II SA/Sz 665/06

Dnia 22 listopada 2006r, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Sędzia WSA Iwona Tomaszewska Protokolant Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2006r. sprawy ze skargi M. i B. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym o d d a l a skargę W dniu [...] wszczęto w stosunku do M. M. egzekucję administracyjną na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...] wystawionego przez Prezydenta Miasta , co do należności w kwocie [...] zł ([...]zł) z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania pojazdu nr rej. [...] marki [...] w okresie [...]. Przed wystawieniem i doręczeniem tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny w dniu [...] doręczył M. M. upomnienie Nr [...] z dnia [...]. W dniu [...] M. M. wniosła zarzut do prowadzonego postępowania egzekucyjnego twierdząc, że "zobowiązanie nie istnieje ze względu na brak właściwego umocowania prawnego zobowiązania". Postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 123 Kpa w związku z art. 18 i 34 § 1,2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, ze zm.) Prezydent Miasta , jako wierzyciel należności, po rozpatrzeniu zarzutu – podtrzymał zasadność egzekucji prowadzonej do zobowiązanej w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel wyjaśnił, że fakt obecności pojazdu marki [...] w obszarze Strefy Płatnego Parkowania w oznaczonym miejscu i czasie został zarejestrowany przez pełniących swoje obowiązki inspektorów i zapisany na blankiecie zawiadomienia o nieopłaconym postoju w Strefie Płatnego Parkowania, które umieszcza się za wycieraczką przedniej szyby pojazdu. Zarówno ustawa o drogach publicznych jak i ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dla potwierdzenia faktu nie uiszczenia opłaty za postój w strefie nie wymagają szczególnej formy np. w postaci orzeczenia. Pogląd taki potwierdza naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2005r. (sygn. akt FSK 2580/04). Wierzyciel powołując się na uchwałę Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] w sprawie ustanowienia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych miasta oraz sposobu ich pobierania ( zmienioną uchwałą Nr [...] z dnia [...]) wydaną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, wskazał, że wniesienie opłaty z tytułu płatnego parkowania w [...] jak również wnoszenie opłaty dodatkowej w przypadku nie wniesienia takiej opłaty wynika z przepisów obowiązującego prawa miejscowego. M. M. wiosła zażalenie na powyższe postanowienie oświadczając, że się z nim nie zgadza. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kpa , art. 18, art. 33 pkt 1 i 7, art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1980 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2002r. nr 110, poz. 968 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Obowiązek uiszczenia opłaty za postój pojazdu w strefie ograniczonego postoju jest świadczeniem publicznoprawnym, stanowiącym ekwiwalent za umożliwienie parkowania pojazdu. Taka opłata jest więc (zgodnie z art. 2 § 1 ustawy egzekucyjnej) inną należnością pozostającą w zakresie właściwości organów samorządowych. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa, a zatem podlega reżimowi ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawę prawną opłaty stanowi art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.). W myśl powołanego przepisu, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Opłaty te mogą być pobierane w strefie płatnego parkowania w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo (art. 13 b ust. 1 ustawy). Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie fakt obecności pojazdu w strefie płatnego parkowania i nieuiszczenia wymaganej przepisami opłaty został potwierdzony przez inspektora SPP , co wynika z wykazu dni za nieopłacony postój, w doręczonym zobowiązanej upomnieniu. Wobec tego Kolegium uznało zarzut nieistnienia obowiązku za bezzasadny. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M. M. podniosła, że : 1/ obowiązek zapłaty wynikający z art. 13f ustawy o drogach nie jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa, 2/ upomnienie określone w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może być podstawą nakładania obowiązku, 3/ z żadnego przepisu prawa nie wynika termin zapłaty opłaty dodatkowej co skutkowałoby możliwością wystawienia upomnienia., 4/ nie jest zgodne ze stanem faktycznym stanowisko SKO, że korzystanie z dróg publicznych uzależnione jest od wniesienia opłat dodatkowych, gdyż uzależnione jest to tylko do wniesienia opłat określonych w art. 13 i 13b ustawy o drogach publicznych. W uzupełnieniu skargi (pismo procesowe z dnia [...].) skarżąca wypunktowała następujące zarzuty: 1/ Zarówno organ I jak i II instancji naprzemiennie posługuje się pojęciem opłat, o których mowa w art. 13 i 13b oraz art. 13 f ustawy o drogach publicznych, z których wynikają różne rodzaje zobowiązań. Nie można tożsamo traktować opłat za parkowanie pojazdów i opłat dodatkowych, gdyż nie są one jednoznaczne, a ich powstanie następuje w różny sposób i jest konsekwencją innych zachowań zobowiązanych do ich zapłaty. 