od dnia 13 września 2004r., tj. od dnia wpływu do PINB pisma B. K. z dnia 3 września 2004r., do dnia zakończenia postępowania, wszelkie pisma, wyjaśnienia i skargi były pisane i składane przez stronę, a nie przez pełnomocnika. Skarżący ponadto nie zwracali uwagi organowi odwoławczemu na brak udziału w postępowaniu ich pełnomocnika. Nietrafny jest również, zdaniem organu, zarzut naruszenia art. 79 § 1 i 2 k.p.a., ponieważ przesłuchanie świadka W. K. odbyło się z inicjatywy J. P. , bez uprzedzenia również samego organu. Z przesłuchania świadka sporządzony został protokół. Pismem z dnia 5 stycznia 2006r. organ odwoławczy zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i złożenia wyjaśnień, z którego to prawa strony skorzystały. Nie jest zatem zasadny również zarzut naruszenia art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji administracyjnej przez Sąd następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 pkt a i pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a. Sąd uchyla ponadto zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.). Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna. Szczegółowa analiza akt wykazała przede wszystkim, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organy administracji obu instancji pominęły bowiem niemal całkowicie w prowadzonym przez siebie postępowaniu pełnomocnika A. K. – strony postępowania. Zaznaczyć należy, że pominięcie pełnomocnika w postępowaniu jest w orzecznictwie oceniane jako równoznaczne z pominięciem strony ( por. np. wyrok NSA z 10 lutego 1987r., SA/Wr 875/06, ONSA z 1987 r. nr 1, poz. 13) i stanowi uzasadnienie dla wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Przez "brak udziału strony" należy rozmieć zarówno sytuację, w której strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak również taką, gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach podejmowanych na etapie postępowania przygotowawczego. Fakt ustanowienia pełnomocnika przez A. K. wynika już z wniosku wszczynającego postępowanie z dnia 20 listopada 2003r. W piśmie tym, sporządzonym przez samego pełnomocnika, odwołuje się on wprost do udzielonego mu pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo wprawdzie nie zostało wówczas załączone, jednak ostatecznie przesłano je w dniu 2 września 2004r. i znalazło się w aktach sprawy, a organ wcześniej nie wzywał do jego nadesłania ( art. 64 § 2 kpa ). Mimo to organy administracji w toku całego postępowania konsekwentnie pomijały pełnomocnika przy dokonywaniu doręczeń, a jego udział w czynnościach postępowania ograniczył się wyłącznie do udziału w rozprawie administracyjnej przeprowadzonej przez PINB w dniu 26 listopada 2004r. Znalazł zatem potwierdzenie pierwszy z zarzutów wymienionych w skardze, tj. zarzut naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. Przepis art. 40 k.p.a. wskazuje do kogo organ administracji winien kierować pisma w toku postępowania administracyjnego. Jeżeli zatem strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. W niniejszej sprawie organy administracji – stosownie do powyższych rozważań – pominęły w ogóle pełnomocnika strony przy dokonywaniu doręczeń, czym naruszyły art. 40 § 2 k.p.a. Skarżący słusznie również wskazuje, że został pozbawiony prawa udziału w przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka W. K. . Brak zawiadomienia strony (oraz jej pełnomocnika) o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu narusza art. 79 § 1 k.p.a. W konsekwencji strona została również pozbawiona, przysługujących jej z mocy art. 79 § 2 k.p.a., uprawnień do zadawania świadkowi pytań oraz złożenia wyjaśnień. Naruszenie art. 40 § 2 oraz art. 79 k.p.a. prowadzi w konsekwencji do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu ( art. 10 § 1 k.p.a.). Zasada ta nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązek zapewnienia stronie prawnych możliwości podejmowania przez podmiot wszelkich czynności, które mogą przyczynić się do obrony jej interesów ( por. np. wyrok NSA z 19 czerwca 1998r., I SA/Lu 652/97, LEX nr 34721). Faktyczne pozbawienie pełnomocnika skarżącego możliwości czynnego udziału w postępowaniu stanowiło zatem istotne pogwałcenie ww. zasady. Prowadzenie postępowania bez niezawinionego przez stronę braku udziału stanowi bezwarunkową podstawę wznowienia tego postępowania i to niezależnie od tego, czy to naruszenie procedury ma wpływ na treść decyzji, czy też nie. W orzecznictwie wskazuje się również, że wymienione wyżej uchybienie procesowe nie może zostać w żaden sposób konwalidowane ( por. np. wyrok NSA z 1 lipca 1999r., IV SA 595/99, LEX nr 47888). Skutkiem naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 10 § 1, 40 § 2 i 79 k.p.a., dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jest uchylenie zaskarżonej decyzji, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Prócz uchybień procesowych dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zaskarżona decyzja została wydana także z naruszeniem art. 7, 68, 69 § 1, 77, 80, 107 § 3 i 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy przede wszystkim uchylił się od wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, mimo że – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia – ustalił stan faktyczny sprawy. Rozstrzygnięcie to stanowi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady zobowiązującej organ odwoławczy do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Jeżeli zatem organ odwoławczy kwestionuje rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy lub też uzna, że wątpliwości te może sam rozwiać, przeprowadzając dodatkowe postępowanie dowodowe, ma obowiązek orzec co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). W takiej sytuacji nie może uchylić decyzji organu pierwszej instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia, przesądzając jednocześnie o treści przyszłego rozstrzygnięcia poprzez wskazanie, która ustawa stanowiąca podstawę materialnoprawną decyzji będzie miała zastosowanie ( por. np. wyrok NSA z 22 września 1981r. II SA 400/81, ONSA z 1981r. nr 2, poz. 88). W niniejszej sprawie organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalił stan faktyczny sprawy uznając, iż budynek gospodarczo-garażowy, którego dotyczy sprawa, został wybudowany w 1994r. W tej sytuacji zobowiązany był wydać merytoryczne rozstrzygnięcie, nie zaś decyzję kasacyjną. Odrębną kwestią pozostaje, czy rzeczywiście można podzielić poczynione przez ten organ ustalenia faktyczne. Wśród dowodów, na których organ odwoławczy oparł swoje ustalenia, znalazły się m.in. zeznania świadka W. K. . Dowód ten przeprowadzono w sposób nieprawidłowy. Strona skarżąca słusznie wskazuje na brak w treści protokołu z przesłuchania świadka adnotacji o tym, kto i gdzie przeprowadził dowód oraz, czy protokół przed podpisaniem został odczytany. Protokół nie zawiera również podpisu osoby, która odebrała zeznanie i która – jako osoba biorąca udział w czynności – powinna go podpisać, stosownie do treści art. 68 § 2 k.p.a. Powyższe wady powodują w konsekwencji, że tak odebranych zeznań świadka nie można włączyć do materiału dowodowego sprawy. Protokół nie spełniający wymagań formalnych nie może być podstawą ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych sprawy ( por. wyrok NSA z 26 stycznia 2006r., SA/Rz 2134/98, nie publikowany). Wydanie rozstrzygnięcia na podstawie stanu faktycznego ustalonego m.in. w oparciu o protokół zeznań świadka, sporządzony z naruszeniem art. 68 i 69 § 1 k.p.a. stanowi natomiast naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Ponadto nie można, ze złożonych przez J. P. kserokopii decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, wyprowadzić wniosku o chwili powstania spornego budynku gospodarczo-garażowego. W decyzjach tych jako podstawa opodatkowania została wymieniona wyłącznie powierzchnia budynku mieszkalnego i jego części ( początkowo 200 m2 , a od 1994r. – 258 m2). Decyzje nie zawierają natomiast wyszczególnionej powierzchni garażu, stanowiącego samodzielny budynek, choć pozycja taka została wymieniona w tabeli zawartej w decyzji. Ocena tego dowodu nastąpiła zatem z naruszeniem wymienionego wyżej art. 80 k.p.a. Powyższe wady postępowania dowodowego nie pozwalają zatem na uznanie, że materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący, zgodnie z wymogami art. 7 i 77 k.p.a. W ocenie Sądu wskazane wyżej uchybienia procesowe, nie prowadzące wprawdzie do wznowienia postępowania administracyjnego, ale mające istotny wpływ wynik sprawy, skutkują również koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Reasumując, z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego dające podstawę do wznowienia postępowania oraz mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, sąd na podstawie przepisu art. 145 §1 pkt 1 lit. b i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł.. Uchybienia dotyczyły bowiem całego postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Czyniło to celowym uchylenie obu decyzji na podstawie art. 135 p.p.s.a., nakazującego usunięcie z obrotu prawnego aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji winien wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić stronom i występującemu w sprawie pełnomocnikowi skarżącego czynny udział we wszystkich czynnościach całego postępowania. Winien także przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia, kiedy w rzeczywistości powstał budynek garażowo-gospodarczy. Wynik oceny dowodów winien zostać przedstawiony w uzasadnieniu decyzji. W ponownym postępowaniu organy administracji winny ponadto zwrócić uwagę na obowiązującą je zasadę szybkości postępowania, wyrażoną w art. 12 k.p.a. Dotychczasowe postępowanie nie było prowadzone zgodnie z powyższą zasadą, tj. wnikliwie i szybko. Mimo licznych skarg A. K. dotyczących opieszałości i braku bezstronności organów, sprawa toczy się juz trzeci rok ( od listopada 2003r.). Samo postępowanie odwoławcze, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, trwało ponad dziewięć miesięcy i nie zakończyło się merytorycznym rozstrzygnięciem. W ocenie sądu nie zachodzą żadne okoliczności, które usprawiedliwiałyby tak długi czas rozpoznania sprawy, prowadząc jednocześnie do naruszenia przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw, tj. art. 35 – 36 kpa. Wbrew temu, co podnosi organ odwoławczy w jednym ze swych pism ( z dnia 12 października 2005r.), sprawa - w ocenie Sądu - nie należy do kategorii wyjątkowo skomplikowanych. Interesy stron postępowania, co jest oczywiste, wzajemnie się wykluczają. Organy administracji nie mogą jednak uchylać się od rozwiązania tej konfliktowej sytuacji i wydania ostatecznego rozstrzygnięcia. Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, sąd na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm.), zasądził na rzecz strony skarżącej kwotę 755,- zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 sentencji wyroku wydane zostało w oparciu o art. 152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło