I SA/Po 1252/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia NSA Janusz Ruszyński as. sąd. WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2007r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wierzycielowi tytułu wykonawczego oddala skargę /-/K. Pawlicki /-/W. Zygmont /-/J. Ruszyński Prezydent Miasta wystawił w dniu [...]2005r. tytuł wykonawczy w stosunku do A.P., obejmujący należność z tytułu opłaty za pobyt i usługi w Izbie Wytrzeźwień w 1997r. w kwocie [...]zł i skierował go celem przymusowego dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organ egzekucyjny, badając dopuszczalność egzekucji administracyjnej, uznał, iż należność objęta w/w tytułem wykonawczym nie podlega egzekucji administracyjnej, gdyż stosownie do treści art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej uległa przedawnieniu. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego nie przystąpił do egzekucji i postanowieniem z dnia [...]2006r. zwrócił wierzycielowi przedmiotowy tytuł wykonawczy. Zażaleniem z dnia [...]2006r. Prezydent Miasta zaskarżył w/w postanowienie i zażądał jego uchylenia. Zdaniem strony należności z tytułu opłat za pobyt w Izbie Wytrzeźwień nie zalicza się do podatków i opłat lokalnych, ani do innych niepodatkowych należności budżetowych, lecz stanowią one należności cywilnoprawne, których termin przedawnienia określa art. 118 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym ostatnim przepisem przedawnienie roszczeń z powyższego tytułu następuje po 10 latach. Zdaniem żalącego się również przepisy ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz rozporządzenie wykonawcze do tej ustawy tj. rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 23 października 1996r. w sprawie trybu doprowadzania osób w stanie nietrzeźwości, organizacji izb wytrzeźwień i zakresu opieki zdrowotnej oraz zasad ustalania opłat związanych z doprowadzeniem i pobytem w izbie wytrzeźwień - nie zawierają przepisów szczególnych w zakresie okresu przedawnienia tego rodzaju roszczeń. Postanowieniem z dnia [...]2006r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż należność objęta tytułem wykonawczym powstała w [...]1997r., czyli pod rządami ustawy z dnia 19 grudnia 1980r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993r. Nr 180, poz. 486 ze zm.) - obowiązującej do dnia 31 grudnia 1997r. Z powodu braku w Ordynacji podatkowej przepisów intertemporalnych, odnoszących się do przedawnienia zobowiązań podatkowych, w przedmiotowej sprawie należy stosować uregulowania zawarte w w/w ustawie o zobowiązaniach podatkowych. Na mocy § 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.) przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych miały zastosowanie także do opłat administracyjnych pobieranych przez organy administracji państwowej na podstawie odrębnych przepisów. Opłata za usługi i pobyt w Izbie Wytrzeźwień mieści się w dyspozycji w/w przepisu i w sposób jednoznaczny stwierdzić należy, iż mają do niej zastosowanie przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Zgodnie z art. 30 ustawy o zobowiązaniach podatkowych zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat - licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg natomiast przedawnienia przerywa się przez odroczenie terminu płatności, rozłożenie zaległości na raty oraz przez czynność egzekucyjną, o której zobowiązany został zawiadomiony. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny prowadził już postępowanie egzekucyjne. W dniu [...]1997r. sporządzono protokół o stanie majątkowym zobowiązanego. Następnie postanowieniem z dnia [...]1997r. Urząd Skarbowy umorzył na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzone postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku A.P. W/w czynność egzekucyjna została dokonana w okresie, kiedy nie rozpoczął biegu termin przedawnienia należności, zatem nie przerwała ona 5 - letniego okresu przedawnienia, o którym mowa w art. 30 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W świetle przedstawionego stanu faktycznego i prawnego organ stwierdził, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym o nr [...] - opłata za usługi i pobyt w Izbie Wytrzeźwień w [...]1997r. uległa przedawnieniu z dniem [...]2002r. Przedawnienie należności powoduje jej wygaśnięcie z mocy prawa, a dochodzenie w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym takiej należności jest niedopuszczalne. W skardze z dnia [...]2006r. Prezydent Miasta wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zażaleniu, a ponadto wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...]2005r. o sygn. III SA/Wa 2192/05. W powołanym orzeczeniu uznano za prawidłowe postępowanie organów, które sięgnęły do regulacji dotyczących przedawnienia należności z tytułu pobytu w izbie wytrzeźwień, zawartej w kodeksie cywilnym. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że orzecznictwo sądowoadministracyjne w odniesieniu do problemu przedawnienia należności za pobyt w izbie wytrzeźwień nie jest jednolite. Organ powołał się na wyrok Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...]2003r. o sygn. I SA/Po 4772/01, w którym uznano, iż opłata za pobyt w izbie wytrzeźwień ma charakter opłaty administracyjnej i jest świadczeniem wynikającym ze stosunku publicznoprawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Z kolei na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius). W niniejszej sprawie skarga okazała się bezzasadna. Postępowanie egzekucyjne w sprawie dotyczyło zobowiązania - opłaty w kwocie [...]zł za pobyt w Izbie Wytrzeźwień w 1997r. W myśl art. 2 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - egzekucji administracyjnej podlegają m.in. podatki, opłaty i inne należności, do których do końca 1997r. stosowało się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Opłata za pobyt w Izbie Wytrzeźwień ma charakter opłaty administracyjnej i jest świadczeniem wynikającym ze stosunku publicznoprawnego, do którego ma zastosowanie ustawa o zobowiązaniach podatkowych oraz wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989r. W myśl art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie ma prawa badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, bowiem badanie zasadności istnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym zamieniłoby je w kolejną fazę postępowania orzekającego. Organ egzekucyjny nie jest zwolniony od oceny dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Przepis art. 29 § 2 w/w ustawy wręcz obliguje do niepodejmowania egzekucji, jeżeli jest ona niedopuszczalna i wprowadza obowiązek powiadomienia wierzyciela o niedopuszczalności egzekucji i zwrotu tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny badając dopuszczalność egzekucji w trybie art. 29 już na początku winien sygnalizować wierzycielowi niedopuszczalność egzekucji. Chodzi o to, by w takich sytuacjach w ogóle nie wszczynać egzekucji (por. R. Hauser, Zb. Leoński "Egzekucja administracyjna - Komentarz", WP 1995, str. 67-68). Egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna ze względów merytorycznych, o których stanowi art. 33 pkt 1 ustawy. Chodzi tu o taką sytuację, kiedy obowiązek w ogóle nie istnieje, np. wygasł ze względu na przedawnienie. Odwoławczy organ egzekucyjny należycie wypełnił ciążący na nim obowiązek i zbadał, czy egzekucja jest dopuszczalna z uwagi na przedawnienie. Przyjęcie przez organ egzekucyjny, że tytuł wykonawczy obejmował przedawnione należności za pobyt i usługi w Izbie Wytrzeźwień w 1997r. znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym zawartym w aktach egzekucyjnych. O tym, że opłata za pobyt w Izbie Wytrzeźwień nie ma charakteru świadczenia cywilnoprawnego decyduje brak równorzędności podmiotów: wierzyciel - zobowiązany. Nawiązany między Izbą a zobowiązanym stosunek nie ma cechy równorzędności, skoro wyłączona jest swoboda woli po stronie zobowiązanego, świadczenie nie wynika z zawartego porozumienia, a opłata ustalona jest jednostronnie. Powyższe cechy charakteryzują stosunki publicznoprawne i w konsekwencji wynikające z nich zobowiązania publicznoprawne. Wobec tego, że opłata za pobyt i usługi w Izbie Wytrzeźwień jest opłatą administracyjną i ma do niej zastosowanie art. 30 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, to należność ta przedawnia się po upływie 5 lat od dnia, w którym stała się wymagalna. W ocenie Sądu błędny jest pogląd skarżącego, że opłata powyższa wynika ze stosunków cywilnoprawnych i ma do niej zastosowanie 10-letnie przedawnienie wynikające z art. 118 Kodeksu cywilnego. Tym samym Sąd w niniejszym składzie nie podziela poglądu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...]2005r. o sygn. akt III SA/Wa 2192/05, na który powołał się skarżący w swojej skardze. W w/w wyroku Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów, iż do przedawnienia należności z tytułu pobytu w Izbie Wytrzeźwień stosuje się art. 118 kc. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/K. Pawlicki /-/W. Zygmont /-/J. Ruszyński kk