I OSK 1193/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-02-07
Skład orzekający: Irena Kamińska, Barbara Adamiak, Tomasz Zbrojewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej pomoc na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, do czasu ukończenia szkoły, może nastąpić z powodu błędnej wykładni pojęcia 'szkoły' na gruncie ustawy o pomocy społecznej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z powodu rażącego naruszenia prawa wymaga naruszenia normy prawnej niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych. Pojęcie 'szkoły' w art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wymaga wykładni systemowej i funkcjonalnej, a nie formalistycznej opartej wyłącznie na ustawie o systemie oświaty. Błędna wykładnia tego pojęcia nie stanowi rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej E. S. pomoc na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej wnuczki, I. S., która sprawowała nad nią funkcję rodziny zastępczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji, uznając, że I. S. nie uczęszcza do szkoły w rozumieniu ustawy o systemie oświaty, a jedynie do specjalistycznego ośrodka. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę E. S. na tę decyzję. E. S. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i poprzedzające ją decyzje.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędziowie NSA Barbara Adamiak (spr.), Tomasz Zbrojewski, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2008r.r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 listopada 2006r. sygn. akt IV SA/Gl 1031/05 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...]; 2. przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz adwokata M. W. wynagrodzenie w kwocie 180 (sto osiemdziesiąt) złotych oraz należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym oraz na rzecz adwokata J. R. wynagrodzenie w kwocie 180 (sto osiemdziesiąt) złotych oraz należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdziło nieważność decyzji ostatecznej Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z [...] nr [...] przyznającej E. S. pomoc na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej spokrewnionej dziecka I. S. oraz zmieniającej ją decyzji z [...] nr [...].
W motywach rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, że organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie administracyjne rażąco naruszył art. 7 k.p.a., nakazujący podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że rodzinie, która sprawowała funkcję rodziny zastępczej, przysługuje pomoc pieniężna również po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęło naukę przed osiągnięciem pełnoletności, jeżeli nadal przebywa w tej rodzinie. Kolegium stwierdziło, że wnioskiem z dnia 6 stycznia 2004 r. E. S. zwróciła się o przyznanie jej pomocy na częściowe pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej wnuczki, I. S., wobec której sprawowała funkcję rodziny zastępczej. Do wniosku dołączyła zaświadczenie z Ośrodka [...] w B. potwierdzające, iż w placówce tej I. S. realizuje obowiązek nauki w grupie rewalidacyjno-wychowawczej. Po rozpatrzeniu tego wniosku organ przyznał to świadczenie. W dalszej części uzasadnienia decyzji podkreślono, że ustawa o pomocy społecznej nie zawiera specyficznej tylko dla siebie, legalnej definicji szkoły, koniecznym jest zatem posłużenie się w tej mierze powszechnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. W konsekwencji szkołą w systemie oświaty jest wyłącznie szkoła mająca status szkoły podstawowej, gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalnej bądź artystycznej (z określonymi w art. 2 pkt 2 odmianami). Wszelkiego typu ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki mieszczą się natomiast wprawdzie w systemie oświaty (art. 2 pkt 5 ustawy), nie mają jednak statusu szkoły. Bezspornym w sprawie jest, że I. S. uczęszcza do Ośrodka [...] Polskiego Stowarzyszenia [...] w B., który to Ośrodek zgodnie z jego statutem jest niepubliczną specjalistyczną placówką przeznaczoną dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym, znacznym i głębokim oraz wieloraką niepełnosprawnością, które potrzebują kompleksowej, wielodyscyplinarnej rehabilitacyjno-terapeutyczno-edukacyjno-rewalidacyjnej pomocy. Ośrodek nie stanowi zatem szkoły w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, a tym samym przyznanie E. S. pomocy przeznaczonej przez ustawodawcę wyłącznie na utrzymanie byłego wychowanka kończącego szkołę rażąco naruszało wskazane wyżej przepisy k.p.a. i ustawy o pomocy społecznej.
Dodatkowo Kolegium stwierdziło, iż osnowa zaskarżonej decyzji przyznaje świadczenie na dziecko I. S., pomimo że I. S. jest osobą dorosłą, wskazuje też, iż pomoc przyznano rodzinie zastępczej podczas gdy E. S. nie stanowi już rodziny zastępczej (rodzina zastępcza traci byt prawny z dniem uzyskania przez wychowanka pełnoletności), lecz rodziną, która sprawowała funkcję rodziny zastępczej (tj. byłą rodzinę zastępczą), dla której ustawodawca przewidział możliwość zachowania praw i obowiązków określonych w art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.
W konsekwencji Kolegium stwierdziło, iż decyzja z dnia [...] oraz zmieniająca ją decyzja z dnia [...] wydane zostały z uchybieniami noszącymi znamiona rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i jako takie winny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podtrzymało stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 29 listopada 2006 r. sygn. akt IV SA/G/1031/05, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] nr [...] w przedmiocie pomocy na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że art. 78 ustawy o pomocy społecznej w ust. 1 stanowi, że rodzinie zastępczej udziela się pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka. W ust. 5 stanowi zaś, iż rodzinie, która sprawowała funkcję rodziny zastępczej, przysługuje pomoc pieniężna w wysokości określonej w ust. 3 i 4 również po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęło naukę przed osiągnięciem pełnoletności, jeżeli nadal przebywa w tej rodzinie. E. S. wnioskiem z 6 stycznia 2004 r. zwróciła się o przyznanie jej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej wnuczki I. S., wobec której sprawowała funkcję rodziny zastępczej. Do wniosku dołączyła zaświadczenie z Ośrodka [...] Polskiego Stowarzyszenia [...] w B. potwierdzające, że w placówce tej I. S. realizuje obowiązek nauki w grupie rewalidacyjno-wychowawczej. Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji szkoły, zastosować w tym zakresie należy powszechnie obowiązujące przepisy ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Art. 2 ustawy o systemie oświaty stanowi, że system oświaty obejmuje:
1) przedszkola, w tym z oddziałami integracyjnymi oraz przedszkola specjalne;
2) szkoły:
a) podstawowe, w tym: specjalne, integracyjne, z oddziałami integracyjnymi i sportowymi, sportowe i mistrzostwa sportowego,
b) gimnazja, w tym: specjalne, integracyjne, z oddziałami integracyjnymi, dwujęzycznymi, sportowymi i przysposabiającymi do pracy, sportowe i mistrzostwa sportowego,
c) ponadgimnazjalne, w tym: specjalne, integracyjne, z oddziałami integracyjnymi, dwujęzycznymi i sportowymi, sportowe, mistrzostwa sportowego, rolnicze i leśne,
d) artystyczne;
3) placówki oświatowo-wychowawcze, w tym szkolne schroniska młodzieżowe, umożliwiające rozwijanie zainteresowań i uzdolnień oraz korzystanie z różnych form wypoczynku i organizacji czasu wolnego;
3a) placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego oraz ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego, umożliwiające uzyskanie i uzupełnienie wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych;
3b) placówki artystyczne - ogniska artystyczne umożliwiające rozwijanie zainteresowań i uzdolnień artystycznych;
4) poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne udzielające dzieciom, młodzieży, rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej, a także pomocy uczniom w wyborze kierunku kształcenia i zawodu;
5) młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki;
7) placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania;
8) Ochotnicze Hufce Pracy - w zakresie kształcenia i wychowania ich uczestników;
9) zakłady kształcenia i placówki doskonalenia nauczycieli;
10) biblioteki pedagogiczne;
11) kolegia pracowników służb społecznych.
Konsekwencją tego uregulowania prawnego jest to, iż szkołą w systemie oświaty jest wyłącznie szkoła mająca status szkoły podstawowej, gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalnej bądź artystycznej (z określonymi w art. 2 pkt 2 odmianami). Natomiast wszelkiego typu ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki mieszczą się natomiast wprawdzie w systemie oświaty (art. 2 pkt 5 tej ustawy), nie mają jednak statusu szkoły. Tego rodzaju ośrodki dalej zwane są w omawianej ustawie "placówkami" (art. 3 pkt 3 ustawy o systemie oświaty). Sąd wywodził, że wskazany Ośrodek zgodnie z jego statutem jest niepubliczną specjalistyczną placówką przeznaczoną dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym, znacznym i głębokim oraz wieloraką niepełnosprawnością, które potrzebują kompleksowej, wielodyscyplinarnej rehabilitacyjno-terapeutyczno-edukacyjno-rewalidacyjnej pomocy. Ośrodek nie stanowi zatem szkoły w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o systemie oświaty.
Przeto nietrafnym jest twierdzenie strony skarżącej, iż omawiana ustawa nie uwzględnia w systemie oświaty placówek o takim charakterze, jak ta, do której uczęszcza I. S.. Następstwem tego jest, że skoro I. S. nie uczęszcza do szkoły, to tym samym nie może ukończyć szkoły. W stosunku do niej nie zachodzi sytuacja umożliwiająca skorzystanie z dobrodziejstwa przewidzianego w art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, gdyż pomoc pieniężna przewidziana w tym przepisie prawa, w jej przypadku, jako "dziecka" przebywającego w rodzinie zastępczej, po osiągnięciu pełnoletności, nie może być przyznana z uwagi na fakt nieuczęszczania do szkoły.
Skoro tak to trafnie zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] nr [...], stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...] nr [...] przyznającej E. S. pomoc na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej na dziecko: I. S. oraz zmieniającej ww. decyzję, decyzji z dnia [...] nr [...]. Celne są rozważania Kolegium zawarte w wspomnianych decyzjach wskazujące, iż prowadząc postępowania administracyjnego Dyrektor MOPR w B. rażąco naruszył art. 7 k.p.a. nakazujący podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.
Z treści przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika wprost, iż organ administracji publicznej jest zobligowany stwierdzić nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzja wydana jest z rażącym naruszeniem prawa wówczas, kiedy naruszono przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie jej stanu prawnego. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Tak jest w sprawie rozstrzygniętej decyzją Dyrektora MOPR w B., w której rażąco naruszono prawo.
Z tego względu, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.
E. S. wniosła od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Zarzuciła:
naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 3 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez uznanie, że nie doszło do naruszenia art. 156 § 2 k.p.a., art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 2 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, pomimo istnienia podstaw do tego rodzaju naruszenia;
naruszenie art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewzięcie pod uwagę naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 2 ustawy o systemie oświaty;
art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dokonanie nieprawidłowych ustaleń faktycznych przez przyjęcie, że Ośrodek [...] Polskiego Stowarzyszenia [...] w B. nie stanowi szkoły w rozumieniu art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej oraz że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. bez podstawy prawnej zastosowało do art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej art. 2 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.
Drugi zarzut to naruszenie prawa materialnego:
art. 78 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że "szkołą" jest według tego przepisu tylko szkoła w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), pomimo braku odesłania do tego aktu prawnego,
art. 2 pkt 2 ustawy o systemie oświaty przez przyjęcie, że przepis ten definiuje pojęcie szkoły obowiązujące na gruncie całego systemu prawnego.
Na tej podstawie wnosiła o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
2) zasądzenie kosztów postępowania, z uwzględnieniem wynagrodzenia adwokata za zastępstwo według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 78 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa". Dopuszczalność zastosowania sankcji nieważności decyzji, jako wyjątek od zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, ograniczona została do kwalifikowanych wad materialnoprawnych decyzji. Odstępstwo od zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej na te konsekwencje prawne, że do oceny wadliwości wyliczonej w art. 156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nie jest dopuszczalne stosowanie wykładni rozszerzającej. To zastrzeżenie dotyczy też wyliczonej w art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej - przesłanki rażącego naruszenia prawa. Tylko naruszenie normy prawnej niebudzącej wątpliwości interpretacyjnej daje podstawę do zastosowania sankcji nieważności decyzji administracyjnej. Według art. 78 ust. 5 powołanej ustawy o pomocy społecznej "Rodzinie, która sprawowała funkcję rodziny zastępczej, przysługuje pomoc pieniężna w wysokości określonej w ust. 3 i 4 również po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęło naukę przed osiągnięciem pełnoletności, jeżeli nadal przebywa w tej rodzinie". Powołana ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia szkoły. Dla ustalenia zatem wystąpienia przesłanki "do czasu ukończenia szkoły", należy dokonać wykładni pojęcia "szkoły". Według wykładni językowej pod pojęciem szkoły rozumie się instytucję, której zadaniem jest kształcenie, które w zależności od poziomu kształcenia obejmuje szkoły podstawowe, szkoły średnie, szkoły wyższe. Z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, regulującego prawo do nauki, pojęcie szkoły nie zostaje ograniczone tylko do szkół na poziomie podstawowym i średnim ale obejmuje też szkoły wyższe. Nie ma zatem podstaw do oparcia wykładni pojęcia szkoły na podstawie art. 2 pkt 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), który reguluje system oświaty. Z regulacji systemu oświaty nie można wyprowadzać pojęcia szkoły dla ustalenia przyznania świadczenia pomocy pieniężnej. Pozostaje to sprzeczne z zasadami wykładni systemowej, która ma podstawy w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącym o prawie do nauki, przyznając powszechny i równy dostęp do wykształcenia, tworząc system pomocy finansowej obejmującej też system pomocy finansowej przyjęty w ustawie o pomocy społecznej. Formalistyczna wykładnia opierająca się nie na materialnych aspektach uczęszczania do szkoły, a na formie organizacyjnej narusza zasady sprawiedliwości społecznej. Nie uwzględnia rozwiązania przyjętego w art. 72 powołanej ustawy o systemie oświaty, który stanowi "Dzieciom i młodzieży pozbawionej całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej, a także dzieciom i młodzieży niedostosowanej społecznie organizuje się opiekę i wychowanie na zasadach określonych w przepisach o pomocy społecznej", którego nie można interpretować bez uwzględnienia dzieci niepełnosprawnych. Wynika to wprost z przepisów ogólnych powołanej ustawy o systemie oświaty, które w art. 1 stanowią, że system oświaty zapewnia w szczególności możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną (pkt 5), opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwienie realizacji indywidualnych programów nauczania (pkt 5a).
Prowadząc wykładnię systemową nie można przyjąć za prawidłową wykładnię w zaskarżonym wyroku, należało bowiem uwzględnić systemowe rozwiązania, a zatem przyjęte w ustawie z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 972 ze zm.), która w art. 3 w pkt 18 i 19 wprowadza definicje szkoły i szkoły wyższej. Według art. 3 pkt 18 tej ustawy, pod pojęciem szkoły rozumie się "szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i ponadgimnazjalną oraz szkołę artystyczną, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki". Art. 3 pkt 19 tej ustawy definiuje pojęcie szkoły wyższej - "oznacza to uczelnię, w rozumieniu przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym, a także kolegium nauczycielskie, nauczycielskie kolegium języków obcych oraz kolegium pracowników służb społecznych". Te rozwiązania prawne mają szczególne znaczenie bowiem pomoc społeczna i świadczenia rodzinne mają wspólne cele, w tym cel pokrycia wydatków na naukę dzieci, w tym też dzieci niepełnosprawnych.
Rażące naruszenie prawa to naruszenie normy prawnej niebudzącej wątpliwości interpretacyjnej. Pojęcie szkoły jakim posłużył się ustawodawca w art. 78 ust. 5 powołanej ustawy o pomocy społecznej wymaga wykładni i to wykładni systemowej oraz funkcjonalnej, nie można zatem zaliczyć tej normy do niebudzącej wątpliwości interpretacyjnej. Tym samym nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa, które dałoby podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Z tego względu, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach naruszenia prawa materialnego, na mocy art. 188 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 250 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny przyznał wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym udzielonej z urzędu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło