II OZ 1253/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2007r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2007r. sygn. akt VII SA/Wa 2005/06 o przywróceniu S. P. terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2007r. w sprawie ze skargi S. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych postanawia: - uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek S. P. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2007r., sygn. akt VII SA/Wa 2005/06. Wyrokiem z dnia 22 lutego 2007r., sygn. akt VII SA/Wa 2005/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 26 marca 2007r. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził prawomocność powyższego wyroku. Postanowieniem z dnia 16 maja 2007r., na skutek rozpoznania wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącej zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowił na jej rzecz adwokata z urzędu. W dniu 5 lipca 2007r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła adwokata K. O. pełnomocnikiem S. P.. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z dnia 10 lipca 2007r. poinformował wyznaczonego adwokata o stanie sprawy. Pismo powyższe zostało doręczone na adres Kancelarii Adwokackiej w dniu 18 lipca 2007r. W dniu 14 września 2007r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął odpis pełnomocnictwa udzielonego przez S. P., a upoważniony aplikant adwokacki zapoznał się z aktami sprawy. W dniu 17 września 2007r. adwokat K. O. wniósł w imieniu skarżącej S. P. skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia (data nadania skargi kasacyjnej w placówce pocztowej). Postanowieniem z dnia 25 września 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przywrócił skarżącej S. P. termin do złożenia skargi kasacyjnej. Sąd podniósł, iż wprawdzie wątpliwości budzi argumentacja pełnomocnika skarżącej, że przeszkoda w podjęciu czynności ustała w dniu 12 września 2007r., tj. w dniu podpisania pełnomocnictwa przez skarżącą, gdyż na złożonym pełnomocnictwie brak jest daty, to jednak skarga kasacyjna została wniesiona w terminie siedmiu dni od dnia zapoznania się przez pełnomocnika z aktami sprawy, tj. od dnia 14 września 2007r. Nadto Sąd (w ślad za orzeczeniami NSA z dnia 8 czerwca 2006r., sygn. akt I FZ 198/06, i WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2006r., sygn. akt III SA/Wa 3272/05) przyjął, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 ww. ustawy, dniem w jakim ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Pismo informujące adwokata K. O. o stanie sprawy, zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 18 lipca 2007r., a zatem w ocenie Sądu został również zachowany wskazany w orzecznictwie termin 30 dni. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył uczestnik postępowania P. M.. P. M. zarzucił naruszenie art. 86 i art. 87 p.p.s.a. przez przyjęcie, że adwokat K. O. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz naruszenie art. 83 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 111 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że pełnomocnik S. P. składając w dniu 17 września 2007r. wniosek o przywrócenie terminu, dochował 30-dniowego terminu, którego początkiem jest dzień 18 lipca 2007r. W zażaleniu zarzucono także naruszenie art. 88 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, mimo, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony i powinien zostać odrzucony przez Sąd. W oparciu o powyższe zarzuty P. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Jednocześnie ustawodawca w art. 88 p.p.s.a. postanowił, iż spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a., a więc złożony po upływie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wniosek jest niedopuszczalny, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności np. jeżeli został złożony po upływie roku od uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego (art. 87 § 5 p.p.s.a.), jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.), jeżeli czynność strony była dokonana w terminie (art. 86 § 1 p.p.s.a.), jeżeli wniosek nie dotyczy terminu procesowego, lecz terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego. (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 222-223). W rozpoznawanej sprawie skarżący reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu wnosił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2007 roku. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, iż na gruncie przepisów kodeksu postępowania cywilnego dotyczących przywrócenia terminu, które to przepisy recypowano do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w orzecznictwie spotkać można dwa stanowiska co do chwili ustania przeszkody do wniesienia środka zaskarżenia objętego przymusem adwokackim przez pełnomocnika z urzędu. Pierwsze stanowisko opiera się na założeniu, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym pełnomocnik z urzędu dowiedział się o jego ustanowieniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 1998 roku, sygn. akt II UZ 122/98, opubl. OSNP 1999/22/736). Zgodnie z drugim poglądem przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez Sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, a nie w dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2000 roku, sygn. akt I CZ 62/00, opubl. OSNC 2001/1/7). To drugie stanowisko znalazło również poparcie wśród komentatorów ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 217). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie także przychyla się do powyższego stanowiska. Zauważyć w tym miejscu należy, iż uzasadnienie przedstawionego wyżej orzeczenia Sądu Najwyższego nie możne być wprost odnoszone do spraw rozpoznawanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przeciwieństwie bowiem do postępowania cywilnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego nie stanowi automatycznego umocowania do działania w sprawie przez pełnomocnika. Zgodnie z art. 244 § 2 p.p.s.a. ustanowienie pełnomocnika z urzędu stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi lub radcy prawnemu bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków adwokata, radcy prawnego. W tej konkretnej sprawie należy jednak podzielić stanowisko strony wnoszącej zażalenie, iż przyczyna uchybienia terminu w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu ustała w dniu, w którym pełnomocnik uzyskał możność działania. W rozpoznawanej sprawie termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegł od dnia doręczenia pełnomocnikowi informacji o stanie sprawy, tj. od dnia 18 lipca 2007r., bowiem w tym dniu adwokat K. O. powziął wiadomość o tym, że zapadł prawomocny wyrok oddalający skargę. Stanowisko Sądu I instancji, iż przyczyna uchybienia terminu ustała dopiero w dniu zapoznania się przez wyznaczonego adwokata z aktami sprawy jest błędna, bowiem jest to czynność w pełni zależna od pełnomocnika i zważywszy na skutki prawne instytucji przywrócenia terminu, przyjęcie takiego poglądu prowadziłoby do niepewności prawnej stron co do prawomocności wydanych orzeczeń sądowych. Na uwagę zasługuje także fakt, iż pomiędzy wyznaczeniem pełnomocnika a zapoznaniem się przezeń z aktami sprawy upłynęły ponad dwa miesiące, przy czym nie zostały w przekonywujący sposób uprawdopodobnione okoliczności usprawiedliwiające opisaną bezczynność pełnomocnika. W szczególności okolicznością taką nie może być nie poparty żadnym oświadczeniem, ani dowodem fakt braku możliwości uzyskania wcześniej stosownego pełnomocnictwa, bowiem dochowujący należytej staranności profesjonalny pełnomocnik winien w opisanej sytuacji bezzwłocznie podjąć czynności procesowe, dla których biegnie termin zawity. Wynika to m.in. z treści art. 44 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naglącej czynności osobę niemogącą przedstawić pełnomocnictwa. Jedynie ubocznie należy wskazać, iż zasygnalizowane przez pełnomocnika skarżącej okoliczności mogą być podstawą do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z tej przyczyny orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 189 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.