II SA/Wr 6/07
WyrokWSA we Wrocławiu2007-05-10
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Julia Szczygielska, Olga Białek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istotne zmiany w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wprowadzone po jego wyłożeniu do publicznego wglądu i uwzględnieniu protestów/zarzutów, wymagają ponownego wyłożenia projektu do publicznego wglądu i ponownego uzgodnienia z właściwymi organami, a ich brak skutkuje nieważnością uchwały rady gminy?Ratio decidendi
Istotne zmiany w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wprowadzone po jego wyłożeniu do publicznego wglądu i uwzględnieniu protestów lub zarzutów, wymagają ponownego wyłożenia projektu do publicznego wglądu oraz ponownego uzgodnienia z właściwymi organami. Brak przeprowadzenia tych czynności stanowi kwalifikowane naruszenie procedury uchwalania planu, skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy na podstawie art. 27 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.Stan faktyczny
Wojewoda D. zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej W. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru rozwoju O. II – część "C", domagając się stwierdzenia jej nieważności. Organ nadzoru wskazał na istotne różnice między projektem planu wyłożonym do publicznego wglądu a uchwaloną wersją, dotyczące m.in. przeznaczenia terenu, linii zabudowy, wymogów dotyczących zieleni oraz konieczności ponownego wyłożenia projektu i uzgodnień. Rada Miejska W. wniosła o oddalenie skargi, twierdząc, że procedura została przeprowadzona prawidłowo, a zmiany miały charakter porządkujący lub wynikały z uwzględnienia protestów i zarzutów.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały i zasądził na rzecz Wojewody D. od Gminy W. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka, Sędzia NSA Julia Szczygielska, Asesor WSA Olga Białek /sprawozdawca/, Protokolant apl. prok. Michał Gnyszka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2007 r. sprawy ze skargi Wojewody D. na uchwałę Rady Miejskiej W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru rozwoju O. II – część "C" I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu; III. zasądza na rzecz Wojewody D. od Gminy W. kwotę 240 zł /dwieście czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uchwałą Nr [...] z dnia [...] Rada Miejska W. na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), art. 26 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139 z późn. zm.) w związku z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) oraz w związku z uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] w sprawie przystąpienia do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru rozwoju O. II (Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej W. Nr 1, poz. 3), uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru rozwoju O. II – cześć "C".
Skargę na powyższą uchwałę wniósł Wojewoda D. domagając się stwierdzenia jej nieważności w całości z uwagi na istotne naruszenie art. 18 ust. 2 pkt 3-6 w związku z art. 25 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że z porównania projektu uchwały jaki został wyłożony do publicznego wglądu i uchwały która została przyjęta przez Radę Miejską W. wynikają istotne różnice w ustaleniach jakie zostały przyjęte dla terenu oznaczonego symbolem 21 UCs. I tak:
1) W § 11 ust. 1 pkt 1 uchwały określono podstawowe przeznaczenie przedmiotowego terenu ustalając je jako grupę kategorii - usługi komercyjne o charakterze sportowo-rekreacyjnym, o których mowa w § 5 ust. 2, co oznaczało następujące kategorie: handel detaliczny – usługi handlowe o maksymalnej powierzchni sprzedaży nie większej niż 100 m2 przypadającej na każdy sklep i nie większej niż 300 m2 powierzchni sprzedaży przypadającej na teren, gastronomię, usługi sportu i rekreacji – obiekty sportowo-rekreacyjne mieszczące sale gimnastyczne, siłownie, sauny i podobne pomieszczenia o charakterze rekreacyjno – sportowym oraz związane z nimi niezbędne miejsca noclegowe, zieleń urządzoną, komunikację i parkowanie. Natomiast w projekcie uchwały (§ 34 ust. 1 pkt 1) zawarte było odesłanie do § 5 ust. 2 pkt 2 co oznaczało przyjęcie kategorii - komercyjne o charakterze sportowo-rekreacyjnym, przez które rozumie się usługi sportu i rekreacji – obiekty sportowo-rekreacyjne mieszczące sale gimnastyczne, siłownie, sauny i podobne pomieszczenia o charakterze rekreacyjno – sportowym oraz związane z nimi niezbędne miejsca noclegowe i gastronomia wraz z towarzyszącą zielenią rekreacyjną i parkingami.
2) W § 11 ust. 1 pkt 2 uchwały jako przeznaczenie uzupełniające dodano rzemiosło nieuciążliwe związane z funkcją podstawową, czego nie przewidywał projekt uchwały.
3) Zmieniono granice nieprzekraczalnej linii zabudowy, w ten sposób, że objęła ona większy teren stanowiska archeologicznego, co wprost wynika z porównania rysunku projektu planu wyłożonego do publicznego wglądu i rysunku planu przyjętego przez Radę (§ 11 ust. 2 uchwały).
4) W § 11 ust. 3 uchwały wprowadzono obowiązek przeznaczenia w granicach od 50-70% powierzchni działki budowlanej pod zieleń, zaś projekt planu przewidywał obowiązek przeznaczenia pod zieleń co najmniej 70% powierzchni działki budowlanej.
5) W porównaniu z projektem planu zmniejszono ilość wartościowych drzew przewidzianych do zachowania (§ 11 ust. 6 uchwały).
6) W §11 ust. 7 uchwały zaistniały różnice w ustaleniach dotyczących systemu transportowego w stosunku do projektu planu oraz poszerzono definicję parkingu zielonego.
7) W § 11 ust. 8 pkt 2 dodano obowiązek zarurowania istniejącego cieku na całej długości, czego nie przewidywał wyłożony do publicznego wglądu projekt uchwały.
W ocenie Wojewody, przedstawione zmiany są na tyle istotne, że po ich wprowadzeniu istniała konieczność ponownego wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu i uzyskania odpowiednich uzgodnień. Przepis art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym ściśle określa etapy procedury planistycznej, które wiążą organy również co do jej kolejności. Przebieg procesu według określonej przez ustawodawcę kolejności ma być gwarantem wprowadzenia ustaleń w planie w taki sposób, aby każdy uczestnik procesu miał możliwość zapoznania się przyjętymi rozwiązaniami i jednocześnie miał możliwość dochodzenia swoich praw w ustawowo przewidzianym trybie. Organ nadzoru podkreślił również, że z wyłożeniem projektu planu do publicznego wglądu wiążą się konkretne uprawnienia do złożenia protestu lub zarzutu. Dokonanie zmian już po wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu uniemożliwia zapoznanie się z nowymi ustaleniami, a tym samym ogranicza prawa do ich zakwestionowania. Podobnie w przypadku uzyskanych uzgodnień – jeżeli do uzgodnienia przedstawiony jest projekt w określonym kształcie, to jego zmiana już po uzyskaniu uzgodnienia, oznacza, że nie dopełniono obowiązku wynikającego z ustawy i nie zapoznano uprawnionego podmiotu z nowymi ustaleniami, które mogły nie uzyskać już jego aprobaty.
Z dokumentacji planistycznej nie wynika, aby projekt planu po dokonanych zmianach został wyłożony do publicznego wglądu. Nie uzgodniono też nowych ustaleń planu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, choć zmiany dotyczyły między innymi strefy ochrony zabytków archeologicznych. Wobec wprowadzonych zmian należy, zdaniem organu nadzoru, przyjąć, że plan nie został poddany procedurze opiniowania i uzgadniania, o której mowa w art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a to prowadzić powinno do zastosowania sankcji z art. 27 ust. 1 wskazanego aktu.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska W. wniosła o jej oddalenie wyjaśniając, że sporządzony projekt planu przeszedł całą wymaganą ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym procedurę formalno-prawną.
Dnia [...] zostało zamieszczone ogłoszenie w prasie i na tablicach ogłoszeń o przystąpieniu do sporządzenia planu.
Wszystkie organy i jednostki właściwe do opiniowania i uzgadniania projektów planów miejscowych zostały imiennie zawiadomione.
W dniach od [...] do [...] projekt planu był opiniowany z właściwymi organami, natomiast w dniach od [...] do [...] był uzgadniany, uzyskując pozytywne opinie i uzgodnienia.
Projekt nie wymagał uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne.
Dnia [...] ukazało się ogłoszenie w prasie i na tablicach ogłoszeń o wyłożeniu do publicznego wglądu od [...] do [...].
Do projektu planu wpłynęły cztery protesty i osiem zarzutów, które zostały szczegółowo i wnikliwie rozpatrzone przez Prezydenta W. Zarządzeniem nr [...] z dnia [...], z których 1 protest i 1 zarzut dotyczyły wydzielonej później części "C".
Nieuwzględnione protesty i zarzuty, względnie ich części, zostały rozpatrzone przez Radę Miejską W. na sesji w dniu [...] i odrzucone stosownymi uchwałami.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęło pięć skarg na uchwały Rady Miejskiej W. w sprawie odrzucenia wniesionych zarzutów, względnie ich części. Wniesione skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uniemożliwiły uchwalenie projektu planu w całości. Rada Miejska W. na sesji w dniu [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru rozwoju O. II - część "A", z wyłączeniem obszarów wydzielonych jako części "B" i "C". Powyższy plan opublikowany został w Dzienniku Urzędowym Województwa D. z 28 października 2004 r. Nr 208 poz. 3285.
Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 3 oraz 28 września 2004 r. dwie skargi odrzucił w całości, dwie kolejne wyrokami z dnia 21 lutego 2006 r. oddalił w całości oraz jedno postępowanie umorzył na wniosek strony skarżącej A sp. z o.o.
Odnosząc się do argumentów zawartych w uzasadnieniu skargi Rada stwierdziła, że projekt planu sporządzony został zgodnie z wnioskiem D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i uzyskał pozytywne uzgodnienie tego organu z dnia [...]. Projekt wyłożony do publicznego wglądu zawierał ustalenia dotyczące dziedzictwa kulturowego i zabytków uzgodnione z Konserwatorem i w takiej też formie został przyjęty przez Radę. Natomiast co do wykazywanych przez Wojewodę różnic pomiędzy brzmieniem przyjętej uchwały a jej projektem podniesiono, że kwestionowane zmiany dokonane zostały wskutek złożonych protestów i zarzutów, przy czym brano pod uwagę, że nie powodowały one zmian w zakresie oddziaływania na inne podmioty. Zauważono też, że wprowadzone zmiany w części miały charakter jedynie wyjaśniający i porządkujący a nie merytoryczny (tak jak w przypadku zmiany brzmienia grupy kategorii przeznaczenia terenu i wyjaśnienia zapisu dotyczącego parkingu zielonego). Ich celem było więc wprowadzenie czytelniejszych zapisów planu. Zdaniem Rady, wprowadzone zmiany zgodne były z interesami wnoszących zarzuty i protesty a jednocześnie nie ograniczały uprawnień osób trzecich i nie były sprzeczne ze złożonymi wnioskami, opiniami i uzgodnieniami. Ne wymagały więc ponownie procedury planistycznej w zakresie wskazanym przez Wojewodę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Działając w granicach tak określonych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania przez organy przepisów obowiązującego prawa procesowego i materialnego oraz trafności ich wykładni. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) rozstrzyga w graniach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Badając pod tym kątem zaskarżoną uchwałę Sąd uwzględnił skargę Wojewody D. podzielając w większości argumentację w niej zawartą.
Przede wszystkim zauważyć należy, że uprawnienie gminy do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika z art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) oraz z przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (zwłaszcza art. 4 ust. 1 – Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139 z późn. zm.), która to ustawa z mocy przepisu art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) znajduje w rozpoznawanej sprawie zastosowanie. W ramach tych uprawnień gmina samodzielnie decyduje o sposobie zagospodarowania terenu, ustalając przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu położonego na jej obszarze.
Samodzielność planistyczna gminy nie może być jednak utożsamiana z całkowitą dowolnością i nieskrępowaną władzą. Organy władzy publicznej - w tym również wspólnoty samorządowe i ich organy - zobowiązane są bowiem działać na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Przekroczenie tych granic stanowi istotne naruszenie prawa.
Zgodnie z art. 7 przywołanej wyżej ustawy z dnia 7 lica 1994 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym. Plan ten jest zatem uchwalany po przeprowadzeniu, szczegółowo określonej przepisami tej ustawy, sformalizowanej procedury.
Przebieg procesu sporządzania projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i ustanawiania tego planu oraz właściwość organów, uczestników postępowania i terminy wykonywania czynności procesowych precyzyjnie uregulowano w art. 18 omawianej ustawy. Etapy stanowienia planu miejscowego winny być ściśle przestrzegane. Wprowadzony rygoryzm proceduralny stanowi bowiem jedną z gwarancji państwa prawnego w tworzeniu prawa lokalnego. Określona przez ustawodawcę kolejność czynności w procesie stanowienia planu miejscowego zapewnia możliwość udziału zainteresowanych podmiotów na różnych etapach procesu planowania poprzez składanie wniosków, dokonywanie opinii, uzgodnień, wnoszenie zarzutów i protestów. Ma ona również na celu zabezpieczenie praw osób trzecich przed ewentualnymi naruszeniami ich interesów. Zauważyć przy tym należy, że interesy wspólnot samorządowych i państwa częstokroć są planowane i realizowane kosztem interesów obywateli, co prowadzi do sytuacji konfliktowych. Ustawodawca w art. 1 ust. 1 ustawy wskazał na konieczność rozwiązywania tych konfliktów, czemu służyć ma przede wszystkim tryb sporządzania i ustanawiania planów miejscowych. Gwarantuje on bowiem podmiotom uczestniczącym w postępowaniu, że ich wnioski będą rozpatrzone. Obowiązek skrupulatnego przestrzegania ustawowo określonych zasad i trybu procedury planowania powinien również zapewniać możliwie najbardziej efektywną realizację celów planowania przestrzennego - wyważenie oraz przestrzenną koordynację realizacji zarówno celów publicznych jak i interesów indywidualnych (zwłaszcza prawnie chronionych).
Naruszenie tak określonego trybu prac nad projektem i właściwości organów, zgodnie z art. 27 ustawy, powoduje nieważność uchwały rady gminy podjętej w sprawie planu miejscowego. Wykładnia gramatyczna przepisu art. 27 prowadzi do wniosku, że każde naruszenie trybu postępowania (np. zmiana kolejności, skrócenie terminu, pominięcie którejś z czynności) oraz właściwości organów w procesie sporządzania i ustanawiania planu zagospodarowania przestrzennego (jak też w procesie wprowadzania zmian do tego planu) powoduje sankcję w postaci nieważności uchwały. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 maja 1997 r., III RN 21/97 (OSNP 1997/22/492) stwierdził, że: "Ustawodawca zdawał sobie w pełni sprawę z tego, iż właściwe organy lokalne mogą w praktyce dążyć do omijania owych rygorystycznych wymogów, dlatego też zamieścił w ustawie klauzulę, że każde naruszenie przepisów art. 18 powoduje nieważność uchwały rady w całości lub części. Jest to zatem rozwiązanie, w którym nie pozostawiono organom nadzorczym, a także sądom sfery uznania, nawet co do dokonywania oceny skali występującego naruszenia; wystarczające jest tylko stwierdzenie jego istnienia, by uchwała (lub odpowiednia jej część ex lege stawała się w odpowiednim zakresie nieważna". Podobne stanowisko przyjęte zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, że wobec kategorycznego brzmienia art. 27, należy uznać, że żadne względy celowościowe nie mogą naruszać wykładni gramatycznej oraz systemowej przywołanych wyżej przepisów (por. wyrok z dnia 16 listopada 2005 r., II OSK 229/05 i II OSK 230/05).
Zgodnie zatem z art. 18 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ wykonawczy gminy zobowiązany jest podjąć w prawem ustalonym porządku określone czynności mające na celu sporządzenie projektu takiego planu. Z treści art. 18 ust. 2 pkt 1 – 6 wynika, że organ wykonawczy gminy, na pewnym etapie procedury planistycznej obowiązany jest wyłożyć projekt planu i prognozę do publicznego wglądu na okres co najmniej 21 dni, dokonując stosownych ogłoszeń i zapewniając o tym zdarzeniu informacje (ust. 2 pkt 6). Do publicznego wglądu wykłada się projekt planu w wersji powstałej po uzyskaniu wcześniejszych opinii i uzgodnień właściwych organów (ust. 2 pkt 3 i 4). Jest to istotny etap tworzenia planu, gdyż umożliwia on – jeszcze w toku prac nad planem – poznanie przez wszystkie zainteresowane podmioty przewidywanych do uchwalenia funkcji i przeznaczenia terenu. Jak słusznie zauważył Wojewoda, z wyłożeniem projektu planu do publicznego wglądu wiążą się również konkretne uprawnienia – możliwość wniesienia zarzutów i protestów. W rozwiązaniu prawnym obowiązującym do dnia 11 lipca 2003 r. (w przeciwieństwie do aktualnego stanu prawnego) ustawodawca poddał bowiem ochronie prawnej interes prawny osób władających nieruchomościami objętymi projektem planu, jeszcze na etapie tworzenia planu. Jest to kolejny etap tworzenia planu (art. 18 ust. 2 pkt 7 oraz art. 23 i art. 24 ustawy), gdyż korzystając z omawianych środków obywatele mogą wpływać na treść planu, a jednocześnie mają prawo do obrony swoich interesów. Wniesione protesty i zarzuty podlegają rozpatrzeniu przez organ wykonawczy gminy, w wyniku czego mogą zostać uwzględnione w projekcie planu (art. 18 ust. 2 pkt 8). W przypadku ich nieuwzględniania przekazywane są do rozpoznania radzie, która może podjąć uchwałę o ich uwzględnieniu bądź nie (art. 23 ust. 3 i art. 24 ust. 3). Oczywistym jest, że uwzględnienie protestów lub zarzutów – obojętnie czy przez radę, czy przez organ wykonawczy – może powodować istotne zmiany w treści projektu planu wyłożonego uprzednio do publicznego wglądu. Poczynione na tym etapie planowania zmiany odnoszące się do tak istotnych ustaleń jak np. przeznaczenie terenu, jego funkcje czy określenie warunków zabudowy mogą również prowadzić do nieaktualności dokonanych wcześniej uzgodnień, jeżeli wprowadzone zmiany dotykają spraw będących przedmiotem tych uzgodnień. Może się więc okazać, że właściwy organ – w zakresie swoich merytorycznych kompetencji - dokonał w istocie kontroli innego projektu planu niż ten, który zostanie przedstawiony do uchwalenia radzie. W takim przypadku trzeba przyjąć, że uchwalenie planu nastąpiło bez wymaganego uzgodnienia. Przede wszystkim zaś, skoro – jak wcześniej wykazano – przepisy omawianej ustawy poddawały ochronie interes osób władających nieruchomościami jeszcze w toku sporządzania planu, to dokonanie zmian w projekcie planu dotyczących funkcji i przeznaczenia terenu oraz warunków jego zagospodarowania, bez możliwości wniesienia zarzutu i protestu do projektu w nowym kształcie, należy niewątpliwie uznać za kwalifikowane naruszenie procedury uchwalenia planu. W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę na przepis art. 25 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym który stanowi, że w razie stwierdzenia przez radę gminy konieczności dokonania zmian w projekcie planu miejscowego, w tym także w wyniku uwzględnienia wniosków, protestów i zarzutów, czynności o których mowa w art. 18 ust. 2 ponawia się, w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian. Wskazana norma odnosi się bezpośrednio do rady gminy, jednak przyjęcie wykładni systemowej i celowościowej pozwala wywieść wniosek, że nakaz ponowienia czynności planistycznych w niezbędnym zakresie obowiązuje również w przypadku dokonania zmian w projekcie planu przez organ wykonawczy gminy. Powyższe wskazuje też na wymóg powtórzenia koniecznych czynności planistycznych, po dokonaniu zmian kształtu projektu planu, jeszcze zanim zostanie on przedstawiony do uchwalenia radzie.
W rozpoznawanej sprawie, organ nadzoru trafnie zaznaczył różnice pomiędzy projektem planu, który został wyłożony do publicznego wglądu a planem uchwalonym przez Radę Miejską, kwalifikując je jako istotne zmiany. W świetle poczynionych wyżej ogólnych uwag, Sąd podziela stanowisko tego organu, że wykazane zmiany dotyczące ustaleń: określających przeznaczenie terenu (podstawowe i uzupełniające), kształtujących budynki i ład przestrzenny przez wyznaczenie na rysunku planu nieprzekraczalnych linii zabudowy oraz zagospodarowania terenu (określenie jaka część działki budowlanej musi być przeznaczona pod zieleń) wymagały ponownego wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu oraz ponownego uzgodnienia projektu z konserwatorem zabytków. Nie można zgodzić się z twierdzeniem Rady Miejskiej, że zmiany brzmienia kategorii przeznaczenia terenu miały charakter jedynie porządkujący i wyjaśniający. W uchwalonym planie zmieniono rozumienie pojęcia usług komercyjnych o charakterze sportowo – rekreacyjnym przez dodanie nowej kategorii – handel detaliczny, której pojęcie usług komercyjnych o charakterze sportowo – rekreacyjnym, wprowadzone w projekcie planu, niewątpliwie nie przewidywało. Nie jest to więc zmiana mająca charakter porządkujący, podobnie jak zmiana polegająca na dodaniu w przeznaczeniu uzupełniającym rzemiosła nieuciążliwego związanego z funkcją podstawową, którego projekt również nie przewidywał. Przyjęte modyfikacje spowodowały zatem zmianę w przeznaczeniu przewidzianym w projekcie planu dla przedmiotowego terenu. Niewątpliwie istotnie zmieniono również warunki zagospodarowania terenu, skoro nieprzekraczalna linia zabudowy wyznaczona na rysunku planu uchwalonego obejmuje znacznie większy teren niż linia wyznaczona na rysunku planu w fazie projektowania, a ponadto zmniejszono powierzchnię działki budowlanej która, powinna zgodnie z przyjęta uchwałą być przeznaczona pod zieleń (od 50-70 % w przyjętym planie; do co najmniej 70% w projekcie planu). W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podnosi – i potwierdzają to również akta sprawy - że określone wyżej zmiany były wynikiem częściowego uwzględnienia przez Prezydenta protestów i zarzutów zgłoszonych do projektu planu. Wobec tego, co dotąd powiedziano, nie budzi więc wątpliwości, że uwzględnienie protestów i zarzutów w podanym wyżej zakresie spowodowało istotne zmiany w projekcie planu i obligowało organ do powtórzenia tych czynności planistycznych, które umożliwiłyby zainteresowanym podmiotom zapoznanie się z projektem planu w nowym kształcie i dokonanie oceny, czy wprowadzone zmiany oddziaływają na ich uprawnienia w taki sposób, że wymagają skorzystania z prawa do obrony ich interesu w drodze protestu lub zarzutu. Biorąc zaś pod uwagę, że zmiany dokonane w projekcie planu po jego wyłożeniu do publicznego wglądu dotyczą również terenu stanowiska archeologicznego objętego ochroną prawną – obecnie na mocy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.), a wcześniej na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. 1999 r. Nr 1150 z późn. zm.) - zatem wymagały one ponownych uzgodnień również z tym organem. W sprawie jest niesporne, że po dokonanych zmianach takiego uzgodnienia nie przeprowadzono. Nie można zatem skutecznie powoływać się na uzgodnienia dokonane z Konserwatorem przed zmianami planu, gdyż wówczas organ ten nie mógł objąć kontrolą - wynikającą z właściwości swojego działania – ustaleń dotyczących, między innymi, zmiany przeznaczenia i warunków zagospodarowania terenu objętego uchwalonym planem. Trzeba mieć bowiem na względzie, że ochrona zabytków i opieka nad zabytkami (a wcześniej ochrona dóbr kultury) wymaga również stosownej przestrzennej koordynacji różnych celów i zadań, a więc także właściwego zagospodarowania przestrzeni sąsiadującej z obiektami lub terenami, które stanowią przedmiot ochrony jako zabytek (dobro kultury) ( por. wyrok SN z dnia 14 października 1999 r., III RN 82/99, OSNAP 2000, Nr 15, poz. 571).
W świetle przytoczonych argumentów i poglądów prawnych należało, zdaniem Sądu, uwzględnić argumentację organu nadzoru, zgodnie z którą wprowadzenie zmian w projekcie planu miejscowego po jego wyłożeniu do publicznego wglądu i uchwalenie planu miejscowego w nowym kształcie, bez ponowienia etapów postępowania planistycznego w niezbędnym zakresie (art. 18 ust. 2 pkt 3-6), jest jednoznaczne z niedopuszczalnym zakwestionowaniem wcześniejszych ustaleń i wyeliminowaniem z tej procedury uprawnionych podmiotów, które prowadzi do kwalifikowanego naruszenia określonego w art. 18 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym trybu postępowania. W konsekwencji zgodnie z art. 27 przywołanej ustawy – niezależnie od istotności ustalonych naruszeń – należało więc stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały.
W związku z powyższym, na podstawie przepisów art. 147 § 1, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło