II SA/Gl 633/06
WyrokWSA w Gliwicach2007-06-04
Skład orzekający: Iwona Bogucka, Łucja Franiczek, Maria Taniewska - Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która zawiera postanowienia dotyczące stawek opłaty planistycznej (renty planistycznej) w wysokości 0% dla części terenów, a także wyznacza obszar chronionego krajobrazu w niewłaściwym trybie, jest nieważna w całości?Ratio decidendi
Zaskarżona uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest nieważna w całości, ponieważ zawiera istotne naruszenia prawa. Po pierwsze, ustalenie stawki renty planistycznej w wysokości 0% dla części terenów jest niedopuszczalne i sprzeczne z wolą ustawodawcy, który wprowadził rentę jako dochód gminy. Po drugie, wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu w ramach uchwały o planie miejscowym, zamiast w odrębnym akcie prawnym zgodnym z ustawą o ochronie przyrody, stanowi naruszenie prawa. Te wady mają charakter na tyle istotny, że uzasadniają stwierdzenie nieważności całej uchwały.Stan faktyczny
Rada Gminy M. podjęła uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący, w tym właściciele nieruchomości i Spółka Wspólnoty Gruntowej, zakwestionowali uchwałę, zarzucając m.in. naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, błędy w oznaczeniach działek, uwzględnienie samowoli budowlanej (stacja transformatorowa) oraz nieprawidłowe wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu. Gmina M. odpierała zarzuty, wskazując na zgodność planu z dotychczasowym zagospodarowaniem i studium.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały. 2. Zasądzono od Gminy M. na rzecz skarżących koszty postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka (spr.) Protokolant referent Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2007 r. sprawy ze skarg E. C. ([...]), J. C. ([...]), T. M. oraz Spółki Wspólnoty Gruntowej Wsi P. w M. na uchwałę Rady Gminy w M. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Gminy M. na rzecz skarżących E. C. i J. C. solidarnie kwotę [...] zł ([...]), a na rzecz skarżącego T. M. oraz Spółki Wspólnoty Gruntowej Wsi P. w M. kwotę po [...] zł ([...]) tytułem kosztów postępowania sądowego
W dniu [...] r. Rada Gminy M. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M. dla obszaru P.- [...]. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...], poz. [...].
Skargi na przedmiotową uchwałę Rady Gminy M., poprzedzone przewidzianym w art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2001, Nr 142, poz. 1591 z późn zm.) wezwaniem do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnieśli E. i J. C., Spółka Wspólnoty Gruntowej wsi P. w M. oraz T. M..
E. i J. C. zaskarżyli miejscowy plan zagospodarowani przestrzennego w całości z uwagi na naruszenie art. 15, 16 i nast. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Należąca do nich nieruchomość wedle planu stanowi bowiem teren zabudowy mieszkaniowej podczas gdy w rzeczywistości na powierzchni ponad połowy biegnie po przekątnej napowietrzna linia energetyczna średniego napięcia oraz znajduje się wodociąg, a pod drutami niemożliwa jest jakakolwiek zabudowa. Znajdująca się na działkach stacja transformatorowa, podobnie jak [...] słupów energetycznych zostały wybudowane bez pozwolenia. Nadto zarzucili sporządzenie planu w niewłaściwej skali, nieczytelny wyrys, błąd w załączniku nr [...] albowiem dotyczy on P.- [...] a nie P-[...], a także posłużenie się przez Radę Gminy M. starymi mapami, nie uwzględniającymi należących do skarżących działek [...],[...] i [...].
W odpowiedzi Rada Gminy M. podniosła, iż zarzuty są bezzasadne albowiem nowy plan ujmuje istniejące zagospodarowanie wskazane zarówno w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy M., jak i w poprzednio obowiązującym planie, natomiast podkłady mapowe zostały uzyskane w 2003 r. Kwestia omyłki w odniesieniu do P.- [...] stanowiła zaś jedynie błąd pisarski, który po stosownym powiadomieniu Wojewoda [...] uwzględnił w tekście.
Spółka Wspólnoty Gruntowej wsi P. w M. podniosła w skardze, iż od [...] r. posiada działki rekreacyjno-wypoczynkowe ([...],[...],[...]) natomiast w planie zmieniono oznaczenia tychże działek z [...] na [...] do [...] i [...] co uniemożliwia korzystanie z nich w dotychczasowy sposób. W trakcie procedury planistycznej naruszono nadto załącznik do Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Brak nadto informacji kto w istocie sporządził mapkę, brak skali, brak objaśnień. Skarżąca podkreśliła też, iż jej zdaniem Rada Gminy bezprawnie ustala stawki podatków od nieruchomości.
W odpowiedzi Rada Gminy M. wyjaśniła, iż zarzut naruszenia Rozporządzenia, o którym mowa powyżej jest bezzasadny albowiem nie odnosi się ono w ogóle do procedury planistycznej, oznaczenie [...] to oznaczenie geodezyjne podczas gdy kwestionowane przez skarżącą [...] do [...] i [...] to symbole planu, bezpodstawny jest także zarzut odnoszący się do podatków i opłat lokalnych, których ustalanie w zakresie stawek leży w gestii Rady Gminy.
T. M. w skardze zaskarżył Uchwałę Rady Gminy M. w części dotyczącej działek [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] w P.. Skarżący wskazał, iż na działce [...]została w latach [...]/[...] bezprawnie wybudowana stacja transformatorowa, która nigdy nie została odebrana i formalnie przekazana do eksploatacji. Nie zostało też przeprowadzone postępowanie wywłaszczeniowe co do tej działki a decyzja z [...] r. została po wielu monitach doręczona skarżącemu dopiero w [...] r. Toczyła się też przed Sądem Rejonowym sprawa przeciwko niemu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jednak sąd oddalił powództwo Starosty B. albowiem decyzja wywłaszczeniowa nie została doręczona a tym samym nie wywołała skutku w postaci wywłaszczenia. Nadto decyzją z [...] r. Wójt ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego (przebudowa sieci i wykonanie przyłączy) jednak po uchyleniu tejże decyzji przez SKO umorzył postępowanie albowiem lokalizacja inwestycji nastąpi w planie miejscowym. T. M. kategorycznie sprzeciwia się jednak lokalizacji w planie inwestycji dokonanej bezprawnie, nie zgadza się też na modernizację dróg w sposób który stanowiłby uszczerbek dla jego nieruchomości.
Rada Gminy przekazując skargę T. M. nie udzieliła na nią odpowiedzi.
W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 30 marca 2007 r. skarżący J. i E. C. podtrzymali wniesioną skargę akcentując, że stacja transformatorowa na działce [...] stanowi samowolę budowlaną, którą uchwalony plan obecnie legalizuje. M. C., stający za Spółkę Wspólnoty Gruntowej wsi P., podtrzymał skargę wyrażając obawę, iż oznaczenia działek w planie mogą spowodować kłopoty w dalszym ich wykorzystaniu na cele rekreacyjne. Skargę swą podtrzymał także T. M.. Pełnomocnik Rady Gminy w M. odnosząc się do zarzutów małżonków C. i T. M. podniósł, ż procedura planistyczna poprzedzona była inwentaryzacją geodezyjną, stąd istniejące sieci i przedmiotowy transformator musiały zostać uwzględnione w nowym planie miejscowym.
Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2007 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika Rady Gminy w M. do nadesłania brakującej odpowiedzi na skargę T. M., a także do wyjaśnienia czy przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego odrębną uchwałą bądź rozporządzeniem Wojewody [...] został wyznaczony obszar chronionego krajobrazu "[...]"a nadto czy w drodze odrębnej uchwały Rada Gminy M. stwierdziła zgodność planu z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
W odpowiedzi Zastępca Wójta wyjaśnił, iż obszar chronionego krajobrazu został wyznaczony w § [...] Uchwały Rady Gminy M. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego natomiast zgodność miejscowego planu ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy M. jest cyt. "stwierdzona w podstawie prawnej przedmiotowej uchwały". Zastępca Wójta nadesłał też brakującą odpowiedź na skargę T. M. stwierdzając w niej, iż zarzuty skargi są bezzasadne albowiem w myśl przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zarówno w studium jak też w planie nie można pominąć istniejących już w terenie elementów zarówno infrastruktury technicznej jak i drogowej, istniejących budynków itp. Nie można również zgodzić się z zarzutem, że planuje się modernizację dróg publicznych kosztem skarżącego albowiem rezerwacja pod przyszłą budowę lub modernizację dróg pasa terenu realizowana poprzez odmowę wydawania zezwoleń budowlanych jest wynikającym z prawa nakazem. Zastępca Wójta podkreślił także, iż tekst przedmiotowej Uchwały Rady Gminy M. został opublikowany w Dzienniku Urzędowym co świadczy o tym, że strona formalno--prawna procedury sporządzenia i przyjęcia planu była poprawna.
Także skarżący E. i J. małżonkowie C. wnieśli dodatkowe pismo procesowe zarzucając wadliwe postępowanie w zakresie sporządzenia studium gminnego, niezgodność uchwalonego przez Radę Gminy planu z zawartymi w studium postanowieniami w odniesieniu do ich działek, nielegalność warunkowego dopuszczenia zagospodarowania terenu. Podkreślili także, iż decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Gminy M. z dnia [...] r. nie została stronom doręczona, nie została także ujawniona w księgach wieczystych, a wybudowanie stacji transformatorowej na działce stanowiło samowolę budowlaną.
Dodatkowe pismo procesowe wniosła także Spółka Wspólnoty Gruntowej wsi P. podnosząc, iż zmiana symboli działek spowodowała obniżenie wartości gruntu za co Spółka domaga się wypłaty odszkodowania. Wniosła także zastrzeżenia co do pracy architekta opracowującego plan i zwróciła się o wyjaśnienie czy problem należących do niej działek był rozpatrywany w poprzedniej kadencji Rady Gminy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zdaniem składu orzekającego zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skargach.
Przystępując do szczegółowych rozważań w pierwszej kolejności wskazać należy, iż z mocy art. 101 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 101 ust. 3 powołanej ustawy). W myśl z kolei art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (por. też uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. II OPS 2/07). W pierwszej kolejności tut. Sąd rozważył zatem czy skargi wniesione zostały przez skarżących w ustawowym terminie, tj. w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania, o którym mowa powyżej (Rada Gminy M. nie udzieliła bowiem skarżącym odpowiedzi na wezwania). Zdaniem składu orzekającego, termin ten został w niniejszej sprawie dochowany przez wszystkich skarżących.
W tej sytuacji badaniu podlegały dalsze kwestie, a mianowicie poprawność zawartych w planie ustaleń, w tym tych, które zakwestionowane zostały przez skarżących, jak również formalna poprawność zaskarżonej uchwały. W pierwszej kolejności odnieść się należy zatem do tych ustaleń planu, których wadliwość przesądziła o konieczności stwierdzenia nieważności całej uchwały. Wskazać w tym miejscu należy, iż w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Nie oznacza to jednak, iż kształtowanie polityki przestrzennej może mieć charakter arbitralny, a przepisy zezwalają radzie gminy na dowolność zawartych w planie zagospodarowania ustaleń. Przeciwnie, szczegółowość przepisów art. 9 - 20 wskazanej wyżej ustawy, regulujących tryb prowadzenia prac nad opracowaniem kolejno najpierw studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a następnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednoznacznie wskazuje na to, iż każde zawarte w planie ustalenie wymaga stwierdzenia zgodności zapisu ze studium, rozpatrzenia ewentualnych uwag, analizy sposobu realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasad ich finansowania. Także zakres tematyczny ustaleń, które obowiązkowo znaleźć winny swoje odzwierciedlenie w planie miejscowym został przez ustawodawcę doprecyzowany. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w planie miejscowym określa się obowiązkowo:
1) przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania;
2) zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego;
3) zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego;
4) zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej;
5) wymagania wynikające z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych;
6) parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym linie zabudowy, gabaryty obiektów i wskaźniki intensywności zabudowy;
7) granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów, w tym terenów górniczych, a także narażonych na niebezpieczeństwo powodzi oraz zagrożonych osuwaniem się mas ziemnych;
8) szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym;
9) szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy;
10) zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej;
11) sposób i termin tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenów;
12) stawki procentowe, na podstawie których ustala się opłatę, o której mowa w art. 36 ust. 4.
W konsekwencji faktu, iż przytoczony powyżej przepis stanowi normę o charakterze ius cogens organ gminy podejmujący uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie może pominąć żadnego z wskazanych wyżej elementów. Rada gminy jest bowiem zobowiązana do wyczerpania zakresu upoważnienia ustawowego poprzez uregulowanie wszystkich kwestii uznanych przez ustawodawcę za istotne. W odniesieniu do stanowiących element planu o charakterze obowiązkowym stawek procentowych, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 12 ustawy rada gminy winna zatem obligatoryjnie określić je w planie, w sposób umożliwiający ustalenie opłaty uregulowanej w art. 36 ust. 4 komentowanej ustawy. Należy zatem w tym miejscu przypomnieć, iż w myśl przywołanego art. 36 ust. 4 ustawy jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości.
Analiza przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, że choć wysokość stawki procentowej co do zasady ustalana jest w planie miejscowym na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, to jednak zakres tego uznania doznaje wskazanych w ustawie ograniczeń. Ustawodawca wprowadzając obligatoryjny charakter opłaty a jednocześnie limitując jej wysokość wykluczył bowiem zarówno dopuszczalność ustalenia stawki procentowej 0 %, jak i przekraczającek 30 %. Stawka 0 % rażąco narusza bowiem ustawową zasadę, iż wzrost wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem planu miejscowego lub jego zmianą rodzi ustawowy obowiązek pobrania jednorazowej opłaty w razie zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od dnia wejścia uchwały w życie – por. np. T. Bąkowski: Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz. Zakamycze, 2004. Tym samym ustalenie stawki zerowej renty planistycznej nie mieści się w granicach prawnych wynikających z art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i prowadzi do zaprzeczenia woli ustawodawcy, który wprowadził rentę planistyczną jako jeden z elementów dochodu budżetu gminy.
Odnosząc powyższe uwagi do ustaleń przedłożonego Sądowi planu miejscowego stwierdzić należy, iż wprawdzie w zgodzie z art. 15 ust. 2 pkt 12 ustawy zawiera on postanowienia dotyczące stawek renty planistycznej jednak postanowienia te w sposób istotny naruszają prawo. W myśl bowiem § [...] zaskarżonej uchwały stawka jednorazowej opłaty od wzrostu wartości nieruchomości w obszarze objętym planem wynosi 10% jednak tylko w odniesieniu do terenów oznaczonych symbolami [...],[...]-[...],[...]-[...],[...]-[...],[...],[...],[...]-[...],[...],[...]-[...],[...] i [...]. Dla pozostałych terenów stawka ta wynosi 0%.
Sąd stwierdza zatem, iż sposób regulacji w planie miejscowym opłaty, o której mowa, nie odpowiada wymogom prawa. Wprowadza bowiem na części terenów objętych planem niedopuszczalną stawkę zerową renty planistycznej nawet w razie wzrostu na terenach tych wartości nieruchomości. W żadnej mierze nie można bowiem domniemywać, iż sformułowanie zawarte w kwestionowanym ustaleniu stanowi jedynie niefortunny skrót myślowy mający w rzeczywistości oznaczać, iż nie nakłada się opłaty na terenach nie wyliczonych w ust. 1 albowiem nie zachodzi na nich wzrost wartości nieruchomości. Domniemaniu takiego sprzeciwia się bowiem literalne brzmienie § [...] zd. [...] planu jednoznacznie wskazujące, iż choć istnieją nie wymienione w zd. [...] tereny, na których w związku z uchwaleniem planu może nastąpić wzrost wartości nieruchomości to jednak opłata, przy zastosowaniu stawki 0% nie będzie w takich przypadkach nakładana. Należy też wskazać, iż wyliczając w § [...] zd. [...] te tereny , na których stawka procentowa opłaty wynosić ma 10 % Rada Gminy błędnie wskazała symbol [...] podczas gdy taki symbol w zawartych w planie szczegółowych ustaleniach w ogóle nie figuruje. Figuruje natomiast w opisie symboli oznaczenie [...] co pozwala podejrzewać błąd pisarski. Niezależnie jednak od istoty wskazanego uchybienia powoduje ono nałożenie stawki opłaty 10% w odniesieniu do nieruchomości położonych na terenach po części nieistniejących, nie dopuszcza natomiast nałożenia w przyszłości stosownej opłaty na zbywców nieruchomości położonych na terenach oznaczonych symbolem [...]-[...] albowiem symbol ten nie został w § [...] zd. [...] ujęty.
Zdaniem składu orzekającego, wskazane powyżej wady przesądzają o konieczności stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Ewentualne stwierdzenie nieważności jedynie w przytoczonej powyżej części nie jest w przedmiotowej sprawie dopuszczalne. Pozbawiłoby ono bowiem uchwałę postanowień, które obligatoryjnie muszą wchodzić w jej skład. W konsekwencji aczkolwiek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił co do zasady głównych zarzutów skarg (o czym niżej), nie miało to już znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Jedynie dodatkowo należy zatem w tym miejscu wskazać także inne uchybienia, których można dopatrzeć się zarówno w procedurze uchwalania planu jak też w samej jego treści. I tak przypomnieć należy, iż w myśl art. 20 ust. 1 ustawy plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu jego zgodności z ustaleniami studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania. Z literalnego brzmienia normy wywieść można nie budzący wątpliwości wniosek, iż stwierdzenie zgodności planu miejscowego ze studium jest czynnością poprzedzającą uchwalenie planu i jako taka nastąpić musi przed jego uchwaleniem. Niejasnym jest natomiast czy czynność ta odbyć się winna w formie głosowania bezpośrednio poprzedzającego uchwałę właściwą i stanowiącego już niejako jedną z faz ostatecznego glosowania nad przyjęciem planu (por. np. T. Bąkowski: Ustawa... j.w. stwierdzający, iż pod pojęciem "jednoczesnego" rozstrzygnięcia należy rozumieć podjęcie uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, poprzedzone głosowaniem w sprawach stwierdzenia zgodności projektu planu z ustaleniami gminnego studium, por. też K. Jaroszyński, Z. Niewiadomski, A. Szmytt, L. Złakowski: Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Red. Z. Niewiadomski, Warszawa 2005, s. 189-190) czy też stwierdzenie zgodności przyszłego planu z ustaleniami studium wymaga podjęcia odrębnej uchwały, podlegającej odrębnemu trybowi zaskarżenia (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 lutego 2006 r. II SA/Bk 583/05, LEX nr 173715). Nawet jednak w razie nie podzielenia aż tak rygorystycznego poglądu jak podany ostatnio odnośnie odrębnej procedury zaskarżenia niewątpliwym jest, iż stwierdzenie zgodności planu ze studium gminnym, jako wymagające dokonania przez radę gminy szczegółowej oceny poszczególnych ustaleń, musi poprzedzać uchwalenie planu, a przeprowadzone w tej kwestii głosowanie musi znaleźć odzwierciedlenie w towarzyszącej uchwaleniu planu dokumentacji. Sąd stwierdza w tym miejscu, iż akta sprawy nie zawierają w tej mierze jakiejkolwiek wzmianki. Niewątpliwie wymogów, o których mowa powyżej, nie spełnia też podnoszone przez Zastępcę Wójta Gminy M. umieszczenie w części nagłówkowej uchwały, wśród wyliczenia jej podstaw prawnych, nie popartej innymi dokumentami informacji, iż podjęta zostaje cyt. "po stwierdzeniu zgodności z ustaleniami Studium".
Ustosunkowując się natomiast do szczegółowych ustaleń planu miejscowego za niewątpliwie naruszające prawo uznać należy wszystkie te postanowienia zaskarżonej uchwały, które statuują obszar chronionego krajobrazu "[...]". Przypomnieć bowiem należy, iż w myśl art. 23 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) obszary chronionego krajobrazu są jedną z tych form ochrony przyrody, które mogą być kreowane przez różne organy. Co do zasady wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu następuje w drodze rozporządzenia wojewody, które określa jego nazwę, położenie, obszar, sprawującego nadzór, ustalenia dotyczące czynnej ochrony ekosystemów oraz zakazy właściwe dla danego obszaru chronionego krajobrazu Jeżeli jednak wojewoda nie wyznaczył obszaru chronionego krajobrazu, obszar ten może być wyznaczony także przez radę gminy, w drodze uchwały, która zawierać winna te same elementy, które wskazano w odniesieniu do rozporządzenia wojewody. W obu sytuacjach akty te mają charakter prawa miejscowego, a treść aktu w obu przypadkach powinna mieć ten sam zakres przedmiotowy. Analiza wskazanych norm prowadzi nadto do wniosku, iż ewentualna uchwała rady gminy wyznaczająca obszar chronionego krajobrazu, jako podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej, może stanowić przedmiot zaskarżenia do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym (por. np K. Gruszecki: Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Zakamycze, 2005). Stanowiąc odrębny przedmiot zaskarżenia, a nadto będąc podejmowana nie na podstawie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym lecz ustawy o ochronie przyrody niewątpliwie nie może zatem stanowić części uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w razie zamiaru ujęcia wyznaczonego już obszaru w planie miejscowym winna zatem uchwalenie tegoż planu wyprzedzać).
Jak wynika z udzielonego na wezwanie Sądu wyjaśnienia stosowna uchwała w sprawie wyznaczenia obszaru chronionego krajobrazu nie została jednak podjęta ani przez Wojewodę [...] ani też przez Radę Gminy M. w okresie przed uchwaleniem planu miejscowego. Tym samym wbrew wskazanym wyżej normom obszar chronionego krajobrazu wyznaczony został w niewłaściwym trybie, w akcie prawa miejscowego wydanego na podstawie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie zaś regulującej przedmiotowe kwestie ustawy o ochronie przyrody.
Sąd nie podziela natomiast co do zasady argumentacji zawartej w skargach małżonków C. i T. M., których istotę stanowią zarzuty uwzględnienia w planie posadowionych na terenie należących do skarżących działek elementów infrastruktury energetycznej, które to linie, słupy i transformator zostały przed laty wybudowane, zdaniem skarżących, samowolnie, a decyzje o wywłaszczeniu działek nie zostały im we właściwym czasie doręczone. Podzielić bowiem należy w tej mierze pogląd Rady Gminy M., iż w myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym już na etapie opracowywania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (z którym to studium bezwzględnie zgodny musi być plan miejscowy) obligatoryjnie uwzględnić w nim należy dotychczasowe przeznaczenie, zagospodarowanie i uzbrojenie terenu a ustawodawca w przepisie tym nie odróżnia obiektów wybudowanych samowolnie od obiektów legalnych. Tym samym w trakcie procedury planistycznej Rada zobligowana była do umieszczenia w planie także elementów infrastruktury elektroenergetycznej których legalność jest przez właścicieli działek kwestionowana.
Uwagi te w żadnej mierze nie oznaczają, iż właściciele działek, uznający, że na należących do nich terenach samowolnie wybudowane zostały urządzenia energetyczne nie mają żadnych przysługujących im środków prawnych, którymi mogliby się w takich sytuacjach posłużyć. Obowiązujący system prawa przewiduje bowiem instrumenty docelowo umożliwiające właścicielowi działki wnoszenie stosownych żądań i roszczeń jednak w innym trybie niż kwestionowanie tych ustaleń planu miejscowego, które obligatoryjnie obiekty te ujmują jako istniejące. Skład orzekający nie podziela też zarzutów Spółki Wspólnoty Gruntowej wsi P., która nie wykazała by poprzez oznaczenie kwestionowanymi symbolami należących do niej działek uniemożliwiono korzystanie z ich rekreacyjnej funkcji. Podnoszone natomiast przez Spółkę kwestie odszkodowawcze wykraczają poza przedmiot niniejszej sprawy.
W konsekwencji powyższych uwag w myśl art. 147 § 1 p.p.s.a Sąd obowiązany był stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały Wskazać bowiem należy, iż przesłanki nieważności aktów jednostek samorządu terytorialnego nie pokrywają się z przyczynami nieważności decyzji i postanowień z art. 156 k.p.a., w związku z czym na podstawie argumentacji a contrario należy przyjąć, że "(...) każde »istotne naruszenie prawa« aktem organów gmin, powiatów, województw oraz związków gmin i związków powiatów oznacza ich nieważność" – por. T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 464; A. Kabat /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, s. 148. W wyroku stwierdzającym nieważność zaskarżonej uchwały Sąd nie odniósł się do kwestii ewentualnego wstrzymaniu wykonania tej uchwały (art. 152 p.p.s.a.) albowiem wstrzymanie wykonania nie może dotyczyć przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie (art. 61 § 3 p.p.s.a. Wykonanie aktu normatywnego polega bowiem w istocie na wprowadzeniu tego aktu w życie. Jeżeli zatem akt zawierający przepisy prawa miejscowego wszedł już w życie, to de facto został on wykonany i stał się obowiązującym prawem. O kosztach orzeczono na wniosek skarżących na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło