IV SA/Gl 277/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant st.sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007r. sprawy ze skargi P. C. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] r. nr [...] w przedmiocie służby celnej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie 2. uchyla postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. Nr [...] Jak wynika z akt administracyjnych sprawy Naczelnik Urzędu Celnego w C. postanowieniem z dnia [...] r. po rozpatrzeniu wniosku rzecznika dyscyplinarnego wszczął postępowanie dyscyplinarne w stosunku do inspektora celnego P. C. pełniącego służbę w Urzędzie Celnym w C. w związku z wykonywaniem przez niego czynności służbowych poza właściwością miejscową Urzędu Celnego w C. w dniu [...] r. na terenie "[...]" w Ż.. Zgodnie z treścią uzasadnienia w/wym. uczestniczył w spotkaniu z pracownikami [...] stałego nadzoru podatkowego, które odbyło się na terenie "[...]" w Ż. bez wcześniejszego poinformowania przełożonych oraz uzgodnienia wyjazdu na odpowiednim szczeblu. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyżej wymieniony organ orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] r. nr [...] uznał P. C. winnym niedopełnienia formalności związanych z wyjazdem służbowym w dniu [...] r. wskazanych w decyzji nr [...] Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. w sprawie wprowadzenia zasad wystawiania poleceń wyjazdów służbowych i orzekł wobec niego karę upomnienia. Na skutek wniesionego przez stronę odwołania orzeczeniem dyscyplinarnym wydanym [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. na podstawie art. 64 ust. 1 i 5, art. 63 ust. 1 pkt. 1, art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej oraz § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520) utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. Od powyższej decyzji skarżący w dniu [...] r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Z kolei postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. na podstawie art. 79 ustawy o Służbie Celnej oraz 540 § 1 pkt 2 i art. 542 § 1 k.p.k. wznowił postępowanie dyscyplinarne i uchylił orzeczenie wydane przez Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...], orzeczenie wydane przez Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. nr [...] oraz przekazał sprawę Naczelnikowi Urzędu Celnego w G.. Jako uzasadnienie wskazał, że w sprawie tej ujawnił się nowy fakt nie znany organowi przed wydaniem przedmiotowego orzeczenia, a mianowicie nie przedstawiono obwinionemu zarzutu z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o służbie celnej. Uznał, że organ orzekając w postępowaniu dyscyplinarnym nie może orzekać o czynie, którego zarzut nie został przedstawiony obwinionemu. Zatem utrzymanie w mocy orzeczeń dyscyplinarnych byłoby rażąco niesprawiedliwe i naruszałoby prawo do obrony obwinionego. Następnie zaskarżonym tu orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K., na podstawie art. 64 ust. 1 i 5, art. 63 ust. 1 pkt. 1, art. 32 ust. 1 pkt 2 oraz art. 74 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej oraz § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego (...) w związku ze złożona skargą na orzeczenie dyscyplinarne tegoż organu z dnia [...] r. oraz na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi uchylił w całości orzeczenie wydane przez Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...], orzeczenie wydane przez Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. nr [...] oraz umorzył postępowanie dyscyplinarne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Celnego w K. oraz Dyrektora Izby Celnej w K.. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności nawiązano do okoliczności faktycznych sprawy. W tych zaś ramach wskazano, że w dniu [...] r. inspektor celny P. C. udając się do Sekcji [...] Stałego Nadzoru Podatkowego na terenie "[...]" w Ż. wykonywał czynności służbowe poza właściwością miejscową Urzędu Celnego w C.. O planowanym wyjeździe powiadomił bezpośredniego przełożonego, jednak na wyjazd nie posiadał stosownej pisemnej delegacji służbowej poprzestając na zapisie w "ewidencji [...]". Natomiast zgodnie z decyzją nr [...] Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. w sprawie wprowadzenia zasad wystawiania poleceń wyjazdów służbowych i rozliczania kosztów podróży służbowych krajowych przez funkcjonariuszy celnych przedmiotowy wyjazd funkcjonariusza celnego P.C. był podróżą służbową poza stałym miejscem służby pracownika. Zatem wyjazd ten jakkolwiek zasadny i potrzebny oraz potwierdzony przez pracowników [...] Stałego Nadzoru Podatkowego odbył się bez spełnienia wymagań formalnych zawartych we wskazanej decyzji. Dalej organ wskazał, że w skardze P. C. wniósł o uchylenie orzeczenia dyscyplinarnego zarzucając organowi naruszenie art. 32 ust 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, naruszenie art. 399 k.p.k. w zw. z art. 79 w/wym. ustawy poprzez niezawiadomienie go o zmianie kwalifikacji czynu, uniemożliwiając obwinionemu ustosunkowania się do nowego zarzutu, a nadto naruszenie § 9 rozporządzenia przez przedłużenie postępowania pomimo nieprzeprowadzenia nowych dowodów w sprawie. Dyrektor Izby Celnej w K. orzekając w trybie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zważył, iż ujawnił się nowy fakt nie znany organowi przed wydaniem orzeczenia który mógł mieć wpływ na jego treść, a mianowicie nie przedstawiono obwinionemu zarzutu z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. C. wniósł o uchylenie powyższego orzeczenia dyscyplinarnego zarzucając organowi naruszenie art. 54 § 3 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie w całości skargi na orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] r. oraz naruszenie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej poprzez prowadzenie kilku postępowań dyscyplinarnych w tej samej sprawie. Wskazał, że podstawowym zarzutem skargi na orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] r. było przypisanie skarżącemu czynu, którego on nie popełnił. Zatem w jego ocenie wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 54 P.p.s.a. byłoby możliwe tylko w przypadku przyznania skarżącemu racji, co ostatecznie kończy sprawę na jego korzyść. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] r., uchylenie postanowienia z dnia [...] r. oraz uchylenie orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] r. Zaakcentował, że postanowienie o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego było wadliwe bowiem wniesienie skargi do Sądu wykluczyło możliwość wzruszenia przez organ administracji zaskarżonego aktu w trybie nadzwyczajnym. Taki poglad wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 812/05 oddalającym wniosek organu o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi P. C. na orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] r. Nadto organ uznał za wadliwe zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] r. w którym omyłkowo uchylono orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzęu Celego w K. z dnia [...] r. nr [...] zamiast Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] Nr [...]. Po wtóre rozstrzygnięciem tym uchylono orzeczenie Dyrektora Izy Celnej w K. z dnia [...] r., uprzednio uchylone powołanym wyżej postanowieniem z dnia [...] r. o wznowieniu postępowania. Końcowo organ stwierdził, że zachowanie skarżącego w dniu [...] r. nie wypełnia znamion naruszenia obowiązków służbowych. Dlatego uchylenie wskazanych rozstrzygnięć pozwoli na wydanie stosownego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 15, poz. 1270 z późn. zm.)- zwanej dalej P.p.s.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Przepis ten określa instytacę autokontroli, której celem jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub bezczynności), bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Warunkiem skorzystania z uprawnienia do autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości. Oznacza to doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi. W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczyła orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] r., utrzymującego w mocy orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r., na mocy którego skarżącego uznano za winnego zaniedbania obowiązku służbowego, tj. niedopełnienia formalności związanych z wyjazdem służbowym w dniu [...] r. wskazanych w decyzji nr [...] Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. w sprawie wprowadzenia zasad wystawiania poleceń wyjazdów służbowych. Dyrektor Izby Celnej w K. wydając w dniu [...] r. rozstrzygnięcie w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie z dnia [...] r. i umorzył postępowanie dyscyplinarne. W pierwszym rzędzie należy podnieść, że powyższe rozstrzygnięcie zapadło pomimo, iż wskazane orzeczenie jak i poprzedzające go orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego w C. zostały przez ten organ wyeliminowane już wcześniej z obrotu prawnego. Otóż postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. wznowił postępowanie dyscyplinarne oraz uchylił zarówno własne orzeczenie z dnia [...] r. jak i orzeczenie organu I instancji z dnia [...] r. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. W tych okolicznościach nie było więc możliwości uchylenia orzeczenia, które w następstwie innego rozstrzygnięcia utraciło byt prawny. Ponadto organ uchylił orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego w K., gdy tymczasem orzeczenie w I instancji wydał Naczelnik Urzędu Celnego w C.. Z kolei numer i data tegoż orzeczenia nie odpowiada numerowi i dacie orzeczenia wydanego w I instancji. Zatem organ w istocie orzekł o uchyleniu orzeczenia, które w tej sprawie nie zostało wydane. Powyżej stwierdzone uchybienia, bez badania merytorycznej treści rozstrzygnięcia, stanowiły wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Niezależnie od powyższego należy jednak zauważyć, że umorzenie postępowania z tej przyczyny, że skarżącemu nie przestawiono zarzutu z art. 32 ust. 1 pkt 1 o Służbie celnej nie można uznać za rozstrzygnięcie uwzględniające żądanie skargi. Tym bardziej, jeżeli zważyć, że wskazana przyczyna umorzenia nie znajduje uzasadnienia w przepisach Kodeksu postępowania karnego (art. 17 k.p.k.) mającego zastosowanie w sprawie w zw. z art. 79 ustawy o Służbie celnej. Uwzględnienie w całości skargi oznacza bowiem uznanie za uzasadnione zarówno wniosków jak i zarzutów skargi. Podstawowy zarzut skargi sprowadza się do tego, że opis zarzuconego skarżącemu czynu nie odpowiada opisowi czynu określonemu w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia [...] r. Ponadto skarżący wywodził, iż nie dopuścił się naruszenia obowiązków służbowych, w dniu [...] r. wykonywał czynności na polecenie bezpośredniego przełożonego zgodnie z zachowaniem obowiązującej drogi służbowej. Dlatego domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego oraz uznania zarzutów za bezzasadne. Zatem organ uwzględniając skargę powinien bądź uniewinnić obwinionego bądź też umorzyć postępowanie o ile zaistniały ku temu podstawy określone w Kodeksie postępowania karnego. Dopiero w odpowiedzi na skargę, które nie może zastępować rozstrzygnięcia w sprawie, organ uznał, że zachowanie skarżącego w dniu [...] r. nie wypełnia znamion naruszenia obowiązków służbowych. Z przedstawionych wyżej względów należało stwierdzić, że orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] r. wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa, a zatem zgodnie z art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. podlegało uchyleniu. Ponadto Sąd z urzędu orzekł w kwestii postanowienia o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego wydanego w dniu [...] r. nr [...] przez Dyrektora Izby Celnej w K., mając na względzie przepis art. 135 P.p.s.a. Po myśli wskazanego przepisu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Powyższa regulacja stanowi uszczegółowienie zasady niezwiązana sądu administracyjnego granicami skargi, o której mowa w art. 134 P.p.s.a. W świetle celu kontroli sądowoadministracyjej określonego w art. 1 § 2 P.p.s.a. obowiązkiem Sądu jest doprowadzenie do takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem. W orzecznictwie i literaturze podkreśla się, że Sąd administracyjny powinien mieć uprawnienie do sięgania w ramach kontroli "w głąb" sprawy i do pozbawiania bytu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w danej sprawie, które są niezgodne z prawem (T. Woś: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2005, s. 441). Dotyczy to aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach danej sprawy". Chodzi tu zatem zarówno o postępowania zaliczane do trybu głównego, a więc toczące się przed organem pierwszej i drugiej instancji, jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego, a więc postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Przepis art. 135 P.p.s.a. nie zawiera żadnych postanowień, które uzasadniałyby wyłączenie możliwości stosowania tej normy jedynie z tego powodu, że konkretny akt został wydany w postępowaniu wszczętym po wniesieniu skargi do Sądu (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 27 czerwca 200 r., FPS 12/9, ONSA 2001, nr 1, poz. 7). Jedną z konsekwencji prawnych wszczęcia postępowania sądowo administracyjnego jest wyłączenie możliwości uruchomienia przez organ administracji publicznej procedur wewnątrzadministracyjnego nadzwyczajnego postępowania kontrolnego w stosunku do zaskarżonego aktu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się zakaz uruchomienia procedur nadzwyczajnych po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego. Zakaz ten można wywieźć obecnie z przepisu art. 56 P.p.s.a. Zatem po wniesieniu skargi przez uprawniony podmiot organ administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może tylko uwzględnić skargę w trybie, zakresie i terminie określonym w art. 54 § 3 P.p.s.a. Z podanych wyżej powodów wykluczona jest możliwość wzruszenia zaskarżonego do Sądu aktu w trybie nadzwyczajnym, w tym w trybie wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. wznowił postępowanie oraz uchylił własne orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] r. oraz orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. Wydanie tegoż postanowienia, nastąpiło już po wniesieniu skargi na orzeczenie z dnia [...] r.. W tej sytuacji doszło do naruszenia prawa bowiem, jak już wskazano, po wzniesieniu skargi wykluczona jest możliwość wzruszenia przez organ administracji zaskarżonego aktu w trybie nadzwyczajnym. Postępowanie administracyjne nadzwyczajne nie może bowiem konkurować z już toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym. Niedopuszczalność ta związana jest z dążeniem do uniknięcia możliwości obalenia prawomocności orzeczenia sądowego w trybie administracyjnym. Bez względu na powyższe przyjdzie dodatkowo zauważyć, że wskazana przez organ przyczyna wznowienia tj. ujawnienie się faktu nieznanego organowi jakim jest nieprzedstawienie obwinionemu zarzutu z art. 32 ust. 1 ustawy o Służbie celnej nie stanowi przyczyny wznowienia określonej w art. 540 § 1. pkt 2 k.p.k., przywołanym jako postawa prawna postanowienia. Nowe fakty w rozumieniu tego przepisu nie odnoszą się bowiem do błędów i uchybień organu popełnionych w toku prowadzenia postępowania w sprawie, a do takich należy zaliczyć nieprzedstawienie obwinionemu zarzutu. Zatem i z tego względu postanowienie to jest wadliwe. Mając na względzie powyższe uchybienia, na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.