2/ Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosi się tylko do opłat, których mowa w art.13 ust.1 ustawy o drogach publicznych, a które to opłaty nie były kwestionowane, 3/ Organ II instancji pominął problem będący przedmiotem zarzutu, a mianowicie nie istnienie zobowiązania z tytułu opłat dodatkowych, o których mowa w art. 13f ustawy o drogach publicznych ze względu na brak właściwego ich umocowania prawnego dającego możliwość egzekucji należności z mocy prawa. Ponadto strona w piśmie tym zgłosiła zarzuty pod adresem postanowienia organu I instancji , kwestionując między innymi brak stosownego wyjaśnienia czy inspektorzy SPP mają jakiekolwiek uprawnienia do dokonywania czynności oraz wskazując na brak podstaw do nakładania obowiązku, a tym bardziej pobrania opłat dodatkowych jak i wyznaczenia terminu zapłaty na podstawie upomnienia, o którym mowa w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie skarżącej, pobór opłat dodatkowych winien być kierowany do kierującego, a nie właściciela pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wskazało, że strona nie podniosła w skardze zarzutu braku uprawnień inspektora SPP ani błędu co do osoby zobowiązanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze z. dalej P.p.s.a). nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem w pierwszej kolejności sąd zbadał zgodność tego postanowienia z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) dotyczącymi właściwości organów i trybu egzekucji należności pieniężnych i w tym zakresie żadnych uchybień nie stwierdził. Skarżąca, stosownie do pouczenia zawartego w doręczonym Jej tytule wykonawczym, wniosła zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego twierdząc, że zobowiązanie nie istnieje ze względu na brak właściwego umocowania prawnego. Zarzut ten trafnie został zakwalifikowany jako zarzut nie istnienia obowiązku (art. 33 pkt 1) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), którego dotyczy tytuł wykonawczy. Wierzyciel egzekwowanego obowiązku, zarzut ten rozpatrzył w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydając w sprawie zarzutu postanowienie przewidziane art. 34 § 2 tej ustawy. W ocenie sądu, zaskarżone postanowienie ostateczne, wydane po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanej, prawa nie narusza. Zarzut skargi, kwestionujący wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawę prawną obowiązku uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania jest chybiony. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych: "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania". W myśl art. 13b ust. 1 wymienionej ustawy "opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo". Kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają: zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust. 2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalania takiej strefy (ust. 3) oraz do ustalania wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 wymienionego artykułu ustawodawca określił między innymi dopuszczalne różnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, a w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi. Ponadto, zgodnie z art. 13f omawianej ustawy, "za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową" (ust. 1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (ust. 2), opłatę tę pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3). Uchwałą nr [...] z [...] w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta oraz sposobu ich pobierania Rada Miasta wykorzystała upoważnienie zawarte we wskazanych wyżej przepisach ustawy o drogach publicznych. Uchwała ta, wydana na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, jest aktem prawa miejscowego i - zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP – jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa na terenie Miasta. Przepis ten stanowi bowiem, że "źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego". Przepisy omawianej uchwały Rady Miasta , jako przepisy powszechnie obowiązujące na terenie [...], dotyczą więc każdego, kto parkuje pojazd na terenie wyznaczonej strefy płatnego parkowania. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma stwierdzenie, iż obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika z przepisów prawa – bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego np. decyzji (podobnie: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. akt FSK 2580/04, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2006r. sygn. II SA/Sz 534/06 nie publikowane). W ocenie Sądu, wbrew odmiennym wywodom skargi, nie ma podstaw do kwestionowania poglądu, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13f ustawy nie jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. Okoliczność, że przepis wprowadzający tę opłatę jest usytuowany dopiero w art. 13f ustawy o drogach publicznych, nie zmienia faktu, że odnosi się do opłaty, o której mowa w art. 13 ust.1 pkt 1. Opłata dodatkowa funkcjonalnie związana jest z opłatą za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania, a ustawowe określenie: "Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust.1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową", wskazuje na to, że obowiązek jej uiszczenia wynika z mocy prawa, zwłaszcza że ustawodawca nie przewidział konieczności wydawania w tym przedmiocie decyzji lub innego aktu administracyjnego. Zdaniem Sądu, nie powinno też budzić wątpliwości, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża – co do zasady – właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba że udowodni, że pojazd użyczył innej osobie, a taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Zgodnie z § 11 ust. 1 uchwały Rady Miasta, "opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w SPP wynosi 20 zł". Wobec stwierdzenia, iż obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu (w tym opłaty dodatkowej) powstaje z mocy prawa, bez potrzeby konkretyzacji tego obowiązku w drodze decyzji, a więc nie powstaje również po stronie zarządcy (zarządu) drogi obowiązek doręczania właścicielowi pojazdu takiej decyzji. Sporządzane przez inspektora w razie stwierdzenia nieuiszczenia opłaty za postój "zawiadomienie" ( którego nie należy utożsamiać z upomnieniem w rozumieniu art. 15 ustawy o p.e.a.) dokumentuje jedynie fakt nieuiszczenia opłaty, a zarazem informuje właściciela pojazdu o powstałym obowiązku dokonania opłaty (co jednocześnie implikuje obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej) – lecz nie nakłada tego obowiązku. Zwyczajowe umieszczanie takiej informacji za wycieraczką pojazdu nie gwarantuje rzeczywiście absolutnej pewności, iż korzystający z pojazdu ją otrzyma, jednak żaden przepis prawa nie nakazuje doręczania takiej informacji "za potwierdzeniem odbioru", a zdaniem Sądu, brak takiego właśnie trybu doręczania informacji ("zawiadomienia o nieopłaconym postoju") nie narusza konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich, w tym prawa do obrony (do procesu, do sądu). Właściciel pojazdu ma zagwarantowaną możliwość obrony swoich praw między innymi właśnie poprzez złożenie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, przy czym takie postępowanie wszczyna się dopiero po uprzednim doręczeniu upomnienia (wezwania do zapłaty), z wykazaniem żądanej należności. W razie zatem niestwierdzenia za wycieraczką pojazdu wskazanego wyżej zawiadomienia - mimo nieuiszczenia opłaty za postój - właściciel pojazdu ma więc dodatkową możliwość – po otrzymaniu upomnienia - uiszczenia opłaty dodatkowej bez wszczynania postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne wszczyna bowiem dopiero doręczenie tytułu wykonawczego. Jeżeli właściciel pojazdu kwestionuje istnienie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej poprzez wniesienie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, oceny zasadności tego zarzutu dokonuje wierzyciel, a jego ocena – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - podlega kontroli organu II instancji, a następnie sądu administracyjnego. Organy obu instancji, w swych orzeczeniach nie dokonały szerszej oceny sporządzonych przez inspektorów SPP zawiadomień o nieuiszczonej opłacie za postój pojazdu. Stanowi to naruszenie prawa procesowego, w zakresie sporządzenia uzasadnienia postanowienia, zdaniem Sądu nie mające jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Należy jednakże stwierdzić, że przeprowadzony przez Sąd dowód z [...] kopii takich zawiadomień z okresu od [..] do [...], sporządzonych przez różnych – jak wynika to z odmiennych numerów służbowych i podpisów inspektorów SPP, pozwala na stwierdzenie, iż żądana należność wierzyciela istnieje, a zatem zasadne było sporządzenie upomnienia, a następnie wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej. W toku prowadzonego postępowania w przedmiocie zarzutu strona nie podniosła argumentów kwestionujących uprawnienia inspektorów SPP lub podważających wiarygodność wystawionych przez nich zawiadomień, zatem podnoszony skargą zarzut braku właściwego postępowania wyjaśniającego nie może być uznany za zasadny. Posiadając takie – jak wyżej opisane – dowody, organ I instancji (wierzyciel), uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasady logicznego rozumowania, (dokonując tzw. swobodnej oceny dowodów, zgodnie z art. 80 k.p.a.), miał podstawę do przyjęcia, że dowody te w sposób wystarczający dokumentują fakty nieuiszczenia przez skarżącą opłaty za parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania, co skutkowało naliczeniem opłaty dodatkowej, wobec czego żądanie zapłaty kwoty [..]zł, z tytułu [..] nieuiszczonych opłat, w datach wskazanych w upomnieniu, jest zasadne. Mając wszystko powyższe na względzie należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.