II OSK 369/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-04-08
Skład orzekający: Małgorzata Stahl, Andrzej Jurkiewicz, Tadeusz Geremek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu obiektu bez wymaganego zgłoszenia, brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy uniemożliwia legalizację obiektu, skutkując nakazem rozbiórki?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy nie powinien bezwzględnie uniemożliwiać legalizacji samowoli budowlanej. Sąd wskazał, że taka interpretacja art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego może naruszać zasadę równości wobec prawa, gdyż stawia w gorszej sytuacji inwestorów, którzy nie mogli uzyskać wymaganych dokumentów z przyczyn od nich niezależnych. W związku z tym, wyrok WSA został uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego – garażu. Inwestor, R. C., twierdził, że budynek powstał w 1994 r. poprzez modernizację starej szopy, jednak organy ustaliły, że budowa miała miejsce w 1998 r. bez wymaganego zgłoszenia. W związku z brakiem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, inwestor nie mógł zalegalizować samowoli. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia NSA Tadeusz Geremek Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Ke 984/05 w sprawie ze skargi R. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach.
Wyrokiem z dnia 24 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Ke 984/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę R. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po rozpatrzeniu odwołania R. C. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] maja 2005 r., nakazującej R. C. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego - murowanego garażu usytuowanego na terenie posesji Nr [...] przy ul. [...] w S., przy północnej granicy pomiędzy działkami, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że decyzja organu pierwszej instancji została podjęta na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego po ustaleniu, w oparciu o ocenę całokształtu materiału dowodowego, że budynek gospodarczo - garażowy o powierzchni 31,25 m2, służący do produkcji rolnej został wybudowany w 1998 r. Decyzja ta była poprzedzona postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r., zobowiązującym inwestora do przedłożenia w terminie 30 dni od otrzymania postanowienia inwentaryzacji powykonawczej wraz z opisem technicznym murowanego garażu usytuowanego ścianą w granicy między działkami, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projektu zagospodarowania działki, zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania terenu lub w przypadku braku planu, ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Inwestor złożył opracowanie nazwane budowa budynku gospodarczego o pow. do 35 m2, zawierające wypis z rejestru gruntów, mapę sytuacyjno- wysokościową, projekt zagospodarowania działki, opis techniczny budynku, opinię, zalecenia, rysunki elewacji budynku oraz zaświadczenie Urzędu Gminy S. z dnia [...] lipca 2004 r. stwierdzające, że teren obejmujący działkę położoną w S. przy ul. [...] nie posiada obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
Od decyzji nakazującej rozbiórkę wniósł odwołanie R. C. zarzucając, że postępowanie powinno się toczyć według przepisów ustawy z 1974 r. albowiem budynek gospodarczy powstał w 1994 r. przez modernizację starego budynku gospodarczego. Nadto zarzucił, że nie jest prawdą, aby małżonkowie P. sprzeciwiali się trwającej budowie w granicy, że powołani przez nich świadkowie pochodzą z najbliższej rodziny i dlatego ich zeznania powinny być traktowane z rozwagą co do ich wiarygodności, powołani natomiast przez niego świadkowie są wiarygodni. Skarżący do odwołania dołączył zdjęcie wraz z kopią urodzenia wnuczki twierdząc, że było ono robione w 1996 r. i zarzucając, że nie wiadomo, kiedy było z kolei robione zdjęcie załączone do akt przez małżonków P. oraz, że zdjęcie zrobione przez organ pierwszej instancji w jego nieobecności było robione w innych warunkach atmosferycznych.
Rozpoznając to odwołanie organ drugiej instancji przytoczył przebieg postępowania, wskazując między innymi, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na skutek interwencji M. i M. małżonków P., którzy twierdzili, że murowany budynek został postawiony w granicy z ich działką przez R. C. w 1998 r. W czasie przeprowadzonych w dniu [...] września 2003 r. oględzin organ pierwszej instancji ustalił, że na działce położonej w S. przy ul. [...] usytuowany jest wzdłuż jej północnej granicy murowany budynek garażu o wymiarach 6,25 x 5,0 z dachem jednospadowym konstrukcji drewnianej, kryty eternitem, ze spadem dachu w kierunku działki własnej, do którego od strony wschodniej dobudowana jest wiata o wymiarach 4,45 x 5.0. Wysokość budynku od granicy wynosi 4,50m a od strony podwórza 3,10m. Budynek ten służy do produkcji rolnej. R. C. do protokołu oględzin oświadczył, że budynek składający się z garażu i częściowo z wiaty został wybudowany bez pozwolenia na budowę w 1994 r., był budowany etapami i roboty zakończono w 1994 r. Wobec rozbieżnych oświadczeń co do daty budowy organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę, na której R. C. oświadczył, że garaż wybudował w 1995 r. a wiatę w 1999 r. Z uwagi na różne daty budowy wiaty i budynku sprawa wiaty została oddzielona. Odnośnie budynku gospodarczego R. C. w toku dalszego postępowania wystąpił z pismem z dnia [...] listopada 2004 r., w którym poinformował, że odnalazł dokumenty budowlane z 1975 r. dotyczące garażu i w związku z tym wnosił o zmianę kwalifikacji przepisów prawa. Do pisma tego skarżący dołączył decyzję Urzędu Gminy w S. z dnia [...] września 1975 r. oraz rysunek - plan zagospodarowania działki z pieczęcią stwierdzającą, że jest to załącznik do zezwolenia na budowę Nr [...] z dnia [...] września 1975 r. Z kolei na rozprawie w dniu 1 marca 2005 r. inwestor oświadczył, że w tej formie jak obecnie budynek garażowy istnieje od 1994 r., a poprzednio budynek miał wymiary około 3,5 x 4.5 i był to budynek drewniany na betonowych fundamentach, w którym to budynku w 1994 r. on wymurował ściany z pustaków żużlowych i przerobił dach ze spadkiem na swoją stronę. Organ odwoławczy przytoczył treść zeznań składanych przez świadków oraz oświadczeń stron a także omówił inne dowody w tym złożone do akt zdjęcia i wskazał, że podziela stanowisko organu pierwszej instancji, iż przedmiotowy budynek na pewno był wybudowany po 1995 r. Z porównania bowiem zdjęcia wykonanego w styczniu 1998 r., na którym widoczna jest córka M. i M. P. ze swoim urodzonym w dniu [...] maja 1993 r. synem, na którym widoczne są zabudowania na działce R. C. ze zdjęciem zrobionym przez organ pierwszej instancji w dniu [...] kwietnia 2005 r. wynika, że gdyby w okresie robienia zdjęcia przedstawionego przez P. istniał przedmiotowy budynek w postaci takiej jak obecna, musiałaby być widoczna spora jego część. Nadto organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z materiału dowodowego, na działce R. C. istniała od początku lat 70-tych, przy granicy z działką P. drewniana szopka, która jest pokazana na załączniku do decyzji Urzędu Gminy S. z dnia [...] września 1975 r., jednakże szopka ta z racji swego usytuowania nie miała żadnych części wspólnych z obecnie istniejącym budynkiem, w związku z czym budynek ten nie mógł powstać jako remont czy też przebudowa tej drewnianej szopki. Dlatego też, w związku z zawartym w odwołaniu wnioskiem o przesłuchanie świadka T. K. organ odwoławczy wniosku tego nie uwzględnił, wskazując, że jak wynika z oświadczenia pisemnego tego świadka, dotyczy ono wyłącznie faktu wybudowania w 1973 r. szopki tak więc oświadczenie to nie wniosłoby do sprawy niczego nowego. Organ odwoławczy przytoczył także treść art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a, 30 ust. 1 pkt 1 oraz 49b Prawa budowlanego i wskazał, że skoro budynek został postawiony po 1995 r. przepisy te mają zastosowanie w niniejszej sprawie. R. C. nie wykonał całości obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. i nie ma znaczenia, że niewykonanie obowiązków nie było zależne od woli inwestora, a spowodowane zostało głównie utratą mocy obowiązującego planu zagospodarowanie przestrzennego i związaną tym niemożnością uzyskania od Wójta Gminy zaświadczenia o zgodności budynku z ustaleniami planu zagospodarowania.
W skardze na tę decyzję R. C. zakwestionował ustalenia organów dotyczące daty budowy i zarzucił, że ponieważ on modernizował, remontował "czy jak by to nazwać" przebudowywał stary budynek gospodarczy w 1994 r., to powinny mieć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Skarżący domagał się uwzględnienia złożonych przez niego dowodów, zarzucił, że nie został przesłuchany świadek T. K., zakwestionował dowody ze zdjęć, na podstawie których organy poczyniły swoje ustalenia; podniósł, że budynek jest integralną częścią gospodarstwa rolnego, służy mu do przechowywania płodów rolnych a w chwili obecnej musi go przystosować do wymogów przechowywania mleka.
W związku z tak sprecyzowanymi zarzutami skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
W toku postępowania przed sądem R. C. w uzupełnieniu skargi złożył (w odbitce kserograficznej) zaświadczenie Wójta Gminy S. z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdzające, że nieruchomość przy ul. [...] w S. w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy z dnia [...] marca 2006 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym woj. [...] Nr [...] poz. [...] zlokalizowana jest w terenach o symbolu [...], [...] - tereny zabudowy mieszkaniowej - zagrodowej i jednorodzinnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyjmując, że rozstrzygające w sprawie organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami, dokonały w jego wyniku niewadliwych ustaleń stanu faktycznego, a wydane przez nie decyzje nie budzą wątpliwości co do ich zgodności z prawem.
Sąd podkreślił, iż w tej sprawie rozważenia wymaga to czy prawidłowo organy ustaliły, że R. C. postawił budynek gospodarczy w 1998 r. (z czym wiąże się stosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r.) oraz to czy w sytuacji, gdy nieruchomość, na której został postawiony budynek leży na terenie, dla którego w dacie wydawania decyzji nie było uchwalonego planu zagospodarowania terenu, w związku z czym skarżący nie mógł złożyć stosownego zaświadczenia, a obecnie plan taki istnieje, to czy okoliczność ta ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Odnośnie pierwszej kwestii Sąd podzielił ustalenia organów, że budynek gospodarczy został postawiony przez skarżącego dopiero w 1998 r. Takie ustalenie organy obu instancji poczyniły w oparciu o wyczerpująco zebrany materiał dowodowy, który to materiał został należycie przez organy rozpatrzony. Wskazano na niekonsekwencję skarżącego co do okoliczności, w jakich budynek ten powstał a co za tym idzie i daty jego budowy. Początkowo skarżący twierdząc, że budynek został postawiony w 1994 r. i przyznawał, że wybudował go bez pozwolenia. Później, w piśmie z dnia [...] listopada 2004 r. wskazał, że budynek ten postawił na podstawie dołączonych do tego pisma dokumentów w postaci pozwolenia na budowę budynku gospodarczego, murowanego, krytego eternitem, o powierzchni zabudowy do 30 m2. Jednakże, jak wynika z porównania stanowiącego załącznik do tej decyzji planu, pozwolenie na budowę dotyczyło innego budynku, wzniesionego w odległości 3 m od granicy z drugiej strony działki skarżącego a nie od strony nieruchomości małżonków P. W toku dalszego postępowania R. C. jak wyjaśniono zaczął utrzymywać, iż przedmiotowy budynek powstał na skutek remontu czy też przebudowy drewnianej szopki, istniejącej od lat 70-tych przy granicy z nieruchomością małżonków P. Porównując usytuowanie tej szopki, która została uwidoczniona na złożonej przez skarżącego mapie sytuacyjno - wysokościowej, zaewidencjonowanej w dniu [...] kwietnia 1998 r. (na której to mapie nie jest natomiast uwidoczniony będący przedmiotem sprawy budynek) z projektem zagospodarowania działki, przedstawiającym usytuowanie spornego budynku, należy w ocenie Sądu w całości podzielić ustalenia organu, że oba te budynki nie mogły mieć żadnej części wspólnej z powodu ich usytuowania w zupełnie innych miejscach. Stary budynek szopy był bowiem położony z jednej strony przedzielającego działkę ogrodzenia a nowy budynek z drugiej strony tego ogrodzenia. Skoro więc twierdzenia skarżącego odnośnie budowy są niekonsekwentne a jednocześnie z dołączonych do akt fotografii wynika, że przedmiotowy budynek nie istniał jeszcze w styczniu 1998 r. uznano, że zgodnie z art. 80 kpa organy oceniły, że udowodniona jest okoliczność, iż budynek został postawiony pod rządem obowiązywania Prawa budowlanego z 1994 r. oraz, że skarżący postawił go bez wymaganego zgłoszenia.
Odnośnie zarzutu dotyczącego nieprzesłuchania świadka T. K., Sąd wskazał, iż organ odwoławczy władny był na podstawie art. 78 § 2 kpa tego wniosku dowodowego nie uwzględnić, skoro z treści załączonego przez skarżącego do odwołania oświadczenia wynikało, że świadek ma potwierdzić wybudowanie w 1973 r. szopy drewnianej o wymiarach 4,5 x 3 m a okoliczność, że taka szopa istniała nie była sporna. Na rozprawie przed sądem skarżący potwierdził, że świadek ten miał zeznać, że już w 1973 r. przedmiotowy budynek istniał jako szopa drewniana. Jak jednak wcześniej wskazano, ze znajdujących się w aktach map i planów jednoznacznie wynika, że oba te budynki posadowione były w różnych miejscach w związku z czym nie jest możliwe ustalenie, że jest to ten sam budynek ale po remoncie czy też przebudowie. W ocenie sądu również zarzut skarżącego dotyczący tego, że nie był obecny ani przy robieniu zdjęcia przez rodzinę P. ani zdjęcia zrobionego dla potrzeb tej sprawy przez organ pierwszej instancji nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Niewątpliwie dowód ze zdjęcia nie może być uznany za sprzeczny z prawem tak więc organy taki dowód mogły dopuścić. Z kolei w myśl art. 79 § 1 kpa strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin. Przepis ten nie wymaga obecności strony przy robieniu zdjęcia dlatego też organ nie miał obowiązku zawiadamiać skarżącego o zamiarze sfotografowania budynków ani też sporządzać z tej czynności protokołu.
Przechodząc do drugiej kwestii, Sąd podkreślił, iż zgodnie z art. 49 b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. Nr 207 z 2003 r. poz. 2016 ze zm.) właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W sytuacji, gdy skarżący wzniósł budynek, co do którego organ należycie wyjaśnił, dlaczego uznał go za budynek gospodarczy, o jakim mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, prawidłowo organy zastosowały w niniejszej sprawie przepisy cytowanego wyżej art. 49 b. ust. 2 tego artykułu (w brzmieniu obowiązującym od 31 maja 2004 r.) przewidywał możliwość legalizacji wzniesionego bez m. in. wymaganego zgłoszenia obiektu, o ile budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych. W takiej sytuacji organ nakłada postanowieniem na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni m. in. zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania terenu. W niniejszej sprawie takie postanowienie zostało wydane i okolicznością niesporną jest to, że skarżący nie złożył ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy ani też zaświadczenia o zgodności z planem zagospodarowania (gdyż od 1 stycznia 2004 r. do daty wydania zaskarżonej decyzji plan zagospodarowania przestrzennego nie został uchwalony). Zgodnie z art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego, w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1 a więc właściwy organ nakazuje rozbiórkę. Ten właśnie przepis stanowił podstawę prawną nałożonego na skarżącego obowiązku rozebrania samowolnie wzniesionego budynku gospodarczego - garażu. Z literalnego brzmienia art. 49b jak podkreślił Sąd wynika jednoznacznie, iż tylko złożenie zaświadczenia o zgodności z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji ustalającej warunki zabudowy umożliwia legalizację samowolnie wzniesionego budynku.
Sąd powołując się na poglądy doktryny do art. 49 wyjaśnił, iż wynika z nich, że w wypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego brak ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy nie może stanowić przeszkody w legalizacji obiektu.
W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, prawidłowo organy uznały, że nie ma możliwości, wobec braku planu i ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, zalegalizowania budynku z uwagi na zachodzącą szczególną sytuację. Zdaniem Sądu R. C. wzniósł budynek bezpośrednio przy granicy z nieruchomością sąsiadów. Zarówno obowiązujące w dacie wznoszenia tego budynku jak i obecnie przepisy tylko w wyjątkowych okolicznościach przewidują możliwość takiego sytuowania budynku. Zgodnie z § 12 w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2004 r. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.) budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Ust. 3 tego § wyjątkowo dopuszcza sytuowanie ściany budynku bezpośrednio przy granicy, jeżeli
1) wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
2) nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2 ze względu na rozmiary działki.
W sprawie zdaniem Sądu nie zachodzą okoliczności o jakich mowa w § 12 ust. 4. Z uwagi na rozmiary działki skarżącego (jej szerokość, jak to wynika z projektu zagospodarowania wynosi ponad 26 m) niewątpliwie nie zachodzi również sytuacja z § 12 ust. 3 pkt 2. Tak więc tylko wówczas skarżący mógłby zgodnie z przepisami postawić budynek bezpośrednio przy granicy, gdyby wynikało to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dlatego też tak istotne w niniejszej sprawie było, aby stosownie do art. 49b ust. 2 pkt 3 skarżący przedłożył zaświadczenie wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Oczywiście brak planu jest okolicznością obiektywną, zupełnie niezależną od skarżącego. Jednakże brak takiego planu nie może z kolei stawiać go w lepszej sytuacji od sytuacji osoby, która zgodnie z prawem chce rozpocząć budowę po dokonaniu stosownego zgłoszenia i która w takich okolicznościach nie mogłaby wznieść budynku bezpośrednio przy granicy. Już po wniesieniu skargi do sądu, uchwałą z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] Rada Gminy S. uchwaliła plan zagospodarowania przestrzennego obszarów miejscowości S., ta jednak okoliczność nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że bada się prawidłowość decyzji w odniesieniu do przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania decyzji.
W niniejszej sprawie w czasie, gdy była wydawana zaskarżona decyzja, planu zagospodarowania przestrzennego nie było. Tylko więc na marginesie wskazano, iż § 13 uchwały Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. Urzędowy woj. [...] Nr [...] za 2006 r. poz. [...]), który ustala przeznaczenie, zasady zabudowy i zagospodarowania terenów zabudowy mieszkaniowej, zagrodowej i jednorodzinnej, oznaczonych na rysunku planu symbolami [...], [...] - tereny zabudowy mieszkaniowej, zagrodowej; zespoły istniejące, uzupełniane (tak więc dotyczy to terenu, na którym, jak to wynika z zaświadczenia, położona jest nieruchomość skarżącego) nie przewiduje na tym terenie sytuowania budynków bezpośrednio przy granicy. Tak więc jak konkludował Sąd gdyby w dniu dzisiejszym skarżący chciał wybudować garaż bezpośrednio przy granicy nie byłoby to możliwe. Okoliczność, iż dopuścił się samowoli, realizując w ten sposób budynek bez wymaganego zgłoszenia nie może, stawiać go w korzystniejszej sytuacji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R. C. zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucono:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię tj. art. 49b ust.1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj.: Dz. U. 2006 r. Nr 156 poz. 1118) poprzez uznanie, iż w sytuacji, gdy z powodu nie zawinionego przez stronę braku planu zagospodarowania przestrzennego, niemożności uzyskania zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz braku ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy legalizacja, samowolnie wzniesionego budynku jest niemożliwa;
2) naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.145 § 1 pkt.1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm. ) oraz :
- art. 78 § 1 kpa poprzez uznanie, iż organ mógł zasadnie nie uwzględnić wniosku strony o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka T. K.;
- art.79 § 1 kpa poprzez uznanie, iż organ mógł nie zawiadamiać strony o terminie wykonania dokumentacji zdjęciowej, a więc de facto o oględzinach budynków.
Wskazując na powyższe wniesiono na podstawie art. 185 § 1 powołanej ustawy procesowej o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
W motywach skargi kasacyjnej przytaczając treść art. 49b ust.1 i 2 ustawy Prawo budowlane wskazano, że jako zasadę przyjęto w art. 49b ust. 1, że właściwy organ powinien nakazać w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, bądź mimo wniesienia sprzeciwu przez ten organ. W przepisie tym jednak przewidziano możliwość odstępstwa od tej zasady, ustalając, że stosuje się ją, "z zastrzeżeniem ust. 2". W ust. 2 bowiem przewidziano, że stwierdzona samowola budowlana może być zalegalizowana, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych. I ta sytuacja w ocenie skarżącego występuje w sprawie niniejszej.
W ocenie skarżącego nie złożenie przez stronę w postępowaniu przed organami administracyjnymi żądanych dokumentów nie zastało przez stronę w żaden sposób zawinione, spowodowane było jedynie brakiem planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S. i związaną z tym faktem odmową wydania przez Wójta tej gminy zaświadczenia o zgodności budynku z ustaleniami planu zagospodarowania. Jak podkreślono w takiej sytuacji, gdy bez swojej winy z powodu braku prawa miejscowego strona nie jest w stanie spełnić wymogu określonego przepisem prawa, postępowanie w sprawie winno być zwieszone do czasu usunięcia tej przeszkody tj. do czasu uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S.
Ponadto Sąd orzekający winien zdaniem skarżącego uwzględnić nowe okoliczności faktyczne powstałe w trakcie postępowania, a znane temu Sądowi na dzień orzekania, a mianowicie fakt, iż w dniu [...] marca 2006 r. Rada Gminy S. uchwaliła plan zagospodarowania przestrzennego obszarów miejscowości S., co winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i skierowaniem sprawy do ponownego rozpoznania w celu ustalenia, czy budowa jest zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego, gdyż to ustalenie jest warunkiem legalizacji samowoli budowlanej. Dodatkowo zauważono, iż zgodnie z zaświadczeniem z [...] grudnia 2006 r. Urzędu tej gminy, zabudowa wykonana przez skarżącego jest zgodna z uchwalonym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy S.
Osobną kwestię stanowią jak wskazał to skarżący uchybienia proceduralne organów administracji wskazane w kasacji, które usankcjonował swoim orzeczeniem Sądu pierwszej instancji a które winny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji w trybie art.145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.). Organy te nie uwzględniły wniosku strony o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka T. K. oraz nie zawiadomiły strony o terminie wykonania dokumentacji zdjęciowej, a więc de facto o oględzinach budynków. Żądanie strony dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadka T. K. na okoliczność daty powstania przedmiotowego budynku miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy , gdyż przede wszystkim mogło przesądzić o stosowaniu prawa (czy stosować przepisy budowlane uchwalone w 1974 r., czy w 1994 r., a w konsekwencji bezpośrednio wpłynąć na treść rozstrzygnięcia). Natomiast fakt, iż organ prowadzący postępowanie nie zawiadomił strony o terminie wykonania dokumentacji zdjęciowej, a więc de facto o oględzinach budynków gruntu i budynków. W myśl art. 79 § 1 kpa strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem zaś naruszenie tych uprawnień należy traktować jako naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy.
M. i M. P. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o jej oddalenie uznając podniesione zarzuty za bezpodstawne .
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 ustawy. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie a przede wszystkim podniesiony w niej zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 49b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 207 z 2003 r. poz. 2016 ze zm.).
Nieusprawiedliwiony natomiast, jest zarzut naruszenia prawa procesowego art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 78 § 1 kpa oraz art. 79 § 1 kpa dotyczący nieuwzględnienia wniosku o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka T. K., jak też nie powiadomienia skarżącego o czynności wykonania zdjęcia , którą strona uznaje za oględziny .
Według art. 78 § 1 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu (w tym z zeznań świadka) należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Tym samym skuteczność tego żądania strony uzależniona jest od spełnienia przesłanki - przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy a więc dotycząca przedmiotu sprawy i mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Odmowa uwzględnienia wniosku dowodowego strony może nastąpić tylko wtedy, gdy dotyczy okoliczności stwierdzonych już za pomocą innych dowodów, a także gdy dotyczy faktów powszechnie znanych lub znanych organowi lub też gdy dowód ten nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Odmowa przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodu dla wyjaśnienia okoliczności już wyjaśnionych przez organ pierwszej instancji lub nie mających znaczenia dla sprawy nie stanowi naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka T. K. bo jak trafnie wskazał to Sąd pierwszej instancji, świadek ten miał potwierdzić wybudowanie w 1973 r. szopy drewnianej o wymiarach 4,5 x 3 m a okoliczność, że szopa taka istniała nie była sporna. Ponadto szopka ta jak wykazało postępowanie usytuowana była w innym miejscu niż obiekt budynku gospodarczego - murowanego garażu. Natomiast jak prawidłowo wyjaśniono w całokształcie okoliczności przedmiotowy budynek gospodarczy - murowany garaż w takim kształcie jak obecnie zrealizowany został w 1998 r. a tego przede wszystkim dotyczyło prowadzone postępowanie wyjaśniające, tak więc nawet potwierdzenie wskazanej wyżej okoliczności przez T. K. w istocie nie miała także znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z art. 79 § 1 kpa strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzonego dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem . Skarżący upatruje naruszenia tej normy w nie powiadomieniu go o oględzinach - wykonaniu dodatkowego zdjęcia przez organ. Natomiast oględziny polegają na bezpośrednim zbadaniu jakiegoś przedmiotu przez organ orzekający w celu dokonania spostrzeżeń za pomocą określonego zmysłu (wzroku, słuchu, dotyku, węchu, smaku), co do właściwości przedmiotu. Jest to środek dowodowy bezpośredni, bez ogniw pośrednich, zetkniecie się organu orzekającego ze stanem faktycznym w danej sprawie. Zaś wykonanie zdjęcia, które jest dowodem w sprawie nie może być utożsamiane z przeprowadzaniem czynności oględzin. W rozpoznawanej sprawie czynność ta uzasadniona była weryfikacją wcześniej poczynionych ustaleń również w oparciu o przestawione zdjęcie. Materiał ten przedstawiony został skarżącemu, który mając zapewniony czynny udział w postępowaniu mógł się z nim zapoznać i odnieść się do treści w nim zamieszczonej.
Stąd też wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego nie zasługiwały na uwzględnienie, w przeciwieństwie do zarzutów naruszenia prawa materialnego co już wyżej zauważono.
Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w niniejszej sprawie obejmowała decyzję w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego (określanego w decyzji jako budynek gospodarczy - murowany garaż) wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez wymaganego prawem zgłoszenia, wydaną na skutek nie przedstawienia przez skarżącego w wymaganym terminie dokumentów niezbędnych dla legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej, tj.
- zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub, w razie jego braku na danym terenie,
- ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 49b ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego).
Zauważyć w tym miejscu należy, iż w art. 49b ustawy Prawo budowlane określona została procedura postępowania w przypadku samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Od nakazu rozbiórki obiektu budowlanego określonego w ust. 1 tej normy można odstąpić jeżeli samowolna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo w przypadku jego braku, ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów w tym techniczno-budowlanych wówczas w szczególności w przypadku wykonania robót budowlanych nakłada się obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni: 1) dokumentów, których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3 albo art. 30 ust. 2 i 4 ustawy Prawo budowlane; 2) projektu zagospodarowana działki lub terenu, 3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostateczna w dniu wszczęcia postępowania decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego .
Procedura wyżej wskazana jest w zasadzie tożsama z określoną w art. 48 i 49a z tym, że wymagane są dokumenty odpowiednie do zgłoszenia. Ustawa określa trzydziestodniowy termin na przedłożenie w/w dokumentów, podana również została opłata legalizacyjna. Nie występuje też w tym przypadku obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie - w sytuacji gdy budowa została zakończona , procedurę kończy wniesienie opłaty legalizacyjnej .
W związku z tym, iż inwestor zrealizował sporny obiekt budynku gospodarczego - murowanego garażu bez wymaganego zgłoszenia to organy wdrożyły postępowanie legalizacyjne w trybie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, umożliwiające doprowadzenie tego obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Natomiast art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego obliguje organ nadzoru budowlanego do orzeczenia rozbiórki obiektu będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu w przypadku niespełnienia przez inwestora w wyznaczonym terminie 30 dni obowiązków, o których mowa w ust. 2.
Przesłanką orzeczenia nakazu rozbiórki w niniejszej sprawie było nieprzedstawienie przez inwestora w zakreślonym przez organ nadzoru budowlanego terminie wskazanych w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego dokumentów niezbędnych dla legalizacji samowoli budowlanej, a przede wszystkim zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przy czym niemożność przedstawienia zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego wynikała z tego, iż grunt, na którym znajduje się nieruchomość inwestora, nie był w dacie wydania zaskarżonej decyzji objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W dniu wszczęcia postępowania skarżący nie legitymowali się także ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Dla rozważenia legalności nakazu rozbiórki na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego nieodzowne jest bowiem dokonanie wykładni ust. 2 tego przepisu.
Gdyby bowiem przyjąć literalną wykładnię art. 49b ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy, należałoby stwierdzić, iż w istocie legalizacja samowoli budowlanej możliwa jest w zasadzie tylko na terenach objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, gdyż do rzadkich należą w praktyce sytuacje, kiedy inwestor, dokonując budowy bez wymaganego zgłoszenia , dysponuje jednocześnie uzyskaną wcześniej ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Uzasadniony wydaje się pogląd, iż takie zróżnicowanie położenia sprawców samowoli budowlanej narusza zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 438). Z powyższej zasady można wyinterpretować dyrektywę jednakowego traktowania podmiotów prawa, które charakteryzują się w równym stopniu cechą istotną (relewantną) z punktu widzenia normy prawnej (wyrok TK z dnia 28 maja 2002 r., sygn. P 10/01, OTK ZU 2002, poz. 35). Dlatego też oceny wymaga, czy regulacja art. 49b ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego narusza zasadę równości, a także należy zbadać, czy adresaci tej normy posiadają wspólną istotną cechę uzasadniającą ich równe traktowanie. W wypadku stwierdzenia odmiennego traktowania adresatów normy, należy dodatkowo poddać ocenie zasadność zróżnicowania w traktowaniu tych podmiotów. Wszelkie różnice w traktowaniu przez normę prawa podmiotów charakteryzujących się wspólną istotną cechą powinny być racjonalnie uzasadnione i znajdować oparcie w innych zasadach wyrażonych w Konstytucji, m. in. w wyrażonej w art. 1 zasadzie sprawiedliwości społecznej.
Stąd Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne sięgnięcie do wykładni systemowej i celowościowej art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, mając na uwadze, iż celem nowelizacji Prawa budowlanego z dnia 27 marca 2003 r. było urzeczywistnienie, w szerszym zakresie, niż czyniło to poprzednie unormowanie, zasad wynikających z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art.. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, tj. zasad sprawiedliwości społecznej, równości wobec prawa i ochrony własności, a także optymalizacja polskiego modelu reglamentacji budowlanej w świetle unormowań innych państw Unii Europejskiej.
Odmienne traktowanie podmiotów, których istotną wspólną cechą jest popełnienie samowoli budowlanej, nie znajduje racjonalnego uzasadnienia w treści i celu instytucji legalizacji samowoli budowlanej, która została wprowadzona dla umożliwienia uniknięcia rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i nie naruszającego przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Powyższą tezę uzasadnia również okoliczność, iż obowiązywanie na określonym terenie planów miejscowych nie jest w żaden sposób zależne od woli podmiotu realizującego inwestycję budowlaną.
Dodatkowy argument przeciw różnicowaniu prawnego położenia sprawców samowoli budowlanej stanowi obiektywizacja odpowiedzialności administracyjnej za popełnienie samowoli budowlanej. Warunkiem zastosowania sankcji w postaci rozbiórki obiektu budowlanego jest jedynie stwierdzenie, iż został on wzniesiony bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego nie biorą natomiast pod uwagę strony podmiotowej czynu, a zwłaszcza stopnia zawinienia sprawcy samowoli budowlanej; ponieważ już naruszenie obowiązku administracyjnego skutkuje koniecznością nałożenia sankcji administracyjnej.
Rozwiązaniem, które czynił realną legalizację samowoli budowlanej na terenach, na których brak jest planu miejscowego, jest dopuszczenie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu również w trakcie postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Zrównywałoby to pozycję inwestorów, którzy dopuścili się samowoli budowlanej na terenach objętych planem miejscowym i na terenach pozbawionych takiego planu.
Przyjęcie takiego rozwiązania jest dopuszczalne przy założeniu, że wymóg złożenia przez inwestora ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie stanowi materialnoprawnej przesłanki legalizacji samowoli budowlanej, lecz ma on charakter wyłącznie procesowy, co pozwala na usunięcie braku decyzji o warunkach zabudowy w toku postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego (wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2007 r., II OSK 945/06 niepublikowany). Wprawdzie wyrok powyższy dotyczył rozbiórki obiektu zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, lecz należy go również odnieść do sytuacji zrealizowania obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia, bowiem procedura legalizacji jest tożsama w obu tych przypadkach z wyjątkami o jakich wyżej mowa, nie mającym wpływu na wyżej wyrażone stanowisko.
Skoro wskazana w art. 49b procedura legalizacji w przypadku samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia jest w zasadnie tożsama z określoną w art. 48 i 49a ustawy Prawo budowlane to nie bez znaczenia pozostaje również dla bytu rozpoznawanej sprawy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06 (Dz. U. z dnia 29 grudnia 2007 r. Nr 247, poz. 1844) w którym uznano, iż art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. I Nr 170, poz. 1270 oraz z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665 i Nr 127, poz. 880) w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji. Orzeczenie to w sposób pośredni należy odnieść do dyspozycji art. 49b ust. 2 pkt. 3 ustawy Prawo budowlane .
Dlatego też przyjęto w okolicznościach przedmiotowej sprawy , iż zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 49b ust. 1 i 2 Prawa budowlanego uznano za usprawiedliwiony.
Zauważyć w tym miejscu należy, iż sądy administracyjne dokonują kontroli legalności decyzji administracyjnych z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji i na podstawie materiału dowodowego zebranego do chwili jej wydania. Zmiana stanu prawnego powstała po wydaniu zaskarżonych decyzji jak też ewentualne zgłoszenie przez stronę nowych wniosków są okolicznościami, które nie mogą wpłynąć na wynik sądowej kontroli decyzji . Uwaga to został uczyniona gdyż w tej sprawie nakazano rozbiórkę przedmiotowego obiektu bowiem w wyniku wdrożonej procedury legalizacyjnej strona zobowiązana do przedstawienia zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wykonała nałożonego na nią w/w obowiązku z uwagi na brak uchwalonego aktualnego prawa miejscowego.
Natomiast Sąd pierwszej instancji pomimo, iż organy nadzoru budowlanego dopuściły przecież legalizację budynku gospodarczego-murowanego garażu nie przyjmując naruszenia warunków technicznych związanych z lokalizacją spornego obiektu uznał, że mimo, iż brak jest planu zagospodarowania przestrzennego to realizacja przedmiotowego obiektu sprzeczna jest z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wskazując także, że w niektórych wypadkach (ust. 3 tego przepisu) to właśnie plan zagospodarowania może dopuszczać sytuowanie budynku w ostrej granicy. Otóż pogląd Sądu pierwszej instancji wyżej wyrażony w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy za przedwczesny w okolicznościach przedmiotowej sprawy jak też wykraczający poza zakres rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego.
Ponadto podnieść także należy, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w tej sprawie ma fakt uchwalenia już po wniesieniu skargi przez inwestora miejscowego planu zagospodarowaniu przestrzennego uchwałą z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] Rady Gminy S. Okoliczność ta nie mogła wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonych decyzji, skoro zmiana stanu faktycznego i prawnego nastąpiła już po wydaniu zaskarżonych decyzji. Dlatego też rozważania Sądu pierwszej instancji dokonującego oceny legalności zaskarżonych decyzji w oparciu o zapisy tego prawa miejscowego nawet czynione na marginesie należy uznać za całkowicie nieuprawnione.
W świetle powyższego, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podlegał uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stąd też orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło